Gujarati

The DNA Questions in Gujarati

Class 12 Biology · Molecular Basis of Inheritance · The DNA

632+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 32 of 632 questions in Gujarati

601
EasyMCQ
ન્યુક્લિયોસોમ્સ એ ક્રોમેટિનના પુનરાવર્તિત એકમો છે; નજીકના બે ન્યુક્લિયોસોમ્સ વચ્ચેના ભાગને . . . . . . કહેવામાં આવે છે.
A
cDNA
B
ટેન્ડમ રિપીટ્સ
C
લિન્કર $DNA$
D
રિકોમ્બિનેશન નોડ્યુલ્સ

Solution

(C) ન્યુક્લિયોસોમ્સ એ યુકેરિયોટિક ક્રોમેટિનના પાયાના પુનરાવર્તિત એકમો છે,જે હિસ્ટોન પ્રોટીન કોરની આસપાસ વીંટળાયેલા $DNA$ ના ખંડના બનેલા હોય છે.
દરેક ન્યુક્લિયોસોમ કોર કણમાં હિસ્ટોન પ્રોટીનના ઓક્ટામરની આસપાસ વીંટળાયેલા $146$ બેઝ જોડી $DNA$ હોય છે.
બે નજીકના ન્યુક્લિયોસોમ્સને જોડતા $DNA$ ખંડને લિન્કર $DNA$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ લિન્કર $DNA$ હિસ્ટોન $H1$ સાથે જોડાયેલું હોય છે,જે ક્રોમેટિન માળખાને સ્થિર કરવામાં મદદ કરે છે.
602
EasyMCQ
ન્યુક્લિયોસોમમાં હિસ્ટોન ઓક્ટામેર શેનો બનેલો હોય છે?
A
$1 H_1, 2 H_2, 3 H_3, 2 H_4$
B
$2 H_{2A}, 2 H_{2B}, 2 H_{3A}, 2 H_{3B}$
C
$2(H_{2A} + H_{2B} + H_3 + H_4)$
D
$2 H_2, 2 H_3, 2 H_4, 2 H_1$

Solution

(C) ન્યુક્લિયોસોમ એ સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં $DNA$ પેકેજિંગનો મૂળભૂત માળખાકીય એકમ છે. તે હિસ્ટોન પ્રોટીનના કોર (કેન્દ્ર) ની આસપાસ વીંટળાયેલા $DNA$ ના એક ભાગનો બનેલો છે. હિસ્ટોન ઓક્ટામેર કોર ચાર પ્રકારના હિસ્ટોન પ્રોટીનની દરેકની બે નકલોનો બનેલો છે: $H_{2A}$,$H_{2B}$,$H_3$ અને $H_4$. તેથી,ઓક્ટામેરને $2(H_{2A} + H_{2B} + H_3 + H_4)$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. $H_1$ હિસ્ટોન પ્રોટીન ઓક્ટામેર કોરનો ભાગ નથી; તેના બદલે,તે $DNA$ સાથે જોડાય છે જ્યાં તે ન્યુક્લિયોસોમમાં પ્રવેશે છે અને બહાર નીકળે છે,જે માળખાને સ્થિર કરવામાં મદદ કરે છે.
603
EasyMCQ
પ્રોકેરિયોટ્સમાં $DNA$ ના પેકેજિંગ અંગે ખોટું વિધાન ઓળખો.
A
$1100 \ \mu m$ લાંબો ન્યુક્લિયોઇડ $2-3 \ \mu m$ લાંબા કોષમાં પેક થયેલ હોય છે.
B
વર્તુળાકાર અનફોલ્ડ રંગસૂત્રનો વ્યાસ $350 \ \mu m$ હોય છે.
C
દરેક લૂપના ગૂંચળા (coiling) અને સુપરકોઇલિંગને કારણે $DNA$ $30 \ \mu m$ ના કદમાં પેક થાય છે.
D
સુપરકોઇલિંગને પરિણામે $DNA$ નું કદ ઘટીને $2 \ \mu m$ વ્યાસનું થાય છે.

Solution

(C) પ્રોકેરિયોટ્સમાં,$DNA$ પ્રોટીન દ્વારા પકડાયેલા મોટા લૂપ્સમાં ગોઠવાયેલું હોય છે.
$DNA$ ના તંતુઓના ફોલ્ડિંગ અને લૂપિંગને કારણે $DNA$ નો વ્યાસ ઘટીને $30 \ \mu m$ થાય છે.
આ ઘટાડો 'કોઇલિંગ અને સુપરકોઇલિંગ' ને કારણે થાય છે તેવું વિધાન ખોટું છે,કારણ કે કોઇલિંગ અને સુપરકોઇલિંગ તેને વધુ સંકુચિત કરીને $2 \ \mu m$ સુધી લાવવા માટે જવાબદાર છે.
604
EasyMCQ
યુકેરિયોટિક રંગસૂત્રોમાં,$DNA$ નું હિસ્ટોન અને નોન-હિસ્ટોન પ્રોટીન સાથેનું જોડાણ . . . . . . દ્વારા $1974$ માં દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.
A
કોર્નબર્ગ
B
ક્રિક
C
હાઇટ્ઝ
D
ઓકાઝાકી

