Mix Examples of s-Block Elements Questions in Gujarati

(D) $Be^{2+}$ આયનની ઉચ્ચ ધ્રુવીભવન શક્તિને કારણે $BeCl_2$ એ સહસંયોજક સંયોજન છે,તેથી તે પીગળેલા અવસ્થામાં વિદ્યુતનું વહન કરતું નથી.
$MgCl_2$ અને $BaCl_2$ આયનીય સંયોજનો છે,જે પીગળેલા અવસ્થામાં આયનોમાં વિભાજિત થાય છે અને તેથી વિદ્યુતનું વહન કરે છે.

(B) સાચો જવાબ $(B)$ છે.
નિર્જળ $CuSO_4$ સફેદ રંગનું હોય છે.
જ્યારે તે પાણીના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે તે જળયુક્ત કોપર સલ્ફેટ,$CuSO_4 \cdot 5H_2O$ બનાવે છે,જે $[Cu(H_2O)_4]SO_4 \cdot H_2O$ સંકીર્ણના નિર્માણને કારણે વાદળી રંગનું હોય છે.

(D) નિર્જળ $Na_2CO_3$ ઉષ્મીય રીતે સ્થાયી છે અને ગરમ કરવા છતાં તેનું વિઘટન થતું નથી,તેના ગલનબિંદુ સુધી પણ નહીં. તેથી,કોઈ વાયુ મુક્ત થતો નથી.

(A) 'હાયપો' નું રાસાયણિક નામ સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ પેન્ટાહાઇડ્રેટ છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Na_2S_2O_3 \cdot 5H_2O$ છે.

(C) $Zn(OH)_2$,$Al(OH)_3$,અને $Pb(OH)_2$ સ્વભાવે ઉભયગુણી (amphoteric) છે અને $NaOH$ માં ઓગળીને દ્રાવ્ય સંકીર્ણ બનાવે છે.
$Fe(OH)_3$ સ્વભાવે બેઝિક છે અને તે $NaOH$ ના દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.

(B) બ્લીચિંગ પાવડરને રાસાયણિક રીતે કેલ્શિયમ ઓક્સીક્લોરાઈડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેનું આણ્વીય સૂત્ર $CaOCl_2$ છે. તે સૂકા ફોડેલા ચૂના પર ક્લોરિન વાયુની પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે,$Ca(OH)_2 + Cl_2 \rightarrow CaOCl_2 + H_2O$.

(A) વિકલ્પ $A$ માટે:
$Ca + 2H_2O \to Ca(OH)_2 + H_2(g)$
$CaH_2 + 2H_2O \to Ca(OH)_2 + 2H_2(g)$
બંને પ્રક્રિયાઓ હાઇડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
વિકલ્પ $B$ માટે:
$2Na + 2H_2O \to 2NaOH + H_2(g)$
$2Na_2O_2 + 2H_2O \to 4NaOH + O_2(g)$
આ અલગ વાયુઓ ($H_2$ અને $O_2$) ઉત્પન્ન કરે છે.
વિકલ્પ $C$ માટે:
$2K + 2H_2O \to 2KOH + H_2(g)$
$2KO_2 + 2H_2O \to 2KOH + H_2O_2 + O_2(g)$
આ અલગ વાયુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
વિકલ્પ $D$ માટે:
$Ba + 2H_2O \to Ba(OH)_2 + H_2(g)$
$BaO_2 + 2H_2O \to Ba(OH)_2 + H_2O_2$
આ સમાન વાયુરૂપ નીપજ આપતા નથી.

(C) કેલ્શિયમ સાયનામાઈડ $(CaNCN)$ એ ધીમી અસર કરતું નાઈટ્રોજનયુક્ત ખાતર છે કારણ કે તે જમીનમાં ખૂબ જ ધીમેથી વિઘટન પામે છે.
જળવિભાજનની પ્રક્રિયા: $CaNCN + 2H_2O \to CaCO_3 + NH_2CONH_2$ (યુરિયા).
ત્યારબાદ,યુરિયા એમોનિયામાં રૂપાંતરિત થાય છે: $NH_2CONH_2 + H_2O \to CO_2 + 2NH_3$.
અંતે,એમોનિયાનું નાઈટ્રિફાઈંગ બેક્ટેરિયા દ્વારા નાઈટ્રેટ્સમાં રૂપાંતર થાય છે,જે છોડ દ્વારા શોષાય છે: $NH_3 \xrightarrow{\text{Nitrifying bacteria}} \text{Soluble nitrates} \to \text{Plants}$.

