Taxonomic categories Questions in Gujarati

(D) ટેક્સૉનોમી (વર્ગીકરણ વિદ્યા) એ વિજ્ઞાનની એવી શાખા છે જે સજીવોના લક્ષણીકરણ,ઓળખ,નામકરણ અને વર્ગીકરણ સાથે સંબંધિત છે.
સિસ્ટમેટિક્સ (વર્ગીકરણ પદ્ધતિ) એ એક વ્યાપક ક્ષેત્ર છે જેમાં ટેક્સૉનોમીની સાથે સજીવો વચ્ચેના ઉત્ક્રાંતિ સંબંધોનો અભ્યાસ પણ સામેલ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,વનસ્પતિઓના વર્ગીકરણ,નામકરણ અને ઓળખ સાથે સંકળાયેલા અભ્યાસ માટે 'સિસ્ટમેટિક્સ' એ સૌથી યોગ્ય શબ્દ છે.
પરિસ્થિતિવિદ્યા (Ecology) સજીવો અને તેમના પર્યાવરણ વચ્ચેના આંતર સંબંધોનો અભ્યાસ કરે છે.
બાહ્યાકારવિદ્યા (Morphology) સજીવોના બાહ્ય સ્વરૂપ અને રચનાનો અભ્યાસ કરે છે.
દેહધર્મવિદ્યા (Physiology) સજીવો અને તેમના અંગોના કાર્યોનો અભ્યાસ કરે છે.

(B) વિધાન $(i)$ ખોટું છે કારણ કે વર્ગીકરણ એ બહુ-પગલાની પ્રક્રિયા છે.
વિધાન $(ii)$ સાચું છે કારણ કે વર્ગીકરણમાં પગલાંઓનો શ્રેણીક્રમ હોય છે.
વિધાન $(iii)$ ખોટું છે કારણ કે ટેક્સન એ વર્ગીકરણના શ્રેણીક્રમનો એકમ છે,પારિસ્થિતિકીય નહીં.
વિધાન $(iv)$ ખોટું છે કારણ કે 'કેરી' (Mangifera indica) એ પ્રજાતિના સ્તરે એક ટેક્સન છે.
વિધાન $(v)$ સાચું છે કારણ કે વર્ગીકરણની શ્રેણીઓ વિશિષ્ટ જૈવિક એકમો છે.
આમ,માત્ર વિધાન $(ii)$ અને $(v)$ સાચા છે. કુલ સાચા વિધાનોની સંખ્યા $2$ છે.

(A) વર્ગીકરણ શ્રેણી ઉતરતા ક્રમમાં આ મુજબ છે: સૃષ્ટિ,સમુદાય/વિભાગ,વર્ગ,ગોત્ર,કુળ,પ્રજાતિ,જાતિ.
આપેલા જૂથો છે:
$(a)$ $Triticum$ (પ્રજાતિ)
$(b)$ $Monocotyledonae$ (વર્ગ)
$(c)$ $Poaceae$ (કુળ)
$(d)$ $Poales$ (ગોત્ર)
તેમને ક્રમના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવતા: વર્ગ $(b) \rightarrow$ ગોત્ર $(d) \rightarrow$ કુળ $(c) \rightarrow$ પ્રજાતિ $(a)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $b \rightarrow d \rightarrow c \rightarrow a$ છે.

(A) જૈવિક નામકરણમાં,પ્રજાતિ (Genus) એ એક વર્ગીકરણ કક્ષા છે જેમાં એક અથવા એકથી વધુ જાતિઓ (species) હોય છે. પ્રજાતિની અંદરની દરેક જાતિને એક અનન્ય જાતિવાચક પ્રત્યય (specific epithet) દ્વારા ઓળખવામાં આવે છે. તેથી,એક પ્રજાતિમાં અનેક જાતિઓનો સમાવેશ થઈ શકે છે,જેમાં દરેક પાસે અલગ-અલગ સજીવોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા અલગ જાતિવાચક પ્રત્યયો હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે,$Panthera$ પ્રજાતિમાં $Panthera$ $leo$ (સિંહ) અને $Panthera$ $tigris$ (વાઘ) નો સમાવેશ થાય છે,જ્યાં $leo$ અને $tigris$ એ અલગ-અલગ સજીવો માટેના અલગ જાતિવાચક પ્રત્યયો છે.

