સરેરાશ સૌર દિવસ એ બે ક્રમિક બપોર વચ્ચેનો સમયગાળો છે જ્યારે સૂર્ય ઝેનિથ બિંદુ (મેરિડિયન) માંથી પસાર થાય છે. નક્ષત્ર દિવસ (Sidereal day) એ દૂરના તારાના ઝેનિથ બિંદુ (મેરિડિયન) માંથી બે ક્રમિક પસાર થવા વચ્ચેનો સમયગાળો છે. પૃથ્વીનું પરિભ્રમણ અને કક્ષીય ગતિ દર્શાવતી યોગ્ય આકૃતિ દોરીને દર્શાવો કે સરેરાશ સૌર દિવસ એ નક્ષત્ર દિવસ કરતા $4\,\text{min}$ લાંબો છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો,દૂરના તારાઓ દરરોજ $4\,\text{min}$ વહેલા ઉગશે.
(N/A) દરરોજ,પૃથ્વી તેની ભ્રમણકક્ષામાં આશરે $1^{\circ}$ જેટલી આગળ વધે છે.
સૂર્યને ફરીથી ઝેનિથ બિંદુ પર લાવવા માટે,પૃથ્વીએ $361^{\circ}$ જેટલું પરિભ્રમણ કરવું પડે છે (જેને આપણે $1$ સરેરાશ સૌર દિવસ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરીએ છીએ).
કારણ કે $361^{\circ}$ એ $24\,\text{h}$ ને અનુરૂપ છે,તેથી $1^{\circ}$ માટે લાગતો સમય નીચે મુજબ ગણી શકાય:
$\because 361^{\circ}$ કાપવા માટે લાગતો સમય $= 24\,\text{h}$
$\because 1^{\circ}$ કાપવા માટે લાગતો સમય $= t$
$t = \frac{24}{361} \times 1 \approx 0.0664\,\text{h}$
$t = 0.0664 \times 60\,\text{min} \approx 3.99\,\text{min} \approx 4\,\text{min}$.
આમ,સરેરાશ સૌર દિવસ એ નક્ષત્ર દિવસ કરતા $4\,\text{min}$ લાંબો છે,અને દૂરના તારાઓ દરરોજ $4\,\text{min}$ વહેલા ઉગે છે.
સૂર્યને ફરીથી ઝેનિથ બિંદુ પર લાવવા માટે,પૃથ્વીએ $361^{\circ}$ જેટલું પરિભ્રમણ કરવું પડે છે (જેને આપણે $1$ સરેરાશ સૌર દિવસ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરીએ છીએ).
કારણ કે $361^{\circ}$ એ $24\,\text{h}$ ને અનુરૂપ છે,તેથી $1^{\circ}$ માટે લાગતો સમય નીચે મુજબ ગણી શકાય:
$\because 361^{\circ}$ કાપવા માટે લાગતો સમય $= 24\,\text{h}$
$\because 1^{\circ}$ કાપવા માટે લાગતો સમય $= t$
$t = \frac{24}{361} \times 1 \approx 0.0664\,\text{h}$
$t = 0.0664 \times 60\,\text{min} \approx 3.99\,\text{min} \approx 4\,\text{min}$.
આમ,સરેરાશ સૌર દિવસ એ નક્ષત્ર દિવસ કરતા $4\,\text{min}$ લાંબો છે,અને દૂરના તારાઓ દરરોજ $4\,\text{min}$ વહેલા ઉગે છે.
Explore More
Similar Questions
જેમ આપણે સૂર્યના કેન્દ્ર તરફ જઈએ છીએ,તેમ તેના ભૌતિક ગુણધર્મોમાં શું ફેરફાર થાય છે?
Easy
View Solutionપૃથ્વીના ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રમાંથી બહાર નીકળવા માટે ઉપગ્રહને આપવી પડતી $K.E.$ અને ઉપગ્રહ પૃથ્વીના વાતાવરણની બરાબર ઉપર વર્તુળાકાર કક્ષામાં ફરે તે માટે આપવી પડતી $K.E.$ નો ગુણોત્તર કેટલો છે?
Medium
View Solution$100 \, g$ દળના કણોને $20 \, cm$ બાજુવાળા સમબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ પર મૂકવામાં આવ્યા છે. તેમની વચ્ચેનું અંતર અનંત સુધી વધારવા માટે કેટલું કાર્ય કરવું પડે?
Medium
View Solutionજો પૃથ્વીની સપાટીથી ઉપગ્રહની ઊંચાઈ વધારવામાં આવે,તો તેની
Easy
View Solutionબે પદાર્થો,દરેકનું દળ $M$ છે,તેમને $2L$ જેટલા અંતરે સ્થિર રાખવામાં આવ્યા છે. $m$ દળના એક કણને તેમના કેન્દ્રોને જોડતી રેખાના મધ્યબિંદુથી,તે રેખાને લંબ દિશામાં પ્રક્ષિપ્ત કરવામાં આવે છે. ગુરુત્વાકર્ષણનો અચળાંક $G$ છે. સાચું વિધાન/વિધાનો કયું/કયા છે:
$(a)$ બે પદાર્થોના ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રમાંથી બહાર નીકળવા માટે $m$ દળના કણનો લઘુત્તમ પ્રારંભિક વેગ $4 \sqrt{\frac{GM}{L}}$ છે.
$(b)$ બે પદાર્થોના ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રમાંથી બહાર નીકળવા માટે $m$ દળના કણનો લઘુત્તમ પ્રારંભિક વેગ $2 \sqrt{\frac{GM}{L}}$ છે.
$(c)$ બે પદાર્થોના ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રમાંથી બહાર નીકળવા માટે $m$ દળના કણનો લઘુત્તમ પ્રારંભિક વેગ $\sqrt{\frac{2GM}{L}}$ છે.
$(d)$ $m$ દળના કણની ઉર્જા અચળ રહે છે.
$(a)$ બે પદાર્થોના ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રમાંથી બહાર નીકળવા માટે $m$ દળના કણનો લઘુત્તમ પ્રારંભિક વેગ $4 \sqrt{\frac{GM}{L}}$ છે.
$(b)$ બે પદાર્થોના ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રમાંથી બહાર નીકળવા માટે $m$ દળના કણનો લઘુત્તમ પ્રારંભિક વેગ $2 \sqrt{\frac{GM}{L}}$ છે.
$(c)$ બે પદાર્થોના ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રમાંથી બહાર નીકળવા માટે $m$ દળના કણનો લઘુત્તમ પ્રારંભિક વેગ $\sqrt{\frac{2GM}{L}}$ છે.
$(d)$ $m$ દળના કણની ઉર્જા અચળ રહે છે.
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo