વર્નિયર કેલિપર્સના મુખ્ય સ્કેલના $N$ વિભાગો વર્નિયર સ્કેલના $(N + 1)$ વિભાગો સાથે બંધ બેસે છે. જો મુખ્ય સ્કેલનો દરેક વિભાગ $a$ એકમનો હોય,તો સાધનનું લઘુત્તમ માપ (Least Count) કેટલું હશે?

એક પ્રયોગમાં,ખૂણાઓને એવા સાધનનો ઉપયોગ કરીને માપવાના છે જ્યાં મુખ્ય સ્કેલના $29$ વિભાગો વર્નિયર સ્કેલના $30$ વિભાગો સાથે બરાબર સંપાત થાય છે. જો મુખ્ય સ્કેલનો સૌથી નાનો વિભાગ અડધો અંશ $(= 0.5^\circ)$ હોય,તો સાધનનું લઘુત્તમ માપ (Least Count) કેટલું હશે?

આકૃતિ $1$ માપન પહેલાં મુખ્ય સ્કેલ અને વર્નિયર સ્કેલની ગોઠવણી દર્શાવે છે. આકૃતિ $2$ નળીના વ્યાસ $D$ ના માપનને અનુરૂપ ગોઠવણી દર્શાવે છે. $D$ નું માપેલું મૂલ્ય કેટલું છે ($cm$ માં)?

બે વર્નિયર કેલિપર્સ છે,જે બંનેના મુખ્ય સ્કેલ પર $1 \ cm$ ને $10$ સમાન ભાગોમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે. એક કેલિપર $(C_1)$ ના વર્નિયર સ્કેલ પર $10$ સમાન ભાગો છે જે મુખ્ય સ્કેલના $9$ ભાગોને અનુરૂપ છે. બીજા કેલિપર $(C_2)$ ના વર્નિયર સ્કેલ પર $10$ સમાન ભાગો છે જે મુખ્ય સ્કેલના $11$ ભાગોને અનુરૂપ છે. બંને કેલિપર્સના અવલોકનો આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. કેલિપર્સ $C_1$ અને $C_2$ દ્વારા માપવામાં આવેલા મૂલ્યો ($cm$ માં) અનુક્રમે છે:

સ્ક્રૂ ગેજમાં,જ્યારે વર્તુળાકાર સ્કેલને પાંચ પૂર્ણ પરિભ્રમણ આપવામાં આવે છે,ત્યારે તે રેખીય રીતે $2.5 \text{ mm}$ ખસે છે. જો વર્તુળાકાર સ્કેલ પર $100$ વિભાગો હોય,તો સ્ક્રૂ ગેજનું લઘુત્તમ માપ (Least Count) . . . . . . $\text{mm}$ છે.

કાચના સ્લેબનો વક્રીભવનાંક નક્કી કરવા માટે ટ્રાવેલિંગ માઇક્રોસ્કોપનો ઉપયોગ થાય છે. જો મુખ્ય સ્કેલ પર $1 \; cm$ માં $40$ વિભાગો હોય અને $50$ વર્નિયર સ્કેલ વિભાગો $49$ મુખ્ય સ્કેલ વિભાગોની બરાબર હોય,તો ટ્રાવેલિંગ માઇક્રોસ્કોપનું લઘુત્તમ માપન (least count) $\dots \times 10^{-6} \; m$ છે.