Colloids, Emulsion, Gel and Their properties with application Questions in Gujarati

(A) . ડાયાલિસિસ એ અર્ધપારગમ્ય પટલ દ્વારા વિદ્યુતવિભાજ્યોને દૂર કરીને કલિલ દ્રાવણોના શુદ્ધિકરણ માટે વપરાતી પ્રક્રિયા છે.
$B$. પેપ્ટાઈઝેશન એ યોગ્ય વિદ્યુતવિભાજ્ય ઉમેરીને તાજા બનાવેલા અવક્ષેપને કલિલ સોલમાં રૂપાંતરિત કરવાની પ્રક્રિયા છે.
$C$. પાયસીકરણ એ પાયસને સ્થિર કરવાની પ્રક્રિયા છે,જે સાબુની સફાઈ ક્રિયા પાછળનો સિદ્ધાંત છે.
$D$. વિદ્યુતકણ સંચલન એ લાગુ કરેલા વિદ્યુતક્ષેત્ર હેઠળ કલિલ કણોની ગતિ છે,જે વિદ્યુતધ્રુવો પર તેમના સ્કંદન તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-d, B-c, C-a, D-b$ છે.

(B) Sol-Gel પ્રક્રિયા એ નાના અણુઓમાંથી ઘન પદાર્થો બનાવવા માટે વપરાતી રાસાયણિક દ્રાવણ જમા કરવાની તકનીક છે.
તેમાં બે મુખ્ય ક્રમિક પગલાં શામેલ છે:
$1$. હાઇડ્રોલિસિસ: પ્રિકર્સર (સામાન્ય રીતે મેટલ આલ્કોક્સાઇડ) હાઇડ્રોક્સિલ જૂથો બનાવવા માટે પાણી સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે.
$2$. પોલીકન્ડેન્સેશન: આ હાઇડ્રોક્સિલ જૂથો પછી મેટલ-ઓક્સિજન-મેટલ $(M-O-M)$ બોન્ડનું નેટવર્ક બનાવવા માટે કન્ડેન્સેશન પ્રતિક્રિયાઓમાંથી પસાર થાય છે,જે જેલના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.

(A) જ્યાં નદી સમુદ્રને મળે છે ત્યાં કલિલ કણોના નીચે બેસી જવાની પ્રક્રિયાને કારણે ડેલ્ટા બને છે. નદીના પાણીમાં કલિલમય માટીના કણો હોય છે,જ્યારે સમુદ્રના પાણીમાં વિવિધ વિદ્યુતવિભાજ્યો હોય છે. જ્યારે આ બંને મળે છે,ત્યારે સમુદ્રના પાણીમાં રહેલા વિદ્યુતવિભાજ્યો કલિલમય માટીના કણોનું સ્કંદન (Coagulation) કરે છે,જેના પરિણામે તેમનું નિક્ષેપણ થાય છે અને ડેલ્ટાનું નિર્માણ થાય છે.

(C) કોટરલના પ્રેસિપિટેટરમાં,વીજભારિત કોલોઇડલ કણો વિરુદ્ધ વીજભારિત પ્લેટો (પ્રેસિપિટેટરની દિવાલો) તરફ આકર્ષાય છે.
સંપર્કમાં આવતા,તેઓ તેમનો વીજભાર ગુમાવે છે અને સ્કંદન (coagulation) પામે છે.
તેથી,કોટરલના પ્રેસિપિટેટરનો મૂળભૂત સિદ્ધાંત કોલોઇડલ કણો પરના વીજભારનું તટસ્થીકરણ છે.

(A) કોન્ટેક્ટ પ્રોસેસમાં $Fe(OH)_{3}$ નું કાર્ય આર્સેનિક અશુદ્ધિને દૂર કરવાનું છે.
$Fe(OH)_{3}$ એ પોઝિટિવ સોલ છે,તેથી તે આર્સેનિક અશુદ્ધિને દૂર કરે છે જે નેગેટિવ સોલ છે.

