Cytokinin Questions in Gujarati

(D) 'બોન્સાઈ' છોડના ઉત્પાદનમાં છોડની વૃદ્ધિને મર્યાદિત કરીને તેને નાનો રાખવાનો સમાવેશ થાય છે.
આ હેતુ માટે મૂળ પ્રણાલીની સખત કાપણી એ એક મુખ્ય તકનીક છે.
મૂળ એ સાયટોકાઈનિનના સંશ્લેષણ માટેનું પ્રાથમિક સ્થાન છે,જે વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો છે જે કોષ વિભાજન અને પ્રરોહની વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપે છે.
મૂળની કાપણી કરવાથી,છોડની હવાઈ ભાગોમાં પૂરતા પ્રમાણમાં સાયટોકાઈનિનનું સંશ્લેષણ અને પરિવહન કરવાની ક્ષમતા નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.
સાયટોકાઈનિનની આ ઉણપને કારણે છોડની વૃદ્ધિ અટકી જાય છે અને 'બોન્સાઈ' છોડનું લાક્ષણિક નાનું કદ પ્રાપ્ત થાય છે.

(B) પેશી સંવર્ધનમાં વનસ્પતિ પેશીઓનું વિભેદન ઓક્સિન અને સાયટોકાઈનિન વચ્ચેના સંતુલન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
ઓક્સિનની સાપેક્ષમાં સાયટોકાઈનિનની ઊંચી સાંદ્રતા પ્રરોહના વિકાસ (caulogenesis) ને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેનાથી વિપરીત,સાયટોકાઈનિનની સાપેક્ષમાં ઓક્સિનની ઊંચી સાંદ્રતા મૂળના વિકાસ (rhizogenesis) ને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેથી,ઊંચું સાયટોકાઈનિન : ઓક્સિન ગુણોત્તર પ્રરોહના વિભેદન માટે જવાબદાર છે.

(A) સાયટોકાઈનિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે મુખ્યત્વે વનસ્પતિના મૂળ અને પ્રરોહમાં કોષ વિભાજન (કોષરસ વિભાજન) ને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેઓ ક્લોરોફિલના વિઘટનને અટકાવીને અને પોષક તત્વોના વહનને પ્રોત્સાહન આપીને પર્ણના વૃદ્ધત્વ (senescence) ને વિલંબિત કરવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,કોષ વિભાજનની પ્રેરણા અને વૃદ્ધત્વમાં વિલંબ એ સાયટોકાઈનિનના મુખ્ય કાર્યો છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. કાઈનિન (સાયટોકાઈનિનનો એક પ્રકાર) એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે વનસ્પતિઓમાં કોષ વિભાજન (કોષરસ વિભાજન) ને પ્રોત્સાહન આપે છે. કાઈનિનની હાજરીમાં,સમભાજન (mitotic) કોષ વિભાજનનો દર નોંધપાત્ર રીતે વધે છે,જે વનસ્પતિની વૃદ્ધિ અને વિકાસ માટે આવશ્યક છે.

(A) સાયટોકાઈનિન કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે અને વનસ્પતિઓમાં વૃદ્ધત્વ (senescence) ની પ્રક્રિયાને વિલંબિત કરવા માટે જાણીતા છે.
જ્યારે લીલા પાંદડાઓને સાયટોકાઈનિનના દ્રાવણ સાથે સારવાર આપવામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ તેમનું ક્લોરોફિલ જાળવી રાખે છે અને લાંબા સમય સુધી લીલા રહે છે.
આ ઘટના,જેમાં સાયટોકાઈનિન પાંદડાઓના વૃદ્ધત્વને વિલંબિત કરે છે,તેને ખાસ કરીને $Richmond-Lang$ અસર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) "સાયટોકાઈનિન" શબ્દ $1963$ માં $\text{લેથમ}$ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો। આ શબ્દનો ઉપયોગ એવા પદાર્થોનું વર્ણન કરવા માટે થાય છે જે વનસ્પતિઓમાં કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે। જોકે $\text{સ્કૂગ}$ અને $\text{મિલર}$ એ પ્રથમ સાયટોકાઈનિન $(\text{કાઈનેટિન})$ ની શોધ કરી હતી, પરંતુ "સાયટોકાઈનિન" શબ્દ $\text{લેથમ}$ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો।

(C) સાયટોકાઈનિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો છે જે કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે અને વનસ્પતિ પેશીઓમાં જીર્ણતા (senescence) ની પ્રક્રિયાને વિલંબિત કરે છે. જીર્ણતામાં વિલંબ કરીને,સાયટોકાઈનિન અસરકારક રીતે પર્ણોના અલગીકરણ (abscission) ને અટકાવે છે અથવા વિલંબિત કરે છે,જેનાથી પર્ણપતન અટકે છે.

(B) સાયટોકાઈનિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે અને પાંદડાંના વૃદ્ધત્વ (senescence) ને વિલંબિત કરે છે.
તે ક્લોરોફિલ અને પ્રોટીનના વિઘટનને અટકાવે છે,જેનાથી પાંદડાં પીળા પડવાની પ્રક્રિયા મોડી થાય છે,જેને $Richmond-Lang$ અસર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) ઝીટીન એ સાયટોકાઈનિનનો એક પ્રકાર છે. તે સૌપ્રથમ $1963$ માં લેથમ દ્વારા મકાઈના ભ્રૂણપોષ (corn milk) માંથી અલગ કરવામાં આવ્યું હતું અને ઓળખવામાં આવ્યું હતું. તેથી,તેનો સાચો સ્ત્રોત મકાઈ છે.

(B) નાળિયેરના દૂધનું પરિબળ એ એક પદાર્થ છે જે કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે. તેને સાયટોકાઈનિન તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું હતું,ખાસ કરીને ઝીટીન,જે નાળિયેરના પ્રવાહી ભ્રૂણપોષ (liquid endosperm) માં હાજર હોય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) ઝીટીન એ વનસ્પતિઓમાં કુદરતી રીતે જોવા મળતું સાયટોકાઈનિન છે.
સાયટોકાઈનિન એ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકો (ફાઈટોહોર્મોન્સ) નો એક પ્રકાર છે જે વનસ્પતિના મૂળ અને પ્રરોહમાં કોષ વિભાજન અથવા સાયટોકાઈનેસિસને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તે કોષ વિભાજન અને વૃદ્ધિને ઉત્તેજિત કરતું હોવાથી,તેને વૃદ્ધિ પ્રેરક તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(A) કાઇનેટિન એ સાયટોકાઇનિનનો એક પ્રકાર છે,જે વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામક છે.
રાસાયણિક રીતે તેને $N^6$-ફરફ્યુરાઇલએડેનાઇન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે પ્યુરિન બેઝ એડેનાઇનનું વ્યુત્પન્ન છે,જે $N^6$ સ્થાન પર ફરફ્યુરાઇલ સમૂહ ધરાવે છે.

(A) $Cytokinins$ (સાયટોકાઈનિન) ની શોધ $Miller$ અને $Skoog$ ના અવલોકન સાથે જોડાયેલી છે. તેમણે જોયું કે તમાકુના પ્રકાંડના આંતરગાંઠના ટુકડાઓ ત્યારે જ વૃદ્ધિ પામે છે જ્યારે પોષક માધ્યમમાં વાહક પેશીઓના અર્ક,યીસ્ટનો અર્ક,નાળિયેરનું દૂધ અથવા $DNA$ ઉમેરવામાં આવે. પાછળથી જાણવા મળ્યું કે ઓટોક્લેવ કરેલા હેરિંગ શુક્રાણુ $DNA$ માં રહેલું સક્રિય તત્વ કાઈનેટિન હતું,જે $Cytokinin$ નો એક પ્રકાર છે.

(B) જે ઘટનામાં સાયટોકાઈનિન પર્ણના વૃદ્ધત્વ (senescence) ને વિલંબિત કરે છે તેને $Richmond-Lang$ અસર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જ્યારે અલગ કરેલા પર્ણમાં મૂળ ફૂટવાની પ્રક્રિયા થાય છે,ત્યારે મૂળ સાયટોકાઈનિનનું સંશ્લેષણ કરે છે. આ સાયટોકાઈનિન પર્ણ સુધી પહોંચે છે,જ્યાં તે ક્લોરોફિલના વિઘટનને અટકાવે છે અને પીળા પડવાની પ્રક્રિયા (વૃદ્ધત્વ) ને ધીમી પાડે છે. તેથી,સાયટોકાઈનિન પર્ણના વૃદ્ધત્વને અટકાવવા માટે જવાબદાર છે.

(C) $Pinus radiata$ ની એધા પેશીમાં સાયટોકાઈનિનનું પ્રમાણ વધુ હોય છે। સાયટોકાઈનિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો છે જે વનસ્પતિના મૂળ અને પ્રરોહમાં કોષ વિભાજન (કોષરસ વિભાજન) ને પ્રોત્સાહન આપે છે। એધાની સક્રિયતાના સંદર્ભમાં, સાયટોકાઈનિન એધાના કોષોના વિભાજનને ઉત્તેજિત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે, જે વનસ્પતિમાં દ્વિતીય વૃદ્ધિ તરફ દોરી જાય છે।

(B) Guttman $(1957)$ એ અવલોકન કર્યું હતું કે કાઈનેટિન (સાયટોકાઈનિનનો એક પ્રકાર) ની સારવાર ડુંગળીના મૂળના કોષકેન્દ્રમાં $RNA$ ના સંશ્લેષણમાં ઝડપી વધારો કરે છે. સાયટોકાઈનિન પ્રોટીન અને $RNA$ ના સંશ્લેષણને ઉત્તેજિત કરવા માટે જાણીતા છે,જે કોષ વિભાજન અને વૃદ્ધિ માટે આવશ્યક છે.

(C) કાઈનેટિન એ સાયટોકાઈનિનનો એક પ્રકાર છે,જે વનસ્પતિ વૃદ્ધિ અંતઃસ્ત્રાવોનો એક વર્ગ છે. કાઈનેટિન સહિતના સાયટોકાઈનિન કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે અને વનસ્પતિ કોષોમાં $RNA$ અને પ્રોટીનના સંશ્લેષણને ઉત્તેજિત કરવા માટે જાણીતા છે. તેથી,$RNA$ નું નિર્માણ કાઈનેટિન્સ દ્વારા પ્રેરિત થાય છે.

(B) લેથમ દ્વારા $1963$ માં મકાઈના દૂધ (મકાઈના ભ્રૂણપોષ) માંથી સૌપ્રથમ સાયટોકાઈનિનને અલગ કરવામાં આવ્યું હતું અને તેને 'ઝીટિન' તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું હતું. સ્કૂગ અને મિલરે સૌપ્રથમ સાયટોકાઈનિન,કાઈનેટિન,ઓટોક્લેવ કરેલા હેરિંગ સ્પર્મ $DNA$ માંથી શોધ્યું હતું,પરંતુ વનસ્પતિ સ્ત્રોતોમાંથી કુદરતી સ્વરૂપના સંશ્લેષણ/અલગીકરણનો શ્રેય લેથમને જાય છે.

(C) ઝીટીન એ સાયટોકાઈનિન પ્રકારનું વનસ્પતિ વૃદ્ધિ અંતઃસ્ત્રાવ છે. તેને મકાઈના દાણા (Zea mays) માંથી અલગ કરવામાં આવ્યું હતું. 'ઝીટીન' નામ $1963$ માં ડી.એસ. લેથમ ($D$.$S$. Letham) દ્વારા મકાઈના ભ્રૂણપોષમાં તેની શોધ પછી આપવામાં આવ્યું હતું.

(B) સાયટોકાઈનિન એ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકો છે જે રાસાયણિક રીતે એડેનાઈનના વ્યુત્પન્ન છે,જેને $N^6$-વિસ્થાપિત એમિનોપ્યુરીન્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ સંયોજનો વનસ્પતિઓમાં કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે અને વૃદ્ધિ તથા વિકાસ માટે આવશ્યક છે.
તેથી,સાયટોકાઈનિન માટેનું સાચું વર્ગીકરણ એમિનોપ્યુરીન્સ છે.

