Glycolysis Questions in Gujarati

(A) ગ્લાયકોલાયસિસ એ કોષીય શ્વસનનો પ્રથમ તબક્કો છે,જેમાં ગ્લુકોઝનું વિઘટન થઈને પાયરુવેટના બે અણુઓ બને છે.
આ પ્રક્રિયા કોષના $Cytoplasm$ (કોષરસ) માં થાય છે.
આ એક અજારક પ્રક્રિયા છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં ઓક્સિજનની જરૂર પડતી નથી,અને તે આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) અને સુકોષકેન્દ્રી (eukaryotic) બંને પ્રકારના કોષોમાં જોવા મળે છે.

(C) ગ્લાયકોલિસિસની પ્રક્રિયામાં, પ્રથમ તબક્કો ગ્લુકોઝનું ફોસ્ફોરાયલેશન થઈને ગ્લુકોઝ $6-\text{ફોસ્ફેટ}$ બનવાનો છે. આ પ્રક્રિયા હેક્સોકાઈનેઝ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે. આ ફોસ્ફોરાયલેશન ગ્લુકોઝના અણુને સક્રિય બનાવે છે અને તેને કોષની અંદર જકડી રાખે છે, તેથી જ ગ્લુકોઝ $6-\text{ફોસ્ફેટ}$ ને ઘણીવાર 'સક્રિય ગ્લુકોઝ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) ગ્લાયકોલિસિસ એ કોષીય શ્વસનનો પ્રથમ તબક્કો છે,જે કોષના કોષરસમાં થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ ના એક અણુનું આંશિક ઓક્સિડેશન થઈને પાયરૂવિક એસિડ $(CH_3COCOOH)$ ના બે અણુઓ બને છે.
આ પથ જારક અને અજારક બંને પ્રકારના શ્વસનમાં સામાન્ય છે.
ક્રેબ્સ ચક્ર અને $TCA$ ચક્ર એક જ પ્રક્રિયા છે,જે કણાભસૂત્રના આધારકમાં થાય છે અને તેમાં એસિટાઈલ-$CoA$ નું ઓક્સિડેશન થાય છે.

(B) ગ્લાયકોલિસિસનો પ્રથમ તબક્કો ગ્લુકોઝનું ફોસ્ફોરાયલેશન છે.
આ પ્રક્રિયામાં,હેક્સોકાઈનેઝ ઉત્સેચકની મદદથી ગ્લુકોઝનું રૂપાંતર ગ્લુકોઝ-$6$-ફોસ્ફેટમાં થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં $ATP$ નો એક અણુ વપરાય છે અને સહ-કારક તરીકે $Mg^{2+}$ ની જરૂર પડે છે.
આ તબક્કો કોષની અંદર ગ્લુકોઝને જકડી રાખવા અને ગ્લાયકોલિસિસના માર્ગને શરૂ કરવા માટે આવશ્યક છે.

(D) ગ્લાયકોલિસિસ એ ગ્લુકોઝનું પાયરુવેટમાં વિઘટન થવાની પ્રક્રિયા છે.
આ માર્ગમાં સામેલ ઘણા ઉત્સેચકો,જેમ કે હેક્સોકાઈનેઝ અને ફોસ્ફોફ્રુક્ટોકાઈનેઝ,તેમની ઉદ્દીપકીય પ્રવૃત્તિ માટે સહકારક તરીકે દ્વિસંયોજક ધાતુ આયનોની જરૂર હોય છે.
ચોક્કસ રીતે,$Mg^{++}$ (મેગ્નેશિયમ આયનો) આ ઉત્સેચકો માટે આવશ્યક સક્રિયકારક તરીકે કાર્ય કરે છે,જે $ATP$ ના ફોસ્ફેટ જૂથોને સ્થિર કરે છે અને ગ્લાયકોલિસિસના ફોસ્ફોરાયલેશન તબક્કાઓ દરમિયાન ફોસ્ફેટ જૂથોના સ્થાનાંતરણમાં મદદ કરે છે.

(C) ગ્લાયકોલિસીસ એ ગ્લુકોઝના અંશતઃ ઓક્સિડેશન દ્વારા પાયરુવિક એસિડના બે અણુઓ બનવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા કોષના કોષરસમાં થાય છે અને તેમાં ઓક્સિજનની જરૂર પડતી નથી.
તે જારક અને અજારક બંને પ્રકારના સજીવોમાં જોવા મળતી હોવાથી,તેને જારક અને અજારક શ્વસન માટેનો સામાન્ય માર્ગ માનવામાં આવે છે.

(A) ગ્લાયકોલાયસીસનો પથ ગુસ્તાવ એમ્બેડેન,ઓટ્ટો મેયરહોફ અને જે. પરનાસ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
આ ચયાપચયના પથને ઘણીવાર $EMP$ પથ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે આ ત્રણ વૈજ્ઞાનિકોના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યો છે.
ગ્લાયકોલાયસીસ એ ગ્લુકોઝનું પાયરુવિક એસિડના બે અણુઓમાં આંશિક ઓક્સિડેશન છે,જે કોષના કોષરસમાં થાય છે અને તેમાં ઓક્સિજનની જરૂર પડતી નથી.