(A) જ્યારે $FeCl_3$ ને ગરમ પાણીના વધારામાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે જળવિભાજન થઈને હાઇડ્રેટેડ ફેરિક ઓક્સાઇડનો ધનભારિત સોલ '$X$' બને છે,જે દ્રાવણમાંથી $Fe^{3+}$ આયનોનું અધિશોષણ કરે છે: $Fe_2O_3 \cdot xH_2O / Fe^{3+}$.
જ્યારે $FeCl_3$ ને $NaOH_{(aq)}$ દ્રાવણમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે બનતો હાઇડ્રેટેડ ફેરિક ઓક્સાઇડ સોલ વધારાના $NaOH$ માંથી $OH^{-}$ આયનોનું અધિશોષણ કરીને ઋણભારિત સોલ '$Y$' બનાવે છે: $Fe_2O_3 \cdot xH_2O / OH^{-}$.

(B) સિલ્વર આયોડાઈડ $(AgI)$ બરફ જેવી સમાન સ્ફટિક રચના ધરાવે છે.
આ રચનાત્મક સમાનતાને કારણે,તે વાદળોમાં પાણીના ટીપાં માટે અસરકારક ન્યુક્લિએટિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ પ્રક્રિયાને 'ક્લાઉડ સીડિંગ' કહેવામાં આવે છે અને તેનો ઉપયોગ કૃત્રિમ વરસાદ લાવવા માટે થાય છે.

(C) ગોલ્ડ સોલ એ પ્રવાહીમાં ગોલ્ડના નેનોપાર્ટિકલ્સનું કલિલમય નિલંબન છે.
તે લાયોફોબિક કલિલ છે કારણ કે વિક્ષિપ્ત કલા અને વિક્ષેપન માધ્યમ વચ્ચે કોઈ આકર્ષણ હોતું નથી.
તે $OH^-$ આયનોના અધિશોષણને કારણે ઋણ વીજભારિત હોય છે.
તે મલ્ટીમોલેક્યુલર કલિલ છે કારણ કે તે $1 \ nm$ કરતા ઓછા વ્યાસ ધરાવતા અસંખ્ય પરમાણુઓ અથવા નાના અણુઓના સમૂહથી બનેલું છે.

(A) $AgI/Ag^{+}$ સોલ એ ધન વીજભારિત સોલ છે.
હાર્ડી-શુલ્ઝના નિયમ મુજબ,ઇલેક્ટ્રોલાઇટની ફ્લોક્યુલેશન શક્તિ તેના કોગ્યુલેટિંગ આયન (સોલના વીજભારથી વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતો આયન) ની સંયોજકતા પર આધાર રાખે છે.
ધન વીજભારિત સોલ માટે,ઋણ આયનનો વીજભાર વધવાની સાથે કોગ્યુલેટિંગ શક્તિ વધે છે: $Cl^{-} < SO_{4}^{2-} < PO_{4}^{3-}$.
ફ્લોક્યુલેશન મૂલ્ય એ ફ્લોક્યુલેશન શક્તિના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
તેથી,$Cl^{-}$ ની ફ્લોક્યુલેશન શક્તિ ન્યૂનતમ હોવાથી,$NaCl$ નું ફ્લોક્યુલેશન મૂલ્ય મહત્તમ હશે.

(C) સોલ એ એક કલિલ પ્રણાલી છે જેમાં ઘન કણો પ્રવાહી માધ્યમમાં વિક્ષેપિત હોય છે. સલ્ફર સોલ એ $S_8$ અણુઓની મોટી સંખ્યાના સમૂહ દ્વારા બનતું લાયોફોબિક કલિલ છે. તેથી,તેમાં $S$ અણુઓના મોટા સમૂહો હોય છે.

(A) કલિલ કણો એ સાચા દ્રાવણના દ્રાવ્ય કણોની સરખામણીમાં મોટા સમૂહો છે.
સમાન સાંદ્રતાએ સાચા દ્રાવણની સરખામણીમાં કલિલ દ્રાવણમાં કણોની સંખ્યા ઘણી ઓછી હોવાથી,અભિસરણ દબાણ જેવા સંખ્યાત્મક ગુણધર્મોનું મૂલ્ય ઓછું હોય છે.
તેથી,કલિલ દ્રાવણો ઓછું અભિસરણ દબાણ દર્શાવે છે.

(D) $AgNO_{3}$ અને $KI$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા: $AgNO_{3} + KI \longrightarrow AgI(s) + KNO_{3}$ છે.
સમાન કદ મિશ્ર કરવામાં આવતા હોવાથી,$KI$ $(0.2 \ M)$ ના મોલની સંખ્યા $AgNO_{3}$ $(0.1 \ M)$ ના મોલની સંખ્યા કરતા વધારે છે.
આમ,$KI$ વધુ પ્રમાણમાં છે.
$AgI$ કણો વિક્ષેપન માધ્યમમાં વધુ પ્રમાણમાં રહેલા સામાન્ય આયનનું અધિશોષણ કરે છે.
આ કિસ્સામાં,$I^{-}$ આયનો વધુ પ્રમાણમાં હોવાથી તે $AgI$ કણોની સપાટી પર અધિશોષિત થાય છે,જેના પરિણામે ઋણ વીજભારિત સોલ બને છે.

(A) ગોલ્ડ સોલ એ મોટી સંખ્યામાં ગોલ્ડ પરમાણુઓના સમૂહ દ્વારા બને છે,તેથી તે $multimolecular$ કલોઇડ છે.
તેઓ પ્રકૃતિમાં $lyophobic$ છે અને $OH^-$ આયનોના અધિશોષણને કારણે $negative$ વીજભાર ધરાવે છે.
તેઓ $macromolecular$ કલોઇડ નથી,કારણ કે $macromolecular$ કલોઇડ પ્રોટીન અથવા સ્ટાર્ચ જેવા મોટા અણુઓ ધરાવે છે.

(A) કલિલ કણો એનોડ તરફ ગતિ કરતા હોવાથી,તેઓ ઋણભારિત છે.
હાર્ડી-શુલ્ઝના નિયમ મુજબ,વિદ્યુતવિભાજ્યની સ્કંદન શક્તિ તેના આયન પરના વીજભારના મૂલ્ય સાથે વધે છે (ઋણભારિત કલિલ માટે).
સ્કંદન શક્તિનો ક્રમ $Al^{3+} > Ba^{2+} > Na^{+}$ છે.
સ્કંદન મૂલ્ય એ સ્કંદન શક્તિના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી,જરૂરી વિદ્યુતવિભાજ્યનો જથ્થો $NaCl > BaCl_{2} > AlCl_{3}$ ક્રમમાં હશે.

(D) $AgI / Ag^{+}$ સોલ એ ધન વીજભારિત સોલ છે. હાર્ડી-શુલ્ઝના નિયમ મુજબ,ઇલેક્ટ્રોલાઇટની સ્કંદન શક્તિ વિરુદ્ધ વીજભારિત આયન (આ કિસ્સામાં ઋણાયન) ની સંયોજકતા પર આધાર રાખે છે.
ફ્લોક્યુલેટિંગ આયનની સંયોજકતા જેટલી વધારે,તેની સ્કંદન શક્તિ તેટલી વધારે.
સ્કંદન શક્તિ એ સ્કંદન મૂલ્યના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
ઋણાયનોની સંયોજકતા: $PO_{4}^{3-} (3) > SO_{4}^{2-} (2) = S^{2-} (2) > Cl^{-} (1)$.
$Cl^{-}$ ની સંયોજકતા સૌથી ઓછી હોવાથી,તેની સ્કંદન શક્તિ ન્યૂનતમ છે અને તેથી તેનું સ્કંદન મૂલ્ય મહત્તમ છે.

(C) ગોલ્ડ સોલ એ $multimolecular$ કલિલ છે કારણ કે તે $1 \ nm$ કરતા ઓછા વ્યાસ ધરાવતા ઘણા બધા ગોલ્ડ પરમાણુઓ $(Au_n)$ ના સમૂહનો બનેલો છે. તે $lyophobic$ સોલ છે અને $negatively$ ચાર્જ થયેલ છે. તે $macromolecular$ કલિલ નથી,કારણ કે $macromolecular$ કલિલ સ્ટાર્ચ અથવા પ્રોટીન જેવા મોટા અણુઓ દ્વારા બને છે.

(C) બૃહદઆણ્વીય કલિલ ઘણા અંશે સ્થાયી હોય છે અને ઘણી બાબતોમાં સાચા દ્રાવણ જેવું વર્તન કરે છે.
તેમની ઉચ્ચ સ્થિરતા અને દ્રાવકયોજન સ્તરની હાજરીને કારણે,દ્રવવિરાગી કલિલની તુલનામાં તેમનું સરળતાથી સ્કંદન કરી શકાતું નથી.

(C) લાયોફોબિક કલિલ દ્રાવણની સ્થિરતા મુખ્યત્વે કલિલ કણો પર રહેલા વીજભારને કારણે હોય છે.
બધા કણો સમાન પ્રકારનો વીજભાર (ધન અથવા ઋણ) ધરાવતા હોવાથી,તેઓ એકબીજાને અપાકર્ષે છે.
આ સ્થિત-વિદ્યુત અપાકર્ષણ કણોને એકબીજાની નજીક આવીને જોડાઈ જવાથી અને નીચે બેસી જવાથી અટકાવે છે,જેનાથી કલિલની સ્થિરતા જળવાઈ રહે છે.

(C) હાઇડ્રોફોબિક સોલ પ્રકૃતિમાં અપરિવર્તનીય (irreversible) હોય છે.
તેમાં વિક્ષિપ્ત કલા (dispersed phase) અને વિક્ષેપન માધ્યમ $(H_{2}O)$ વચ્ચે કોઈ આકર્ષણ હોતું નથી.
એકવાર અવક્ષેપિત થયા પછી,તેઓ ફક્ત પાણી ઉમેરવાથી ફરીથી કલીલ સોલ બનાવતા નથી.

(C) સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
માઈસેલ ત્યારે જ બને છે જ્યારે દ્રાવણમાં સાબુની સાંદ્રતા $CMC$ મૂલ્ય કરતા વધારે હોય.
આપેલ $CMC = 1.5 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1}$ છે.
આપેલા વિકલ્પોની સરખામણી કરતા,માત્ર $2.0 \times 10^{-3} \ mol \ L^{-1}$ એ $1.5 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1}$ કરતા વધારે છે.

(B) ડાયાલિસિસ એ અર્ધપારગમ્ય પટલ દ્વારા કલિલ કણોને સ્ફટિકમય પદાર્થોથી અલગ કરવા માટે વપરાતી પ્રક્રિયા છે.
કલિલ કણો (જેમ કે પ્રોટીન) પટલમાંથી પસાર થઈ શકતા નથી,જ્યારે સ્ફટિકમય પદાર્થો (જેમ કે ગ્લુકોઝ) પસાર થઈ શકે છે.
તેથી,ડાયાલિસિસનો ઉપયોગ $glucose$ અને $protein$ ને અલગ કરવા માટે થાય છે.

(D) ખોટું વિધાન વિકલ્પ $(D)$ માં આપેલ છે.
બ્રાઉનિયન ગતિ એ વિક્ષેપન માધ્યમના અણુઓ દ્વારા કલિલ કણો પર થતા અસંતુલિત આઘાતને કારણે થાય છે,જેના પરિણામે ઝિગ-ઝેગ ગતિ જોવા મળે છે.
તેથી,સંતુલિત આઘાતને કારણે થતી ગતિનું વિધાન ખોટું છે.

(D) $Hardy-Schulze$ ના નિયમ મુજબ,આયનની સ્કંદન ક્ષમતા તેની સંયોજકતા પર આધાર રાખે છે.
ધન વીજભારિત સોલ માટે,ઋણ આયનોની સ્કંદન ક્ષમતા તેમના ઋણ વીજભારના મૂલ્યમાં વધારા સાથે વધે છે.
આપેલા આયનોની સંયોજકતા: $[Fe(CN)_6]^{4-}$ $(4-)$,$PO_4^{3-}$ $(3-)$,$SO_4^{2-}$ $(2-)$,અને $Cl^{-}$ $(1-)$ છે.
તેથી,સ્કંદન ક્ષમતાનો ક્રમ $[Fe(CN)_6]^{4-} > PO_4^{3-} > SO_4^{2-} > Cl^{-}$ છે.

(D) આપેલા વિકલ્પોમાંથી,કલૉઇડલ સલ્ફરનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે ચામડીના રોગોની સારવારમાં થાય છે,જેનો ઉપયોગ ખીલ અથવા સ્કેબીઝ જેવી સ્થિતિઓની સારવાર માટે લોશન અથવા મલમ તરીકે કરવામાં આવે છે.

(C) ઝેટા પોટેન્શિયલ એ સ્થિર વીજભારિત સ્તર અને કોલોઇડલ કણની આસપાસના વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા પ્રસરિત સ્તર વચ્ચેનો પોટેન્શિયલ તફાવત છે.

(D) કોલોઇડલ દ્રાવણના એક લિટરમાં સંપૂર્ણ સ્કંદન (coagulation) લાવવા માટે ઉમેરવા પડતા ઇલેક્ટ્રોલાઇટના ન્યૂનતમ જથ્થાને ઇલેક્ટ્રોલાઇટનું સ્કંદન અથવા ફ્લોક્યુલેશન મૂલ્ય કહેવામાં આવે છે.
હાર્ડી-શુલ્ઝના નિયમ મુજબ,સ્કંદન કરતા આયનની સંયોજકતા જેટલી વધારે,તેટલો જ કોલોઇડલ સોલના ચોક્કસ જથ્થાને સ્કંદિત કરવા માટે જરૂરી ઇલેક્ટ્રોલાઇટનો જથ્થો ઓછો.
આર્સેનિક સલ્ફાઇડ સોલ એ ઋણભારિત સોલ છે.
તેથી,તે કેટાયન દ્વારા સ્કંદિત થાય છે.
કેટાયનની અસરકારકતાનો ક્રમ: $Al^{3+} > Ca^{2+} = Mg^{2+} > Na^{+}$ છે.
ફ્લોક્યુલેશન મૂલ્ય એ સ્કંદન શક્તિના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી,ફ્લોક્યુલેશન મૂલ્યનો ક્રમ: $Na^{+} > Ca^{2+} = Mg^{2+} > Al^{3+}$ છે.
આમ,$Al^{3+}$ નું ફ્લોક્યુલેશન મૂલ્ય ન્યૂનતમ છે.

(D) સ્કંદન એ કલિલ કણોને એકત્રિત કરીને અવક્ષેપ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
$A$,$B$,અને $C$ માં કણોનું એકત્રીકરણ (સ્કંદન) થાય છે.
પેપ્ટાઈઝેશન એ તેની વિરુદ્ધ પ્રક્રિયા છે,જેમાં તાજા બનાવેલા અવક્ષેપને યોગ્ય વિદ્યુતવિભાજ્ય (પેપ્ટાઈઝિંગ એજન્ટ) ઉમેરીને કલિલ દ્રાવણમાં ફેરવવામાં આવે છે.
તેથી,પેપ્ટાઈઝેશનમાં સ્કંદન થતું નથી.

(B) આકાશનો વાદળી રંગ $Tyndall$ અસરને કારણે હોય છે. વાતાવરણમાં રહેલા કલીલ કણો પ્રકાશનું વિવિધ દિશાઓમાં પ્રકીર્ણન કરે છે. $Rayleigh$ ના પ્રકીર્ણનના નિયમ મુજબ,પ્રકીર્ણન પામતા પ્રકાશની તીવ્રતા તેની તરંગલંબાઈના ચતુર્થ ઘાતના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે $(I \propto 1/\lambda^4)$. વાદળી પ્રકાશની તરંગલંબાઈ ઓછી હોવાથી તેનું પ્રકીર્ણન અન્ય રંગો કરતા વધુ થાય છે.

(C) ઇલેક્ટ્રો-ઓસ્મોસિસમાં,વિક્ષેપિત કલાની ગતિ અર્ધ-પારગમ્ય પટલ દ્વારા અટકાવવામાં આવે છે,અને વિક્ષેપન માધ્યમ વિદ્યુત ક્ષેત્રની અસર હેઠળ ગતિ કરે છે.
$Fe(OH)_3$ સોલ ધન વીજભારિત હોવાથી,વિક્ષેપન માધ્યમ ઋણ વીજભારિત હોય છે.
તેથી,વિક્ષેપન માધ્યમ એનોડ તરફ ગતિ કરે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
ગોલ્ડ સોલ એ લાયોફોબિક સોલ છે,લાયોફિલિક સોલ નથી.
દૂધ એ પાણીમાં ચરબીનું કુદરતી ઇમલ્સન છે.
ભૌતિક અધિશોષણ (physisorption) ઉષ્માક્ષેપક છે અને તાપમાન વધવાથી તે ઘટે છે.
રાસાયણિક અધિશોષણ (chemisorption) વિશિષ્ટ છે અને સપાટી પર એક સ્તર (monolayer) બનાવે છે.

