Redox reaction and Method for balancing Redox reaction Questions in Gujarati

(C) પ્રક્રિયા $ClO_3^- + N_2H_4 \to NO_3^- + Cl^-$ ને સંતુલિત કરતા:
સંતુલિત સમીકરણ: $2ClO_3^- + N_2H_4 \to 2NO_3^- + 2Cl^- + 4H^+ + 2H_2O$ મળે છે.
અહીં $N_2H_4$ નો ગુણાંક $1$ છે અને $Cl^-$ નો ગુણાંક $2$ છે.
તેથી ગુણોત્તર $1/2$ થાય છે.

(D) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2KMnO_4 + 16HCl \rightarrow 2MnCl_2 + 5Cl_2 + 2KCl + 8H_2O$
સંતુલિત સમીકરણ પરથી જોઈ શકાય છે કે $5 \text{ મોલ } Cl_2$ ઉત્પન્ન થાય ત્યારે $8 \text{ મોલ } H_2O$ બને છે.
તેથી,$1 \text{ મોલ } Cl_2$ મુક્ત થાય ત્યારે બનતા $H_2O$ ના મોલ:
$\frac{8}{5} \text{ મોલ}$.

(C) $Fe_{0.92}O$ માં,$Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ ધારો. $O$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-2$ હોવાથી,$0.92x + (-2) = 0$,તેથી $x = \frac{2}{0.92}$.
જ્યારે $1$ $mole$ $Fe_{0.92}O$ નું $Fe^{3+}$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે,ત્યારે $Fe$ ના ઓક્સિડેશન આંકમાં થતો ફેરફાર $(3 - \frac{2}{0.92}) \times 0.92 = 3 \times 0.92 - 2 = 2.76 - 2 = 0.76$ છે.
$K_2Cr_2O_7$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે જ્યાં $Cr$ $+6$ થી $+3$ માં બદલાય છે,જે પ્રતિ $Cr$ પર $3$ નો ફેરફાર અથવા પ્રતિ $K_2Cr_2O_7$ અણુ પર $6$ નો ફેરફાર દર્શાવે છે.
ઓક્સિડેશન આંકમાં કુલ ફેરફારને સરખાવતા: $n \times 6 = 0.76$.
તેથી,$n = \frac{0.76}{6}$ $moles$.

(C) આયોડિન સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ (હાઈપો દ્રાવણ) સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ટેટ્રાથાયોનેટ અને સોડિયમ આયોડાઈડ બનાવે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$I_2 + 2Na_2S_2O_3 \rightarrow Na_2S_4O_6 + 2NaI$
આમ,બનતી નીપજ સોડિયમ ટેટ્રાથાયોનેટ $(Na_2S_4O_6)$ છે.

(A) પ્રક્રિયામાં $BrO_3^-$ નું $Br^-$ માં રિડક્શન થાય છે. $Br$ ના ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $+5$ થી $-1$ થાય છે,તેથી $KBrO_3$ માટે $n$-ફેક્ટર $6$ છે.
$KBrO_3$ ના તુલ્યાંક = $\frac{\text{દળ}}{\text{તુલ્ય દળ}} = \frac{0.167}{167/6} = 0.006 \ eq$.
$KBrO_3$ ના તુલ્યાંક = $Na_2S_2O_3$ ના તુલ્યાંક હોવાથી:
$N_1 V_1 = N_2 V_2$
$0.006 = N \times 45 \times 10^{-3} \ L$
$N = \frac{0.006}{0.045} = \frac{2}{15} \ N$.

(A) સંતુલિત રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2 MnO_{4}^{-} + 5 SO_{3}^{2-} + 6 H^{+} \rightarrow 2 Mn^{2+} + 5 SO_{4}^{2-} + 3 H_{2}O$
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ પરથી આપણે કહી શકીએ કે:
$5$ મોલ $SO_{3}^{2-}$ એ $2$ મોલ $KMnO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$1$ મોલ $SO_{3}^{2-}$ એ $2/5$ મોલ $KMnO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરશે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $Fe^{2+} \rightarrow Fe^{3+} + e^-$.
એસિડિક માધ્યમમાં $KMnO_4$ માટે રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $MnO_4^- + 8H^+ + 5e^- \rightarrow Mn^{2+} + 4H_2O$.
ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરવા માટે,ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $5$ વડે ગુણો: $5Fe^{2+} \rightarrow 5Fe^{3+} + 5e^-$.
બંને અર્ધ-પ્રક્રિયાઓ ઉમેરતા સંતુલિત રેડોક્સ સમીકરણ મળે છે: $5Fe^{2+} + MnO_4^- + 8H^+ \rightarrow 5Fe^{3+} + Mn^{2+} + 4H_2O$.
તત્વયોગમિતિ મુજબ,$5$ મોલ $Fe^{2+}$ માટે $1$ મોલ $KMnO_4$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$1$ મોલ $Fe^{2+}$ માટે $1/5$ મોલ $KMnO_4$ ની જરૂર પડશે.

(A) એસિડિક માધ્યમમાં સંતુલિત રેડોક્ષ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$K_2Cr_2O_7 + 3 SnCl_2 + 14 HCl \rightarrow 2 CrCl_3 + 3 SnCl_4 + 2 KCl + 7 H_2O$
સંતુલિત સમીકરણના તત્વયોગમિતિ મુજબ,$1$ મોલ $K_2Cr_2O_7$ એ $3$ મોલ $SnCl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.

(B) પ્રક્રિયામાં,$A_2O_x$ માં $A$ નું $AO_3^-$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે. ધારો કે $A_2O_x$ માં $A$ નો ઓક્સિડેશન આંક $n$ છે. તેથી $2n + x(-2) = 0$,એટલે કે $n = x$. $AO_3^-$ માં $A$ નો ઓક્સિડેશન આંક $y$ છે. તેથી $y + 3(-2) = -1$,એટલે કે $y = +5$.
$A$ ના પ્રતિ પરમાણુ ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $= 5 - x$. $A_2O_x$ માં $A$ ના $2$ પરમાણુઓ હોવાથી,કુલ ફેરફાર $= 2(5 - x) = 10 - 2x$.
એસિડિક માધ્યમમાં $MnO_4^-$ માટે,$Mn^{+7}$ નું $Mn^{+2}$ માં રિડક્શન થાય છે,તેથી ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $5$ છે.
તુલ્યભાર સરખાવતા: $n_{A_2O_x} \times (10 - 2x) = n_{KMnO_4} \times 5$.
$1.5 \times 10^{-3} \times (10 - 2x) = (0.03 \times 0.040) \times 5$.
$1.5 \times 10^{-3} \times (10 - 2x) = 0.006$.
$10 - 2x = 4 \implies 2x = 6 \implies x = 3$.
આમ,$x$ નું મૂલ્ય $3$ છે અને ઓક્સાઇડ $A_2O_3$ છે.

(A) રેડોક્ષ પ્રક્રિયા: $x \ MnO + y \ PbO_2 + z \ HNO_3 \to a \ HMnO_4 + b \ Pb(NO_3)_2 + c \ H_2O$ છે.
પગલું $1$: ઓક્સિડેશન આંક નક્કી કરો. $MnO$ માં $Mn$ નો આંક $+2$ અને $HMnO_4$ માં $+7$ છે (તફાવત $+5$). $PbO_2$ માં $Pb$ નો આંક $+4$ અને $Pb(NO_3)_2$ માં $+2$ છે (તફાવત $-2$).
પગલું $2$: ઇલેક્ટ્રોનનો ફેરફાર સંતુલિત કરવા માટે $MnO$ ને $2$ વડે અને $PbO_2$ ને $5$ વડે ગુણો.
આથી: $2 \ MnO + 5 \ PbO_2 + z \ HNO_3 \to 2 \ HMnO_4 + 5 \ Pb(NO_3)_2 + c \ H_2O$ મળે.
પગલું $3$: નાઇટ્રોજન પરમાણુઓને સંતુલિત કરતા,જમણી બાજુ $10$ નાઇટ્રોજન છે,તેથી $z = 10$.
પગલું $4$: હાઇડ્રોજન પરમાણુઓને સંતુલિત કરતા,ડાબી બાજુ $10$ હાઇડ્રોજન છે,તેથી $c = 4$.
સંતુલિત સમીકરણ: $2 \ MnO + 5 \ PbO_2 + 10 \ HNO_3 \to 2 \ HMnO_4 + 5 \ Pb(NO_3)_2 + 4 \ H_2O$ છે.

(C) ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $Zn \to Zn^{2+} + 2e^-$.
રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $NO_3^- + 10H^+ + 8e^- \to NH_4^+ + 3H_2O$.
ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરવા માટે,ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $4$ વડે ગુણતા: $4Zn \to 4Zn^{2+} + 8e^-$.
બંને અર્ધ-પ્રક્રિયાઓનો સરવાળો કરતા: $4Zn + NO_3^- + 10H^+ \to 4Zn^{2+} + NH_4^+ + 3H_2O$.
સમીકરણને સંતુલિત કરવા માટે બંને બાજુ નાઈટ્રેટ આયનો ઉમેરતા: $4Zn + 10HNO_3 \to 4Zn(NO_3)_2 + NH_4NO_3 + 3H_2O$.
આપેલ સમીકરણ $aZn + b \, HNO_3 \to c \, Zn(NO_3)_2 + d \, NH_4NO_3 + 3H_2O$ સાથે સરખાવતા,$b = 10$ મળે છે.

(B) ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં ફેરફાર નીચે મુજબ છે: $\mathop{CrI_3}\limits^{(+3)(3 \times -1)} \to \mathop{Cr_2O_7^{2-}}\limits^{(2 \times +6)} + \mathop{3IO_4^-}\limits^{(3 \times +7)}$.
$Cr$ માટે: ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં ફેરફાર $(+6 - (+3)) = +3$ પ્રતિ $Cr$ પરમાણુ છે.
$I$ માટે: ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં ફેરફાર $(+7 - (-1)) = +8$ પ્રતિ $I$ પરમાણુ છે. $3$ આયોડિન પરમાણુ હોવાથી,કુલ ફેરફાર $3 \times 8 = 24$ છે.
કુલ $n$-ફેક્ટર $= 3 + 24 = 27$.
તુલ્ય દળ $E = \frac{M}{n\text{-ફેક્ટર}} = \frac{M}{27}$.

(B) રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $BrO_{3}^{-} \to Br^{-}$. $Br$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+5$ થી $-1$ માં બદલાય છે,તેથી $n$-ફેક્ટર $6$ છે.
$\frac{2}{3}$ મોલ $BrO_{3}^{-}$ માટે,મેળવેલા કુલ ઇલેક્ટ્રોન $= \frac{2}{3} \times 6 = 4 \, e^{-}$.
ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $N_{2}H_{4} \to N_{2}$. $N$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-2$ થી $0$ માં બદલાય છે. બે $N$ પરમાણુ હોવાથી,$n$-ફેક્ટર $2 \times 2 = 4$ છે.
ધારો કે $N_{2}H_{4}$ ના મોલ $n$ છે. ગુમાવેલા કુલ ઇલેક્ટ્રોન $= n \times 4$.
ગુમાવેલા અને મેળવેલા કુલ ઇલેક્ટ્રોનને સરખાવતા: $n \times 4 = 4$.
તેથી,$n = 1 \, \text{મોલ}$.

(D) પ્રક્રિયા $2Na_2S_2O_3 + I_2 \to Na_2S_4O_6 + 2NaI$ માં,$Na_2S_2O_3$ માં સલ્ફરનો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે અને $Na_2S_4O_6$ માં $+2.5$ છે.
દરેક સલ્ફર પરમાણુ દીઠ ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $|2.5 - 2| = 0.5$ છે.
$Na_2S_4O_6$ માં $4$ સલ્ફર પરમાણુઓ હોવાથી,કુલ $n$-ફેક્ટર $0.5 \times 4 = 2$ થાય છે.
તુલ્ય વજન $E$ એ $E = \frac{M}{n\text{-factor}}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,$E = \frac{M}{2}$.