(C) ગ્લાયકોલિસીસ એ કોષીય શ્વસનનો પ્રથમ તબક્કો છે,જે કોષના કોષરસમાં થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ગ્લુકોઝનો એક અણુ $(C_6H_{12}O_6)$ દસ ઉત્સેચક-આધારિત પ્રતિક્રિયાઓની શ્રેણી દ્વારા આંશિક રીતે ઓક્સિડેશન પામીને પાયરુવિક એસિડના $(CH_3COCOOH)$ બે અણુઓ બનાવે છે.
આ પથને $EMP$ પથ (એમ્બડેન-મેયરહોફ-પાર્નાસ પથ) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચું રૂપાંતર ગ્લુકોઝનું પાયરુવિક એસિડમાં થાય છે.

(A) ગ્લાયકોલાયસિસ એ કોષીય શ્વસનનો પ્રથમ તબક્કો છે,જેમાં ગ્લુકોઝનો એક અણુ પાયરુવિક એસિડના બે અણુઓમાં વિભાજિત થાય છે.
આ પ્રક્રિયા કોષના કોષરસમાં થાય છે.
તે અજારક પ્રક્રિયા છે,જેનો અર્થ છે કે તેને ઓક્સિજનની જરૂર પડતી નથી,અને તે આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને કોષોમાં જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.

(B) ગ્લાયકોલિસીસની પ્રક્રિયા દરમિયાન,ગ્લુકોઝનો $1$ અણુ પાયરુવિક એસિડના $2$ અણુઓમાં વિભાજિત થાય છે.
ગ્લાયકોલિસીસના ઉર્જા-ઉત્પાદક તબક્કામાં,સબસ્ટ્રેટ-લેવલ ફોસ્ફોરાયલેશન દ્વારા $4$ $ATP$ અણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
જો કે,ગ્લાયકોલિસીસના પ્રારંભિક તબક્કા (રોકાણ તબક્કો) દરમિયાન $2$ $ATP$ અણુઓ વપરાઈ જાય છે.
તેથી,ગ્લાયકોલિસીસ દરમિયાન સીધા ઉત્પન્ન થતા $ATP$ અણુઓનો ચોખ્ખો નફો $4 - 2 = 2$ $ATP$ અણુઓ છે.

(B) ગ્લાયકોલિસિસની પ્રક્રિયા દરમિયાન,પ્રારંભિક તબક્કામાં (ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ-$6$-ફોસ્ફેટના ફોસ્ફોરાયલેશનમાં) $2$ $ATP$ અણુઓ વપરાય છે.
પે-ઓફ તબક્કામાં,સબસ્ટ્રેટ-સ્તરના ફોસ્ફોરાયલેશન દ્વારા $4$ $ATP$ અણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,$ATP$ અણુઓનો ચોખ્ખો નફો $4 - 2 = 2$ $ATP$ અણુઓ પ્રતિ ગ્લુકોઝ અણુ છે.

(B) $EMP$ પથ એટલે $Embden-Meyerhof-Parnas$ પથ,જે ગ્લાયકોલિસિસનું બીજું નામ છે.
ગ્લાયકોલિસિસ એ ગ્લુકોઝના અણુનું પાયરુવેટના બે અણુઓમાં વિઘટન થવાની પ્રક્રિયા છે.
આ ચયાપચયનો પથ આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને પ્રકારના સજીવોના કોષરસમાં થાય છે.
તેમાં ઓક્સિજનની જરૂર પડતી નથી,તેથી તે કોષીય શ્વસનનો પ્રથમ તબક્કો છે.

(A) ગ્લાયકોલિસિસની પ્રક્રિયામાં,ગ્લુકોઝનો એક અણુ $(6C)$ પાયરુવિક એસિડના બે અણુઓમાં $(3C)$ વિભાજિત થાય છે.
તૈયારીના તબક્કા દરમિયાન,$2\ ATP$ અણુઓ વપરાય છે.
પે-ઓફ તબક્કા દરમિયાન,સબસ્ટ્રેટ-સ્તરના ફોસ્ફોરાયલેશન દ્વારા $4\ ATP$ અણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,ગ્લાયકોલિસિસમાં ગ્લુકોઝના પ્રતિ અણુ દીઠ સીધા ઉત્પન્ન થતા $ATP$ અણુઓનો ચોખ્ખો નફો $4 - 2 = 2\ ATP$ છે.

(C) ગ્લાયકોલિસિસ એ ગ્લુકોઝના અણુનું પાયરુવેટના બે અણુઓમાં વિઘટન થવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન, પ્રારંભિક તબક્કામાં $2 \ ATP$ અણુઓ વપરાય છે અને પે-ઓફ તબક્કામાં $4 \ ATP$ અણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે, જેના પરિણામે $2 \ ATP$ નો ચોખ્ખો નફો થાય છે.
વધુમાં, $NAD^+$ ના રિડક્શનથી $2 \ NADH_2$ (અથવા $2 \ NADH + H^+$) અણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી, ગ્લુકોઝના એક અણુ દીઠ ગ્લાયકોલિસિસનું ચોખ્ખું ઉત્પાદન $2 \ ATP, 2 \ NADH_2$ અને $2 \ \text{pyruvate}$ છે.