(C) $6-$ ફર્ફ્યુરાઈલ એડેનાઈન એ કાઈનેટિનનું રાસાયણિક નામ છે. કાઈનેટિન એ સાયટોકાઈનિનનો એક પ્રકાર છે,જે વનસ્પતિ વૃદ્ધિ અંતઃસ્ત્રાવોનો એક વર્ગ છે જે કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે. તેની શોધ મિલર અને તેમના સાથીદારો દ્વારા ઓટોક્લેવ કરેલા હેરિંગ સ્પર્મ $DNA$ માંથી કરવામાં આવી હતી.

(A) રિચમન્ડ-લેંગ અસર એ સાયટોકાઈનિનની વનસ્પતિના પાંદડાઓમાં વૃદ્ધત્વ (senescence) ને વિલંબિત કરવાની ક્ષમતાનો સંદર્ભ આપે છે,જે ક્લોરોફિલના વિઘટનને અટકાવે છે અને પ્રોટીન તથા ન્યુક્લિક એસિડને જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે. કાઈનેટિન એ એક પ્રકારનું કૃત્રિમ સાયટોકાઈનિન છે. તેથી,કાઈનેટિન / $BA$ (બેન્ઝાઈલેડેનાઈન) સાચો જવાબ છે.

(D) સાયટોકાઈનિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો છે જે કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે. તેમની મુખ્ય શારીરિક ભૂમિકાઓમાં પાંદડા અને અન્ય વનસ્પતિ અંગોમાં વૃદ્ધત્વ (senescence) ને વિલંબિત કરવું અને વનસ્પતિના વિવિધ ભાગોમાં પોષક તત્વો અને દ્રાવ્યોના વહનને પ્રોત્સાહન આપવાનો સમાવેશ થાય છે,જે પેશીઓની ચયાપચયની પ્રવૃત્તિ જાળવવામાં મદદ કરે છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ સૌથી સચોટ જવાબ છે.

(A) સાયટોકાઈનિન કોષને $G_2$ તબક્કામાંથી કોષચક્રના $M$-તબક્કામાં પ્રવેશવા માટે પ્રોત્સાહિત કરીને કોષ વિભાજનને ઉત્તેજિત કરે છે.
તે કોષરસ વિભાજન (cytokinesis) માટે આવશ્યક છે અને પેશી સંવર્ધનમાં પ્રરોહના નિર્માણને પ્રેરવા માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે.

(C) સાયટોકાઈનિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે અને વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધનમાં અંગોના નિર્માણ (મોર્ફોજેનેસિસ) માટે આવશ્યક છે.
પેશી સંવર્ધનમાં,સાયટોકાઈનિન અને ઓક્સિનનું પ્રમાણ પ્રરોહ અને મૂળના વિકાસને નક્કી કરે છે.
ઓક્સિનની સાપેક્ષમાં સાયટોકાઈનિનની ઊંચી સાંદ્રતા પ્રરોહના નિર્માણને પ્રેરે છે,જ્યારે સાયટોકાઈનિનની સાપેક્ષમાં ઓક્સિનની ઊંચી સાંદ્રતા મૂળના નિર્માણને પ્રેરે છે.

(B) સાઇટોકાઇનિન કેટલીક અલ્પ દિવસીય વનસ્પતિઓ $(SDP)$ જેવી કે $Lemna$ અને $Wolffia$ માં પુષ્પસર્જનને પ્રોત્સાહન આપે છે. જ્યારે જિબરેલીન્સ જેવા અન્ય અંતઃસ્ત્રાવો મુખ્યત્વે દીર્ઘ દિવસીય વનસ્પતિઓ સાથે સંકળાયેલા છે,ત્યારે સાઇટોકાઇનિન આ ચોક્કસ પ્રજાતિઓમાં પુષ્પસર્જનની પ્રક્રિયામાં વિશિષ્ટ ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) $Cytokinins$ (સાયટોકાઈનિન) પ્રોટીન અને ક્લોરોફિલના વિઘટનને અટકાવીને શાકભાજી અને કપાયેલા ફૂલોની શેલ્ફ લાઈફ વધારે છે અને તેમને લાંબા સમય સુધી તાજા રાખે છે.