(A) આપેલી પ્રક્રિયા: $xMnO + yPbO_2 + zHNO_3 \to HMnO_4 + Pb(NO_3)_2 + H_2O$.
ઓક્સિડેશન આંક નક્કી કરતા: $MnO$ માં $Mn$ નો $+2$,$HMnO_4$ માં $+7$. $Mn$ માં ફેરફાર $= +5$.
$PbO_2$ માં $Pb$ નો $+4$,$Pb(NO_3)_2$ માં $+2$. $Pb$ માં ફેરફાર $= -2$.
ઇલેક્ટ્રોન ફેરફાર સંતુલિત કરવા માટે,$Mn$ ને $2$ વડે અને $Pb$ ને $5$ વડે ગુણતા: $2MnO + 5PbO_2 + zHNO_3 \to 2HMnO_4 + 5Pb(NO_3)_2 + H_2O$.
હવે $N$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરતા: જમણી બાજુ $5 \times 2 = 10$ નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ છે,તેથી $z = 10$.
અંતે,$H$ અને $O$ ને સંતુલિત કરતા: $2MnO + 5PbO_2 + 10HNO_3 \to 2HMnO_4 + 5Pb(NO_3)_2 + 4H_2O$.
આમ,$x = 2, y = 5, z = 10$.

(C) આ પ્રક્રિયામાં ધાતુ આયનનું રિડક્શન અને સલ્ફાઇટ આયનનું ઓક્સિડેશન થાય છે.
ધાતુ આયન માટે: $M^{3+} + (3-n)e^- \to M^{n+}$ (રિડક્શન).
ધાતુ માટે $n$-ફેક્ટર $(3-n)$ છે.
સલ્ફાઇટ આયન માટે: $SO_3^{2-} \to SO_4^{2-} + 2e^-$.
સલ્ફાઇટ આયન માટે $n$-ફેક્ટર $2$ છે.
તુલ્યતાના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરતા: $M_1 V_1 n_1 = M_2 V_2 n_2$.
$(0.1 \ M) \times (50 \ mL) \times (3-n) = (0.1 \ M) \times (25 \ mL) \times (2)$.
$5 \times (3-n) = 5$.
$3-n = 1$.
$n = 2$.
આમ,ધાતુનો નવો ઓક્સિડેશન આંક $2$ છે.

(D) નિર્બળ આલ્કલાઇન માધ્યમમાં,$KMnO_4$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને આયોડાઇડ $(I^{-})$ નું આયોડેટ $(IO_3^{-})$ માં ઓક્સિડેશન કરે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2 KMnO_4 + H_2O + KI \rightarrow 2 MnO_2 + 2 KOH + KIO_3$
આ પ્રક્રિયામાં,આયોડિનનો ઓક્સિડેશન આંક $KI$ માં $-1$ થી બદલાઈને $KIO_3$ માં $+5$ થાય છે.

(C) આપેલ અસંતુલિત સમીકરણ: $IO_3^- + HSO_3^- \to I^- + SO_4^{2-} + H^+$.
પગલું $1$: ઓક્સિડેશન આંક નક્કી કરો. $IO_3^-$ માં $I$ નો $+5$,$I^-$ માં $I$ નો $-1$. $HSO_3^-$ માં $S$ નો $+4$,$SO_4^{2-}$ માં $S$ નો $+6$.
પગલું $2$: અર્ધ-પ્રક્રિયાઓ લખો.
રિડક્શન: $IO_3^- + 6H^+ + 6e^- \to I^- + 3H_2O$.
ઓક્સિડેશન: $HSO_3^- + H_2O \to SO_4^{2-} + 3H^+ + 2e^-$.
પગલું $3$: ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરવા માટે ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $3$ વડે ગુણો: $3HSO_3^- + 3H_2O \to 3SO_4^{2-} + 9H^+ + 6e^-$.
પગલું $4$: બંને અર્ધ-પ્રક્રિયાઓનો સરવાળો કરો: $IO_3^- + 3HSO_3^- + 6H^+ + 3H_2O \to I^- + 3SO_4^{2-} + 9H^+ + 3H_2O$.
પગલું $5$: સાદું રૂપ આપતા: $IO_3^- + 3HSO_3^- \to I^- + 3SO_4^{2-} + 3H^+$.
$xIO_3^- + yHSO_3^- \to zI^- + pH^+ + qSO_4^{2-}$ સાથે સરખાવતા,$x=1, y=3, z=1$ મળે છે.

(A) આપેલ પ્રક્રિયા રેડોક્ષ પ્રક્રિયા છે: $IO_3^- + aI^- + bH^+ \to cH_2O + dI_2$.
પગલું $1$: ઓક્સિડેશન આંક નક્કી કરો.
$IO_3^-$ માં $I$ નો આંક $+5$ છે. $I^-$ માં $I$ નો આંક $-1$ છે. $I_2$ માં $I$ નો આંક $0$ છે.
પગલું $2$: અર્ધ-પ્રક્રિયાઓ લખો.
રિડક્શન: $IO_3^- + 6H^+ + 5e^- \to \frac{1}{2}I_2 + 3H_2O$
ઓક્સિડેશન: $I^- \to \frac{1}{2}I_2 + e^-$
પગલું $3$: ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $5$ વડે ગુણીને ઇલેક્ટ્રોન સંતુલિત કરો:
$IO_3^- + 6H^+ + 5e^- \to \frac{1}{2}I_2 + 3H_2O$
$5I^- \to \frac{5}{2}I_2 + 5e^-$
પગલું $4$: અર્ધ-પ્રક્રિયાઓનો સરવાળો કરો:
$IO_3^- + 5I^- + 6H^+ \to 3I_2 + 3H_2O$
આ સમીકરણને આપેલ સમીકરણ $IO_3^- + aI^- + bH^+ \to cH_2O + dI_2$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 5, b = 6, c = 3, d = 3$ મળે છે.