(C) ગ્લાયકોલિસિસના પ્રથમ તબક્કામાં,હેકઝોકાઈનેઝ ઉત્સેચકની હાજરીમાં ગ્લુકોઝનું ફોસ્ફોરાયલેશન થઈને ગ્લુકોઝ-$6$-ફોસ્ફેટ બને છે.
આ પ્રક્રિયામાં ફોસ્ફેટ દાતા તરીકે $ATP$ અને સહ-કારક તરીકે $Mg^{2+}$ ની જરૂર પડે છે.
આ એક પ્રતિવર્તી ન હોય તેવી (અપ્રતિવર્તી) પ્રક્રિયા છે જે ગ્લુકોઝને કોષની અંદર જકડી રાખે છે.

(D) ગ્લાયકોલિસિસની પ્રક્રિયામાં,ગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ-$3$-ફોસ્ફેટ $(G3P)$ નું $1,3$-બાયફોસ્ફોગ્લિસરેટમાં ઓક્સિડેશન એ એક મહત્વપૂર્ણ તબક્કો છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,$G3P$ માંથી વીજાણુઓ (electrons) અને પ્રોટોન દૂર થાય છે અને તે સહઉત્સેચક $NAD^+$ દ્વારા સ્વીકારવામાં આવે છે,જેથી $NADH + H^+$ બને છે. તેથી,આ ઓક્સિડેશનના તબક્કે $NAD^+$ વીજાણુ સ્વીકારનાર તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) ગ્લાયકોલિસિસની પ્રક્રિયામાં,$Aldolase$ (આલ્ડોલેઝ) ઉત્સેચક ફ્રુકટોઝ-$1,6$-બાયફોસ્ફેટનું વિઘટન કરીને બે ટ્રાયોઝ ફોસ્ફેટ અણુઓ બનાવે છે: ગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ-$3$-ફોસ્ફેટ અને ડાયહાઈડ્રોક્સિએસીટોન ફોસ્ફેટ. કોષીય શ્વસનના ઉર્જા ઉત્પાદન તબક્કામાં આ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.

(A) ફોસ્ફોફુક્ટોકાઈનેઝ $(PFK)$ એ ગ્લાયકોલિસિસમાં મુખ્ય નિયંત્રક ઉત્સેચક છે. તે ફ્રુક્ટોઝ$-6-$ફોસ્ફેટનું ફ્રુક્ટોઝ$-1,6-$બિસફોસ્ફેટમાં રૂપાંતર કરવા માટે ઉદ્દીપન કરે છે. $ATP$ નું ઉચ્ચ સ્તર $PFK$ ના એલોસ્ટેરિક અવરોધક તરીકે કાર્ય કરે છે. જ્યારે $ATP$ નું સ્તર ઊંચું હોય છે,ત્યારે કોષ પાસે પૂરતી ઉર્જા હોય છે,તેથી તે ગ્લાયકોલિસિસનો દર ધીમો કરવા અને સંસાધનોને બચાવવા માટે $PFK$ ને અવરોધે છે.

(B) પુખ્ત સસ્તન પ્રાણીઓના $RBC$ (રક્તકણો) માં હિમોગ્લોબિન માટે જગ્યા વધારવા માટે કણાભસૂત્ર અને અન્ય કોષીય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.
કણાભસૂત્રના અભાવને કારણે,તેઓ જારક શ્વસન (જેમાં $TCA$ ચક્ર અથવા ક્રેબ્સ ચક્રનો સમાવેશ થાય છે) કરી શકતા નથી.
જો કે,તેઓ તેમના અસ્તિત્વ માટે $ATP$ ઉત્પન્ન કરવા માટે સંપૂર્ણપણે અજારક શ્વસન પર આધાર રાખે છે.
તેથી,તેઓ ગ્લાયકોલિસિસની પ્રક્રિયા માટે જરૂરી ગ્લાયકોલાયટિક ઉત્સેચકો ધરાવે છે.

(B) $DHAP$ એટલે ડાય હાઇડ્રોક્સિ એસિટોન ફૉસ્ફેટ.
તે ગ્લાયકોલિસિસની પ્રક્રિયા દરમિયાન ઉત્પન્ન થતું ત્રણ-કાર્બન ધરાવતું શર્કરા ફૉસ્ફેટ મધ્યવર્તી સંયોજન છે.
ગ્લાયકોલિસિસમાં,છ-કાર્બન ધરાવતા ફ્રુક્ટોઝ-$1,6$-બિસફૉસ્ફેટ અણુનું એલ્ડોલેઝ ઉત્સેચક દ્વારા બે ત્રણ-કાર્બન ધરાવતા અણુઓમાં વિભાજન થાય છે: ગ્લિસરાલ્ડિહાઇડ-$3$-ફૉસ્ફેટ $(G3P)$ અને ડાય હાઇડ્રોક્સિ એસિટોન ફૉસ્ફેટ $(DHAP)$.

(B) ગ્લાયકોલિસિસની પ્રક્રિયા દરમિયાન,ગ્લુકોઝનો $1$ અણુ ($6$ કાર્બન) તૂટીને ગ્લિસરાલ્ડિહાઇડ-$3$-ફૉસ્ફેટ ($3$ કાર્બન) અને ડાયહાઇડ્રોક્સિ એસિટોન ફૉસ્ફેટ ($3$ કાર્બન) ના $2$ અણુઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
ડાયહાઇડ્રોક્સિ એસિટોન ફૉસ્ફેટ $(DHAP)$ એ કીટોઝ શર્કરા છે,કારણ કે તેમાં બીજા કાર્બન પર કીટોન ક્રિયાશીલ સમૂહ $(C=O)$ આવેલો હોય છે.
ગ્લિસરાલ્ડિહાઇડ-$3$-ફૉસ્ફેટ એ એલ્ડોઝ શર્કરા છે.
રિબોઝ એ પેન્ટોઝ શર્કરા (એલ્ડોઝ) છે.
ગ્લુકોઝ એ હેક્ઝોઝ શર્કરા (એલ્ડોઝ) છે.
તેથી,સાચો જવાબ ડાયહાઇડ્રોક્સિ એસિટોન ફૉસ્ફેટ છે.