Solution

(A) ક્રોમેટિનનું બંધારણ,જેમાં $DNA$ હિસ્ટોન ઓક્ટામરની આસપાસ વીંટળાઈને ન્યુક્લિયોસોમ બનાવે છે,તે $1974$ માં રોજર કોર્નબર્ગ દ્વારા પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યું હતું. આ મોડેલ સમજાવે છે કે કેવી રીતે લાંબા $DNA$ અણુઓ હિસ્ટોન અને નોન-હિસ્ટોન પ્રોટીનનો ઉપયોગ કરીને યુકેરિયોટિક રંગસૂત્રોના કોમ્પેક્ટ બંધારણમાં પેક થાય છે.
605
EasyMCQ
સોલેનોઇડ ફાઇબરમાં ક્રમિક હિસ્ટોન ઓક્ટામર્સ . . . . . . દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
A
કાઇમેરિક $DNA$
B
રિકોમ્બિનન્ટ $DNA$
C
લિન્કર $DNA$
D
પૂરક $DNA$

Solution

(C) એક ન્યુક્લિયોસોમમાં આશરે $200$ બેઝ પેર લાંબો $DNA$ હેલિક્સ હોય છે,જેમાંથી લગભગ $146$ bp લાંબો ખંડ દરેક હિસ્ટોન ઓક્ટામરની આસપાસ વીંટળાયેલો હોય છે અને બાકીના બેઝ પેર લિન્કર $DNA$ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે સોલેનોઇડ ફાઇબરમાં ક્રમિક ન્યુક્લિયોસોમને જોડે છે.
606
EasyMCQ
$DNA$ ના સંદર્ભમાં નીચેનામાંથી કયા વિધાનો સાચા છે?
$(a)$ તે બેવડી શૃંખલામય અને કુંતલાકાર રીતે ગૂંચળાયેલું છે.
$(b)$ બંને શૃંખલાઓ પૂરક અને સમાંતર હોય છે.
$(c)$ તેમાં ડીઓક્સિરાઇબોઝ શર્કરા હોય છે અને તે સ્વભાવે એસિડિક છે.
$(d)$ તેમાં માત્ર ત્રણ નાઇટ્રોજન બેઇઝ હોય છે.
A
$(a)$,$(b)$,$(c)$ અને $(d)$
B
માત્ર $(a)$ અને $(d)$
C
માત્ર $(a)$ અને $(c)$
D
$(a)$,$(b)$ અને $(c)$

Solution

(C) વિધાન $(a)$ સાચું છે: $DNA$ એ બેવડી શૃંખલામય,કુંતલાકાર રીતે ગૂંચળાયેલું અણુ છે.
વિધાન $(b)$ ખોટું છે: $DNA$ ની બંને શૃંખલાઓ પૂરક અને પ્રતિ-સમાંતર (anti-parallel) હોય છે,સમાંતર હોતી નથી.
વિધાન $(c)$ સાચું છે: $DNA$ માં ડીઓક્સિરાઇબોઝ શર્કરા હોય છે અને ફોસ્ફેટ જૂથોની હાજરીને કારણે તે સ્વભાવે એસિડિક હોય છે.
વિધાન $(d)$ ખોટું છે: $DNA$ માં ચાર નાઇટ્રોજન બેઇઝ (એડેનાઇન,ગ્વાનીન,સાયટોસિન અને થાઇમિન) હોય છે,ત્રણ નહીં.
તેથી,વિધાન $(a)$ અને $(c)$ સાચા છે.
Solution diagram
607
EasyMCQ
રંગસૂત્રનો હેટરોક્રોમેટિન ભાગ યુક્રોમેટિન કરતા . . . . . . ગણો વધુ $DNA$ ધરાવે છે.
A
$2-3$
B
$9-12$
C
$5-8$
D
$4-6$

Solution

(B) રંગસૂત્રને તેના અભિરંજક ગુણધર્મો અને ટ્રાન્સક્રિપ્શનલ સક્રિયતાના આધારે બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: $\text{Euchromatin}$ (યુક્રોમેટિન) અને $\text{Heterochromatin}$ (હેટરોક્રોમેટિન).
$\text{Euchromatin}$ એ છૂટક રીતે ગોઠવાયેલું, ટ્રાન્સક્રિપ્શનની દ્રષ્ટિએ સક્રિય અને આછા રંગનું હોય છે.
$\text{Heterochromatin}$ એ ઘટ્ટ રીતે ગોઠવાયેલું, ટ્રાન્સક્રિપ્શનની દ્રષ્ટિએ નિષ્ક્રિય અને ઘેરા રંગનું હોય છે.
આ પ્રદેશોના બંધારણ પરના અભ્યાસો સૂચવે છે કે $\text{Heterochromatin}$ એ $\text{Euchromatin}$ ની તુલનામાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ ઘટ્ટ છે અને તેમાં $DNA$ ની ઘનતા વધુ હોય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો, $\text{Heterochromatin}$ માં $\text{Euchromatin}$ ની સરખામણીમાં એકમ કદ દીઠ આશરે $9-12$ ગણું વધુ $DNA$ હોય છે.
608
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું ક્લોવર લીફ મોડેલ દર્શાવે છે?
A
$DNA$
B
$tRNA$
C
$mRNA$
D
$rRNA$