(A) અસંતુલિત સમીકરણ: $Cr(OH)_3 + ClO^{-} + OH^{-} \to CrO_4^{2-} + Cl^{-} + H_2O$
પગલું $1$: ઓક્સિડેશન આંક નક્કી કરો. $Cr$ એ $+3$ થી $+6$ માં બદલાય છે (ઓક્સિડેશન,$3$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે). $Cl$ એ $+1$ થી $-1$ માં બદલાય છે (રિડક્શન,$2$ ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે).
પગલું $2$: ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરો. $Cr$ અર્ધ-પ્રક્રિયાને $2$ વડે અને $Cl$ અર્ધ-પ્રક્રિયાને $3$ વડે ગુણો: $2Cr(OH)_3 + 3ClO^{-} \to 2CrO_4^{2-} + 3Cl^{-}$.
પગલું $3$: $OH^{-}$ નો ઉપયોગ કરીને વીજભાર સંતુલિત કરો. ડાબી બાજુ $-3$ વીજભાર છે અને જમણી બાજુ $-7$ વીજભાર છે. ડાબી બાજુ $4OH^{-}$ ઉમેરતા: $2Cr(OH)_3 + 3ClO^{-} + 4OH^{-} \to 2CrO_4^{2-} + 3Cl^{-} + 5H_2O$.
સહગુણકો $2, 3, 2, 3$ છે.

(D) એસિડિક માધ્યમમાં સંતુલિત રેડોક્સ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Cr_2O_7^{2-} + 14H^+ + 6e^- \to 2Cr^{3+} + 7H_2O$
$Sn^{2+} \to Sn^{4+} + 2e^-$
ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરવા માટે,બીજા સમીકરણને $3$ વડે ગુણો:
$3Sn^{2+} \to 3Sn^{4+} + 6e^-$
બંને અર્ધ-પ્રક્રિયાઓ ઉમેરતા:
$Cr_2O_7^{2-} + 3Sn^{2+} + 14H^+ \to 2Cr^{3+} + 3Sn^{4+} + 7H_2O$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol \ Cr_2O_7^{2-}$ એ $3 \ mol \ Sn^{2+}$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,ઓક્સિડેશન પામતા $Sn^{2+}$ ના મોલની સંખ્યા $3$ છે.

(C) પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ $(KMnO_4)$ અને હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા એક રેડોક્ષ પ્રક્રિયા છે જેમાં $KMnO_4$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2KMnO_4 + 16HCl \to 2KCl + 2MnCl_2 + 8H_2O + 5Cl_2$.
આ પ્રક્રિયામાં,$Cl^-$ આયનોનું ક્લોરિન વાયુ $(Cl_2)$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે,જે લીલાશ પડતો પીળો વાયુ છે.

(A) રેડોક્ષ પ્રક્રિયા એટલે એવી પ્રક્રિયા જેમાં ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન એકસાથે થાય છે,જેમાં તત્વોના ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર થાય છે.
પ્રક્રિયા $2Na[Ag(CN)_2] + Zn \to Na_2[Zn(CN)_4] + 2Ag$ માં:
$1$. $Ag$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ થી ઘટીને $0$ થાય છે (રિડક્શન).
$2$. $Zn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ થી વધીને $+2$ થાય છે (ઓક્સિડેશન).
આમ,બંને પ્રક્રિયાઓ થતી હોવાથી આ એક રેડોક્ષ પ્રક્રિયા છે.
અન્ય વિકલ્પોમાં ઓક્સિડેશન આંકમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી.

(A) એસિડિક માધ્યમમાં,પરમેંગેનેટ આયન $(MnO_4^-)$ પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
તે આયોડાઇડ આયન $(I^-)$ નું આયોડિન $(I_2)$ માં ઓક્સિડેશન કરે છે.
આ પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$10I^- + 2MnO_4^- + 16H^+ \rightarrow 5I_2 + 2Mn^{2+} + 8H_2O$.
તેથી,$I^-$ માંથી બનતી નીપજ $I_2$ છે.

(C) ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $Br^- + 6OH^- \to BrO_3^- + 3H_2O + 6e^-$
રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $MnO_4^- + 2H_2O + 3e^- \to MnO_2 + 4OH^-$
ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરવા માટે,રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $2$ વડે ગુણો:
$2MnO_4^- + 4H_2O + 6e^- \to 2MnO_2 + 8OH^-$
બંને અર્ધ-પ્રક્રિયાઓનો સરવાળો કરતા:
$2MnO_4^- + Br^- + 4H_2O \to 2MnO_2 + BrO_3^- + 3H_2O + 2OH^-$
પાણીના અણુઓને સાદું રૂપ આપતા:
$2MnO_4^- + Br^- + H_2O \to 2MnO_2 + BrO_3^- + 2OH^-$
$MnO_4^-$,$BrO_3^-$ અને $OH^-$ ના સહગુણકો અનુક્રમે $2, 1, 2$ છે.

(C) આપેલી રેડોક્સ પ્રક્રિયા છે: $xP_4 + yHNO_3 \to H_3PO_4 + NO_2 + H_2O$.
પ્રથમ,ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયાઓ ઓળખો:
ઓક્સિડેશન: $P_4^0 \to 4P^{+5} + 20e^-$.
રિડક્શન: $N^{+5} + 1e^- \to N^{+4}$.
ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરવા માટે,રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $20$ વડે ગુણો:
$P_4 + 20HNO_3 \to 4H_3PO_4 + 20NO_2 + 4H_2O$.
આને આપેલ સમીકરણ $xP_4 + yHNO_3 \to H_3PO_4 + NO_2 + H_2O$ સાથે સરખાવતા,આપણને $x = 1$ અને $y = 20$ મળે છે.

(B) પ્રક્રિયા $SO_2 + 2H_2S \to 3S + 2H_2O$ માં,$SO_2$ માં $S$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+4$ થી બદલાઈને $S$ માં $0$ થાય છે.
આમ,$SO_2$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
$SO_2$ ના અણુ દીઠ ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $|4 - 0| = 4$ છે.
તેથી,$SO_2$ માટે $n$-ફેક્ટર $4$ છે.
$SO_2$ નું આણ્વીય દળ $(M_W)$ $32 + (2 \times 16) = 64 \ g/mol$ છે.
તુલ્ય દળ $(E)$ $E = \frac{M_W}{n\text{-factor}} = \frac{64}{4} = 16$ દ્વારા મળે છે.