(A) ગ્લાયકોલિસિસની પ્રક્રિયા દરમિયાન,$6$-કાર્બન ધરાવતી શર્કરા ફ્રુક્ટોઝ-$1,6$-બિસફોસ્ફેટનું એલ્ડોલેઝ ઉત્સેચક દ્વારા બે $3$-કાર્બન ધરાવતા સંયોજનોમાં વિભાજન થાય છે: ગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ-$3$-ફોસ્ફેટ $(PGAL)$ અને ડાયહાઈડ્રોક્સિએસીટોન ફોસ્ફેટ $(DHAP)$.
$PGAL$ એ એલ્ડોટ્રાયોઝ છે,જ્યારે $DHAP$ એ કીટોટ્રાયોઝ છે.
બંને ફોસ્ફેટયુક્ત સંયોજનો છે અને ટ્રાયોઝ ફોસ્ફેટ આઈસોમરેઝ ઉત્સેચક દ્વારા એકબીજામાં રૂપાંતરિત થઈ શકે છે.
તેથી,શ્વસન દરમિયાન સંશ્લેષિત ફૉસ્ફેટયુક્ત કીટોટ્રાયોઝ $DHAP$ (ડાયહાઈડ્રોક્સિએસીટોન ફોસ્ફેટ) છે.

(A) ગ્લુકોઝ + $ATP$ $\rightarrow$ ગ્લુકોઝ-$6$-ફૉસ્ફેટ એ ગ્લાયકોલિસિસનો પ્રથમ તબક્કો છે.
આ પ્રક્રિયામાં ગ્લુકોઝનું ફૉસ્ફોરિલેશન થાય છે,જેમાં $ATP$ માંથી ફૉસ્ફેટ સમૂહ ગ્લુકોઝમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે.
આ પ્રક્રિયા $Mg^{2+}$ આયનોની હાજરીમાં $Hexokinase$ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) ગ્લાયકોલિસિસના પ્રથમ તબક્કામાં ગ્લુકોઝનું ફૉસ્ફોરાયલેશન થઈને ગ્લુકોઝ-$6$-ફૉસ્ફેટ બને છે.
આ પ્રક્રિયા $ATP$ અને $Mg^{2+}$ આયનોની હાજરીમાં $Hexokinase$ (હૅક્સોકાઇનેઝ) ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
હૅક્સોકાઇનેઝ $ATP$ માંથી ફૉસ્ફેટ સમૂહને ગ્લુકોઝના અણુમાં સ્થાનાંતરિત કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) ગ્લાયકોલિસિસની પ્રક્રિયામાં,$Aldolase$ (આલ્ડોલેઝ) ઉત્સેચક ફ્રુક્ટોઝ $1, 6$-બાયફૉસ્ફેટનું ટ્રાયોઝ ફૉસ્ફેટના બે અણુઓમાં રૂપાંતર કરે છે: ગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ $3$-ફૉસ્ફેટ $(G3P)$ અને ડાયહાઈડ્રોક્સિએસીટોન ફૉસ્ફેટ $(DHAP)$. આ શ્વસનની ઉર્જા મુક્ત કરતા તબક્કાનું એક મહત્વનું પગલું છે.

(D) ગ્લાયકોલિસિસ એ ગ્લુકોઝનું પાયરુવિક એસિડમાં વિઘટન છે.
પગલું $1$: ગ્લુકોઝનું ગ્લુકોઝ-$6$-ફોસ્ફેટમાં રૂપાંતર થાય છે.
પગલું $2$: ગ્લુકોઝ-$6$-ફોસ્ફેટનું આઈસોમેરાઈઝેશન દ્વારા ફ્રુક્ટોઝ-$6$-ફોસ્ફેટમાં રૂપાંતર થાય છે.
પગલું $3$: ફ્રુક્ટોઝ-$6$-ફોસ્ફેટનું ફ્રુક્ટોઝ-$1,6$-બિસફોસ્ફેટમાં રૂપાંતર થાય છે.
પગલું $4$: ફ્રુક્ટોઝ-$1,6$-બિસફોસ્ફેટ બે ટ્રાયોઝ ફોસ્ફેટ (ડાયહાઈડ્રોક્સી એસિટોન ફોસ્ફેટ અને ગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ-$3$-ફોસ્ફેટ) માં વિભાજિત થાય છે.
આમ,$(B)$ અને $(C)$ માં દર્શાવેલી બંને પ્રક્રિયાઓ ગ્લાયકોલિસિસ દરમિયાન થાય છે,તેથી સાચો જવાબ $(D)$ છે.