Solution

(B) ક્લોવર લીફ મોડેલ એ $tRNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$) ની ગૌણ રચના છે.
તે ત્રણ લૂપ્સ ધરાવે છે: $D-loop$, $anticodon-loop$ અને $T\psi C-loop$.
આ રચના પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં તેના કાર્ય માટે આવશ્યક છે, જ્યાં તે $mRNA$ ના કોડોન ક્રમ મુજબ ચોક્કસ એમિનો એસિડને રિબોઝોમ સુધી પહોંચાડે છે.
609
EasyMCQ
$DNA$ ની બે શૃંખલાઓ કેવી હોય છે?
A
સમાન અને સમાંતર
B
પૂરક અને સમાંતર
C
પૂરક અને પ્રતિસમાંતર
D
સમાન અને અસતત

Solution

(C) $DNA$ નું બંધારણ બે પોલીન્યુક્લિઓટાઈડ શૃંખલાઓનું બનેલું છે જે દ્વિ-કુંડલમય રચના બનાવે છે.
આ બંને શૃંખલાઓ એકબીજાને પૂરક હોય છે,જેનો અર્થ છે કે એક શૃંખલામાં રહેલા બેઝનો ક્રમ ચોક્કસ બેઝ જોડીના નિયમોને કારણે બીજી શૃંખલાના ક્રમને નક્કી કરે છે ($A$ એ $T$ સાથે અને $G$ એ $C$ સાથે જોડાય છે).
વધુમાં,આ બંને શૃંખલાઓ વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે,એટલે કે એક શૃંખલા $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં હોય છે,જ્યારે બીજી $3' \rightarrow 5'$ દિશામાં હોય છે. આ ગોઠવણીને પ્રતિસમાંતર $(antiparallel)$ કહેવામાં આવે છે.
610
EasyMCQ
એક ન્યુક્લિયોસોમમાં,નીચેનામાંથી કયો હિસ્ટોન અણુ બેવડો (double) હોતો નથી?
A
H4
B
H3
C
H2
D
H1

Solution

(D) ન્યુક્લિયોસોમ એક કોર કણ અને લિંકર $DNA$ નું બનેલું હોય છે. કોર કણ એ હિસ્ટોન પ્રોટીનનો અષ્ટક (octamer) છે,જેમાં $H2A$,$H2B$,$H3$ અને $H4$ ના દરેકના બે અણુઓ હોય છે.
આ આઠ હિસ્ટોન અણુઓ એક કોર બનાવે છે જેની આસપાસ $DNA$ વીંટળાયેલું હોય છે.
$H1$ હિસ્ટોન પ્રોટીનને લિંકર હિસ્ટોન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે $DNA$ જ્યાં ન્યુક્લિયોસોમ કોર કણમાં પ્રવેશે છે અને બહાર નીકળે છે ત્યાં જોડાય છે.
તેથી,$H1$ દરેક ન્યુક્લિયોસોમ દીઠ એક જ અણુ તરીકે હાજર હોય છે,બેવડા અણુ તરીકે નહીં.
611
EasyMCQ
ન્યુક્લિયોઝોમ અને લિંકર $DNA$ સાથે મળીને શું બને છે?
A
હિસ્ટોનના આઠ અણુઓ અને $146$ બેઝ જોડી
B
હિસ્ટોનના આઠ અણુઓ અને $200$ બેઝ જોડી
C
હિસ્ટોનના નવ અણુઓ અને $146$ બેઝ જોડી
D
હિસ્ટોનના નવ અણુઓ અને $200$ બેઝ જોડી

Solution

(D) ન્યુક્લિયોઝોમ કોર કણ હિસ્ટોન પ્રોટીન ($H2A, H2B, H3, H4$ - દરેકના બે) ના ઓક્ટામરનો બનેલો છે,જેની આસપાસ $146$ બેઝ જોડી $DNA$ વીંટળાયેલું હોય છે.
જ્યારે લિંકર $DNA$ (જે નજીકના ન્યુક્લિયોઝોમને જોડે છે) ને ગણતરીમાં લેવામાં આવે છે,ત્યારે એક ન્યુક્લિયોઝોમ એકમ સાથે સંકળાયેલ $DNA$ ની કુલ લંબાઈ આશરે $200$ બેઝ જોડી હોય છે.
$H1$ હિસ્ટોન પ્રોટીન લિંકર $DNA$ સાથે જોડાય છે,જેનાથી ન્યુક્લિયોઝોમ સંકુલમાં સામેલ હિસ્ટોન અણુઓની કુલ સંખ્યા $9$ થાય છે ($8$ કોરમાં + $1$ લિંકર હિસ્ટોન).
612
EasyMCQ
જો એક દ્વિ-શૃંખલિત $DNA$ માં $30 \%$ એડેનાઇન હોય,તો તે જ $DNA$ માં સાયટોસિનની ટકાવારી કેટલી હશે ($\%$ માં)?
A
$30$
B
$20$
C
$40$
D
$70$