(A) $Fe_3O_4$ માં,$Fe$ નો સરેરાશ ઓક્સિડેશન આંક $+\frac{8}{3}$ છે.
$Fe_2O_3$ માં,$Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
પ્રતિ $Fe$ પરમાણુ ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $3 - \frac{8}{3} = \frac{1}{3}$ છે.
$Fe_3O_4$ ના એક અણુમાં $Fe$ ના $3$ પરમાણુઓ હોવાથી,કુલ ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર ($n$-ફેક્ટર) $3 \times \frac{1}{3} = 1$ છે.
તુલ્ય વજન $E_w = \frac{\text{મોલર દળ } (M)}{n\text{-ફેક્ટર}} = \frac{M}{1} = M$.

(D) અર્ધ-પ્રક્રિયા $Cr_2O_7^{2-} + ZH^{+} + e^- \to Cr^{3+} + H_2O$ ને સંતુલિત કરવા માટે:
$1$. $Cr$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરો: $Cr_2O_7^{2-} + ZH^{+} + e^- \to 2Cr^{3+} + H_2O$.
$2$. $H_2O$ ઉમેરીને $O$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરો: $Cr_2O_7^{2-} + ZH^{+} + e^- \to 2Cr^{3+} + 7H_2O$.
$3$. $H$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરો: જમણી બાજુ $14$ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ છે,તેથી $Z = 14$.
$4$. વીજભાર સંતુલિત કરો: ડાબી બાજુ $-2 + 14 = +12$ વીજભાર છે (જો $6$ ઇલેક્ટ્રોન ઉમેરવામાં આવે). જમણી બાજુ $2 \times (+3) = +6$ છે. સંતુલિત કરવા માટે $6$ ઇલેક્ટ્રોનની જરૂર છે: $Cr_2O_7^{2-} + 14H^{+} + 6e^- \to 2Cr^{3+} + 7H_2O$. આમ,$Z = 14$.

(C) આપેલ અસંતુલિત પ્રતિક્રિયા $Cr_2O_7^{2-} + Fe^{2+} + C_2O_4^{2-} \to Cr^{3+} + Fe^{3+} + CO_2$ છે.
પગલું $1$: ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રતિક્રિયાઓ:
$Fe^{2+} \to Fe^{3+} + e^-$ $(i)$
$C_2O_4^{2-} \to 2CO_2 + 2e^-$ $(ii)$
$(i)$ અને $(ii)$ ઉમેરતા: $Fe^{2+} + C_2O_4^{2-} \to Fe^{3+} + 2CO_2 + 3e^-$.
પગલું $2$: રિડક્શન અર્ધ-પ્રતિક્રિયા:
$Cr_2O_7^{2-} + 14H^+ + 6e^- \to 2Cr^{3+} + 7H_2O$ $(iii)$.
પગલું $3$: ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરવા માટે,ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રતિક્રિયાને $2$ વડે અને રિડક્શન અર્ધ-પ્રતિક્રિયાને $1$ વડે ગુણો:
$2(Fe^{2+} + C_2O_4^{2-} \to Fe^{3+} + 2CO_2 + 3e^-) \implies 2Fe^{2+} + 2C_2O_4^{2-} \to 2Fe^{3+} + 4CO_2 + 6e^-$.
પગલું $4$: સંતુલિત અર્ધ-પ્રતિક્રિયાઓ ઉમેરતા:
$Cr_2O_7^{2-} + 2Fe^{2+} + 2C_2O_4^{2-} + 14H^+ \to 2Cr^{3+} + 2Fe^{3+} + 4CO_2 + 7H_2O$.
સંતુલિત રેડોક્સ પ્રતિક્રિયામાં સામેલ કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $6$ છે.

(C) અસંતુલિત સમીકરણ: $Na_2HAsO_3 + NaBrO_3 + HCl \longrightarrow NaBr + H_3AsO_4 + NaCl$
$1$. ઓક્સિડેશન આંક નક્કી કરો:
$Na_2HAsO_3$ માં $As$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે અને $H_3AsO_4$ માં $+5$ છે (ઓક્સિડેશન,$+2$ નો ફેરફાર).
$NaBrO_3$ માં $Br$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+5$ છે અને $NaBr$ માં $-1$ છે (રિડક્શન,$-6$ નો ફેરફાર).
$2$. ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફારને સંતુલિત કરો:
ઇલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સફરને સંતુલિત કરવા માટે,$As$ અર્ધ-પ્રક્રિયાને $3$ વડે અને $Br$ અર્ધ-પ્રક્રિયાને $1$ વડે ગુણો.
$3 Na_2HAsO_3 + 1 NaBrO_3 \longrightarrow 3 H_3AsO_4 + 1 NaBr$
$3$. બાકીના પરમાણુઓને સંતુલિત કરો:
ડાબી બાજુ કુલ $Na$ ની સંખ્યા $3 \times 2 + 1 = 7$ છે. જમણી બાજુ $NaBr$ માંથી $1$ અને $NaCl$ માંથી $6$ મળીને કુલ $7$ થાય છે.
જમણી બાજુ કુલ $Cl$ ની સંખ્યા $6$ છે,તેથી $Z = 6$.
સંતુલિત સમીકરણ: $3 Na_2HAsO_3 + 1 NaBrO_3 + 6 HCl \longrightarrow 1 NaBr + 3 H_3AsO_4 + 6 NaCl$
આમ,$X = 3$,$Y = 1$,અને $Z = 6$.