(D) ગ્લુકોઝનું ગ્લુકોઝ-$6$-ફૉસ્ફેટમાં રૂપાંતર એ ગ્લાયકોલિસિસનું પ્રથમ સોપાન છે.
આ પ્રક્રિયા હેક્ઝોકાઇનેઝ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
આ ઉત્સેચક $ATP$ માંથી ફૉસ્ફેટ સમૂહને ગ્લુકોઝ પર સ્થાનાંતરિત કરવામાં મદદ કરે છે,જેનાથી અણુ વધુ સક્રિય બને છે અને તે કોષની અંદર જકડાઈ જાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) ફ્રુક્ટોઝ $1,6$-બાયફૉસ્ફેટનું બે ટ્રાયોઝ ફૉસ્ફેટ અણુઓ,ડાયહાઇડ્રોક્સિએસીટોન ફૉસ્ફેટ $(DHAP)$ અને ગ્લિસરાલ્ડિહાઇડ $3$-ફૉસ્ફેટ $(PGAL)$ માં રૂપાંતરણ એ ગ્લાયકોલિસિસની પ્રક્રિયાનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
આ પ્રક્રિયા આલ્ડોલેઝ (ચોક્કસ રીતે ફ્રુક્ટોઝ-$1,6$-બાયફૉસ્ફેટ આલ્ડોલેઝ) ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
આ ઉત્સેચક લાયેઝ વર્ગનો છે,જે જળવિભાજન અથવા ઓક્સિડેશન સિવાયની પદ્ધતિઓ દ્વારા રાસાયણિક બંધ તોડવાનું કાર્ય કરે છે.

(B) ગ્લુકોઝ-$6$-ફૉસ્ફેટનું ફ્રુક્ટોઝ-$6$-ફૉસ્ફેટમાં રૂપાંતર એ ગ્લાયકોલિસિસનો બીજો તબક્કો છે.
આ પ્રક્રિયા એક આઇસોમેરાઇઝેશન પ્રક્રિયા છે જેમાં એલ્ડોઝ શર્કરાનું કીટોઝ શર્કરામાં રૂપાંતર થાય છે.
આ આંતરરૂપાંતરણ માટે જવાબદાર ઉત્સેચક ફૉસ્ફોગ્લુકોઝ આઇસોમરેઝ (જેને ફૉસ્ફોહેક્સોઝ આઇસોમરેઝ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) ઇનોલેઝ $(Enolase)$ (ફોસ્ફોપાયરુવેટ હાઇડ્રેટસ) એ એક મેટાલોએન્ઝાઇમ છે જે ગ્લાયકોલિસિસના પથમાં $2-\text{ફોસ્ફોગ્લિસરેટ}$ નું $\text{ફોસ્ફોઇનોલપાયરુવેટ}$ માં પ્રતિવર્તી રૂપાંતરણ કરે છે। આ ઉત્સેચકને તેની રચનાત્મક અખંડિતતા અને ઉદ્દીપકીય સક્રિયતા જાળવી રાખવા માટે સહકારક તરીકે દ્વિસંયોજક ધાતુ આયનો, ખાસ કરીને $Mg^{2+}$, $Mn^{2+}$ અથવા $Zn^{2+}$ ની જરૂર હોય છે।

(B) $DHAP$ (ડાયહાઈડ્રોક્સિએસીટોન ફોસ્ફેટ) એ $3$ કાર્બન ધરાવતું સંયોજન છે.
ગ્લુકોઝ એ $6$ કાર્બન ધરાવતું સંયોજન છે.
$PGAL$ (ફોસ્ફોગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ) એ $3$ કાર્બન ધરાવતું સંયોજન છે.
$PEP$ (ફોસ્ફોઈનોલપાયરુવેટ) એ $3$ કાર્બન ધરાવતું સંયોજન છે.
તેથી,ગ્લુકોઝ અસંગત છે કારણ કે તેમાં $6$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,જ્યારે બાકીનામાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ છે.

(C) ગ્લાયકોલિસિસ એ કોષીય શ્વસનનો પ્રથમ તબક્કો છે,જે કોષના કોષરસમાં થાય છે.
ગ્લાયકોલિસિસના પ્રથમ તબક્કામાં,$ATP$ અને $Mg^{2+}$ આયનોની હાજરીમાં હેક્સોકાઈનેઝ (અથવા ગ્લુકોકાઈનેઝ) ઉત્સેચક દ્વારા ગ્લુકોઝના અણુનું ફોસ્ફોરાયલેશન થાય છે.
આ પ્રક્રિયા ગ્લુકોઝને ગ્લુકોઝ-$6$-ફોસ્ફેટમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
તેથી,ગ્લુકોઝ-$6$-ફોસ્ફેટ એ ગ્લાયકોલિસિસ પથમાં બનતી પ્રથમ સ્થાયી નીપજ છે.

(C) સુક્રોઝ એ ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝથી બનેલી ડાયસેકેરાઇડ શર્કરા છે.
વનસ્પતિઓમાં,ઇન્વર્ટેઝ ઉત્સેચક દ્વારા સુક્રોઝનું તેના ઘટક મોનોસેકેરાઇડ્સ,ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝમાં વિઘટન થાય છે.
ત્યારબાદ આ મોનોસેકેરાઇડ્સ શ્વસનની પ્રક્રિયા માટે ગ્લાયકોલિસિસના પથમાં પ્રવેશ કરે છે.