(D) $I$) સલ્ફર સોલ એ $S_8$ અણુઓના મોટા સમૂહનો બનેલો છે,તેથી તે મલ્ટીમોલેક્યુલર કલોઇડ છે. આ વિધાન સાચું છે.
$II$) સ્ટાર્ચ સોલ એ મેક્રોમોલેક્યુલર કલોઇડ છે કારણ કે સ્ટાર્ચના અણુઓ કુદરતી રીતે મળતા પોલિમર છે જેનું આણ્વીય દળ ઊંચું હોય છે. તે એસોસિએટેડ કલોઇડ નથી. આ વિધાન ખોટું છે.
$III$) કૃત્રિમ રબર એ ઊંચા આણ્વીય દળ ધરાવતું સિન્થેટિક પોલિમર છે,તેથી તે મેક્રોમોલેક્યુલર કલોઇડ છે. આ વિધાન સાચું છે.
તેથી,વિધાન $I$ અને $III$ સાચા છે.

(B) એક કલિલ પ્રણાલી જેમાં વિક્ષિપ્ત કલા અને વિક્ષેપન માધ્યમ બંને પ્રવાહી હોય તેને $emulsion$ (પાયસ) કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે દૂધ અને માખણ.

(B) દવામાં વિવિધ કોલોઇડલ દ્રાવણોના ઉપયોગો નીચે મુજબ છે:
$1$. કોલોઇડલ એન્ટિમનીનો ઉપયોગ $Kala-azar$ ની સારવારમાં થાય છે.
$2$. આર્જીરોલ એ સિલ્વર સોલ છે જે આંખના લોશન તરીકે વપરાય છે.
$3$. કોલોઇડલ ગોલ્ડનો ઉપયોગ ઇન્ટ્રામસ્ક્યુલર ઇન્જેક્શન માટે થાય છે.
$4$. મિલ્ક ઓફ મેગ્નેશિયાનો ઉપયોગ પેટની વિકૃતિઓ માટે થાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-I, B-II, C-III, D-IV$ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
એરોસોલ એ એક કલિલ પ્રણાલી છે જેમાં ઘન અથવા પ્રવાહી વાયુમાં વિક્ષેપિત હોય છે.
વિકલ્પ $A$ સાચો છે કારણ કે કલિલ કણો બ્રાઉનિયન ગતિ અને ટિન્ડલ અસર દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે કારણ કે હાર્ડી-શુલ્ઝ નિયમ વિદ્યુતવિભાજ્યો દ્વારા સોલના સ્કંદનનું વર્ણન કરે છે.
વિકલ્પ $C$ સાચો છે કારણ કે ગોલ્ડ નંબર એ લાયોફિલિક કલિલની રક્ષણાત્મક શક્તિનું માપ છે.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે એરોસોલમાં,વિક્ષેપન માધ્યમ વાયુ છે,વિક્ષેપિત કલા નથી.

(C) વિવિધ કલિલ સોલ બનાવવાની પદ્ધતિઓ નીચે મુજબ છે:
$A$. $As_2S_3$ સોલ દ્વિ-વિઘટન દ્વારા બનાવવામાં આવે છે: $As_2O_3 + 3H_2S \rightarrow As_2S_3 + 3H_2O$.
$B$. $Au$ સોલ બ્રેડિગની આર્ક પદ્ધતિ (વિક્ષેપન પદ્ધતિ) દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.
$C$. $S$ સોલ ઓક્સિડેશન દ્વારા બનાવવામાં આવે છે: $2H_2S + SO_2 \rightarrow 3S + 2H_2O$.
$D$. $Fe(OH)_3$ સોલ જળવિભાજન દ્વારા બનાવવામાં આવે છે: $FeCl_3 + 3H_2O \rightarrow Fe(OH)_3 + 3HCl$.
આમ,સાચી જોડ $A-IV, B-I, C-II, D-III$ છે.

(D) ક્રિટિકલ માઈસેલ કોન્સન્ટ્રેશન $(CMC)$ એ એવી સાંદ્રતા છે કે જેનાથી ઉપર કલોઇડલ સિસ્ટમમાં માઈસેલનું નિર્માણ થાય છે.
$I$. $10^{-7} \ mol \ L^{-1}$ ની સાંદ્રતા પર,જે $CMC$ $(5 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1})$ કરતા ઓછી છે,સાબુના અણુઓ દ્રાવણમાં વ્યક્તિગત આયનો અથવા અણુઓ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે,માઈસેલ તરીકે નહીં. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
$II$. માઈસેલ ત્યારે જ બને છે અને સ્થિર રહે છે જ્યારે સાબુના દ્રાવણની સાંદ્રતા $CMC$ જેટલી અથવા તેનાથી વધારે હોય. તેથી,આ વિધાન સાચું છે.
$III$. માઈસેલને ખરેખર એસોસિએટેડ કલોઇડ્સ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તે અણુઓના સમૂહ છે જે ઊંચી સાંદ્રતા પર કલોઇડલ કણો તરીકે વર્તે છે. તેથી,આ વિધાન સાચું છે.
તેથી,વિધાનો $II$ અને $III$ સાચા છે.