Solution

(B) દ્વિ-શૃંખલિત $DNA$ માટે ચાર્ગાફના નિયમ મુજબ,એડેનાઇન $(A)$ નું પ્રમાણ થાઇમિન $(T)$ ના પ્રમાણ જેટલું હોય છે અને ગ્વાનિન $(G)$ નું પ્રમાણ સાયટોસિન $(C)$ ના પ્રમાણ જેટલું હોય છે.
આપેલ છે: $A = 30 \%$.
જેમ કે $A = T$,તેથી $T = 30 \%$.
બધા બેઝનો સરવાળો $A + T + G + C = 100 \%$ થાય છે.
કિંમતો મૂકતા: $30 \% + 30 \% + G + C = 100 \%$.
$60 \% + G + C = 100 \%$.
$G + C = 100 \% - 60 \% = 40 \%$.
જેમ કે $G = C$,આપણે $2C = 40 \%$ લખી શકીએ.
તેથી,$C = 20 \%$.
આમ,સાયટોસિનની ટકાવારી $20 \%$ છે.
613
EasyMCQ
નીચેના વિધાનોનો અભ્યાસ કરો:
$(I)$ બેક્ટેરિયોફેજ લેમ્બડામાં $48502$ બેઝ જોડી $(bp)$ હોય છે.
$(II)$ $E. \text{ coli}$ માં $4.6 \times 10^6$ $bp$ હોય છે.
$(III)$ માનવ $DNA$ ની એકકીય માત્રા $3.3 \times 10^9$ $bp$ છે.
ખોટા વિધાન માટેનો વિકલ્પ શોધો.
A
માત્ર વિધાન $I$
B
માત્ર વિધાન $III$
C
માત્ર વિધાન $II$
D
વિધાન $I$ અને $II$

Solution

(A) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે બેક્ટેરિયોફેજ લેમ્બડામાં $48502$ બેઝ જોડી $(bp)$ હોય છે.
$\phi \times 174$ (ફાઈ $X$ $174$) બેક્ટેરિયોફેજમાં $5386$ ન્યુક્લિયોટાઈડ હોય છે.
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે $E. \text{ coli}$ માં $4.6 \times 10^6$ $bp$ હોય છે.
વિધાન $III$ સાચું છે કારણ કે માનવ $DNA$ ની એકકીય માત્રા $3.3 \times 10^9$ $bp$ છે.
તેથી, માત્ર વિધાન $I$ ખોટું છે.
614
EasyMCQ
હિસ્ટોન કયા બેઝિક એમિનો એસિડથી સમૃદ્ધ હોય છે?
A
વેલિન અને મિથિઓનાઇન
B
ફિનાઇલએલેનાઇન અને મિથિઓનાઇન
C
વેલિન અને ગ્લુટામાઇન
D
લાઇસિન અને આર્જિનિન

Solution

(D) હિસ્ટોન એ ધન વીજભારિત,બેઝિક પ્રોટીન છે જે સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં $DNA$ સાથે જોડાયેલા હોય છે.
તેઓ $Lysine$ (લાઇસિન) અને $Arginine$ (આર્જિનિન) જેવા બેઝિક એમિનો એસિડથી સમૃદ્ધ હોય છે.
આ એમિનો એસિડ તેમની પાર્શ્વ શૃંખલાઓમાં ધન વીજભાર ધરાવે છે,જે તેમને $DNA$ અણુના ઋણ વીજભારિત ફોસ્ફેટ બેકબોન સાથે મજબૂત રીતે આંતરક્રિયા કરવાની ક્ષમતા આપે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
615
EasyMCQ
બેક્ટેરિયોફેજ $\phi \times 174$ માં . . . . . . ન્યુક્લિયોટાઇડ્સ હોય છે. ($bp$ માં)
A
$8653$
B
$8356$
C
$5386$
D
$6538$

Solution

(C) બેક્ટેરિયોફેજ $\phi \times 174$ એ એક જાણીતો વાયરસ છે જે સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$ જનીન ધરાવે છે.
$NCERT$ પાઠ્યપુસ્તક મુજબ,બેક્ટેરિયોફેજ $\phi \times 174$ નું જનીન $5386$ ન્યુક્લિયોટાઇડ્સનું બનેલું છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
616
EasyMCQ
માનવ શુક્રકોષમાં $DNA$ ના બેવડા કુંતલની લંબાઈ આશરે . . . . . . હોય છે.
A
$1.36$ mm
B
$2.2$ m
C
$1.1$ m
D
$2.2$ mm

Solution

(C) માનવ દ્વિકીય કોષમાં બેઝ જોડીની કુલ સંખ્યા $6.6 \times 10^9$ bp છે.
શુક્રકોષ એકીય હોવાથી,તેમાં $DNA$ ની અડધી માત્રા હોય છે,જે $3.3 \times 10^9$ bp છે.
બે ક્રમિક બેઝ જોડી વચ્ચેનું અંતર $0.34 \ \text{nm}$ અથવા $0.34 \times 10^{-9} \ \text{m}$ છે.
$DNA$ ના બેવડા કુંતલની કુલ લંબાઈની ગણતરી આ રીતે થાય છે: $\text{લંબાઈ} = \text{બેઝ જોડીની સંખ્યા} \times \text{બેઝ જોડી વચ્ચેનું અંતર}$.
$\text{લંબાઈ} = (3.3 \times 10^9) \times (0.34 \times 10^{-9} \ \text{m}) = 1.122 \ \text{m}$.
તેથી,લંબાઈ આશરે $1.1 \ \text{m}$ છે.
617
EasyMCQ
જો ડબલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$ માં $35 \%$ ગ્વાનિન હોય,તો $DNA$ માં થાઈમિનની ટકાવારી ગણો. ($\%$ માં)
A
$35$
B
$70$
C
$15$
D
$30$

Solution

(C) ચારગાફના નિયમ મુજબ,ડબલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$ માં એડેનિન $(A)$ નું પ્રમાણ થાઈમિન $(T)$ જેટલું હોય છે,અને ગ્વાનિન $(G)$ નું પ્રમાણ સાયટોસિન $(C)$ જેટલું હોય છે.
આપેલ છે: $G = 35 \%$.
કારણ કે $G = C$,તેથી $C = 35 \%$.
ચારેય બેઝનો સરવાળો $100 \%$ થાય છે,તેથી $A + T + G + C = 100 \%$.
કિંમતો મૂકતા: $A + T + 35 \% + 35 \% = 100 \%$.
$A + T + 70 \% = 100 \%$.
$A + T = 30 \%$.
કારણ કે $A = T$,આપણે લખી શકીએ $2T = 30 \%$.
તેથી,$T = 15 \%$.
618
EasyMCQ
$E. coli$ માં $DNA$ ની લંબાઈ . . . . . . છે.
A
$1.36 \ mm$
B
$1.34 \ mm$
C
$1.8 \ m$
D
$2.2 \ m$

Solution

(A) $E. coli$ માં $DNA$ ની કુલ લંબાઈ બે ક્રમિક બેઝ જોડીઓ વચ્ચેના અંતરને કુલ બેઝ જોડીઓની સંખ્યા સાથે ગુણીને ગણવામાં આવે છે.
$E. coli$ માં $4.6 \times 10^6$ બેઝ જોડીઓ હોય છે.
બે ક્રમિક બેઝ જોડીઓ વચ્ચેનું અંતર $0.34 \times 10^{-9} \ m$ છે.
લંબાઈ = $(4.6 \times 10^6) \times (0.34 \times 10^{-9} \ m) \approx 1.36 \times 10^{-3} \ m = 1.36 \ mm$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
619
EasyMCQ
જનીનોના કોડિંગ સિક્વન્સને . . . . . . તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
A
રેગ્યુલેટર
B
ઇન્ટ્રોન્સ
C
પ્રમોટર
D
એક્સોન્સ

Solution

(D) યુકેરિયોટિક જનીનોમાં,જે કોડિંગ સિક્વન્સ પરિપક્વ $mRNA$ માં જોવા મળે છે તેને $Exons$ (એક્સોન્સ) કહેવામાં આવે છે.
$Introns$ (ઇન્ટ્રોન્સ) એ વચ્ચે આવતી બિન-કોડિંગ સિક્વન્સ છે જે $RNA$ સ્પ્લિસિંગની પ્રક્રિયા દરમિયાન દૂર કરવામાં આવે છે.
$Promoters$ (પ્રમોટર્સ) અને $Regulators$ (રેગ્યુલેટર્સ) એ જનીન અભિવ્યક્તિના નિયંત્રણમાં સામેલ સિક્વન્સ છે,તે કોડિંગ સિક્વન્સ નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.
620
EasyMCQ
$5$-Methyl uracil એ . . . . . . છે.
A
થાયમિન
B
સાયટોસિન
C
એડેનિન
D
યુરેસિલ

Solution

(A) $5$-Methyl uracil નું રાસાયણિક નામ થાયમિન છે.
થાયમિન એ $DNA$ માં જોવા મળતો પિરિમિડિન નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ છે.
તેની રચના $RNA$ માં જોવા મળતા યુરેસિલ જેવી જ હોય છે,પરંતુ તેમાં પિરિમિડિન વલયના $5$ મા સ્થાન પર મિથાઈલ ગ્રુપ $(-CH_3)$ જોડાયેલું હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
621
EasyMCQ
$50$ નાઈટ્રોજન બેઝ જોડી અને $20$ થાઈમીન ધરાવતા $DNA$ માં નાઈટ્રોજન બેઝ વચ્ચે કેટલા હાઈડ્રોજન બંધ જોવા મળે છે?
A
$40$
B
$90$
C
$50$
D
$130$

Solution

(D) ચારગાફના નિયમ મુજબ,દ્વિ-શૃંખલામય $DNA$ અણુમાં,એડેનાઈન $(A)$ નું પ્રમાણ થાઈમીન $(T)$ જેટલું હોય છે અને ગ્વાનીન $(G)$ નું પ્રમાણ સાયટોસીન $(C)$ જેટલું હોય છે.
આપેલ છે: કુલ બેઝ જોડી = $50$,તેથી કુલ નાઈટ્રોજન બેઝ = $100$.
થાઈમીન $(T)$ ની સંખ્યા = $20$.
તેથી,એડેનાઈન $(A)$ ની સંખ્યા = $20$.
$A-T$ જોડીની સંખ્યા = $20$.
$G-C$ જોડીની સંખ્યા = કુલ બેઝ જોડી - $A-T$ જોડી = $50 - 20 = 30$.
$A$ અને $T$ વચ્ચેના હાઈડ્રોજન બંધ = $2 \times 20 = 40$.
$G$ અને $C$ વચ્ચેના હાઈડ્રોજન બંધ = $3 \times 30 = 90$.
કુલ હાઈડ્રોજન બંધ = $40 + 90 = 130$.
622
EasyMCQ
હિસ્ટોન પ્રોટીન ધન વીજભારિત હોય છે કારણ કે તે બેઝિક એમિનો એસિડના અવશેષોથી સમૃદ્ધ હોય છે:
A
આર્જિનિન અને પ્રોલિન
B
આર્જિનિન અને એલેનિન
C
આર્જિનિન અને લાયસિન
D
આર્જિનિન અને ફિનાઇલએલેનિન

Solution

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
હિસ્ટોન ધન વીજભારિત પ્રોટીન છે કારણ કે તેમાં બેઝિક એમિનો એસિડ,ખાસ કરીને $Lysine$ (લાયસિન) અને $Arginine$ (આર્જિનિન) નું પ્રમાણ ખૂબ વધારે હોય છે.
આ એમિનો એસિડ્સ શારીરિક $pH$ પર ધન વીજભારિત સાઇડ ચેઇન ધરાવે છે.
આ ધન વીજભારને કારણે,હિસ્ટોન $DNA$ ના ઋણ વીજભારિત ફોસ્ફેટ બેકબોન સાથે અસરકારક રીતે જોડાઈને ન્યુક્લિયોસોમ બનાવે છે.
623
EasyMCQ
આપેલ આકૃતિ શું દર્શાવે છે?
Question diagram
A
ન્યુક્લિયોસોમ
B
રંગસૂત્ર
C
મેસોસોમ
D
રિબોઝોમ

Solution

(A) સાચો જવાબ $(A)$ છે.
આકૃતિ ન્યુક્લિયોસોમ દર્શાવે છે.
ન્યુક્લિયોસોમ એ સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં $DNA$ પેકેજિંગનો મૂળભૂત માળખાકીય એકમ છે.
તેમાં ઋણ વીજભારિત $DNA$ નો એક ખંડ ધન વીજભારિત હિસ્ટોન ઓક્ટામર (આઠ હિસ્ટોન પ્રોટીનનો સમૂહ) ની આસપાસ વીંટળાયેલો હોય છે.
$H_1$ હિસ્ટોન પ્રોટીન $DNA$ જ્યાં ન્યુક્લિયોસોમમાં પ્રવેશે છે અને બહાર નીકળે છે ત્યાં જોડાઈને આ રચનાને સ્થિર કરવામાં મદદ કરે છે.
624
EasyMCQ
એક લાક્ષણિક ન્યુક્લિયોસોમમાં $DNA$ હેલિક્સની લંબાઈ કેટલી હોય છે?
A
$6.6 \times 10^9$ bp
B
$200$ bp
C
$1000$ bp
D
$3.2 \times 10^6$ bp

Solution

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
એક લાક્ષણિક ન્યુક્લિયોસોમમાં,$DNA$ હેલિક્સ હિસ્ટોન ઓક્ટામરની આસપાસ વીંટળાયેલું હોય છે.
આ રચનામાં આશરે $200$ બેઝ જોડી $(bp)$ $DNA$ નો સમાવેશ થાય છે.
625
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો નાઈટ્રોજન બેઝ માત્ર $DNA$ માં જ જોવા મળે છે?
A
સાયટોસિન
B
એડેનાઈન
C
થાયમિન
D
ગ્વાનિન

Solution

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$DNA$ માં જોવા મળતા નાઈટ્રોજન બેઝ એડેનાઈન $(A)$,ગ્વાનિન $(G)$,સાયટોસિન $(C)$ અને થાયમિન $(T)$ છે.
$RNA$ માં થાયમિનને બદલે યુરેસિલ $(U)$ હોય છે.
તેથી,થાયમિન એવો નાઈટ્રોજન બેઝ છે જે માત્ર $DNA$ માં જ જોવા મળે છે,$RNA$ માં નહીં.
626
EasyMCQ
સ્તંભ $I$ માં આપેલ જિનોમના ન્યુક્લિયોટાઈડની સંખ્યાને સ્તંભ $II$ માં આપેલ સજીવો સાથે જોડો. નીચે આપેલ સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
સ્તંભ $I$સ્તંભ $II$
$(A) 5386$ ન્યુક્લિયોટાઈડ્સ$(p) E. coli$
$(B) 48502$ bp$(q) \text{મનુષ્ય}$
$(C) 4.6 \times 10^6$ bp$(r) \text{ડ્રોસોફિલા}$
$(D) 3.3 \times 10^9$ bp$(s) \phi \times 174 \text{ બેક્ટેરિયોફેજ}$
$(t) \text{બેક્ટેરિયોફેજ લેમ્બડા}$
A
$A-s; B-q; C-p; D-t$
B
$A-s; B-p; C-q; D-r$
C
$A-s; B-t; C-p; D-q$
D
$A-r; B-t; C-s; D-p$

Solution

(C) વિવિધ સજીવોના જિનોમનું કદ નીચે મુજબ છે:
$1$. $\phi \times 174$ બેક્ટેરિયોફેજમાં $5386$ ન્યુક્લિયોટાઈડ્સ હોય છે。
$2$. બેક્ટેરિયોફેજ લેમ્બડામાં $48502$ બેઝ જોડી (bp) હોય છે。
$3$. $E. coli$ માં $4.6 \times 10^6$ બેઝ જોડી (bp) હોય છે。
$4$. મનુષ્ય (એકકીય જિનોમ) માં $3.3 \times 10^9$ બેઝ જોડી (bp) હોય છે。
આ માહિતીને સ્તંભ સાથે જોડતા:
$(A) \rightarrow (s)$
$(B) \rightarrow (t)$
$(C) \rightarrow (p)$
$(D) \rightarrow (q)$
તેથી, સાચી જોડ $A-s, B-t, C-p, D-q$ છે।
627
EasyMCQ
માત્ર $DNA$ માં જોવા મળતા નાઈટ્રોજન બેઝને શું કહેવામાં આવે છે?
A
યુરેસિલ
B
$5$-મિથાઈલ યુરેસિલ
C
ગ્વાનિન
D
એડેનિન

Solution

(B) $DNA$ માં હાજર ચાર નાઈટ્રોજન બેઝ એડેનિન,ગ્વાનિન,સાયટોસિન અને થાઈમિન છે.
થાઈમિનને રાસાયણિક રીતે $5$-મિથાઈલ યુરેસિલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$RNA$ થી વિપરીત,જેમાં યુરેસિલ હોય છે,$DNA$ માં તેના વિશિષ્ટ નાઈટ્રોજન બેઝ તરીકે થાઈમિન હોય છે.
628
EasyMCQ
$3.2 \text{ Kbp}$ લાંબા $DNA$ ના ટુકડામાં $820$ એડેનાઈન બેઝ જોવા મળ્યા હતા. સાયટોસીન બેઝની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$780$
B
$1560$
C
$740$
D
$1480$

Solution

(A) $DNA$ ની કુલ લંબાઈ = $3.2 \text{ Kbp} = 3200 \text{ bp}$.
ચારગાફના નિયમ મુજબ,એડેનાઈન $(A)$ નું પ્રમાણ થાઈમીન $(T)$ જેટલું હોય છે,અને ગ્વાનીન $(G)$ નું પ્રમાણ સાયટોસીન $(C)$ જેટલું હોય છે.
આપેલ છે,$A = 820$,તેથી $T = 820$.
કુલ $A + T$ સામગ્રી = $820 + 820 = 1640$.
કુલ $G + C$ સામગ્રી = કુલ બેઝ જોડી - કુલ $A + T$ સામગ્રી = $3200 - 1640 = 1560$.
કારણ કે $G = C$,તેથી સાયટોસીન બેઝની સંખ્યા = $\frac{1560}{2} = 780$.
629
EasyMCQ
આણ્વિક જીવવિજ્ઞાન (Molecular biology) . . . . . . ના અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે.
A
સૂક્ષ્મજીવોના તમામ પાસાઓ
B
જીવનના પોલિમર્સની રચના અને કાર્યો
C
સજીવોનું રસાયણશાસ્ત્ર
D
જે પ્રક્રિયા દ્વારા રાસાયણિક પદાર્થોના અણુઓ જીવનના આદિમ સ્વરૂપમાં સંગઠિત થાય છે