(C) ગ્લાયકોલિસિસ એ કોષીય શ્વસનનો પ્રથમ તબક્કો છે,જે કોષના કોષરસમાં થાય છે.
ગ્લાયકોલિસિસના પ્રથમ તબક્કામાં ગ્લુકોઝનું સક્રિયકરણ થાય છે.
આ પગલામાં,$ATP$ અને $Mg^{2+}$ આયનોની હાજરીમાં હેક્સોકાઇનેઝ ઉત્સેચક દ્વારા ગ્લુકોઝનું ફોસ્ફોરાયલેશન થઈને ગ્લુકોઝ-$6$-ફોસ્ફેટ બને છે.
આ પ્રક્રિયા અપરિવર્તનીય છે અને તે ગ્લુકોઝના અણુને કોષની અંદર જકડી રાખે છે.
તેથી,પ્રથમ પ્રક્રિયા ગ્લુકોઝનું ફોસ્ફોરાયલેશન છે.

(D) ગ્લાયકોલિસિસ એ ગ્લુકોઝનું પાયરુવિક એસિડમાં વિઘટન થવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા કોષના કોષરસમાં થાય છે અને તે જારક અને અજારક બંને પ્રકારના શ્વસનમાં સામાન્ય છે.
ત્યારબાદનો માર્ગ જારક (ક્રેબ્સ ચક્ર તરફ દોરી જાય છે) હોય કે અજારક (મનુષ્યમાં લેક્ટિક એસિડ આથવણ તરફ દોરી જાય છે),ગ્લાયકોલિસિસ માર્ગની અંતિમ નીપજ હંમેશા પાયરુવિક એસિડ જ રહે છે.

(D) ગ્લાયકોલિસિસની પ્રક્રિયા દરમિયાન,$6C$ ફ્રુક્ટોઝ-$1,6$-બિસફોસ્ફેટનું વિભાજન બે $3C$ સંયોજનોમાં થાય છે: ડાયહાઈડ્રોક્સિએસીટોન ફોસ્ફેટ $(DHAP)$ અને ફોસ્ફોગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ ($PGAL$ અથવા $GAP$).
આ બંને $3C$ શર્કરાઓ એકબીજાના આઈસોમર્સ (સમઘટકો) છે અને ટ્રાયોઝ ફોસ્ફેટ આઈસોમરેઝ ઉત્સેચક દ્વારા એકબીજામાં રૂપાંતરિત થઈ શકે છે.
તેથી,એકબીજામાં રૂપાંતરિત થઈ શકતી $3C$ શર્કરાઓની સાચી જોડી ડાયહાઈડ્રોક્સિએસીટોન ફોસ્ફેટ $\rightleftharpoons$ ફોસ્ફોગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ છે.

(C) ગ્લાયકોલિસિસ બે તબક્કા ધરાવે છે: પૂર્વતૈયારીનો તબક્કો (ઊર્જા વપરાશ) અને પે-ઓફ તબક્કો (ઊર્જા મુક્તિ).
પૂર્વતૈયારીના તબક્કામાં,$ATP$ બે પગલામાં વપરાય છે:
$1$. હેક્સોકાઈનેઝ ઉત્સેચક દ્વારા ગ્લુકોઝનું ગ્લુકોઝ-$6$-ફોસ્ફેટમાં રૂપાંતર.
$2$. ફોસ્ફોફ્રુક્ટોકાઈનેઝ ઉત્સેચક દ્વારા ફ્રુક્ટોઝ-$6$-ફોસ્ફેટનું ફ્રુક્ટોઝ-$1,6$-બાયફોસ્ફેટમાં રૂપાંતર.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ફ્રુક્ટોઝ-$6$-ફોસ્ફેટનું ફ્રુક્ટોઝ-$1,6$-બાયફોસ્ફેટમાં રૂપાંતર થતી વખતે $ATP$ નો ઉપયોગ થાય છે.

(D) કોષીય શ્વસનની પ્રક્રિયામાં,ખાસ કરીને ક્રેબ્સ ચક્ર ($TCA$ ચક્ર) માં,વિવિધ કાર્બન અણુઓની સંખ્યા ધરાવતા મધ્યવર્તી સંયોજનો બને છે.
$1$. $\alpha$-કીટોગ્લુટેરિક એસિડ એ $5$ કાર્બન ધરાવતું સંયોજન છે,$4$ કાર્બન વાળું નથી.
$2$. સાઇટ્રિક એસિડ એ $6$ કાર્બન ધરાવતું સંયોજન છે,$5$ કાર્બન વાળું નથી.
$3$. ઓક્ઝેલોએસેટિક એસિડ એ $4$ કાર્બન ધરાવતું સંયોજન છે,$6$ કાર્બન વાળું નથી.
$4$. પાયરુવેટ એ ગ્લાયકોલિસિસની અંતિમ નીપજ છે અને તે $3$ કાર્બન ધરાવતું સંયોજન છે.
તેથી,સાચી જોડી $3$ કાર્બન ધરાવતું સંયોજન $\rightarrow$ પાયરુવેટ છે.

(D) ગ્લાયકોલિસિસ એ કોષીય શ્વસનનો પ્રથમ તબક્કો છે,જે કોષના કોષરસમાં થાય છે.
ગ્લાયકોલિસિસના પ્રથમ તબક્કામાં,$Hexokinase$ ઉત્સેચક દ્વારા ગ્લુકોઝનું ગ્લુકોઝ-$6$-ફોસ્ફેટમાં ફોસ્ફોરાયલેશન થાય છે.
આ પ્રક્રિયા માટે $ATP$ ની જરૂર પડે છે અને તે અપરિવર્તનીય છે.
$Decarboxylase$ આથવણ અથવા લિંક પ્રતિક્રિયામાં સામેલ છે.
$Lactate dehydrogenase$ લેક્ટિક એસિડ આથવણમાં સામેલ છે.
$Pyruvate dehydrogenase$ લિંક પ્રતિક્રિયા (પાયરુવેટનું એસિટિલ-$CoA$ માં રૂપાંતર) માં સામેલ છે.

