પરિસ્થિતિકીય પિરામિડના વિવિધ પ્રકારો સમજાવો.

(N/A) પરિસ્થિતિકીય પિરામિડ એ નિવસનતંત્રમાં વિવિધ પોષક સ્તરો પરના સજીવો વચ્ચેના સંબંધોનું આલેખકીય નિરૂપણ છે.
પિરામિડનો આધાર ઉત્પાદકો અથવા પ્રથમ પોષક સ્તરને દર્શાવે છે,જ્યારે ટોચનો ભાગ તૃતીય અથવા ઉચ્ચ કક્ષાના ઉપભોગીઓને દર્શાવે છે.
પરિસ્થિતિકીય પિરામિડના ત્રણ મુખ્ય પ્રકારો છે:
$(a)$ સંખ્યાનો પિરામિડ: આ દરેક પોષક સ્તરે સજીવોની સંખ્યા દર્શાવે છે. તે સીધો,ઉલટો અથવા ત્રાક આકારનો હોઈ શકે છે.
$(b)$ જૈવભારનો પિરામિડ: આ દરેક પોષક સ્તરે રહેલા જીવંત પદાર્થોનું કુલ શુષ્ક વજન દર્શાવે છે. તે સામાન્ય રીતે સ્થળજ નિવસનતંત્રમાં સીધો હોય છે,પરંતુ જલજ નિવસનતંત્રમાં ઉલટો હોઈ શકે છે.
$(c)$ ઉર્જાનો પિરામિડ: આ દરેક પોષક સ્તરે રહેલી કુલ ઉર્જાનું પ્રમાણ દર્શાવે છે. તે હંમેશા સીધો હોય છે કારણ કે ઉર્જાના વહનના $10\%$ નિયમ મુજબ દરેક સ્તરે ઉર્જા ઉષ્મા સ્વરૂપે વ્યય થાય છે.
મહત્વની બાબતો:
$1.$ સચોટ ગણતરી માટે ચોક્કસ પોષક સ્તરના તમામ સજીવોને ધ્યાનમાં લેવા જરૂરી છે.
$2.$ એક જ સજીવ એકસાથે એક કરતા વધુ પોષક સ્તર પર હોઈ શકે છે.
$3.$ પોષક સ્તર એ ચોક્કસ જાતિને બદલે કાર્યાત્મક ભૂમિકાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.