(B) પોટાશ એલમ,$K_2SO_4 \cdot Al_2(SO_4)_3 \cdot 24H_2O$,એક દ્વિક્ષાર છે.
તેનું જલીય દ્રાવણ $Al^{3+}$ આયનોના જળવિભાજનને કારણે એસિડિક હોય છે,જે $H^+$ આયનો ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,તેનું જલીય દ્રાવણ બેઝિક છે તે વિધાન ખોટું છે.
તેનો ઉપયોગ રંગકામ ઉદ્યોગોમાં મોર્ડન્ટ તરીકે થાય છે અને ગરમ કરવા પર તે તેના સ્ફટિકીકરણના પાણીમાં ઓગળી જાય છે.

(B) આપેલા ઓક્સાઇડ્સમાંથી,$HgO$ (મર્ક્યુરિક ઓક્સાઇડ) મધ્યમ તાપમાને ઉષ્મીય રીતે અસ્થિર છે અને ઓક્સિજન વાયુ મુક્ત કરવા માટે વિઘટન પામે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $2HgO_{(s)} \xrightarrow{\Delta} 2Hg_{(l)} + O_{2(g)}$.

(C) નાઈટ્રોલીમ એ કેલ્શિયમ સાયનેમાઈડ $(CaCN_2)$ અને કાર્બન $(C)$ નું મિશ્રણ છે.
તે કેલ્શિયમ કાર્બાઈડ $(CaC_2)$ ને નાઈટ્રોજન $(N_2)$ સાથે ઊંચા તાપમાને ગરમ કરીને બનાવવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $CaC_2 + N_2 \rightarrow CaCN_2 + C$.

(A) કેલ્શિયમ સાયનામાઈડ $(CaCN_2)$ વરાળ $(H_2O)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ અને એમોનિયા $(NH_3)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$CaCN_2 + 3H_2O \rightarrow CaCO_3 + 2NH_3$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) $PbI_2$ પીળા રંગનું હોય છે અને તેને 'Golden spangles' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જ્યારે $KI$ નું દ્રાવણ $Pb^{2+}$ આયનો ધરાવતા દ્રાવણમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે $PbI_2$ બને છે,જે સોનેરી પીળા રંગનું હોય છે અને ઓરડાના તાપમાને અદ્રાવ્ય હોય છે.

(B) જ્યારે સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ નું દ્રાવણ મર્ક્યુરિક ક્લોરાઈડ $(HgCl_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે શરૂઆતમાં મર્ક્યુરિક કાર્બોનેટ $(HgCO_3)$ બને છે.
જોકે,$HgCO_3$ અસ્થિર છે અને તે જળવિભાજન અથવા વિઘટન પામીને બેઝિક ક્ષાર બનાવે છે,જેને મર્ક્યુરિક કાર્બોનેટ બેઝિક અથવા $HgCO_3 \cdot HgO$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $2HgCl_2 + 2Na_2CO_3 + H_2O \to HgCO_3 \cdot HgO + 4NaCl + CO_2$.

(B) ગ્રીન વિટ્રિઓલ એ ફેરસ સલ્ફેટ હેપ્ટાહાઇડ્રેટનું સામાન્ય નામ છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $FeSO_4 \cdot 7H_2O$ છે.
અન્ય વિટ્રિઓલ્સ:
$CuSO_4 \cdot 5H_2O$ (બ્લુ વિટ્રિઓલ)
$ZnSO_4 \cdot 7H_2O$ (વ્હાઇટ વિટ્રિઓલ)
$CaSO_4 \cdot 2H_2O$ (જિપ્સમ)

(C) ટેમ્પરિંગ: જો ક્વેન્ચ કરેલા અથવા સખત સ્ટીલને $503 \ K$ થી $573 \ K$ વચ્ચેના તાપમાને ફરીથી ગરમ કરવામાં આવે અને પછી ધીમે ધીમે ઠંડુ થવા દેવામાં આવે,તો આ પ્રક્રિયાને ટેમ્પરિંગ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા સ્ટીલની બરડતા ઘટાડે છે,જેનાથી તે સખત સ્ટીલ કરતા વધુ મજબૂત અને ઓછું બરડ બને છે.
તેથી,ટેમ્પર કરેલું સ્ટીલ ક્વેન્ચ કરેલા સ્ટીલ જેટલું સખત કે બરડ હોતું નથી.

(B) જ્યારે અત્યંત ગરમ તાંબાનો તાર વરાળ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે કોપર$(I)$ ઓક્સાઈડ અને હાઈડ્રોજન વાયુ બનાવે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$4Cu + 2H_2O \to 2Cu_2O + 2H_2$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) બધા જ ધાતુના નાઈટ્રેટ્સ પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે. આ નાઈટ્રેટ્સનો સામાન્ય ગુણધર્મ છે,કારણ કે નાઈટ્રેટ આયન $(NO_3^-)$ મોટાભાગના ધાતુના કેટાયન્સ સાથે અદ્રાવ્ય અવક્ષેપ બનાવતા નથી.

(B) ઝિંક કાર્બોનેટના ઉષ્મીય વિઘટનની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $ZnCO_3 \xrightarrow{\Delta} ZnO + CO_2 \uparrow$
$CO_2$ વાયુ લાઇમ વોટરને દૂધિયું બનાવે છે.
અવશેષ $ZnO$ (ઝિંક ઓક્સાઇડ) ગરમ હોય ત્યારે પીળો હોય છે અને ઠંડો પડતાં સફેદ થઈ જાય છે.
તેથી,ઘન પદાર્થ '$A$' એ $ZnCO_3$ (ઝિંક કાર્બોનેટ) છે.

(C) મેગ્નેશિયમ નાઇટ્રાઇડના જળવિભાજનની રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Mg_3N_2 + 6H_2O \to 3Mg(OH)_2 + 2NH_3$
સંતુલિત સમીકરણ મુજબ,$1 \text{ મોલ}$ $Mg_3N_2$ એ $6 \text{ મોલ}$ $H_2O$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2 \text{ મોલ}$ એમોનિયા $(NH_3)$ ઉત્પન્ન કરે છે.

(D) $Z=3$ અને $Z=20$ પરમાણુક્રમાંક ધરાવતા તત્વોની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના નીચે મુજબ છે:
$Z=3: 1s^2 2s^1$ (સમૂહ $1$,$s$-વિભાગ)
$Z=20: [Ar] 4s^2$ (સમૂહ $2$,$s$-વિભાગ)
બંને તત્વો $s$-વિભાગના છે.

(C) $K_2CO_3$ અને $Na_2CO_3$ ના $1:1$ મોલર ગુણોત્તરના મિશ્રણને ફ્યુઝન મિશ્રણ કહે છે. તેનો ઉપયોગ ગુણાત્મક પૃથ્થકરણમાં અદ્રાવ્ય પદાર્થોને દ્રાવ્ય સ્વરૂપમાં ફેરવવા માટે થાય છે.

(A) પોર્ટલેન્ડ સિમેન્ટનું સરેરાશ બંધારણ આ મુજબ છે: લાઈમ $(CaO)$ $50-60\%$,સિલીકા $(SiO_2)$ $20-25\%$,એલ્યુમિના $(Al_2O_3)$ $5-10\%$,મેગ્નેશિયા $(MgO)$ $2-3\%$,અને આયર્ન ઓક્સાઈડ $(Fe_2O_3)$ $1-2\%$.
આમ,લાઈમ પછી સિલીકા એ મુખ્ય ઘટક છે.

(A) સિમેન્ટના સેટીંગ દરમિયાન,જ્યારે પાણી ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે સિમેન્ટ તેનું શોષણ કરીને જેલ જેવો પદાર્થ બનાવે છે. આ પદાર્થ સમય જતાં સખત બને છે. તેથી,સિમેન્ટનું શરૂઆતનું સેટીંગ મુખ્યત્વે હાઈડ્રેશન અને જેલના સર્જનને કારણે થાય છે.

(B) $MgCl_2$ અને $MgO$ ના મિશ્રણને $Sorel$ સિમેન્ટ કહેવામાં આવે છે. તે મેગ્નેશિયમ ઓક્સાઈડની મેગ્નેશિયમ ક્લોરાઈડના સાંદ્ર દ્રાવણ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે.

(D) આલ્કલી ધાતુઓ ($Li$ સિવાય) ઓક્સિજન સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઓક્સાઈડ બનાવે છે,જ્યારે આલ્કલાઈન અર્થ ધાતુઓ જ્યારે હવામાં સળગાવવામાં આવે ત્યારે $O_2$ અને $N_2$ બંને સાથે પ્રક્રિયા કરીને અનુક્રમે ઓક્સાઈડ અને નાઈટ્રાઈડ બનાવે છે.
$K$ એ આલ્કલી ધાતુ છે જે હવામાં $KO_2$ (સુપરઓક્સાઈડ) બનાવે છે.
$Mg$ એ આલ્કલાઈન અર્થ ધાતુ છે જે હવામાં સળગાવતા $MgO$ અને $Mg_3N_2$ બંને બનાવે છે.
તેથી,$A = K$ અને $B = Mg$.

(A) આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ધાતુના કાર્બોનેટની ઉષ્મીય સ્થાયિતા વધે છે,કારણ કે ધાતુનો વિદ્યુત-ધન ગુણધર્મ વધે છે.
સમૂહ $2$ ના તત્વો માટે,ઉષ્મીય સ્થાયિતાનો ક્રમ $BeCO_3 < MgCO_3 < CaCO_3$ છે.
સમૂહ $1$ ના કાર્બોનેટ (જેમ કે $K_2CO_3$) સામાન્ય રીતે સમૂહ $2$ ના કાર્બોનેટ કરતા વધુ ઉષ્મીય સ્થાયી હોય છે,કારણ કે સમૂહ $1$ ની ધાતુઓ વધુ વિદ્યુત-ધન હોય છે અને વધુ બેઝિક ઓક્સાઇડ બનાવે છે.
તેથી,ઉષ્મીય સ્થાયિતાનો એકંદર ક્રમ $BeCO_3 < MgCO_3 < CaCO_3 < K_2CO_3$ છે.

(D) ડેન્ટલ એમાલ્ગમ એ મરક્યુરી અને સિલ્વર,ટીન તથા કોપર જેવી વિવિધ ધાતુઓની મિશ્રધાતુ છે. તેનો ઉપયોગ દાંતના પોલાણને પૂરવા માટે કરવામાં આવે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) ગ્રીન વિટ્રીઓલ એ ફેરસ સલ્ફેટ હેપ્ટાહાઇડ્રેટનું સામાન્ય નામ છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $FeSO_4 \cdot 7H_2O$ છે.
$CuSO_4 \cdot 5H_2O$ ને બ્લુ વિટ્રીઓલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$CaSO_4 \cdot 2H_2O$ એ જીપ્સમ છે.
$ZnSO_4 \cdot 7H_2O$ એ વ્હાઇટ વિટ્રીઓલ છે.

(B) સ્ટીલ એ લોખંડ અને કાર્બનનું મિશ્રણ છે. કાર્બન અધાતુ હોવાથી,સ્ટીલમાં અધાતુ રહેલું હોય છે.

(C) સફેદ વિટ્રિઓલ એ ઝિંક સલ્ફેટ હેપ્ટાહાઇડ્રેટનું સામાન્ય નામ છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $ZnSO_4 \cdot 7H_2O$ છે.
તે રંગહીન,સ્ફટિકીય ઘન પદાર્થ છે જે પાણીમાં ખૂબ જ દ્રાવ્ય છે.

(D) બધા જ ધાતુના નાઈટ્રેટ્સ સામાન્ય રીતે પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે અને પ્રમાણિત પરિસ્થિતિઓમાં સ્થાયી સંયોજનો માનવામાં આવે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે. નોંધ: જોકે તેઓ ગરમ કરવા પર વિઘટિત થઈ શકે છે,પરંતુ સંયોજનોના સામાન્ય વર્ગ તરીકે,તેઓ દ્રાવ્ય ક્ષાર તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે.

(D) ધાતુ સલ્ફેટ $M$ એ $ZnSO_4$ છે.
$1$. $NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયા: $Zn^{2+} + 2OH^- \to Zn(OH)_2 \downarrow$ (સફેદ અવક્ષેપ).
$2$. $NaOH$ ના વધારામાં દ્રાવ્યતા: $Zn(OH)_2 + 2NaOH \to Na_2ZnO_2 + 2H_2O$ (દ્રાવ્ય સંકીર્ણ).
$3$. $H_2S$ સાથેની પ્રક્રિયા: $Na_2ZnO_2 + H_2S \to ZnS \downarrow$ (સફેદ અવક્ષેપ) $+ 2NaOH$.
તેથી,ધાતુ $M$ એ $Zn$ છે.

(B) $Mercury(II)$ આયોડાઇડ $(HgI_2)$ બે બહુરૂપી સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
ઓરડાના તાપમાને,સ્થિર સ્વરૂપ લાલ $('X')$ છે.
$127 \ ^\circ C$ થી ઉપર ગરમ કરવા પર (ફેઝ ટ્રાન્ઝિશન),તે પીળા ઓર્થોરોમ્બિક સ્વરૂપ $('Y')$ માં બદલાય છે.
જ્યારે આ પીળા સ્વરૂપને ઠંડુ કરવામાં આવે અથવા ઘસવામાં આવે,ત્યારે તે પાછું સ્થિર લાલ સ્વરૂપ $('Z')$ માં ફેરવાય છે.
તેથી,$'X'$ $\rightarrow \text{લાલ}, 'Y'$ $\rightarrow \text{પીળો}, 'Z'$ $\rightarrow \text{લાલ}$.

(B) વિકલ્પ $B$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે કારણ કે $CaSO_4 \cdot 2H_2O$ ને જિપ્સમ કહેવામાં આવે છે,જ્યારે $CaSO_4 \cdot \frac{1}{2}H_2O$ ને પ્લાસ્ટર ઓફ પેરિસ કહેવામાં આવે છે.
વિકલ્પ $A$ સાચું છે કારણ કે $Na_2CO_3 \cdot 10H_2O$ એ $373 \ K$ થી ઉપર પાણી ગુમાવીને નિર્જળ $Na_2CO_3$ બનાવે છે.
વિકલ્પ $C$ સાચું છે કારણ કે $NaHCO_3$ નો ઉપયોગ ત્વચાના ચેપ માટે હળવા એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે થાય છે.

(NONE) વિધાન $A$ સાચું છે: સોલ્વે પ્રક્રિયામાં,$NaHCO_3$ અવક્ષેપિત થાય છે કારણ કે તે પાણીમાં અલ્પ દ્રાવ્ય છે. જોકે,$KHCO_3$ પાણીમાં ખૂબ જ દ્રાવ્ય છે,તેથી તે અવક્ષેપિત થતું નથી,જે સોલ્વે પ્રક્રિયાને $K_2CO_3$ ના ઉત્પાદન માટે અયોગ્ય બનાવે છે.
વિધાન $B$ સાચું છે: આલ્કલી ધાતુઓ પ્રવાહી એમોનિયામાં ઓગળીને એમોનિયેટેડ ઇલેક્ટ્રોનને કારણે ઘેરા વાદળી રંગનું દ્રાવણ બનાવે છે.
વિધાન $C$ સાચું છે: $MgCl_2 \cdot 6H_2O$ ને ગરમ કરવાથી જળવિભાજન થાય છે,જેનાથી નિર્જળ $MgCl_2$ ને બદલે $Mg(OH)Cl$ અથવા $MgO$ બને છે.
વિધાન $D$ સાચું છે: પાણીમાં મેગ્નેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડનું નિલંબન 'મિલ્ક ઓફ મેગ્નેશિયા' તરીકે ઓળખાય છે અને તે હળવા એન્ટાસિડ તરીકે કામ કરે છે.

(D) $1$. $CaCO_3$ એ આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુનો કાર્બોનેટ છે,જે તેની ઊંચી લેટીસ ઉર્જાને કારણે પાણીમાં સામાન્ય રીતે અદ્રાવ્ય હોય છે.
$2$. $NaHCO_3$ અને $KHCO_3$ બંને આલ્કલી ધાતુના બાયકાર્બોનેટ છે. સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં આલ્કલી ધાતુના ક્ષારોની દ્રાવ્યતા સામાન્ય રીતે વધે છે કારણ કે લેટીસ ઉર્જામાં ઘટાડો એ જલીયકરણ ઉર્જાના ઘટાડા કરતા વધુ નોંધપાત્ર હોય છે.
$3$. તેથી,દ્રાવ્યતાનો ક્રમ $CaCO_3 < NaHCO_3 < KHCO_3$ છે.

(D) $A)$ $BeCl_2$ બાષ્પ અવસ્થામાં રેખીય અણુ ($sp$ સંકરણ) છે અને ઘન અવસ્થામાં પોલિમરિક છે. આ વિધાન સાચું છે.
$B)$ $BeO$ ઉભયગુણી છે,પરંતુ $CaO$ બેઝિક છે. તેથી,બંને ઉભયગુણી છે તેવું વિધાન ખોટું છે.
$C)$ $CaC_2$ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિટિલીન $(C_2H_2)$ બનાવે છે,પરંતુ $Be_2C$ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને મિથેન $(CH_4)$ બનાવે છે. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
આમ,$(B)$ અને $(C)$ બંને ખોટા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(D) આયનીય કાર્બાઇડ ધાતુઓની કાર્બન સાથેની પ્રતિક્રિયા દ્વારા રચાય છે.
$CaC_2$ (કેલ્શિયમ કાર્બાઇડ),$Al_4C_3$ (એલ્યુમિનિયમ કાર્બાઇડ),અને $Be_2C$ (બેરિલિયમ કાર્બાઇડ) એ બધા આયનીય કાર્બાઇડના ઉદાહરણો છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(B) લાલ રંગનું મિશ્ર ઓક્સાઈડ $(X)$ એ $Pb_3O_4$ (રેડ લેડ) છે.
જ્યારે $Pb_3O_4$ સાંદ્ર $HNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે લેડ$(II)$ નાઈટ્રેટ અને લેડ$(IV)$ ઓક્સાઈડ $(PbO_2)$ બનાવે છે,જે સંયોજન $(Y)$ છે:
$Pb_3O_4 + 4HNO_3 \rightarrow 2Pb(NO_3)_2 + PbO_2 + 2H_2O$
$PbO_2$ (સંયોજન $Y$) એ $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને લેડ$(II)$ ક્લોરાઈડ $(PbCl_2)$ બનાવે છે,જે સંયોજન $(Z)$ છે:
$PbO_2 + 4HCl \rightarrow PbCl_2 + Cl_2 + 2H_2O$
$Pb_3O_4$ (સંયોજન $X$) પણ સાંદ્ર $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $PbCl_2$ (સંયોજન $Z$) બનાવે છે:
$Pb_3O_4 + 8HCl \rightarrow 3PbCl_2 + Cl_2 + 4H_2O$
આમ,$(X), (Y),$ અને $(Z)$ અનુક્રમે $Pb_3O_4, PbO_2,$ અને $PbCl_2$ છે.

(B) બોર્ડો મિશ્રણ એ ખેતીમાં પાક પર ફૂગના રોગોને નિયંત્રિત કરવા માટે વપરાતું જાણીતું ફૂગનાશક છે.
તે કોપર$(II)$ સલ્ફેટ $(CuSO_4)$ ના જલીય દ્રાવણને કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(Ca(OH)_2)$ ના નિલંબન સાથે મિશ્ર કરીને તૈયાર કરવામાં આવે છે,જેને ફોડેલો ચૂનો (slaked lime) પણ કહેવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયાના પરિણામે કોપર$(II)$ હાઇડ્રોક્સાઇડના જેલી જેવા અવક્ષેપ બને છે,જે સક્રિય ફૂગનાશક ઘટક છે.

(A) $PbSO_4$ મંદ $H_2SO_4$ માં અદ્રાવ્ય છે કારણ કે તે ધાતુ અથવા સંયોજનની સપાટી પર લેડ સલ્ફેટનું રક્ષણાત્મક પડ બનાવે છે,જે આગળની પ્રતિક્રિયાને અટકાવે છે.
$ZnCO_3$ એ $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $ZnSO_4$,$CO_2$ અને $H_2O$ બનાવે છે.
$ZnS$ એ $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $ZnSO_4$ અને $H_2S$ વાયુ બનાવે છે.
$NaHCO_3$ એ $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $Na_2SO_4$,$CO_2$ અને $H_2O$ બનાવે છે.

(D) $1$. આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુના હાઇડ્રોક્સાઇડની દ્રાવ્યતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે કારણ કે લેટીસ ઉર્જામાં ઘટાડો એ જલીયકરણ ઉર્જામાં ઘટાડા કરતા વધુ નોંધપાત્ર હોય છે. તેથી,$Be(OH)_2 < Ba(OH)_2$ સાચું છે.
$2$. આલ્કલી ધાતુના હાઇડ્રોક્સાઇડની ઉષ્મીય સ્થિરતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે કારણ કે વિદ્યુતધન ગુણધર્મ વધે છે,જે $M-OH$ બંધને મજબૂત બનાવે છે. તેથી,$LiOH < CsOH$ સાચું છે.
$3$. ચુંબકીય ચાકમાત્રા અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે. $O_2$ (બંધ ક્રમાંક $2$) માટે,$2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે. $O_2^-$ (બંધ ક્રમાંક $1.5$) માટે,$1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે. તેથી,$O_2 > O_2^-$ સાચું છે.
આમ,બધા વિધાનો સાચા છે.

(D) $500 \ ^oC$ પર વિઘટન પ્રતિક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$(I)$ $K_2CO_3(s) \xrightarrow{\Delta} \text{કોઈ પ્રતિક્રિયા નથી}$. તેથી,$x_1 = 0$.
$(II)$ $2NaHCO_3(s) \xrightarrow{\Delta} Na_2CO_3(s) + H_2O(g) + CO_2(g)$. $NaHCO_3$ ના $n$ મોલ માટે,આપણને વાયુરૂપ નીપજોના $n$ મોલ મળે છે.
$(III)$ $MgCO_3(s) \xrightarrow{\Delta} MgO(s) + CO_2(g)$. $MgCO_3$ ના $n$ મોલ માટે,આપણને વાયુરૂપ નીપજોના $n$ મોલ મળે છે.
$(IV)$ $2CsHCO_3(s) \xrightarrow{\Delta} Cs_2CO_3(s) + H_2O(g) + CO_2(g)$. $CsHCO_3$ ના $n$ મોલ માટે,આપણને વાયુરૂપ નીપજોના $n$ મોલ મળે છે.
ઉત્પન્ન થયેલ દબાણની સરખામણી કરતા: $x_1 = 0$. $MgCO_3$ એ આલ્કલી ધાતુના બાયકાર્બોનેટ કરતા વધુ સરળતાથી વિઘટન પામે છે. તેથી,$x_1 < x_2 < x_3 > x_4$ એ તાર્કિક સંબંધ છે.

(D) જલીય $Co^{2+}$ ક્ષારો (દા.ત.,$CoCl_2 \cdot 6H_2O$) સ્ફટિકીકરણના પાણીને કારણે ગુલાબી રંગના હોય છે.
સૂકા ગરમ કરવા પર,સ્ફટિકીકરણનું પાણી દૂર થાય છે,જેના પરિણામે નિર્જળ $CoCl_2$ બને છે,જે વાદળી રંગનું હોય છે.
તેથી,ક્ષારમાં $Co^{2+}$ આયનો હોય છે.