(C) ગ્લાયકોલિસિસ બે મુખ્ય તબક્કાઓ ધરાવે છે: પ્રિપેરેટરી તબક્કો અને પે-ઓફ (ડીફોસ્ફોરાયલેશન) તબક્કો.
પે-ઓફ તબક્કામાં, પ્રથમ પ્રક્રિયામાં ફોસ્ફોગ્લિસરેટ કાઇનેઝ ઉત્સેચક દ્વારા $1,3-\text{બિસફોસ્ફોગ્લિસરેટ}$ $(1,3-BPGA)$ નું $3-\text{ફોસ્ફોગ્લિસરેટ}$ $(3-PGA)$ માં રૂપાંતર થાય છે.
આ પગલા દરમિયાન, $1,3-BPGA$ માંથી એક ફોસ્ફેટ જૂથ દૂર કરવામાં આવે છે અને $ATP$ બનાવવા માટે $ADP$ માં સ્થાનાંતરિત થાય છે.
આ પ્રથમ પગલું હોવાથી જ્યાં $ATP$ ઉત્પન્ન કરવા માટે ફોસ્ફેટ જૂથ દૂર કરવામાં આવે છે (ડીફોસ્ફોરાયલેશન), તેથી આ તબક્કામાં બનતી પ્રથમ નીપજ $3-PGA$ છે.

(C) $A-$ $EMP$ પથ (એમ્બડેન-મેયરહોફ-પાર્નાસ પથ) એ ગ્લાયકોલિસિસનું બીજું નામ છે. ગ્લાયકોલિસિસ એ કોષીય શ્વસનનો પ્રથમ તબક્કો છે જે વનસ્પતિ અને પ્રાણી બંને કોષોના કોષરસમાં થાય છે.
$R-$ $TCA$ ચક્ર (ટ્રાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ ચક્ર),જેને ક્રેબ્સ ચક્ર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે જારક શ્વસનનો બીજો તબક્કો છે જે કણાભસૂત્રના આધારકમાં થાય છે. તે $EMP$ સમાન નથી.
તેથી,$A$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.

(C) ગ્લાયકોલિસિસ એ ગ્લુકોઝનું પાયરુવિક એસિડમાં વિઘટન થવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ગ્લુકોઝનો $1$ અણુ પાયરુવિક એસિડના $2$ અણુઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
ગ્લાયકોલિસિસ દરમિયાન ઉર્જાનો ચોખ્ખો લાભ $2$ $ATP$ અણુઓ અને $2$ $NADH_2$ (અથવા $NADH + H^+$) અણુઓ છે.
તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
વિધાન $R$ દાવો કરે છે કે $2$ $ATP + 2$ $FADH_2 + 4$ $NADH_2$ ઉત્પન્ન થાય છે,જે ખોટું છે કારણ કે ગ્લાયકોલિસિસ દરમિયાન $FADH_2$ ઉત્પન્ન થતું નથી,અને $NADH_2$ ની માત્રા પણ ખોટી છે.
આમ,$A$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.

(D) ગ્લાયકોલિસિસમાં,$6C$ ફ્રુક્ટોઝ-$1,6$-બિસફોસ્ફેટનું એન્ઝાઇમ એલ્ડોલેઝ દ્વારા બે $3C$ ટ્રાયોઝ ફોસ્ફેટમાં વિભાજન થાય છે: ડાયહાઈડ્રોક્સિએસીટોન ફોસ્ફેટ $(DHAP)$ અને ગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ-$3$-ફોસ્ફેટ ($GAP$ અથવા $3$-$PGAL$).
આ બંને $3C$ શર્કરા એકબીજાના આઇસોમર છે અને ટ્રાયોઝ ફોસ્ફેટ આઇસોમરેઝ એન્ઝાઇમ દ્વારા એકબીજામાં રૂપાંતરિત થાય છે.
તેથી,ગ્લાયકોલિસિસના આ તબક્કા દરમિયાન $DHAP$ $\rightleftharpoons$ $GAP$ એ $3C$ શર્કરા વચ્ચેનું સાચું રૂપાંતરણ છે.

(C) ગ્લાયકોલિસિસ એ કોષીય શ્વસનનો પ્રથમ તબક્કો છે,જે કોષના કોષરસમાં થાય છે.
ગ્લાયકોલિસિસના પ્રથમ તબક્કામાં,ગ્લુકોઝનું $ATP$ અને $Mg^{2+}$ ની હાજરીમાં હેક્સોકાઈનેઝ ઉત્સેચક દ્વારા ફોસ્ફોરાયલેશન થાય છે,જેના પરિણામે ગ્લુકોઝ-$6$-ફોસ્ફેટ બને છે.
તેથી,ગ્લાયકોલિસિસ માર્ગમાં બનતી પ્રથમ નીપજ ગ્લુકોઝ-$6$-ફોસ્ફેટ છે.