(C) સાયટોકાઇનિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે અને પાંદડા તથા વનસ્પતિના અન્ય ભાગોમાં વૃદ્ધત્વ (Senescence) ની પ્રક્રિયાને વિલંબિત કરે છે.
તેઓ ક્લોરોફિલના વિઘટનને અટકાવે છે,જેનાથી પાંદડાઓનો લીલો રંગ લાંબા સમય સુધી જળવાઈ રહે છે.
આ ઘટનાને $Richmond-Lang$ અસર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) અગ્રસ્થ પ્રભુત્વ (apical dominance) અગ્રસ્થ કલિકામાં ઉત્પન્ન થતા $Auxin$ (ખાસ કરીને $Indole$ $acetic$ $acid$) ની હાજરી દ્વારા જળવાય છે,જે કક્ષકલિકાઓની વૃદ્ધિને અવરોધે છે.
જ્યારે અગ્રસ્થ કલિકાને દૂર કરવામાં આવે છે (છંટણી),ત્યારે $Auxin$ નો સ્ત્રોત દૂર થાય છે.
આ દૂર થવાથી કક્ષકલિકાઓ વૃદ્ધિ પામી શકે છે,કારણ કે તેઓ $Cytokinin$ પ્રત્યે સંવેદનશીલ બને છે,જે પાર્શ્વ કલિકાઓના વિકાસ અને શાખાઓને પ્રોત્સાહન આપે છે.

(A) સાયટોકાઈનિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો છે જે કોષ વિભાજન (સાયટોકાઈનેસિસ) ને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેઓ મુખ્યત્વે મૂળના અગ્રભાગમાં (tips) સંશ્લેષિત થાય છે જ્યાં ઝડપી કોષ વિભાજન થાય છે.
મૂળમાંથી,તેઓ જલવાહક પેશી દ્વારા વનસ્પતિના અન્ય ભાગોમાં વહન પામે છે.
જોકે તેઓ વિકાસ પામતા ફળો,કુમળા પર્ણો અને બીજમાં પણ જોવા મળે છે,પરંતુ સંશ્લેષણનું મુખ્ય સ્થાન મૂળતંત્ર છે.

(A) સાયટોકાઇનિન પોષક તત્વોના વહન અને ક્લોરોફિલના જાળવણીને પ્રોત્સાહન આપીને વનસ્પતિના અંગોના વૃદ્ધત્વ (જીર્ણતા) ને વિલંબિત કરવા માટે જાણીતા છે. તેઓ પ્રોટીન અને ન્યુક્લિક એસિડના વિઘટનને અટકાવવામાં મદદ કરે છે,જેનાથી પાંદડા અને વનસ્પતિના અન્ય ભાગોમાં વૃદ્ધત્વની પ્રક્રિયા ધીમી પડે છે.

(B) સાયટોકાઇનિન વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધન માટે આવશ્યક છે. જ્યારે સાયટોકાઇનિન અને ઓક્સિનનો ગુણોત્તર ઊંચો હોય,ત્યારે સંવર્ધિત કેલસમાં પ્રરોહ નિર્માણ (આકારજનન) પ્રેરવા માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે.

(C) સાયટોકાઇનિન જીર્ણતા (સેનેસેન્સ) માં વિલંબ પ્રેરે છે,જેને રિચમંડ-લેન્ગ અસર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જીર્ણતાની પ્રક્રિયામાં પુખ્ત પર્ણો હરિતદ્રવ્ય ગુમાવે છે,જેના કારણે તે પીળા પડે છે અને ખરી પડે છે. સાયટોકાઇનિન હરિતદ્રવ્યનું પ્રમાણ જાળવી રાખીને આ પ્રક્રિયાને વિલંબિત કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) કક્ષકલિકાની વૃદ્ધિ મુખ્યત્વે ઓક્સિન અને સાયટોકાઈનીન વચ્ચેના સંતુલન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
અગ્રસ્થ વર્ધનશીલ પેશીમાં ઉત્પન્ન થતું ઓક્સિન કક્ષકલિકાની વૃદ્ધિને અવરોધે છે,જેને અગ્રસ્થ પ્રભુત્વ (Apical dominance) કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે અગ્રસ્થ કલિકાને દૂર કરવામાં આવે છે અથવા જ્યારે ઓક્સિનનું પ્રમાણ ઘટે છે,ત્યારે આ અવરોધક અસર દૂર થાય છે.
સાયટોકાઈનીન પાર્શ્વિય અથવા કક્ષકલિકાઓની વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેથી,કક્ષકલિકાઓની સક્રિયતા,જે વનસ્પતિના પાર્શ્વિય વિકાસ અથવા ઘેરાવામાં વધારો કરે છે,તે મુખ્યત્વે ઓક્સિનની સાપેક્ષમાં સાયટોકાઈનીનના પ્રમાણમાં વધારો થવાને કારણે થાય છે.

(D) રિચમન્ડ-લેંગ અસરને કારણે સાયટોકાઇનીન પર્ણની જીર્ણતાને અવરોધે છે. સાયટોકાઇનીન પર્ણમાં ક્લોરોફિલ,પ્રોટીન અને ન્યુક્લિક ઍસિડના વિઘટનને અટકાવે છે. તે પોષક તત્વો અને એમિનો ઍસિડના વહન (mobilization) ને ઉત્તેજે છે,જેનાથી પર્ણની જીર્ણતા વિલંબિત થાય છે અને ચયાપચયની ક્રિયાઓ જળવાઈ રહે છે.

(A) કાઈનેટીન એ એક કૃત્રિમ સાઈટોકાઈનીન છે જે કોષવિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે. તે અંતરાવસ્થા $(Interphase)$ ના $G_1$ તબક્કાનો સમયગાળો ઘટાડીને કોષચક્રને ઝડપી બનાવે છે. અંતરાવસ્થા ટૂંકી થવાથી,કોષ ઝડપથી ભાજનાવસ્થામાં પહોંચે છે,જેનાથી સમસૂત્રીભાજનનો એકંદર દર વધે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
કઠોળના પાકમાં પાંદડાઓનું અકાળે પીળા પડવું (ક્લોરોસિસ) ઘણીવાર નાઈટ્રોજનની ઉણપને કારણે થાય છે,કારણ કે નાઈટ્રોજન એ ક્લોરોફિલ,પ્રોટીન અને ન્યુક્લિક એસિડનો એક મહત્વપૂર્ણ ઘટક છે.
સાયટોકાઈનિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો છે જે પાંદડાના વૃદ્ધત્વ (senescence) ને વિલંબિત કરે છે અને કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
સાયટોકાઈનિન અને નાઈટ્રોજનયુક્ત ખાતરોના મિશ્રણનો ઉપયોગ કરીને,છોડ ક્લોરોફિલનું સ્તર જાળવી શકે છે,વૃદ્ધત્વને વિલંબિત કરી શકે છે અને એકંદર વૃદ્ધિ અને બીજ ઉત્પાદનમાં સુધારો કરી શકે છે.
જોકે આયર્ન અને મેગ્નેશિયમ ક્લોરોફિલના સંશ્લેષણમાં સામેલ છે,પરંતુ નાઈટ્રોજનની ઉણપ એ કઠોળના પાકમાં ક્લોરોસિસનું સૌથી સામાન્ય કારણ છે,જે નાઈટ્રોજન અને સાયટોકાઈનિનના મિશ્રણને ઉત્પાદન વધારવા માટે સૌથી અસરકારક સારવાર બનાવે છે.

(B) અગ્રસ્થ પ્રભુત્વ એ એક એવી ઘટના છે જેમાં વનસ્પતિનું મુખ્ય પ્રકાંડ પાર્શ્વીય શાખાઓ કરતા વધુ પ્રભાવી રીતે વૃદ્ધિ પામે છે,જે મુખ્યત્વે પ્રરોહાગ્રમાં રહેલા ઓક્સિન ($IAA$,$NAA$) ને કારણે થાય છે.
સાયટોકાઈનિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે અને તે અગ્રસ્થ પ્રભુત્વની અસરને દૂર કરવા માટે જાણીતા છે.
પાર્શ્વીય કલિકાઓ પર સાયટોકાઈનિનનો છંટકાવ કરવાથી,તે ઓક્સિનની અવરોધક અસરને દૂર કરી શકે છે,જેનાથી પાર્શ્વીય શાખાઓની વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન મળે છે.