(D) કોલોઇડલ ગોલ્ડ સોલનો ઉપયોગ ઇન્ટ્રામસ્ક્યુલર ઇન્જેક્શન તરીકે થાય છે.
કોલોઇડલ ગોલ્ડ સામાન્ય રીતે ઘણી મોટી સપાટી ધરાવે છે,જે શરીરમાં ખૂબ જ સરળ અને ઝડપી શોષણ પરિણમે છે.
ગોલ્ડ સોલ વધુ અસરકારક અને બિન-ઝેરી માનવામાં આવે છે.
તેના ઘણા ઉપચારાત્મક ફાયદાઓ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$I$. કોલોઇડલ એન્ટિમનીનો ઉપયોગ કાલા-આઝાર $(A)$ ની સારવાર માટે થાય છે.
$II$. સિલ્વર સોલનો ઉપયોગ આંખના લોશન $(C)$ તરીકે થાય છે.
$III$. મિલ્ક ઓફ મેગ્નેશિયાનો ઉપયોગ પેટની તકલીફો $(D)$ ની સારવાર માટે થાય છે.
$IV$. ગોલ્ડ સોલનો ઉપયોગ ઇન્ટ્રામસ્ક્યુલર ઇન્જેક્શન $(B)$ તરીકે થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $I-A, II-C, III-D, IV-B$ છે.

(C) $Hardy-Schulze$ ના નિયમ મુજબ,વિદ્યુતવિભાજ્યની સ્કંદન શક્તિ સક્રિય આયનની સંયોજકતાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે (જેનો વીજભાર સોલના વીજભારથી વિરુદ્ધ હોય છે).
એન્ટિમની સલ્ફાઇડ $(Sb_2S_3)$ સોલ એ ઋણ વીજભારિત સોલ છે.
તેથી,તેના સ્કંદન માટે ધન વીજભારિત આયનની જરૂર પડે છે.
સ્કંદન શક્તિ ધન આયન પરના વીજભારના મૂલ્યમાં વધારા સાથે વધે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં રહેલા ધન આયનો: $K^+$ $(+1)$,$NH_4^+$ $(+1)$,$Al^{3+}$ $(+3)$,અને $K^+$ $(+1)$ છે.
$Al^{3+}$ સૌથી વધુ સંયોજકતા $(+3)$ ધરાવતું હોવાથી,$Al_2(SO_4)_3$ સૌથી અસરકારક સ્કંદનકર્તા છે.

(A) મલ્ટી-મોલેક્યુલર કલિલ એ $1 \ nm$ કરતા ઓછા વ્યાસ ધરાવતા અસંખ્ય પરમાણુઓ અથવા નાના અણુઓના સમૂહ દ્વારા બને છે.
સલ્ફર સોલ એ મલ્ટી-મોલેક્યુલર કલિલનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જેમાં $S_8$ અણુઓનો મોટો સમૂહ કલિલ કદના કણો બનાવે છે.

(C) સ્ટાર્ચ સોલ એ ઋણ વીજભારિત સોલ છે,જ્યારે $TiO_2$ સોલ એ ધન વીજભારિત સોલ છે.
તેથી,$II$ (સ્ટાર્ચ સોલ; $+ve$ સોલ) અને $III$ ($TiO_2$ સોલ; $-ve$ સોલ) માં આપેલી જોડીઓ ખોટી છે.

(B) આપેલ પ્રક્રિયામાં,ગોલ્ડ $(Au)$ નો ઓક્સિડેશન આંક $AuCl_3$ માં $+3$ થી ઘટીને $Au$ માં $0$ થાય છે.
ઓક્સિડેશન આંકમાં ઘટાડો થતો હોવાથી,આ પ્રક્રિયા રિડક્શન પ્રક્રિયા છે.
આમ,ગોલ્ડ સોલની તૈયારીમાં ગોલ્ડ આયનોનું રિડક્શન થાય છે.