Solution

(B) આણ્વિક જીવવિજ્ઞાન એ જીવવિજ્ઞાનની એક શાખા છે જે કોષોની અંદર અને તેમની વચ્ચેની જૈવિક પ્રવૃત્તિના આણ્વિક આધાર સાથે સંબંધિત છે,જેમાં આણ્વિક સંશ્લેષણ,ફેરફાર,પદ્ધતિઓ અને આંતરક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે.
તે મુખ્યત્વે જીવનના મેક્રોમોલેક્યુલ્સ (જીવનના પોલિમર્સ) જેવા કે $DNA$,$RNA$ અને પ્રોટીનની રચના અને કાર્યો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે,જે જીવનની પ્રક્રિયાઓ માટે આવશ્યક છે.
630
EasyMCQ
મનુષ્યમાં $hnRNA$ ની સરેરાશ લંબાઈ કેટલી હોય છે?
A
$3000$ બેઝ
B
$2.4$ મિલિયન બેઝ
C
$1500$ બેઝ
D
$500$ બેઝ

Solution

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
મનુષ્યમાં,પ્રાથમિક ટ્રાન્સક્રિપ્ટ,જેને $hnRNA$ (હેટરોજીનસ ન્યુક્લિયર $RNA$) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે પરિપક્વ $mRNA$ બનાવવા માટે પ્રોસેસિંગમાંથી પસાર થાય છે.
મનુષ્યમાં $hnRNA$ ની સરેરાશ લંબાઈ આશરે $3000$ બેઝ જેટલી હોય છે.
631
EasyMCQ
એક સ્ટ્રક્ચરલ જનીનમાં,ટેમ્પલેટ $DNA$ શૃંખલાનો ન્યુક્લિઓટાઈડ ક્રમ $3'-ATGCATGCATGCATGC-5'$ છે. કોડિંગ શૃંખલા પરનો સાચો અને પૂરક ન્યુક્લિઓટાઈડ ક્રમ શોધો.
A
$5'-ATGCATGCATGCATGC-3'$
B
$3'-GCATGCATGCATGCAT-5'$
C
$5'-TACGTACGTACGTACG-3'$
D
$3'-TACGTACGTACGTACG-5'$

Solution

(C) સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.
$DNA$ ના બેવડા કુંતલમાં,બંને શૃંખલાઓ પ્રતિસમાંતર (antiparallel) અને એકબીજાની પૂરક હોય છે.
ટેમ્પલેટ શૃંખલા $3' \rightarrow 5'$ દિશામાં હોય છે,જ્યારે કોડિંગ શૃંખલા $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં હોય છે.
બેઝ-પેરિંગના નિયમો મુજબ,$A$ એ $T$ સાથે અને $G$ એ $C$ સાથે જોડાય છે.
આપેલ ટેમ્પલેટ શૃંખલા: $3'-ATGCATGCATGCATGC-5'$
પૂરક કોડિંગ શૃંખલા: $5'-TACGTACGTACGTACG-3'$
632
MediumMCQ
$DNA$ હેલિક્સના પેકેજિંગના સંદર્ભમાં નીચેનામાંથી કયા વિધાનો સાચા છે?
A
$A$. હિસ્ટોન્સ આઠ અણુઓનો એક એકમ બનાવવા માટે ગોઠવાયેલા હોય છે જેને હિસ્ટોન ઓક્ટામર કહેવાય છે.
B
$B$. હિસ્ટોન્સ ઋણ વીજભારિત બેઝિક પ્રોટીન છે.
C
$C$. હિસ્ટોન્સમાં બેઝિક એમિનો એસિડ અવશેષો - લાયસિન અને આર્જિનિન પુષ્કળ પ્રમાણમાં હોય છે.
D
$D$. ધન વીજભારિત $DNA$ ન્યુક્લિયોસોમ બનાવવા માટે હિસ્ટોન ઓક્ટામરની આસપાસ વીંટળાયેલું હોય છે. $E$. ક્રોમેટિનના ઉચ્ચ સ્તરના પેકેજિંગ માટે વધારાના પ્રોટીન સેટની જરૂર પડે છે જેને નોન-હિસ્ટોન ક્રોમોસોમલ પ્રોટીન કહેવાય છે.

Solution

(A, C, D, E) યુકેરિયોટિક કોષોમાં,$DNA$ ન્યુક્લિયોસોમ બનાવવા માટે હિસ્ટોન ઓક્ટામર ($H2A$,$H2B$,$H3$,અને $H4$ ના દરેકના બે અણુઓથી બનેલું) ની આસપાસ વીંટળાયેલું હોય છે.
હિસ્ટોન્સ ધન વીજભારિત બેઝિક પ્રોટીન છે,કારણ કે તેમાં લાયસિન અને આર્જિનિન જેવા બેઝિક એમિનો એસિડ પુષ્કળ પ્રમાણમાં હોય છે.
તેથી,વિધાનો $A$,$C$,$D$,અને $E$ સાચા છે.
વિધાન $B$ ખોટું છે કારણ કે હિસ્ટોન્સ ધન વીજભારિત હોય છે,ઋણ વીજભારિત નહીં.

Molecular Basis of Inheritance — The DNA · Frequently Asked Questions

1Are these Molecular Basis of Inheritance questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Molecular Basis of Inheritance Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.