(A) આપેલ પ્રક્રિયા એ રેડોક્ષ પ્રક્રિયા છે જેમાં પરમેંગેનેટનું રિડક્શન અને ઓક્ઝેલેટનું ઓક્સિડેશન થાય છે.
રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા:
$MnO_4^- + 8H^+ + 5e^- \to Mn^{2+} + 4H_2O$ ... $(i)$
ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયા:
$C_2O_4^{2-} \to 2CO_2 + 2e^-$ ... $(ii)$
ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરવા માટે,સમીકરણ $(i)$ ને $2$ વડે અને સમીકરણ $(ii)$ ને $5$ વડે ગુણો:
$2MnO_4^- + 16H^+ + 10e^- \to 2Mn^{2+} + 8H_2O$
$5C_2O_4^{2-} \to 10CO_2 + 10e^-$
આ બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$2MnO_4^- + 5C_2O_4^{2-} + 16H^+ \to 2Mn^{2+} + 10CO_2 + 8H_2O$
આને આપેલ સમીકરણ $X\,MnO_4^- + Y\,C_2O_4^{2-} + Z\,H^+ \rightleftharpoons X\,Mn^{2+} + 2Y\,CO_2 + \frac{Z}{2}\,H_2O$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$X = 2$,$Y = 5$,$Z = 16$.

(A) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$5C_2O_4^{2-} + 2MnO_4^- + 16H^{+} \to 10CO_2 + 2Mn^{2+} + 8H_2O$
આ પ્રક્રિયામાં,ઓક્ઝેલેટ આયન $(C_2O_4^{2-})$ નું $CO_2$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે.
ઓક્સિડેશન માટેની અર્ધ-પ્રક્રિયા છે:
$C_2O_4^{2-} \to 2CO_2 + 2e^-$
આ દર્શાવે છે કે જ્યારે $CO_2$ ના $2$ અણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે ત્યારે $2$ ઇલેક્ટ્રોન મુક્ત થાય છે.
તેથી,$CO_2$ ના એક અણુના ઉત્પાદન માટે સંકળાયેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $2/2 = 1$ છે.

(A) તુલ્ય વજનની ગણતરી આ રીતે કરવામાં આવે છે: $\text{તુલ્ય વજન} = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{n\text{-ફેક્ટર}}$.
એસિડિક માધ્યમમાં,ડાયક્રોમેટ આયન માટે રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Cr_{2}O_{7}^{2-} + 14H^{+} + 6e^{-} \rightarrow 2Cr^{3+} + 7H_{2}O$.
અહીં,$Cr_{2}O_{7}^{2-}$ ના પ્રતિ મોલ મેળવેલા ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા $6$ છે.
તેથી,$n\text{-ફેક્ટર} = 6$.
આમ,તુલ્ય વજન $\frac{\text{આણ્વીય દળ}}{6}$ થાય.

(B) મંદ આલ્કલાઇન અથવા તટસ્થ માધ્યમમાં,પરમેંગેનેટ આયન $(MnO_4^-)$ નું રિડક્શન મેંગેનીઝ ડાયોક્સાઇડ $(MnO_2)$ માં થાય છે.
સંતુલિત અર્ધ-પ્રક્રિયા આ મુજબ છે:
$MnO_4^- + 2H_2O + 3e^- \rightarrow MnO_2 + 4OH^-$

(B) સંતુલિત રેડોક્ષ પ્રક્રિયામાં $Cr_2O_7^{2-}$ નું $Cr^{3+}$ માં રિડક્શન અને $Sn^{2+}$ નું $Sn^{4+}$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે.
$K_2Cr_2O_7$ માટે: $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+6$ થી $+3$ માં બદલાય છે. બે $Cr$ પરમાણુઓ હોવાથી,કુલ ફેરફાર $2 \times (6 - 3) = 6$ છે. તેથી,$n$-ફેક્ટર $6$ છે.
$Sn^{2+}$ માટે: $Sn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ થી $+4$ માં બદલાય છે. ફેરફાર $4 - 2 = 2$ છે. તેથી,$n$-ફેક્ટર $2$ છે.
તુલ્યતાના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $K_2Cr_2O_7$ ના તુલ્યાંક = $Sn^{2+}$ ના તુલ્યાંક
$n_{K_2Cr_2O_7} \times 6 = n_{Sn^{2+}} \times 2$
$n_{Sn^{2+}} = 1 \ mol$ આપેલ હોવાથી:
$n_{K_2Cr_2O_7} \times 6 = 1 \times 2$
$n_{K_2Cr_2O_7} = \frac{2}{6} = \frac{1}{3} \ mol$.

(D) પ્રક્રિયા $MnO_2 + 4HCl \to MnCl_2 + 2H_2O + Cl_2$ માં,$Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $HCl$ માં $-1$ થી બદલાઈને $Cl_2$ માં $0$ થાય છે.
એક $Cl$ પરમાણુ માટે ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $1$ છે. $Cl_2$ માં $2$ $Cl$ પરમાણુઓ હોવાથી,$4$ મોલ $HCl$ માટે ઓક્સિડેશન આંકમાં કુલ ફેરફાર $2$ છે.
તેથી,$4 \ mol$ $HCl$ માટે $n$-ફેક્ટર $2$ છે.
$1 \ mol$ $HCl$ માટે $n$-ફેક્ટર $\frac{2}{4} = \frac{1}{2}$ છે.
$HCl$ નું તુલ્ય વજન $= \frac{\text{મોલર દળ}}{n\text{-ફેક્ટર}} = \frac{M}{1/2} = 2M$.

(A) આપેલ અસંતુલિત સમીકરણ: $IO_3^- + aI^- + bH^+ \longrightarrow cH_2O + dI_2$
રેડોક્ષ પ્રક્રિયાને સંતુલિત કરતા:
$1. \text{ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયા: } 2I^- \longrightarrow I_2 + 2e^-$
$2. \text{રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: } IO_3^- + 6H^+ + 5e^- \longrightarrow \frac{1}{2}I_2 + 3H_2O$
ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરવા માટે ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $5$ વડે અને રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $2$ વડે ગુણતા:
$10I^- \longrightarrow 5I_2 + 10e^-$
$2IO_3^- + 12H^+ + 10e^- \longrightarrow I_2 + 6H_2O$
બંનેનો સરવાળો કરતા:
$2IO_3^- + 10I^- + 12H^+ \longrightarrow 6I_2 + 6H_2O$
સાદું રૂપ આપવા માટે $2$ વડે ભાગતા:
$IO_3^- + 5I^- + 6H^+ \longrightarrow 3H_2O + 3I_2$
આપેલ સમીકરણ સાથે સરખાવતા,$a=5, b=6, c=3, d=3$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) એસિડિક માધ્યમમાં,$KMnO_4$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને નીચે મુજબ રિડક્શન પામે છે:
$MnO_4^- + 8H^+ + 5e^- \rightarrow Mn^{2+} + 4H_2O$
$Mn$ ના ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $+7$ થી $+2$ થાય છે,જે $5$ એકમનો ફેરફાર છે.
$KMnO_4$ નું આણ્વીય દળ = $39 + 55 + (4 \times 16) = 158 \ g/mol$.
તુલ્ય વજન = $\frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{n-ફેક્ટર}} = \frac{158}{5} = 31.6$.

(A) આપેલ પ્રક્રિયા એક વિષમીકરણ (disproportionation) પ્રક્રિયા છે: $P_4 + OH^{\Theta} \to PH_3 + H_2PO_2^{\Theta}$.
પગલું $1$: ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $P_4 \to H_2PO_2^{\Theta}$. $P$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરતા: $P_4 \to 4 H_2PO_2^{\Theta}$. $OH^{\Theta}$ અને $H_2O$ નો ઉપયોગ કરીને $O$ અને $H$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરતા: $P_4 + 8 OH^{\Theta} \to 4 H_2PO_2^{\Theta} + 4 e^-$.
પગલું $2$: રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $P_4 \to PH_3$. $P$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરતા: $P_4 \to 4 PH_3$. $H$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરતા: $P_4 + 12 H_2O + 12 e^- \to 4 PH_3 + 12 OH^{\Theta}$.
પગલું $3$: ઇલેક્ટ્રોનને સમાન કરવા માટે ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $3$ વડે ગુણતા: $3 P_4 + 24 OH^{\Theta} \to 12 H_2PO_2^{\Theta} + 12 e^-$.
પગલું $4$: બંને અર્ધ-પ્રક્રિયાઓનો સરવાળો કરતા: $4 P_4 + 12 OH^{\Theta} + 12 H_2O \to 4 PH_3 + 12 H_2PO_2^{\Theta}$.
$4$ વડે ભાગતા: $P_4 + 3 OH^{\Theta} + 3 H_2O \to PH_3 + 3 H_2PO_2^{\Theta}$.
આમ,$P_4$,$OH^{\Theta}$ અને $H_2PO_2^{\Theta}$ ના સહગુણકો $1, 3, 3$ છે.

(A) રેડોક્સ પ્રક્રિયાને સંતુલિત કરવા માટે,ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયામાં ગુમાવેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયામાં મેળવેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા જેટલી હોવી જોઈએ.
રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $S_2O_8^{2-} + 2e^- \longrightarrow 2SO_4^{2-}$ ($2e^-$ નો વધારો)
ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $Mn^{2+} + 4H_2O \longrightarrow MnO_4^- + 8H^+ + 5e^-$ ($5e^-$ નો ઘટાડો)
ઇલેક્ટ્રોનને સમાન કરવા માટે,રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $5$ વડે અને ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $2$ વડે ગુણો:
$5S_2O_8^{2-} + 10e^- \longrightarrow 10SO_4^{2-}$
$2Mn^{2+} + 8H_2O \longrightarrow 2MnO_4^- + 16H^+ + 10e^-$
સંતુલિત સમીકરણ પરથી,$2 \ mole$ $Mn^{2+}$ માટે $5 \ mole$ $S_2O_8^{2-}$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$1 \ mole$ $Mn^{2+}$ માટે $5/2 = 2.5 \ mole$ $S_2O_8^{2-}$ ની જરૂર પડશે.

(B) આલ્કલાઇન માધ્યમમાં,પરમેંગેનેટ આયન $(MnO_4^-)$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને તેનું રિડક્શન મેંગેનીઝ ડાયોક્સાઇડ $(MnO_2)$ માં થાય છે.
આલ્કલાઇન માધ્યમમાં આયોડાઇડ આયન $(I^-)$ નું ઓક્સિડેશન આયોડેટ આયન $(IO_3^-)$ માં થાય છે.
આ પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$I^- + 2MnO_4^- + H_2O \rightarrow IO_3^- + 2MnO_2 + 2OH^-$

(B) રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $K_2Cr_2O_7 + H_2SO_4 + 3SO_2 \to K_2SO_4 + Cr_2(SO_4)_3 + H_2O$.
$K_2Cr_2O_7$ માં,$Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક: $2(+1) + 2(x) + 7(-2) = 0 \implies 2x = 12 \implies x = +6$.
$Cr_2(SO_4)_3$ માં,$Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક: $2(x) + 3(-2) = 0 \implies 2x = 6 \implies x = +3$.
આમ,ક્રોમિયમનો ઓક્સિડેશન આંક $+6$ થી બદલાઈને $+3$ થાય છે.

(A) રેડોક્ષ પ્રક્રિયામાં,ઓછામાં ઓછા એક તત્વનો ઓક્સિડેશન આંક વધે છે (ઓક્સિડેશન) અને બીજાનો ઘટે છે (રિડક્શન).
પ્રક્રિયા $H_2 + Br_2 \to 2HBr$ માટે:
- $H$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ થી વધીને $+1$ થાય છે (ઓક્સિડેશન).
- $Br$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ થી ઘટીને $-1$ થાય છે (રિડક્શન).
તેથી,આ પ્રક્રિયામાં ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન બંનેનો સમાવેશ થાય છે.

(D) $KMnO_4$ અને $HCl$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા રેડોક્ષ પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$KMnO_4$ માં રહેલા $Mn$ નું ઓક્સિડેશન આંક $+7$ થી ઘટીને $MnCl_2$ માં $+2$ થાય છે,એટલે કે તેનું રિડક્શન થાય છે.
સાથે જ,$HCl$ માંથી $Cl^-$ આયનોનું ઓક્સિડેશન થઈને ક્લોરિન વાયુ $(Cl_2)$ મુક્ત થાય છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2KMnO_4 + 16HCl \to 2KCl + 2MnCl_2 + 8H_2O + 5Cl_2$.

(B) સંતુલિત રેડોક્ષ પ્રક્રિયામાં $Cr_2O_7^{2-}$ નું $Cr^{3+}$ માં રિડક્શન અને $Sn^{2+}$ નું $Sn^{4+}$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે.
$K_2Cr_2O_7$ માટે: $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+6$ થી $+3$ થાય છે. $n$-ફેક્ટર $= 2 \times (6 - 3) = 6$.
$Sn^{2+}$ માટે: $Sn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ થી $+4$ થાય છે. $n$-ફેક્ટર $= 4 - 2 = 2$.
તુલ્યતાના નિયમ મુજબ,$K_2Cr_2O_7$ ના તુલ્યભાર $= Sn^{2+}$ ના તુલ્યભાર.
ધારો કે $K_2Cr_2O_7$ ના મોલ $x$ છે.
$x \times (K_2Cr_2O_7 \text{ નો } n\text{-ફેક્ટર}) = Sn^{2+} \text{ ના મોલ} \times (Sn^{2+} \text{ નો } n\text{-ફેક્ટર})$.
$x \times 6 = 1 \times 2$.
$x = \frac{2}{6} = \frac{1}{3} \, mol$.

(B) આપેલ રેડોક્ષ પ્રક્રિયા: $xBrO_3^- + yCr^{3+} + zH_2O \to aBr_2 + bHCrO_4^- + cH^+$.
પગલું $1$: ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયાઓ ઓળખો.
રિડક્શન: $BrO_3^- \to Br_2$ (બ્રોમિન $+5$ થી $0$ માં બદલાય છે).
ઓક્સિડેશન: $Cr^{3+} \to HCrO_4^-$ (ક્રોમિયમ $+3$ થી $+6$ માં બદલાય છે).
પગલું $2$: અર્ધ-પ્રક્રિયાઓને સંતુલિત કરો.
રિડક્શન: $2BrO_3^- + 12H^+ + 10e^- \to Br_2 + 6H_2O$.
ઓક્સિડેશન: $Cr^{3+} + 4H_2O \to HCrO_4^- + 7H^+ + 3e^-$.
પગલું $3$: ઇલેક્ટ્રોનને સમાન કરવા માટે ગુણાકાર કરો.
રિડક્શનને $3$ વડે અને ઓક્સિડેશનને $10$ વડે ગુણતા:
$6BrO_3^- + 36H^+ + 30e^- \to 3Br_2 + 18H_2O$.
$10Cr^{3+} + 40H_2O \to 10HCrO_4^- + 70H^+ + 30e^-$.
પગલું $4$: સમીકરણોનો સરવાળો કરો.
$6BrO_3^- + 10Cr^{3+} + 22H_2O \to 3Br_2 + 10HCrO_4^- + 34H^+$.
આપેલ સમીકરણ સાથે સરખાવતા,$x = 6$,$y = 10$,અને $z = 22$ મળે છે.

(A) આપેલ રેડોક્ષ પ્રક્રિયાને સંતુલિત કરવા માટે:
$C_2H_5OH + xI_2 + yOH^{-} \to CHI_3 + HCO_2^- + 5I^{-} + 5H_2O$
સંતુલિત પ્રક્રિયા:
$C_2H_5OH + 4I_2 + 6OH^{-} \to CHI_3 + HCO_2^- + 5I^{-} + 5H_2O$
તેથી,$x = 4$ અને $y = 6$ છે.

(C) પ્રક્રિયામાં,$N_2H_4$ માં $N$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-2$ થી બદલાઈને $0$ થાય છે. પ્રતિ પરમાણુ ફેરફાર $2$ છે,અને $N$ ના $2$ પરમાણુઓ માટે,ઓક્સિડેશન આંકમાં કુલ ફેરફાર $4$ છે. આમ,$N_2H_4$ માટે $n$-ફેક્ટર $4$ છે.
$N_2H_4$ નું તુલ્ય દળ $= \frac{\text{મોલર દળ}}{n\text{-ફેક્ટર}} = \frac{32}{4} = 8$.
$IO_3^-$ માં $I$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+5$ થી બદલાઈને $ICl$ માં $+1$ થાય છે. ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $5 - 1 = 4$ છે. આમ,$KIO_3$ માટે $n$-ફેક્ટર $4$ છે.
$KIO_3$ નું તુલ્ય દળ $= \frac{\text{મોલર દળ}}{n\text{-ફેક્ટર}} = \frac{214}{4} = 53.5$.

(D) આપેલ પ્રક્રિયા: $x BrO_3^- + y Cr^{3+} + z H_2O \to Br_2 + CrO_4^{2-} + H^{+}$
પગલું $1$: ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયાઓ ઓળખો.
રિડક્શન: $BrO_3^- \to Br_2$ (બ્રોમિનનો ઓક્સિડેશન આંક $+5$ થી $0$ થાય છે)
ઓક્સિડેશન: $Cr^{3+} \to CrO_4^{2-}$ (ક્રોમિયમનો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ થી $+6$ થાય છે)
પગલું $2$: અર્ધ-પ્રક્રિયાઓને સંતુલિત કરો.
રિડક્શન: $2 BrO_3^- + 12 H^+ + 10 e^- \to Br_2 + 6 H_2O$
ઓક્સિડેશન: $Cr^{3+} + 4 H_2O \to CrO_4^{2-} + 8 H^+ + 3 e^-$
પગલું $3$: ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન કરવા માટે રિડક્શનને $3$ વડે અને ઓક્સિડેશનને $10$ વડે ગુણો.
$6 BrO_3^- + 36 H^+ + 30 e^- \to 3 Br_2 + 18 H_2O$
$10 Cr^{3+} + 40 H_2O \to 10 CrO_4^{2-} + 80 H^+ + 30 e^-$
પગલું $4$: બંને અર્ધ-પ્રક્રિયાઓનો સરવાળો કરો.
$6 BrO_3^- + 10 Cr^{3+} + 22 H_2O \to 3 Br_2 + 10 CrO_4^{2-} + 44 H^{+}$
આપેલ સમીકરણ સાથે સરખાવતા,$x = 6$,$y = 10$,અને $z = 22$ મળે છે.