(A) ટિન્ડલ અસર એ કલીલ કણો દ્વારા પ્રકાશના પ્રકીર્ણનની ઘટના છે.
આ અસર જોવા માટે,વિક્ષિપ્ત કણોનું કદ વપરાયેલા પ્રકાશની તરંગલંબાઇની તુલનાત્મક અથવા તેનાથી ઘણું નાનું ન હોવું જોઈએ.
તેથી,બંને વિધાન $S-I$ અને વિધાન $S-II$ સાચા છે.

(B) પરિક્ષિપ્ત કલા અને પરિક્ષેપન માધ્યમના આધારે કલિલનું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ ઘનનું પ્રવાહીમાં પરિક્ષેપન એટલે સોલ $(III)$.
$(B)$ પ્રવાહીનું પ્રવાહીમાં પરિક્ષેપન એટલે પાયસ $(IV)$.
$(C)$ ઘનનું વાયુમાં પરિક્ષેપન એટલે એરોસોલ $(II)$.
$(D)$ પ્રવાહીનું ઘનમાં પરિક્ષેપન એટલે જેલ $(I)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-III, B-IV, C-II, D-I$ છે.

(B) ગોલ્ડ $(Au)$ સોલ એ અસંખ્ય પરમાણુઓના સમૂહ દ્વારા બને છે,તેથી તે મલ્ટીમોલેક્યુલર કલૉઇડ છે.
તે લાયોફોબિક (દ્રાવક-વિરોધી) સોલ છે,કારણ કે તે વિક્ષેપન માધ્યમ સાથે મજબૂત આકર્ષણ ધરાવતું નથી.
ગોલ્ડ સોલના કણો તેમની સપાટી પર ઋણ આયનો (જેમ કે $OH^-$) ના અધિશોષણને કારણે ઋણ વીજભારિત હોય છે.
તેથી,વિધાનો $(II)$,$(III)$ અને $(IV)$ સાચા છે.

(A) કોલોઇડ એ એક વિષમાંગ પ્રણાલી છે જેમાં એક પદાર્થ (પરિક્ષિપ્ત કલા) બીજા પદાર્થમાં (પરિક્ષેપન માધ્યમ) ખૂબ જ ઝીણા કણો તરીકે વિખેરાયેલ હોય છે.
સાચા દ્રાવણ અને કોલોઇડ વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત કણોના કદનો છે.
સાચા દ્રાવણમાં,ઘટક કણો આયનો અથવા નાના અણુઓ હોય છે.
કોલોઇડમાં,પરિક્ષિપ્ત કલા એક વિશાળ અણુ અથવા ઘણા અણુઓ,આયનો કે પરમાણુઓના સમૂહની બનેલી હોય છે.
કોલોઇડલ કણો સાદા અણુઓ કરતા મોટા હોય છે પરંતુ નિલંબિત રહેવા માટે પૂરતા નાના હોય છે.
તેમના વ્યાસની શ્રેણી $1 \ nm$ થી $1000 \ nm$ ($10^{-9} \ m$ થી $10^{-6} \ m$) ની વચ્ચે હોય છે.

(D) યોગ્ય દ્રાવકોમાં બૃહદ અણુઓ એવા દ્રાવણો બનાવે છે જેમાં બૃહદ અણુઓનું કદ કલિલ વિસ્તારમાં હોઈ શકે છે. આવી પ્રણાલીઓને મેક્રોમોલેક્યુલર કલિલ કહેવામાં આવે છે.
આ કલિલ ખૂબ જ સ્થિર હોય છે અને ઘણી બાબતોમાં સાચા દ્રાવણો જેવા જ હોય છે.
કુદરતી રીતે બનતા બૃહદ અણુઓના ઉદાહરણો સ્ટાર્ચ,સેલ્યુલોઝ,પ્રોટીન અને ઉત્સેચકો છે.
માનવ-નિર્મિત બૃહદ અણુઓના ઉદાહરણો પોલિથીન,નાયલોન,પોલિસ્ટરીન,કૃત્રિમ રબર વગેરે છે.
તેથી,$I$ (સ્ટાર્ચનું દ્રાવણ) અને $IV$ (કૃત્રિમ રબર) એ મેક્રોમોલેક્યુલર કલિલના ઉદાહરણો છે.
$II$ (સલ્ફર સોલ) એ મલ્ટીમોલેક્યુલર કલિલ છે,અને $III$ (કૃત્રિમ ડિટર્જન્ટ) એ એસોસિએટેડ કલિલ (મિસેલ) છે.