(B) નાળિયેરનું દૂધ એ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકો,ખાસ કરીને સાયટોકાઈનિન (જેમ કે ઝીટીન) નો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે.
વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધનમાં,કોષ વિભાજન અને પ્રરોહના વિભેદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સાયટોકાઈનિન આવશ્યક છે.
તેથી,એક્સપ્લાન્ટની વૃદ્ધિ અને વિકાસને ઉત્તેજિત કરવા માટે સંવર્ધન માધ્યમમાં નાળિયેરનું દૂધ ઉમેરવામાં આવે છે.

(D) સાયટોકાઈનિન એ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામક (ફાઈટોહોર્મોન્સ) નો એક પ્રકાર છે જે વનસ્પતિના મૂળ અને પ્રરોહમાં કોષ વિભાજન અથવા સાયટોકાઈનેસિસને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેઓ સમભાજનને ઉત્તેજિત કરીને નવા કોષો ઉત્પન્ન કરવામાં મદદ કરે છે.
તેઓ પાંદડાઓમાં હરિતકણના નિર્માણને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે,જે પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયાને વધારે છે.
વધુમાં,સાયટોકાઈનિન અગ્રસ્થ પ્રભુત્વને દૂર કરવા માટે આવશ્યક છે,કારણ કે તે પાર્શ્વ કલિકાઓની વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાયટોકાઈનિનના સાચા કાર્યો છે.

(B) સ્કૂગ અને મિલરે અવલોકન કર્યું કે તમાકુના પ્રકાંડનો કેલસ ત્યારે જ વૃદ્ધિ પામે છે જ્યારે ઓક્સિન ઉપરાંત પોષક માધ્યમમાં નીચેનામાંથી કોઈ એક ઉમેરવામાં આવે: વાહક પેશીઓનો અર્ક,યીસ્ટ અર્ક,નાળિયેરનું દૂધ અથવા $DNA$.
ત્યારબાદ તેમણે કોષવિભાજનને ઉત્તેજિત કરનાર સક્રિય પદાર્થને અલગ કર્યો અને સ્ફટિકીકરણ કર્યું,જેને તેમણે $Kinetin$ નામ આપ્યું.

(C) ખોટું વાક્ય એ છે કે સાયટોકાઈનિન ટામેટામાં પાર્થેનોકાર્પી પ્રેરે છે.
પાર્થેનોકાર્પી (ફલન વગર ફળનો વિકાસ) મુખ્યત્વે ઓક્સિન અને જિબરેલિન દ્વારા પ્રેરિત થાય છે,સાયટોકાઈનિન દ્વારા નહીં.
કુદરતી સાયટોકાઈનિન ખરેખર ઝડપી કોષ વિભાજન ધરાવતા વિસ્તારોમાં જેમ કે મૂળના અગ્રભાગ અને વિકસતી પ્રરોહ કલિકાઓમાં સંશ્લેષિત થાય છે.
કાઈનેટિન એ એડેનાઈન (એક પ્યુરિન) માંથી મેળવેલ કૃત્રિમ સાયટોકાઈનિન છે.
સાયટોકાઈનિન પોષક તત્વોના સ્થાનાંતરણને પ્રોત્સાહન આપીને પાંદડાના વૃદ્ધત્વને વિલંબિત કરવા માટે જાણીતા છે,જે પાંદડાની લીલાશને લાંબા સમય સુધી જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.

(D) $F$. Skoog અને તેમના સહકર્મીઓએ અવલોકન કર્યું હતું કે તમાકુના પ્રકાંડના આંતરગાંઠના ટુકડાઓમાંથી કેલસ (મૃદુતકીય કોષોનો સમૂહ) ત્યારે જ વૃદ્ધિ પામે છે જો પોષક માધ્યમમાં ઓક્સિનની સાથે નીચેનામાંથી કોઈ એક ઉમેરવામાં આવે: વાહક પેશીઓના અર્ક,યીસ્ટ અર્ક,નાળિયેરનું દૂધ અથવા $DNA$.
ત્યારબાદ,Miller અને તેમના સાથીઓએ કોષવિભાજનને પ્રેરે તેવા સક્રિય પદાર્થને ઓળખીને સ્ફટિકીકરણ કર્યું,જેને તેમણે $Kinetin$ નામ આપ્યું.
$F$. Skoog ને $Kinetin$ ની શોધનો શ્રેય આપવામાં આવે છે,જે એક પ્રકારનું સાયટોકાઈનિન છે.

