બે અવલોકનકારો એક ગતિશીલ પદાર્થનું અવલોકન કરે છે અને એક અવલોકનકાર બે ગતિશીલ પદાર્થોનું અવલોકન કરે છે. આ પરિસ્થિતિઓમાં સાપેક્ષ વેગનો ખ્યાલ સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) એકબીજાની સાપેક્ષે અચળ વેગથી ગતિ કરતી બે જડત્વિય નિર્દેશફ્રેમો $A$ અને $B$ ધ્યાનમાં લો.
ધારો કે નિર્દેશફ્રેમ $A$ માં રહેલો એક અવલોકનકાર અને નિર્દેશફ્રેમ $B$ માં રહેલો બીજો અવલોકનકાર કણ $P$ ની ગતિનો અભ્યાસ કરે છે.
ધારો કે,$t$ સમયે ગતિ કરતા કણ $P$ ના નિર્દેશફ્રેમો $A$ અને $B$ ના ઊગમબિંદુઓની સાપેક્ષે સ્થાન સદિશ અનુક્રમે $\overrightarrow{r_{P,A}} = \overrightarrow{OP}$ અને $\overrightarrow{r_{P,B}} = \overrightarrow{O'P}$ છે,અને $O$ ની સાપેક્ષે $O'$ નો સ્થાન સદિશ $\overrightarrow{r_{B,A}} = \overrightarrow{OO'}$ છે.
સદિશોની ભૂમિતિ પરથી,$\overrightarrow{OP} = \overrightarrow{OO'} + \overrightarrow{O'P}$.
તેથી,$\overrightarrow{r_{P,A}} = \overrightarrow{r_{B,A}} + \overrightarrow{r_{P,B}}$.
સમય $t$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા:
$\frac{d}{dt}(\overrightarrow{r_{P,A}}) = \frac{d}{dt}(\overrightarrow{r_{P,B}}) + \frac{d}{dt}(\overrightarrow{r_{B,A}})$.
આમ,$\overrightarrow{v_{P,A}} = \overrightarrow{v_{P,B}} + \overrightarrow{v_{B,A}}$.
અહીં,$\overrightarrow{v_{P,A}}$ એ નિર્દેશફ્રેમ $A$ ની સાપેક્ષે કણ $P$ નો વેગ છે,$\overrightarrow{v_{P,B}}$ એ નિર્દેશફ્રેમ $B$ ની સાપેક્ષે કણ $P$ નો વેગ છે,અને $\overrightarrow{v_{B,A}}$ એ નિર્દેશફ્રેમ $A$ ની સાપેક્ષે નિર્દેશફ્રેમ $B$ નો વેગ છે.

Explore More

Similar Questions

$150 \ m$ લાંબી એક ટ્રેન $10 \ m/s$ ની ઝડપે ઉત્તર દિશામાં જઈ રહી છે. એક પોપટ રેલવે ટ્રેકને સમાંતર દક્ષિણ દિશામાં $5 \ m/s$ ની ઝડપે ઉડી રહ્યો છે. પોપટને ટ્રેન ઓળંગતા લાગતો સમય ........ $s$ છે.

Difficult
View Solution

એક કાર ઉત્તર દિશામાં $20 \, km/hr$ ના વેગથી ગતિ કરી રહી છે,જેના પર એક ધ્વજ લગાવેલ છે. જો જોરદાર પવન પૂર્વ દિશામાં $20 \, km/hr$ ના વેગથી ફૂંકાઈ રહ્યો હોય,તો ધ્વજ કઈ દિશામાં નિર્દેશ કરશે?

એક વ્યક્તિ બંધ પડેલા એસ્કેલેટર પર $80 \,s$ માં ઉપર ચઢે છે. જ્યારે તે જ એસ્કેલેટર ચાલુ હોય ત્યારે તેના પર સ્થિર ઉભા રહેવાથી તે $20 \,s$ માં ઉપર પહોંચે છે. જો તે વ્યક્તિ ચાલુ એસ્કેલેટર પર ચાલીને ઉપર જાય, તો તેને લાગતો સમય કેટલો હશે ($\,s$ માં)?

બે કાર $A$ અને $B$ એક સીધી રેખામાં સમાન દિશામાં અનુક્રમે $100 \text{ km/h}$ અને $80 \text{ km/h}$ ની ઝડપે ગતિ કરી રહી છે,જેથી કાર $A$ એ કાર $B$ ની આગળ છે. કાર $B$ માં રહેલી એક વ્યક્તિ $v$ ઝડપે પથ્થર ફેંકે છે જેથી તે $5 \text{ m/s}$ ની ઝડપે કાર $A$ ને અથડાય છે. $v$ નું મૂલ્ય . . . . . . $\text{km/h}$ છે.

એક તરવૈયો $d$ પહોળાઈ ધરાવતી નદીને ઓળંગે છે,જે $v$ વેગથી વહે છે. તરતી વખતે,તે હંમેશા નદીના પ્રવાહ સાથે $120^{\circ}$ ના ખૂણે દિશા રાખે છે અને સામેના કિનારે પહોંચતા તેને નદીના પ્રવાહની દિશામાં $d/2$ જેટલું વિચલન (drift) જોવા મળે છે. નદીની સાપેક્ષે તરવૈયાની ઝડપ કેટલી હશે?

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo