Nomenclature of organic compounds Questions in Gujarati

(A) $IUPAC$ અગ્રિમતાના નિયમો મુજબ,ક્રિયાશીલ સમૂહોનો અગ્રિમતાનો ક્રમ આ મુજબ છે:
$COOH > SO_3H > CONH_2 > CHO > CN > ...$
તેથી,સાચો ઉતરતો ક્રમ $COOH > SO_3H > CONH_2 > CHO$ છે.

(D) આપેલ સંયોજનનું $IUPAC$ નામ $2-(3-methylbutyl)cyclopentan-1-ol$ છે.
$1$. મુખ્ય શૃંખલા $5$ સભ્યોની રીંગ છે,તેથી મૂળ શબ્દ $pent-$ છે.
$2$. રીંગ ચક્રીય છે,તેથી પ્રાથમિક પૂર્વગ $cyclo-$ છે.
$3$. ક્રિયાશીલ સમૂહ $-OH$ છે,તેથી દ્વિતીયક પ્રત્યય $-ol$ છે.
$4$. પ્રાથમિક પ્રત્યય $-an-$ છે (સંતૃપ્ત રીંગ માટે).
તેથી,વિધાન 'પ્રાથમિક પૂર્વગ $cyclo-$ છે' સાચું છે.

(A) આપેલ સંયોજન એક એસ્ટર છે: $CH_3CH=CHCOOC_2H_5$
$1$. એસ્ટર ક્રિયાશીલ સમૂહમાં ઓક્સિજન સાથે જોડાયેલ આલ્કાઈલ સમૂહને ઓળખો,જે ઈથાઈલ સમૂહ $(-C_2H_5)$ છે.
$2$. દ્વિબંધ ધરાવતી મુખ્ય કાર્બોક્સિલિક એસિડ શૃંખલાને ઓળખો. આ શૃંખલામાં $4$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય નામ 'બ્યુટ' થશે.
$3$. દ્વિબંધ $2$જા સ્થાને છે,તેથી તે 'બ્યુટ-$2$-ઈન' થશે.
$4$. એસ્ટર માટે પ્રત્યય '-ઓટ' (oate) વપરાય છે.
$5$. આથી,સાચું નામ 'ઈથાઈલ બ્યુટ-$2$-ઈનોએટ' છે.

(A) $1$. સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા ઓળખો. આપેલ બંધારણમાં સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $6$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન હેકઝેન છે.
$2$. શૃંખલાને એવા છેડેથી નંબર આપો જે વિસ્થાપિત સમૂહને શક્ય તેટલો ઓછો નંબર આપે. ડાબેથી જમણે નંબર આપતા,વિસ્થાપિત સમૂહ (મિથાઈલ સમૂહ) $3$ નંબરના કાર્બન પર આવે છે.
$3$. વિસ્થાપિત સમૂહ એ $3$ નંબરના કાર્બન સાથે જોડાયેલ મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_3)$ છે.
$4$. તેથી,$IUPAC$ નામ $3-$મિથાઈલહેકઝેન છે.

(C) આપેલ બંધારણ એક બાયસાયક્લિક સંયોજન છે.
તેનું નામકરણ કરવા માટે,આપણે બ્રિજહેડ કાર્બન ઓળખીએ છીએ.
ત્યાં બે બ્રિજહેડ કાર્બન છે જે ત્રણ બ્રિજ દ્વારા જોડાયેલા છે.
દરેક બ્રિજમાં કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા ગણતા:
- બ્રિજહેડ કાર્બન વચ્ચેના બ્રિજમાં $2$ કાર્બન છે.
- અન્ય બે બ્રિજમાં પણ દરેક $2$ કાર્બન છે.
આમ,બાયસાયક્લો સિસ્ટમ $[2, 2, 2]$ છે.
કુલ કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા $8$ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન ઓકટેન છે.
કીટોન સમૂહો $2$ અને $6$ સ્થાન પર છે.
તેથી,$IUPAC$ નામ બાયસાયક્લો $[2, 2, 2]-$ઓકટેન$-2, 6-$ડાયોન છે.

(A) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ ઓળખો: $-COOH$ સમૂહની પ્રાથમિકતા $-OH$ સમૂહ કરતા વધારે છે,તેથી મુખ્ય શૃંખલા બેન્ઝોઈક એસિડનું વ્યુત્પન્ન છે.
$2$. રીંગને નંબર આપો: $-COOH$ સમૂહ સાથે જોડાયેલા કાર્બનને સ્થાન $1$ આપો. આથી $-OH$ સમૂહો સ્થાન $3$ અને $4$ પર આવશે.
$3$. વિસ્થાપિત સમૂહોના નામ: સ્થાન $3$ અને $4$ પર બે હાઈડ્રોક્સિ સમૂહો છે,તેથી તે $3,4-$ડાયહાઈડ્રોક્સિ છે.
$4$. નામકરણ: સંપૂર્ણ નામ $3,4-$ડાયહાઈડ્રોક્સિ બેન્ઝોઈક એસિડ છે.

(A) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ $(-OH)$ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરો. આ શૃંખલામાં $7$ કાર્બન છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન હેપ્ટેન છે.
$2$. શૃંખલાને એ છેડેથી નંબર આપો જ્યાંથી મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ $(-OH)$ ને સૌથી ઓછો નંબર મળે. ડાબેથી જમણે નંબર આપતા,$-OH$ સમૂહ $2$ નંબર પર આવે છે.
$3$. વિસ્થાપિત સમૂહો ઓળખો: બે બ્રોમીન પરમાણુઓ $6$ નંબર પર છે. તેથી,તે $6,6-$ડાયબ્રોમો છે.
$4$. નામકરણ: $6,6-$ડાયબ્રોમોહેપ્ટેન$-2-$ઓલ.

(A) આપેલ બંધારણ એક બાયસાયક્લિક સંયોજન છે જેમાં સાયક્લોબ્યુટેન વલય અને સાયક્લોપ્રોપેન વલય એક સામાન્ય બંધ દ્વારા જોડાયેલા છે.
બાયસાયક્લિક સંયોજનોના $IUPAC$ નામકરણ મુજબ,સૌપ્રથમ બ્રિજહેડ કાર્બન પર નંબર આપવામાં આવે છે,ત્યારબાદ સૌથી લાંબો બ્રિજ,પછી ટૂંકો બ્રિજ અને અંતે સૌથી ટૂંકો બ્રિજ (સામાન્ય બંધ) આવે છે.
અહીં,બે બ્રિજહેડ કાર્બન $2$ કાર્બન,$1$ કાર્બન અને $0$ કાર્બનના માર્ગ દ્વારા જોડાયેલા છે.
તેથી,તેનું નામ બાયસાયક્લો $[2.1.0]$ પેન્ટેન છે.

(D) $1$. ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા નક્કી કરો. સૌથી લાંબી શૃંખલા પેન્ટેન ($5$ કાર્બન) છે.
$2$. એમિનો સમૂહ $(-N(CH_3)_2)$ $3$ જા કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે.
$3$. નાઈટ્રોજન પરમાણુ પર બે મિથાઈલ સમૂહ ($N,N-$ડાયમિથાઈલ) જોડાયેલા છે.
$4$. $3$ જા કાર્બન પર પણ એક મિથાઈલ સમૂહ છે.
$5$. આથી,મુખ્ય શૃંખલા પેન્ટેન-$3-$એમાઈન છે.
$6$. સાચું $IUPAC$ નામ $N,N,3-$ટ્રાયમિથાઈલપેન્ટેન-$3-$એમાઈન છે.

(B) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ ઓળખો: $-OH$ સમૂહ મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ છે,તેથી પ્રત્યય $-ol$ લાગશે.
$2$. વલયનું નંબરિંગ કરો: $-OH$ સમૂહ સાથે જોડાયેલા કાર્બન પરમાણુને $C-1$ તરીકે નંબર આપો. ત્યારબાદ,એવી દિશામાં નંબરિંગ કરો કે જેથી દ્વિબંધને સૌથી ઓછો નંબર મળે.
$3$. આ નિયમ મુજબ,દ્વિબંધ $C-2$ પર શરૂ થાય છે.
$4$. મુખ્ય શૃંખલા સાયક્લોપેન્ટીન વલય છે.
$5$. આથી,સાચું નામ સાયક્લોપેન્ટ$-2-$ઈન$-1-$ઓલ થાય છે.

(B) આપેલ બંધારણ $HOOC-CH_2-C(OH)(COOH)-CH_2-COOH$ છે.
આ સંયોજનનું નામકરણ કરવા માટે,આપણે કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહોની મહત્તમ સંખ્યા ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરીએ છીએ.
મુખ્ય શૃંખલા પ્રોપેન છે જેમાં $1, 2$ અને $3$ સ્થાન પર ત્રણ કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહો જોડાયેલા છે.
$2$જા કાર્બન પર એક હાઈડ્રોક્સિ $(-OH)$ સમૂહ જોડાયેલો છે.
આમ,મુખ્ય શૃંખલા પ્રોપેન છે અને ક્રિયાશીલ સમૂહો $1, 2, 3-$ટ્રાઈકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
તેથી,સાચું $IUPAC$ નામ $2-$હાઈડ્રોક્સિપ્રોપેન$-1, 2, 3-$ટ્રાઈકાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.

(B) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ ઓળખો: આ સંયોજન એક ચક્રીય આલ્કીન છે. દ્વિબંધને નંબરિંગમાં અગ્રતા આપવામાં આવે છે.
$2$. રિંગનું નંબરિંગ: દ્વિબંધથી નંબરિંગ શરૂ કરો જેથી વિસ્થાપકોને શક્ય તેટલા ઓછા નંબર મળે.
$3$. મૂળાક્ષરોના ક્રમ મુજબ: ઈથાઈલ $(E)$ એ મિથાઈલ $(M)$ પહેલા આવે છે.
$4$. સાચું નામકરણ: $1-$ઈથાઈલ$-5-$મિથાઈલ સાયક્લોહેક્સ$-1-$ઈન એ સાચું નામ છે.

(C) $1$. ક્રિયાશીલ સમૂહ $(-OH)$ અને દ્વિબંધ $(C=C)$ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા નક્કી કરો.
$2$. મુખ્ય શૃંખલામાં $5$ કાર્બન છે (પેન્ટિન).
$3$. નંબરિંગ $-OH$ સમૂહ ધરાવતા કાર્બનથી શરૂ થાય છે જેથી તેને સૌથી ઓછો ક્રમ મળે: $C1$ એ $-OH$ સાથે જોડાયેલ કાર્બન છે,$C2$ પર મિથાઈલ સમૂહ છે,$C3$ થી દ્વિબંધ શરૂ થાય છે.
$4$. બંધારણ $CH_3-CH_2-CH=C(CH_3)CH_2OH$ છે. મુખ્ય શૃંખલા પેન્ટ$-2-$ઈન$-1-$ઓલ છે.
$5$. $2$ નંબરના સ્થાન પર મિથાઈલ સમૂહ છે.
$6$. તેથી,$IUPAC$ નામ $2-$મિથાઈલ પેન્ટ$-2-$ઈન$-1-$ઓલ છે.

(A) $1$. સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા નક્કી કરો. બંધારણ $CH_3-CH(CH_2CH_3)-CH(CH_2CH_3)-CH_3$ છે.
$2$. સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $6$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન હેકઝેન છે.
$3$. વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછો ક્રમ મળે તે રીતે શૃંખલાને નંબર આપો. ડાબેથી જમણે નંબર આપતા વિસ્થાપકો $3$ અને $4$ સ્થાન પર આવે છે.
$4$. વિસ્થાપકો $3$ અને $4$ સ્થાન પર બે મિથાઈલ સમૂહ છે.
$5$. તેથી,$IUPAC$ નામ $3, 4-$ડાયમિથાઈલહેકઝેન છે.

(B) $2, 3$-ડાઈહાઈડ્રોક્સિ બ્યુટેનડોઈક એસિડનું બંધારણ $HOOC-CH(OH)-CH(OH)-COOH$ છે.
આ સંયોજન સામાન્ય રીતે ટાર્ટરિક એસિડ તરીકે ઓળખાય છે.

(D) નીયો પેન્ટેનનું રાસાયણિક બંધારણ $CH_3-C(CH_3)_2-CH_3$ છે.
$IUPAC$ નામ નક્કી કરવા માટે,આપણે સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા શોધીએ છીએ,જેમાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ (પ્રોપેન) છે.
બીજા કાર્બન પરમાણુ સાથે બે મિથાઈલ સમૂહ જોડાયેલા છે.
તેથી,તેનું $IUPAC$ નામ $2,2-$ડાયમિથાઈલ પ્રોપેન છે.

(A) આપેલ બંધારણ $7$ કાર્બન પરમાણુઓ $(hept-)$ અને $3$ દ્વિબંધ $(triene)$ ધરાવતી હાઈડ્રોકાર્બન શૃંખલા છે.
દ્વિબંધને સૌથી ઓછા ક્રમાંક મળે તે રીતે ડાબી બાજુથી નંબર આપતા,આપણને $2, 4$ અને $6$ સ્થાન મળે છે.
તેથી,$IUPAC$ નામ $2,4,6-$હેપ્ટાટ્રાઈન થાય છે.

(B) $1$. દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા નક્કી કરો. આ શૃંખલામાં $5$ કાર્બન છે,તેથી તે $pentene$ વ્યુત્પન્ન છે.
$2$. દ્વિબંધને સૌથી ઓછો ક્રમ મળે તે રીતે નંબર આપો. ડાબેથી જમણે નંબર આપતા દ્વિબંધ $2$ નંબર પર આવે છે.
$3$. વિસ્થાપકો $2$ નંબર પર $chloro$ અને $3$ નંબર પર $iodo$ છે. તેથી,મૂળ નામ $2-chloro-3-iodo-2-pentene$ છે.
$4$. વિન્યાસ ($cis$ અથવા $trans$) નક્કી કરો. ડાબા કાર્બન $(C2)$ પર,ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતું જૂથ $Cl$ $(Z=17)$ છે,જ્યારે જમણા કાર્બન $(C3)$ પર,ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતું જૂથ $I$ $(Z=53)$ છે.
$5$. ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતા જૂથો ($Cl$ અને $I$) દ્વિબંધની એક જ બાજુએ હોવાથી,વિન્યાસ $cis$ છે.
$6$. તેથી,સાચું નામ $cis-2-chloro-3-iodo-2-pentene$ છે.

(C) આપેલ સંયોજનમાં,$-CHO$ સમૂહ સીધો સાયકલોપેન્ટેન વલય સાથે જોડાયેલ છે. $IUPAC$ નામકરણના નિયમો મુજબ,જ્યારે $-CHO$,$-COOH$ જેવા ક્રિયાશીલ સમૂહો વલય સાથે સીધા જોડાયેલા હોય,ત્યારે ક્રિયાશીલ સમૂહના કાર્બનને વલયના ક્રમાંકમાં ગણવામાં આવતો નથી. તેના બદલે,વિશિષ્ટ પ્રત્યયનો ઉપયોગ થાય છે. આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ માટે 'આલ' ને બદલે 'કાર્બોલ્ડીહાઈડ' પ્રત્યય વપરાય છે. હાઈડ્રોક્સિ સમૂહ $(-OH)$ ને વિસ્થાપિત તરીકે ગણીને 'હાઈડ્રોક્સિ' પૂર્વગ લગાડવામાં આવે છે. ક્રમાંકન $-CHO$ જોડાયેલા કાર્બનથી શરૂ થાય છે,જેથી $-OH$ સમૂહને $2$ નંબર મળે છે. તેથી,સાચું નામ $2-$હાઈડ્રોક્સિ સાયકલોપેન્ટેન કાર્બોલ્ડીહાઈડ છે.

(D) $2,2,3-$ટ્રાઈમિથાઈલ હેકઝેન ઓળખવા માટે,આપણે હેકઝેન શૃંખલા ($6$ કાર્બન) જોઈએ છીએ જેમાં $2, 2,$ અને $3$ સ્થાન પર મિથાઈલ સમૂહ હોય.
$1$. મુખ્ય શૃંખલા હેકઝેન $(C_6)$ છે.
$2$. $2$ નંબરના કાર્બન પર બે મિથાઈલ સમૂહ છે: $CH_3-C(CH_3)_2-$.
$3$. $3$ નંબરના કાર્બન પર એક મિથાઈલ સમૂહ છે: $-CH(CH_3)-$.
$4$. બાકીની શૃંખલા $-CH_2-CH_2-CH_3$ છે.
આમ,બંધારણ $CH_3-C(CH_3)_2-CH(CH_3)-CH_2-CH_2-CH_3$ થાય છે.
આ વિકલ્પ $D$ ને અનુરૂપ છે.

(A) આપેલ બંધારણમાં બે સાયક્લોબ્યુટેન વલયો $1$ અને $1'$ સ્થાન વચ્ચે એકલ બંધ દ્વારા જોડાયેલા છે.
દરેક વલયમાં $3$ અને $3'$ સ્થાન પર ક્લોરિન પરમાણુ જોડાયેલ છે.
$IUPAC$ નામકરણ મુજબ,જ્યારે બે સમાન વલયો એકલ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય,ત્યારે 'બિસ' પૂર્વગનો ઉપયોગ થાય છે અથવા વલયોને $1, 1'$ તરીકે ક્રમાંકિત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચું નામ $3, 3'-$ડાયક્લોરો$-1, 1'-$બાયસાયક્લોબ્યુટેન છે.

(C) $1$. દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરો. બંધારણ $CH_3-C(CH_2CH_3)=CHCH_3$ છે.
$2$. સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $5$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન પેન્ટેન છે.
$3$. દ્વિબંધને ન્યૂનતમ નંબર મળે તે રીતે નંબરિંગ કરતા,મુખ્ય શૃંખલા $3-$મિથાઈલપેન્ટ$-2-$ઈન બને છે.

(C) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહને ઓળખો. કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(-COOH)$ સમૂહ એ આલ્ડિહાઈડ $(-CHO)$ અને એમિન $(-NH_2)$ સમૂહ કરતા વધુ અગ્રતા ધરાવે છે.
$2$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરો. આ શૃંખલામાં $4$ કાર્બન છે,જે બ્યુટેન વ્યુત્પન્ન બનાવે છે.
$3$. શૃંખલાને એવી રીતે નંબર આપો કે જેથી વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછો નંબર મળે. ડાબી બાજુથી નંબર આપતા $-COOH$ ને $C-1$ અને $C-4$ પર,$-NH_2$ ને $C-2$ પર અને $-CHO$ ને $C-3$ પર મળે છે.
$4$. તેથી,નામ $2-$એમિનો$-3-$ફોર્માઈલબ્યુટેન$-1,4-$ડાઓઈક એસિડ થશે.

(C) આપેલ સંયોજન $CH_3 - C \equiv C - C(CH_3)_3$ નું $IUPAC$ નામ નક્કી કરવા માટે:
$1$. ત્રિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરો.
$2$. શૃંખલાને એ છેડેથી નંબર આપો જ્યાંથી ત્રિબંધને સૌથી ઓછો નંબર મળે.
$3$. બંધારણ $CH_3 - C \equiv C - C(CH_3)_2 - CH_3$ છે.
$4$. સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $5$ કાર્બન છે (પેન્ટાઇન).
$5$. ડાબેથી જમણે નંબર આપતા ત્રિબંધ $2$ નંબર પર આવે છે.
$6$. $4$ નંબરના કાર્બન પર બે મિથાઈલ સમૂહ જોડાયેલા છે.
$7$. તેથી,સાચું નામ $4,4$-ડાયમિથાઈલપેન્ટ-$2$-આઈન છે.

(A) $1$. દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરો,જે $pentene$ શૃંખલા છે.
$2$. દ્વિબંધને સૌથી ઓછો ક્રમ મળે તે રીતે નંબર આપો. દ્વિબંધ કાર્બન $2$ પર શરૂ થાય છે,તેથી તે $pent-2-ene$ છે.
$3$. વિસ્થાપકો ઓળખો: કાર્બન $2$ પર $chloro$ અને કાર્બન $3$ પર $iodo$ છે.
$4$. વિન્યાસ ($E/Z$ અથવા $cis/trans$) નક્કી કરો: કાર્બન $2$ પર,$Cl$ $(Z=17)$ ની અગ્રતા $CH_3$ $(Z=6)$ કરતા વધારે છે. કાર્બન $3$ પર,$I$ $(Z=53)$ ની અગ્રતા $CH_2CH_3$ $(Z=6)$ કરતા વધારે છે.
$5$. ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતા સમૂહો ($Cl$ અને $I$) દ્વિબંધની વિરુદ્ધ બાજુએ હોવાથી,વિન્યાસ $trans$ (અથવા $E$) છે.
$6$. આમ,સાચું નામ $trans-2-chloro-3-iodo-2-pentene$ છે.

(B) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ (કાર્બોક્સિલીક એસિડ) ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરો. ત્રણેય $-COOH$ સમૂહ ધરાવતી સૌથી લાંબી શૃંખલા $6$ કાર્બનની છે (હેકઝેન).
$2$. શૃંખલાનું નંબરિંગ એ રીતે કરો કે જેથી વિસ્થાપિત સમૂહોને ઓછામાં ઓછો નંબર મળે.
$3$. જમણી બાજુથી નંબરિંગ કરતા: $C1$ $(-COOH)$,$C2$ $(-CH(CH_3)-)$,$C3$ $(-CH(COOH)-)$,$C4$ $(-CH_2-)$,$C5$ $(-CH(COOH)-)$,$C6$ $(-CH_3)$.
$4$. વિસ્થાપિત સમૂહો $2, 3,$ અને $5$ સ્થાન પર છે.
$5$. સાચું $IUPAC$ નામ $2,3,5-$હેકઝેન ટ્રાયકાર્બોક્સિલીક એસિડ છે.

(C) આપેલ સંયોજન $CH_2=CH-CH_2-Cl$ છે.
$IUPAC$ નિયમો મુજબ નામ આપવા માટે,આપણે દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરીએ છીએ.
આ શૃંખલામાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન પ્રોપેન છે.
નંબરિંગ દ્વિબંધની નજીકના છેડાથી શરૂ થાય છે,જેથી દ્વિબંધને $1$ નંબર મળે છે.
આમ,પ્રત્યય $-1$-પ્રોપીન છે.
ક્લોરિન પરમાણુ $3$જા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,$IUPAC$ નામ $3$-ક્લોરો-$1$-પ્રોપીન છે.

(D) $1$. સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા નક્કી કરો. સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $7$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન હેપ્ટેન છે.
$2$. શૃંખલાને એવા છેડેથી નંબર આપો જે વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછા લોકેન્ટ્સ આપે. ડાબેથી જમણે નંબર આપતા વિસ્થાપકો $3, 4, 4$ સ્થાન પર મળે છે. જમણેથી ડાબે નંબર આપતા વિસ્થાપકો $4, 4, 5$ સ્થાન પર મળે છે.
$3$. વિસ્થાપકો $3$ નંબર પર ઈથાઈલ સમૂહ અને $4$ નંબર પર બે મિથાઈલ સમૂહ છે.
$4$. આથી,$IUPAC$ નામ $3-$ઈથાઈલ$-4, 4-$ડાયમિથાઈલહેપ્ટેન છે.

(B) આપેલ બંધારણ ત્રણ સભ્યો ધરાવતું ચક્રીય ઈથર છે,જેને ઈપોક્સાઈડ અથવા ઓક્સિરેન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$IUPAC$ નામકરણ પદ્ધતિ મુજબ,આવા સંયોજનોને સંબંધિત આલ્કેનના ઈપોક્સી વ્યુત્પન્ન તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.
મુખ્ય શૃંખલામાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી તે પ્રોપેનનું વ્યુત્પન્ન છે.
ઓક્સિજન પરમાણુ કાર્બન પરમાણુ $1$ અને $2$ સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,તેનું $IUPAC$ નામ $1, 2-$ઈપોક્સીપ્રોપેન છે.

(C) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ નક્કી કરો: સંયોજનમાં આલ્ડિહાઈડ $(-CHO)$ અને કીટોન $(-CO-)$ સમૂહ છે. $IUPAC$ અગ્રતાના નિયમો મુજબ,આલ્ડિહાઈડ સમૂહની અગ્રતા કીટોન કરતા વધારે છે. તેથી,મુખ્ય શૃંખલાને $alkanal$ તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.
$2$. કાર્બન શૃંખલાને નંબર આપો: આલ્ડિહાઈડ કાર્બનથી $C-1$ તરીકે નંબર આપવાનું શરૂ કરો. શૃંખલા $C_1(CHO)-C_2(CHOH)-C_3(CH_2)-C_4(CO)-C_5(CH_3)$ છે.
$3$. વિસ્થાપકો ઓળખો: $2$ નંબરના સ્થાન પર હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહ અને $4$ નંબરના સ્થાન પર કીટોન $(-CO-)$ સમૂહ છે. $IUPAC$ નામકરણમાં,જ્યારે આલ્ડિહાઈડ મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ હોય ત્યારે કીટોન સમૂહને '$oxo$' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$4$. ભાગોને જોડો: નામ $2-hydroxy-4-oxopentanal$ થાય છે.

(A) દરેક વિકલ્પનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$. બંધારણ $CH_3-C(=O)-CH(CH_3)_2$ નું સાચું નામ $3$-મિથાઇલબ્યુટેન-$2$-ઓન છે,$2$-મિથાઇલબ્યુટેન-$3$-ઓન નહીં. નંબરિંગ કીટોન સમૂહની નજીકના છેડાથી શરૂ થવું જોઈએ.
$B$. બંધારણ $CH_3-CH(CH_3)-CH(CH_3)-CH_2-CH_3$ નું નામ $2,3$-ડાયમિથાઇલપેન્ટેન સાચું છે.
$C$. બંધારણ $CH_3-C \equiv C-CH(CH_3)_2$ નું નામ $4$-મિથાઇલપેન્ટ-$2$-આયન સાચું છે.
$D$. બંધારણ $CH_3-CH(Cl)-CH(Br)-CH_3$ નું નામ મૂળાક્ષરો મુજબ $3$-બ્રોમો-$2$-ક્લોરોબ્યુટેન થાય,$2$-બ્રોમો-$3$-ક્લોરોબ્યુટેન નહીં.

(C) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ નક્કી કરો: $-OH$ સમૂહ મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ છે,તેથી પ્રત્યય $-ol$ લાગશે.
$2$. વલયને નંબર આપો: $-OH$ સમૂહ સાથે જોડાયેલા કાર્બન પરમાણુને સ્થાન $1$ આપો. વિસ્થાપકો (મિથાઈલ સમૂહો) ને સૌથી ઓછો નંબર મળે તે રીતે નંબર આપતા,મિથાઈલ સમૂહો સ્થાન $3$ પર આવશે.
$3$. નામકરણ: મુખ્ય શૃંખલા સાયક્લોહેક્ઝેન છે. સ્થાન $1$ પર $-OH$ અને સ્થાન $3$ પર બે મિથાઈલ સમૂહો હોવાથી,નામ $3, 3-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેન$-1-$ઓલ થશે,જેને સામાન્ય રીતે $3, 3-$ડાયમિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોલ તરીકે લખવામાં આવે છે.

(C) બંધારણ $CH_3-CO-CH(COCH_3)-COOCH_3$ છે.
$1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ નક્કી કરો: એસ્ટર સમૂહ $(-COOCH_3)$ કીટોન સમૂહ $(-CO-)$ કરતા વધુ પ્રાથમિકતા ધરાવે છે. તેથી,મુખ્ય શૃંખલા બ્યુટેનોએટ છે.
$2$. એસ્ટર કાર્બનથી $C-1$ તરીકે ક્રમાંકન શરૂ કરો.
$3$. શૃંખલા $C_1(O)-C_2(H)(COCH_3)-C_3(=O)-C_4(H_3)$ છે.
$4$. $C-2$ પર એસિટાઈલ સમૂહ $(-COCH_3)$ છે.
$5$. $C-3$ પર કીટોન સમૂહ $(-=O)$ છે.
$6$. $IUPAC$ નામ મિથાઈલ $2$-એસિટાઈલ-$3$-ઓકઝો બ્યુટેનોએટ છે.

(C) દરેક વિકલ્પનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$: $CH_3CH_2CH_2COOCH_2CH_3$ એ એસ્ટર છે. ઓક્સિજન સાથે જોડાયેલ આલ્કાઈલ સમૂહ ઈથાઈલ છે અને એસિડ ભાગ બ્યુટેનોએટ છે. $Ethyl \ \text{butanoate}$ નામ સાચું છે.
$B$: $CH_3CH(CH_3)CH_2CHO$. સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $4$ કાર્બન છે. મિથાઈલ સમૂહ $3$ નંબરના સ્થાન પર છે. $3-\text{Methylbutanal}$ નામ સાચું છે.
$C$: $CH_3CH(OH)CH(CH_3)CH_3$. ક્રમાંકન ક્રિયાશીલ સમૂહ $(-OH)$ ની નજીકના છેડાથી શરૂ થવું જોઈએ. ડાબેથી ક્રમાંકન: $CH_3(1)-CH(OH)(2)-CH(CH_3)(3)-CH_3(4)$. સાચું નામ $3-\text{Methylbutan-2-ol}$ છે. આપેલ નામ $2-\text{Methyl-3-butanol}$ ખોટું છે.
$D$: $CH_3CH(CH_3)COCH_2CH_3$. ડાબેથી ક્રમાંકન: $CH_3(1)-CH(CH_3)(2)-CO(3)-CH_2(4)-CH_3(5)$. સાચું નામ $2-\text{Methylpentan-3-one}$ છે,જે આપેલ નામ સાથે સુસંગત છે.

(B) $1$. દ્વિબંધ અને ત્રિબંધ બંને ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા નક્કી કરો. આ શૃંખલામાં $8$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન ઓક્ટેન છે.
$2$. શૃંખલાને તે છેડેથી નંબર આપો જે બહુવિધ બંધોને સૌથી ઓછા સ્થાન આપે. ડાબેથી જમણે નંબર આપતા દ્વિબંધ $1$ સ્થાન પર અને ત્રિબંધ $4$ સ્થાન પર આવે છે.
$3$. નામ $\text{oct}-1-\text{en}-4-\text{yne}$ તરીકે રચાય છે.
$4$. આમ,સાચું $IUPAC$ નામ $\text{oct}-1-\text{en}-4-\text{yne}$ છે.

(B) આપેલ બંધારણ $NC-CH=CH-CN$ છે.
$1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરો. સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $4$ કાર્બન પરમાણુઓ છે.
$2$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ નાઈટ્રીલ $(-CN)$ છે. બંને છેડે નાઈટ્રીલ સમૂહ હોવાથી,શૃંખલાનું નંબરિંગ નાઈટ્રીલ કાર્બનથી $1$ અને $4$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
$3$. દ્વિબંધ કાર્બન $2$ અને $3$ ની વચ્ચે છે.
$4$. મુખ્ય શૃંખલા બ્યુટ$-2-$ઈન છે.
$5$. નાઈટ્રીલ સમૂહ $1$ અને $4$ સ્થાન પર છે,તેથી પ્રત્યય $1,4-$ડાયનાઈટ્રીલ થશે.
$6$. આમ,સાચું $IUPAC$ નામ બ્યુટ$-2-$ઈન$-1,4-$ડાયનાઈટ્રીલ છે.

(B) પાયરોગેલોલ એ $1, 2, 3$-ટ્રાય હાઇડ્રોક્સી બેન્ઝીનનું સામાન્ય નામ છે.
તેમાં બેન્ઝીન રિંગ સાથે $1, 2,$ અને $3$ સ્થાન પર ત્રણ હાઇડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહો જોડાયેલા હોય છે.

(A) $Carbinol$ શબ્દ મિથેનોલ $(CH_3OH)$ માટે વપરાય છે.
જ્યારે મિથેનોલના મિથાઇલ સમૂહનો એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ વિનાઇલ સમૂહ $(CH_2=CH-)$ દ્વારા વિસ્થાપિત થાય છે,ત્યારે તેને વિનાઇલ કાર્બિનોલ કહેવામાં આવે છે.
વિનાઇલ કાર્બિનોલનું બંધારણ $CH_2=CH-CH_2OH$ છે.
તેથી,સાચું બંધારણ $CH_2=CH-CH_2OH$ છે.

(B) આપેલ સંયોજનનું બંધારણ $CH_3-CO-CH(CH_3)_2$ છે.
$IUPAC$ નિયમો મુજબ નામ આપવા માટે,આપણે કિટોન સમૂહ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરીએ છીએ.
આ શૃંખલામાં $4$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન બ્યુટેન છે.
કિટોન સમૂહ $2$ નંબરના સ્થાન પર છે અને $3$ નંબરના સ્થાન પર મિથાઇલ સમૂહ છે.
તેથી,તેનું નામ $3-$મિથાઇલ$-2-$બ્યુટેનોન થાય છે.

(C) આપેલ સંયોજનનું બંધારણ $HOOC-CH_2-CH(COOH)-CH_2-CH_2-COOH$ છે.
$IUPAC$ નિયમો મુજબ,મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહો ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરવામાં આવે છે.
અહીં,ત્રણ કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહો ધરાવતી સૌથી લાંબી શૃંખલા $5$ કાર્બનની છે.
તેથી,સાચું નામ $\text{પ્રોપેન}-1,2,3-\text{ટ્રાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ}$ ના બંધારણીય સામ્યતા મુજબ વિકલ્પ $C$ સાચો છે.

(A) બંધારણ $CH_3-CH_2-CH(CH_3)-CH_2-COCl$ છે.
$IUPAC$ નિયમો મુજબ નામકરણ:
$1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ એસાઇલ ક્લોરાઇડ $(-COCl)$ છે. $-COCl$ સમૂહના કાર્બનને સ્થાન $1$ આપવામાં આવે છે.
$2$. ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરો. આ શૃંખલામાં $5$ કાર્બન છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન પેન્ટેન છે.
$3$. એસાઇલ ક્લોરાઇડ માટે પ્રત્યય 'ઓઇલ ક્લોરાઇડ' છે. તેથી,મુખ્ય નામ પેન્ટેનોઇલ ક્લોરાઇડ છે.
$4$. વિસ્થાપિત સમૂહ: સ્થાન $3$ પર મિથાઇલ $(-CH_3)$ સમૂહ છે.
$5$. આમ,સાચું નામ $3-$મિથાઇલ પેન્ટેનોઇલ ક્લોરાઇડ છે.

(C) $1$. દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા નક્કી કરો. આ શૃંખલામાં $5$ કાર્બન છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન $pentane$ છે અને આલ્કીન $pent-2$-ene છે.
$2$. દ્વિબંધને સૌથી ઓછો ક્રમ મળે તે રીતે નંબર આપો. ડાબેથી જમણે નંબર આપતા દ્વિબંધ $2$ નંબર પર આવે છે.
$3$. વિસ્થાપકો $2$ નંબર પર $chloro$ અને $3$ નંબર પર $iodo$ છે.
$4$. બંધારણ નક્કી કરો: દ્વિબંધની વિરુદ્ધ બાજુએ ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતા સમૂહો ($C-2$ પર $Cl$ અને $C-3$ પર $CH_2CH_3$) હોવાથી તે $trans$ બંધારણ છે.
$5$. આમ,સાચું નામ $trans-2-chloro-3-iodopent-2-ene$ છે.

(A) બંધારણ $CH_3-C(=O)-CH_2-COOH$ છે.
$1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ ઓળખો: કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ કીટોન સમૂહ $(=O)$ કરતા વધુ અગ્રતા ધરાવે છે.
$2$. કાર્બોક્સિલિક એસિડ કાર્બનથી શરૂ કરીને કાર્બન શૃંખલાને $C-1$ તરીકે ક્રમ આપો: $C^{(1)}OOH - C^{(2)}H_2 - C^{(3)}(=O) - C^{(4)}H_3$.
$3$. વિસ્થાપકો ઓળખો: $3$ નંબરના સ્થાન પર ઓક્સો સમૂહ છે.
$4$. ભાગોને જોડો: મુખ્ય શૃંખલામાં $4$ કાર્બન (બ્યુટેનોઈક એસિડ) છે અને $3$ નંબરના સ્થાન પર ઓક્સો સમૂહ છે,તેથી નામ $3$-ઓક્સોબ્યુટેનોઈક એસિડ થાય છે.

(A) આપેલ સંયોજન $CH_3-CH_2-CH(O)-CH_2$ માં બે કાર્બન અને એક ઓક્સિજન પરમાણુ ધરાવતી ત્રણ-સભ્યની વલય છે,જેને ઇપોક્સાઇડ અથવા ઓક્સિરેન વલય તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$IUPAC$ નામકરણમાં,આવા સંયોજનોને ઇપોક્સીઆલ્કેન તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.
નંબરિંગ ઓક્સિજન સાથે જોડાયેલા કાર્બનથી શરૂ થાય છે જેથી સૌથી ઓછા લોકેન્ટ્સ મળે.
આમ,$IUPAC$ નામ $1, 2-$ઇપોક્સીબ્યુટેન છે.

(D) આપેલ બંધારણ $CH_3-CH_2-C(CH_2CH_3)_2-CH(CH_3)-CH_2-CH_2-CH_2-CH_3$ માં સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા $8$ કાર્બન ધરાવે છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન ઓક્ટેન છે.
ડાબી બાજુથી ક્રમાંકન આપતા વિસ્થાપકો (સ્થાન $3$ પર બે ઇથાઇલ સમૂહ અને સ્થાન $4$ પર એક મિથાઇલ સમૂહ) ને સૌથી ઓછા ક્રમાંક મળે છે.
મૂળાક્ષરોના ક્રમ મુજબ,ઇથાઇલ એ મિથાઇલ પહેલા આવે છે.
તેથી,$IUPAC$ નામ $3,3-diethyl-4-methyloctane$ છે.

(B) આપેલ બંધારણ $CH_3-CH(OH)-CH_2-C(CH_3)_2OH$ છે.
$IUPAC$ નામ નક્કી કરવા માટે,આપણે ક્રિયાશીલ સમૂહો (હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહો) ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરીએ છીએ.
આ શૃંખલામાં $5$ કાર્બન છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન પેન્ટેન છે.
વિસ્થાપકો અને ક્રિયાશીલ સમૂહોને સૌથી ઓછો ક્રમાંક મળે તે રીતે શૃંખલાનું નંબરિંગ કરતા:
જમણી બાજુથી શરૂ કરતા,હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહો $2$ અને $4$ સ્થાન પર છે,અને મિથાઈલ સમૂહ $2$ સ્થાન પર છે.
તેથી,નામ $2-$મિથાઈલ$-2,4-$પેન્ટેનડાયોલ છે.

(B) $IUPAC$ નિયમો મુજબ $CH_3-CH(CH_3)-CH(CH_3)-C\equiv C-CH_3$ સંયોજનનું નામકરણ:
$1$. ટ્રિપલ બોન્ડ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરો. આ શૃંખલામાં $6$ કાર્બન છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન $hexane$ છે.
$2$. શૃંખલાને એવા છેડેથી નંબર આપો કે જેથી ટ્રિપલ બોન્ડને સૌથી ઓછો નંબર મળે. જમણેથી ડાબે નંબર આપતા,ટ્રિપલ બોન્ડ કાર્બન $2$ પર શરૂ થાય છે.
$3$. વિસ્થાપકો ઓળખો: સ્થાન $4$ અને $5$ પર બે મિથાઈલ સમૂહ છે.
$4$. આથી,સાચું નામ $4,5-$ડાયમિથાઈલ-$2-$હેક્સાઈન છે.

(D) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ નક્કી કરો: આલ્ડિહાઈડ $(-CHO)$ સમૂહ કીટોન $(>C=O)$ સમૂહ કરતા વધુ અગ્રતા ધરાવે છે. તેથી,મુખ્ય શૃંખલામાં આલ્ડિહાઈડ કાર્બનને $C-1$ તરીકે ગણવો પડે.
$2$. શૃંખલાનું નંબરિંગ: આલ્ડિહાઈડ કાર્બન $(C-1)$ થી નંબરિંગ શરૂ કરો. શૃંખલા $6$ કાર્બન લાંબી છે $(hex)$.
$3$. વિસ્થાપિત સમૂહો અને અસંતૃપ્તતા ઓળખો: $C-2$ પર મિથાઈલ સમૂહ,$C-3$ પર કીટોન સમૂહ અને $C-4$ પર દ્વિબંધ છે.
$4$. નામકરણ: સાચું નામ $2-$મિથાઈલ$-3-$ઓક્સોહેક્સ$-4-$ઈનલ છે.

(C) આઇસોબ્યુટાઇલ ગ્રુપ એ ચાર કાર્બન ધરાવતો આલ્કાઇલ ગ્રુપ છે,જેમાં શૃંખલાના છેડાથી બીજા કાર્બન પર મિથાઇલ શાખા હોય છે.
તેનું બંધારણ $CH_3-CH(CH_3)-CH_2-$ છે.

(D) $3-$ઇથાઇલ$-2-$હાઇડ્રોક્સી$-4-$મિથાઇલહેક્સ$-3-$ઇન$-5-$આઇનોઇક એસિડનું બંધારણ નક્કી કરવા માટે,આપણે નીચેના પગલાં અનુસરીએ છીએ:
$1$. મુખ્ય શૃંખલા હેક્સેનોઇક એસિડ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં $C-1$ પર કાર્બોક્સિલિક એસિડ જૂથ સાથે $6$ કાર્બન પરમાણુઓ છે.
$2$. પ્રત્યય $-3-$ઇન$-5-$આઇનોઇક એસિડ સૂચવે છે કે $C-3$ પર દ્વિબંધ અને $C-5$ પર ત્રિબંધ છે.
$3$. વિસ્થાપકો $C-3$ પર ઇથાઇલ જૂથ,$C-2$ પર હાઇડ્રોક્સી જૂથ અને $C-4$ પર મિથાઇલ જૂથ છે.
$4$. શૃંખલાનું નિર્માણ: $CH_3-C\equiv C-C(CH_3)=C(C_2H_5)-CH(OH)-COOH$.
$5$. આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખામણી કરતા,આ $IUPAC$ નામ માટેનું બંધારણ વિકલ્પ $D$ માં દર્શાવેલ છે.