(C) સમાન સ્તર પરના વર્ગકો એટલે કે સમાન વર્ગીકરણ કક્ષા (rank) માં આવતા જૂથો।
$A$. પ્રાણી (સૃષ્ટિ), સસ્તન (વર્ગ), બિલાડી (પ્રજાતિ/જાતિ) - અલગ સ્તર।
$B$. ડાંગર (જાતિ), ઘાસ (કુળ), વનસ્પતિ (સૃષ્ટિ) - અલગ સ્તર।
$C$. વાઘ $(Panthera tigris)$, સિંહ $(Panthera leo)$, દીપડો $(Panthera pardus)$ - આ તમામ એક જ પ્રજાતિની અલગ-અલગ જાતિઓ છે, જે સમાન સ્તર (જાતિ સ્તર) પરના વિવિધ વર્ગકો છે।
$D$. કીટકો (વર્ગ), પ્રાઈમેટ્સ (ગોત્ર), મેરુદંડી (મેરુદંડી સમુદાય) - અલગ સ્તર।
તેથી, $C$ એ સમાન સ્તર પરના વિવિધ વર્ગકોનું ઉદાહરણ છે।

(B) મનુષ્ય $(Homo sapiens)$ નું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. કુળ: હોમિનિડી $(A-II)$
$2$. ગોત્ર: પ્રાઈમેટા $(B-I)$
$3$. વર્ગ: મેમલિયા $(C-IV)$
$4$. સમુદાય: કોરડાટા $(D-III)$
તેથી, સાચી જોડ $A-II, B-I, C-IV, D-III$ છે.

(A) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગીકરણની કક્ષાઓને પ્રજાતિથી સૃષ્ટિ સુધીના ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે.
જેમ આપણે પ્રજાતિથી સૃષ્ટિ તરફ આગળ વધીએ છીએ,તેમ દરેક ઉચ્ચ કક્ષામાં સમાવિષ્ટ સજીવોમાં સામાન્ય લક્ષણોની સંખ્યા ઘટતી જાય છે.
પ્રજાતિ એ વર્ગીકરણનો પાયાનો એકમ છે અને તેમાં મહત્તમ સમાન લક્ષણો ધરાવતા સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
જેમ આપણે વર્ગીકરણના ક્રમમાં ઉપર જઈએ છીએ (પ્રજાતિ $\rightarrow$ પ્રજાતિ (Genus) $\rightarrow$ કુળ $\rightarrow$ ગોત્ર $\rightarrow$ વર્ગ $\rightarrow$ સમુદાય $\rightarrow$ સૃષ્ટિ),તેમ વિશિષ્ટતા ઘટે છે અને સામાન્ય લક્ષણોની સંખ્યા પણ ઘટે છે.

(A) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,Solanaceae અને Convolvulaceae એ બે અલગ કુળ (families) છે જે તેમના પુષ્પીય લક્ષણોને આધારે એક જ ગોત્ર (order),Polymoniales માં મૂકવામાં આવે છે.
તે જ રીતે,Felidae (બિલાડીનું કુળ) અને Canidae (કૂતરાનું કુળ) એ બે અલગ કુળ છે જેમને એક જ ગોત્ર,Carnivora માં મૂકવામાં આવે છે.
તેથી,કુળ અને તેમના સામાન્ય ગોત્ર વચ્ચેનો સંબંધ બંને કિસ્સાઓમાં સમાન છે.