(A) સાયટોકાઈનિન એ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકો (ફાઈટોહોર્મોન્સ) નો એક પ્રકાર છે જે વનસ્પતિના મૂળ અને પ્રરોહમાં કોષ વિભાજન અથવા સાયટોકાઈનેસિસને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેઓ મુખ્યત્વે એવા વિસ્તારોમાં સંશ્લેષિત થાય છે જ્યાં ઝડપી કોષ વિભાજન થાય છે,જેમ કે મૂળના અગ્રભાગ,વિકાસ પામતી પ્રરોહ કલિકાઓ અને યુવાન ફળો.
આ અંતઃસ્ત્રાવો પર્ણના વૃદ્ધત્વને વિલંબિત કરવામાં અને પાર્શ્વીય કલિકાઓની વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધનમાં,અંગજનન માટે ઓક્સિન અને સાયટોકાઈનિનનું મિશ્રણ આવશ્યક છે. ઓક્સિન મૂળના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે,જ્યારે સાયટોકાઈનિન પ્રરોહના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે. સ્కూગ અને મિલરે શોધ્યું હતું કે ઓક્સિનની સાથે યીસ્ટ અર્ક,નાળિયેરનું દૂધ અથવા $DNA$ (જેમાં સાયટોકાઈનિન હોય છે) જેવા પદાર્થો ઉમેરવાથી કેલસ પેશીમાં કોષ વિભાજન નોંધપાત્ર રીતે ઝડપી બને છે. તેથી,આ સંદર્ભમાં કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે યીસ્ટ અર્ક એ યોગ્ય ઉમેરણ છે.

(C) સાયટોકાઈનીન એ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકો (ફાઈટોહોર્મોન્સ) નો એક પ્રકાર છે જે વનસ્પતિના મૂળ અને પ્રરોહમાં કોષવિભાજન (સાયટોકાઈનેસિસ) ને પ્રોત્સાહન આપે છે. તેમની શોધ મિલર અને અન્ય દ્વારા $(1955)$ કરવામાં આવી હતી અને સૌપ્રથમ કુદરતી સાયટોકાઈનીન તરીકે ઝિએટીન ઓળખાયું હતું,જે મકાઈના દાણામાંથી અલગ કરવામાં આવ્યું હતું. જ્યારે $IAA$ અને $NAA$ જેવા ઓક્સિન કોષના કદમાં વધારો કરે છે અને જીબરેલિન પ્રકાંડની લંબાઈમાં વધારો કરે છે,ત્યારે સાયટોકાઈનીન ખાસ કરીને કોષવિભાજનને ઉત્તેજિત કરવા માટે જવાબદાર છે.

(B) સાયટોકાઈનીન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો છે જે કોષવિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે અને પર્ણોના જીર્ણતા (ઘડપણ) ને વિલંબિત કરે છે. મૂળમાં સાયટોકાઈનીનનો છંટકાવ કરવાથી પર્ણો સુધી પોષક તત્વોનું વહન જળવાઈ રહે છે,જે ક્લોરોફિલના વિઘટનને અટકાવવામાં મદદ કરે છે અને પર્ણોને લાંબા સમય સુધી લીલા રાખે છે. આ ઘટનાને રિચમન્ડ-લેંગ અસર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) સાયટોકાઈનીન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો છે જે કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે અને પર્ણના વૃદ્ધત્વ (senescence) ની પ્રક્રિયાને વિલંબિત કરે છે.
તેઓ પર્ણોમાં ક્લોરોફિલનું પ્રમાણ અને પ્રોટીન સંશ્લેષણને લાંબા સમય સુધી જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે,જેનાથી અકાળે પીળા પડવાની અને ખરી પડવાની પ્રક્રિયા અટકે છે.
બીજી તરફ,એબ્સિસિક ઍસિડ વૃદ્ધત્વ અને પર્ણપતનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.