(D) $EMP$ પથ એટલે એમ્બડેન-મેયરહોફ-પાર્નાસ પથ,જે ગ્લાયકોલિસિસનું બીજું નામ છે.
ગ્લાયકોલિસિસ એ વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓ બંનેમાં શ્વસનનો પ્રથમ તબક્કો છે,જે કોષરસમાં થાય છે.
તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
$TCA$ ચક્ર (ટ્રાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ ચક્ર),જેને ક્રેબ્સ ચક્ર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ગ્લાયકોલિસિસ પછી કણાભસૂત્રના આધારકમાં થતી એક અલગ પ્રક્રિયા છે.
આમ,$EMP$ પથ એ $TCA$ ચક્ર નથી. વિધાન $R$ ખોટું છે.

(D) ગ્લાયકોલિસિસ એ ગ્લુકોઝના પાયરુવિક એસિડના બે અણુઓમાં વિઘટન થવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા કોષના કોષરસમાં થાય છે.
સમગ્ર પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $Glucose + 2NAD^+ + 2ADP + 2Pi \rightarrow 2 \text{Pyruvic acid} + 2NADH + 2H^+ + 2ATP + 2H_2O$.
તેથી, ગ્લાયકોલિસિસ માર્ગની અંતિમ નીપજ પાયરુવિક એસિડ છે.

(C) ગ્લાયકોલિસિસ પથમાં,$1, 3$-બિસફોસ્ફોગ્લિસરીક એસિડનું રૂપાંતર ફોસ્ફોગ્લિસરેટ કાઈનેઝ ઉત્સેચક દ્વારા $3$-ફોસ્ફોગ્લિસરીક એસિડ ($3$-$PGA$) માં થાય છે. આ તબક્કા દરમિયાન,$ATP$ બનાવવા માટે ફોસ્ફેટ ગ્રુપ $ADP$ માં સ્થાનાંતરિત થાય છે. આ પથમાં $1, 3$-બિસફોસ્ફોગ્લિસરીક એસિડના બે અણુઓ સામેલ હોવાથી,તે $3$-ફોસ્ફોગ્લિસરીક એસિડના બે અણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે. આમ,$A$ એ $2 \times 1, 3$-બિસફોસ્ફોગ્લિસરીક એસિડ દર્શાવે છે અને $B$ એ $2 \times 3$-ફોસ્ફોગ્લિસરીક એસિડ ($3$-$PGA$) દર્શાવે છે.

(B) ગ્લાયકોલિસિસની પ્રક્રિયામાં,$PGAL$ (ફોસ્ફોગ્લિસરાલ્ડિહાઇડ) નો $1$ અણુ પાયરુવિક એસિડના $1$ અણુમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
આ રૂપાંતરણ દરમિયાન,$2$ $ATP$ અણુઓ (સબસ્ટ્રેટ-લેવલ ફોસ્ફોરાયલેશન દ્વારા) ઉત્પન્ન થાય છે અને $1$ $NADH_2$ અણુ બને છે.
પ્રશ્નમાં $PGAL$ ના $3$ અણુઓ માટે પૂછવામાં આવ્યું હોવાથી:
કુલ $ATP = 3 \times 2 = 6 \ ATP$.
કુલ $NADH_2 = 3 \times 1 = 3 \ NADH_2$.
તેથી,સાચો જવાબ $6 \ ATP$ અને $3 \ NADH_2$ છે.

(C) ગ્લાયકોલિસિસ એ કોષીય શ્વસનનો પ્રથમ તબક્કો છે.
$(1)$ તે કોષના કોષરસમાં થાય છે,જે સાચું છે.
$(2)$ આ પ્રક્રિયામાં,ગ્લુકોઝનો એક અણુ $(6C)$ પાયરુવિક એસિડના બે અણુઓમાં $(3C)$ વિભાજિત થાય છે,જે સાચું છે.
$(3)$ ગ્લાયકોલિસિસ એ અજારક પ્રક્રિયા છે અને તેમાં $O_2$ ની જરૂર પડતી નથી,જે સાચું છે.
$(4)$ $TCA$ ચક્ર (ટ્રાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ ચક્ર) એ એક અલગ પ્રક્રિયા છે જે કણાભસૂત્રના આધારકમાં થાય છે,ગ્લાયકોલિસિસમાં નહીં. તેથી,વિધાન $(4)$ ખોટું છે.
આમ,સાચા વિધાનો $(1, 2, 3)$ છે.

(B) ગ્લાયકોલિસિસ એ ગ્લુકોઝના અણુનું પાયરુવેટના બે અણુઓમાં વિઘટન થવાની પ્રક્રિયા છે.
તે તમામ જીવંત કોષોના કોષરસમાં થાય છે.
તેને $EMP$ પથ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,જે તેના શોધકર્તાઓ એમ્બડેન,મેયરહોફ અને પારનાસના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.
ગ્લાયકોલિસિસ એ અજારક પ્રક્રિયા છે,એટલે કે તેમાં $O_2$ ની જરૂર પડતી નથી.
વનસ્પતિઓમાં,ગ્લાયકોલિસિસ પથમાં પ્રવેશતા પહેલા ઇન્વર્ટેઝ ઉત્સેચક દ્વારા સુક્રોઝનું ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝમાં રૂપાંતર થાય છે; ગ્લાયકોલિસિસ દરમિયાન ગ્લુકોઝમાંથી સુક્રોઝ બનતું નથી.
તેથી,ગ્લાયકોલિસિસ દરમિયાન ગ્લુકોઝમાંથી સુક્રોઝ બને છે તે વિધાન ખોટું છે.