(B) વિધાન $(a)$ સાચું છે: $AgF$ એ એકમાત્ર સિલ્વર હેલાઇડ છે જે પાણીમાં દ્રાવ્ય છે અને તે રંગહીન છે.
વિધાન $(b)$ ખોટું છે: $LiF$ નું ગલનબિંદુ $NaF$ કરતા વધારે હોય છે.
વિધાન $(c)$ ખોટું છે: $Rb_2SO_4$ પાણીમાં ખૂબ દ્રાવ્ય છે,જ્યારે $BaSO_4$ અદ્રાવ્ય છે.
વિધાન $(d)$ સાચું છે: $AgI$ પીળા રંગનું અવક્ષેપ છે,જે પાણીને પીળો રંગ આપે છે.

(D) પોટેશિયમ સુપરઓક્સાઇડ $(KO_2)$ નો ઉપયોગ સબમરીન અને સ્પેસ શટલમાં ઓક્સિજન ઉત્પન્ન કરવા માટે થાય છે કારણ કે તે $CO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $O_2$ ઉત્પન્ન કરે છે અને $CO_2$ ને દૂર કરે છે.
પ્રક્રિયા: $4KO_2 + 2CO_2 \rightarrow 2K_2CO_3 + 3O_2$.
સોડિયમ પેરોક્સાઇડ $(Na_2O_2)$ પણ સમાન હેતુ માટે વપરાય છે કારણ કે તે $CO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $O_2$ મુક્ત કરે છે: $2Na_2O_2 + 2CO_2 \rightarrow 2Na_2CO_3 + O_2$.
પોટેશિયમ ઓઝોનાઇડ $(KO_3)$ પણ $CO_2$ અને ભેજ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઓક્સિજન મુક્ત કરે છે,જે તેને સમાન ઉપયોગો માટે યોગ્ય બનાવે છે.

(D) $1$. આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુના ફ્લોરાઈડની દ્રાવ્યતા: $BeF_2$ તેની ઊંચી જલીયકરણ ઉર્જાને કારણે ખૂબ જ દ્રાવ્ય છે,જ્યારે $MgF_2$ અલ્પ દ્રાવ્ય છે. દ્રાવ્યતા $MgF_2$ થી $BaF_2$ તરફ વધે છે. તેથી,$MgF_2 < SrF_2 < BeF_2$ ખોટું છે.
$2$. કાર્બોનેટની ઉષ્મીય સ્થિરતા: આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુના કાર્બોનેટની ઉષ્મીય સ્થિરતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે. તેથી,$BeCO_3 < MgCO_3 < CaCO_3 < SrCO_3 < BaCO_3$. આ વિધાન સાચું છે.
$3$. ધ્રુવીભવન શક્તિ: ફાજાનના નિયમ મુજબ,ધ્રુવીભવન શક્તિ એ ચાર્જ ઘનતા $(charge/size)$ ના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે. $Si^{4+}$ સૌથી વધુ ચાર્જ ઘનતા ધરાવે છે,ત્યારબાદ $Al^{3+}$ અને પછી $Ca^{2+}$. તેથી,$SiCl_4 > AlCl_3 > CaCl_2$ સાચું છે.
$4$. કારણ કે $(B)$ અને $(C)$ બંને સાચા છે,તેથી $(D)$ એ સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ છે.

(C) $LiNO_3$ ને ગરમ કરતા $Li_2O$ (ધાતુ ઓક્સાઇડ),$NO_2$ (પેરામેગ્નેટિક વાયુ,એસિડિક વાયુ) અને $O_2$ મળે છે. તેથી,$a-P, Q, R$.
$FeSO_4 \cdot 7H_2O$ ને ગરમ કરતા $Fe_2O_3$ (ધાતુ ઓક્સાઇડ),$SO_2$ (એસિડિક વાયુ) અને $SO_3$ (એસિડિક વાયુ) મળે છે. તેથી,$b-P, R$.
$NaHCO_3$ ને ગરમ કરતા $Na_2CO_3$,$CO_2$ (એસિડિક વાયુ,જેમાં $\sigma$ અને $\pi$ બંધની સંખ્યા સમાન છે) અને $H_2O$ મળે છે. તેથી,$c-R, S$.
$BeCO_3$ ને ગરમ કરતા $BeO$ (ધાતુ ઓક્સાઇડ) અને $CO_2$ (એસિડિક વાયુ,જેમાં $\sigma$ અને $\pi$ બંધની સંખ્યા સમાન છે) મળે છે. તેથી,$d-P, R, S$.