(D) લીમર,વાંદરા અને એપ (વાનર) બધાને $Order$ $Primates$ (પ્રાઇમેટ ગોત્ર) તરીકે ઓળખાતા વર્ગીકરણ જૂથ હેઠળ વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે.
વર્ગીકરણ એ વિજ્ઞાનની એક શાખા છે જે સજીવોને પદાનુક્રમિક જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરવા સાથે સંબંધિત છે.
જૈવિક વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,$Order$ (ગોત્ર) એ $Family$ (કુળ) થી ઉપર અને $Class$ (વર્ગ) થી નીચેનો ક્રમ છે.
આ પ્રાણીઓ પકડવા માટેના હાથ અને આગળની તરફ રહેલી આંખો જેવી સામાન્ય ઉત્ક્રાંતિની લાક્ષણિકતાઓ ધરાવતા હોવાથી,તેમને $Order$ $Primates$ માં એકસાથે જૂથબદ્ધ કરવામાં આવ્યા છે.

(C) $Musca$ $domestica$ (ઘરમાખી) એ $Diptera$ ગોત્રમાં આવે છે.
$Mangifera$ $indica$ (આંબો) એ $Sapindales$ ગોત્રમાં આવે છે.
$Triticum$ $aestivum$ (ઘઉં) એ $Poales$ ગોત્રમાં આવે છે.
$Homo$ $sapiens$ (માનવ) એ $Primata$ ગોત્રમાં આવે છે.
તેથી,સાચી જોડ $Musca$ $domestica$ : $Diptera$ છે.

(B) વર્ગીકરણ શ્રેણીબદ્ધતા એ સજીવોના વર્ગીકરણ દરમિયાન વર્ગીકરણ કક્ષાઓની ગોઠવણીનો ઉતરતો ક્રમ છે.
સૌથી નીચાથી સૌથી ઉચ્ચ ક્રમનો સાચો ક્રમ આ મુજબ છે:
જાતિ $\rightarrow$ પ્રજાતિ $\rightarrow$ કુળ $\rightarrow$ ગોત્ર $\rightarrow$ વર્ગ $\rightarrow$ સમુદાય (વનસ્પતિઓ માટે વિભાગ) $\rightarrow$ સૃષ્ટિ.
વિકલ્પ $B$ આ સાચા ચડતા ક્રમને અનુસરે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ (Carnivora) છે.
જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગીકરણની શ્રેણી આ મુજબ છે: સૃષ્ટિ,સમુદાય,વર્ગ,શ્રેણી (Order),કુળ,પ્રજાતિ,જાતિ.
$1$. $Carnivora$ એ સસ્તન પ્રાણીઓનો એક શ્રેણી (Order) છે.
$2$. $Muscidae$ એ માખીઓનું એક કુળ છે.
$3$. $Insecta$ એ સંધિપાદ (Arthropoda) સમુદાયનો એક વર્ગ છે.
$4$. $Panthera$ એ મોટી બિલાડીઓ (વાઘ,સિંહ વગેરે) ની એક પ્રજાતિ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,શ્રેણીઓને ઉચ્ચથી નીચલા ક્રમમાં સૃષ્ટિ,સમુદાય,વર્ગ,ગોત્ર,કુળ,પ્રજાતિ અને જાતિ તરીકે ગોઠવવામાં આવે છે.
જેમ જેમ આપણે ઉચ્ચ શ્રેણી (સૃષ્ટિ) થી નીચલી શ્રેણી (જાતિ) તરફ જઈએ છીએ,તેમ તેમ જૂથમાં રહેલા સજીવો વધુ સમાન લક્ષણો ધરાવે છે.
તેથી,સૃષ્ટિ થી જાતિ તરફ જતાં સામાન્ય લક્ષણોની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$Taxon$ (ટેક્સન) એ એક વૈજ્ઞાનિક શબ્દ છે જેનો ઉપયોગ જૈવિક વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં કોઈપણ સ્તર અથવા શ્રેણી પરના સજીવોના સમૂહને દર્શાવવા માટે થાય છે.
આ એક સામાન્ય શબ્દ છે જે કોઈપણ વર્ગીકરણ શ્રેણી જેવી કે $Species$ (જાતિ),$Genus$ (પ્રજાતિ),$Family$ (કુળ),$Order$ (ગોત્ર),$Class$ (વર્ગ),$Phylum$ (મેરુદંડી/સમુદાય) અથવા $Kingdom$ (સૃષ્ટિ) માટે વાપરી શકાય છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
લિનિયસ શ્રેણીનો ચડતો ક્રમ આ મુજબ છે: $\text{જાતિ} \rightarrow \text{પ્રજાતિ} \rightarrow \text{કુળ} \rightarrow \text{ગોત્ર} \rightarrow \text{વર્ગ} \rightarrow \text{સમુદાય} \rightarrow \text{સૃષ્ટિ}$.
આ ક્રમ સૌથી વિશિષ્ટ સ્તર (જાતિ) થી લઈને સૌથી વ્યાપક સ્તર (સૃષ્ટિ) સુધીની ગોઠવણી દર્શાવે છે,જે જૈવિક વર્ગીકરણમાં વપરાતી પ્રમાણિત શ્રેણીબદ્ધ રચના છે.

(B) દ્વિનામી નામકરણના નિયમો અનુસાર:
$1$. જૈવિક નામો સામાન્ય રીતે લેટિન ભાષામાં હોય છે અથવા લેટિનમાંથી ઉતરી આવ્યા હોય છે,પછી ભલે તે ગમે ત્યાંથી ઉતરી આવ્યા હોય.
$2$. જૈવિક નામમાં પ્રથમ શબ્દ પ્રજાતિ (genus) દર્શાવે છે,જ્યારે બીજો ઘટક જાતિવાચક પ્રત્યય (specific epithet) દર્શાવે છે.
$3$. જૈવિક નામમાં બંને શબ્દોને જ્યારે હાથથી લખવામાં આવે ત્યારે અલગ-અલગ નીચે લીટી કરવામાં આવે છે,અથવા તેમની લેટિન ઉત્પત્તિ દર્શાવવા માટે તેને ઇટાલિક્સમાં છાપવામાં આવે છે.
$4$. તેથી,એ વિધાન કે જૈવિક નામો તેમની બિન-લેટિન ઉત્પત્તિ દર્શાવવા માટે ઇટાલિક્સમાં છાપવામાં આવે છે તે ખોટું છે,કારણ કે ઇટાલિક્સનો ઉપયોગ તેમની લેટિન ઉત્પત્તિ દર્શાવવા માટે થાય છે.

(A) દ્વિનામી નામકરણના નિયમો અનુસાર:
$1$. પ્રથમ શબ્દ $Genus$ (પ્રજાતિ) દર્શાવે છે (જે કેપિટલ અક્ષરથી શરૂ થાય છે).
$2$. બીજો શબ્દ જાતિવાચક પદ (specific epithet) દર્શાવે છે (જે નાના અક્ષરથી શરૂ થાય છે).
$3$. જૈવિક નામો સામાન્ય રીતે લેટિન ભાષામાંથી લેવામાં આવે છે અથવા લેટિનમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$4$. જ્યારે હાથથી લખવામાં આવે ત્યારે,બંને શબ્દોને અલગ-અલગ નીચે લીટી કરવામાં આવે છે,અને જ્યારે છાપવામાં આવે ત્યારે તેને ત્રાંસા (italics) અક્ષરોમાં લખવામાં આવે છે.
તેથી,વિધાન $(1)$ ખોટું છે કારણ કે તે ખોટી રીતે જણાવે છે કે પ્રથમ શબ્દ જાતિવાચક પદ છે અને બીજો પ્રજાતિ છે.