Neuron as Structural and Functional Unit of Neural System Questions in Gujarati

(D) ચેતાતંત્ર મુખ્યત્વે બે પ્રકારના કોષોનું બનેલું છે:
$(i)$ ચેતાકોષો (Neurons): આ ચેતાતંત્રના રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમો છે જે ચેતા આવેગોના વહન માટે જવાબદાર છે.
$(ii)$ ગ્લિયલ કોષો (Neuroglia): આ બિન-ચેતાકોષીય કોષો છે જે ચેતાકોષોને આધાર,રક્ષણ અને પોષણ પૂરું પાડે છે. તેમની સંખ્યા ચેતાકોષો કરતા ઘણી વધારે હોય છે.
જોકે અન્ય વિશિષ્ટ કોષો જેવા કે એપેન્ડાયમલ કોષો અને ન્યુરોસેક્રેટરી કોષો પણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે,પરંતુ ચેતા પેશીના કોષોનું મૂળભૂત વર્ગીકરણ ચેતાકોષો અને ગ્લિયામાં કરવામાં આવે છે.

(B) દ્વિધ્રુવીય ચેતાકોષો એવા ચેતાકોષો છે જેમાં કોષકાયના વિરુદ્ધ ધ્રુવો પરથી એક અક્ષતંતુ (axon) અને એક શિખાતંતુ (dendrite) નીકળે છે. આ ચેતાકોષો સંવેદનાત્મક વહન માટે વિશિષ્ટ છે અને તે આંખના નેત્રપટલ,ઘ્રાણ અધિચ્છદ (olfactory epithelium) અને અંતઃકર્ણ જેવા ચોક્કસ સ્થાનો પર જોવા મળે છે.

(A) માયલિનયુક્ત ચેતાતંતુઓ શ્વાન કોષો દ્વારા આવરિત હોય છે,જે અક્ષતંતુની ફરતે માયલિન શીથ બનાવે છે.
તેનાથી વિપરીત,માયલિનવિહીન ચેતાતંતુઓ એવા શ્વાન કોષો દ્વારા આવરિત હોય છે જે અક્ષતંતુની ફરતે માયલિન શીથ બનાવતા નથી.

(A) ચેતાક્ષતંતુઓ (Dendrites) એ ચેતાકોષના ટૂંકા અને શાખિત પ્રવર્ધો છે જે અન્ય ચેતાકોષો અથવા સંવેદી ગ્રાહકો પાસેથી સંકેતો મેળવે છે.
આ આવેગો ત્યારબાદ ચેતાકોષના કોષકાય (Cell body) તરફ વહન પામે છે.
તેનાથી વિપરીત,ચેતાક્ષ (Axon) આવેગોને કોષકાયથી દૂર લઈ જાય છે.

(D) ચેતાકોષના કોષકાય (soma) માં કોષરસ હોય છે,જેમાં સામાન્ય કોષીય અંગિકાઓ જેવી કે કણાભસૂત્ર,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત,તેમાં વિશિષ્ટ કણિકામય રચનાઓ હોય છે જેને નિસલની કણિકાઓ (Nissl's granules) કહેવામાં આવે છે,જે ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ અને રિબોઝોમ્સના સમૂહ છે.

(D) ચેતાકોષો એ અત્યંત વિશિષ્ટ કોષો છે જે ચેતાતંત્રનો રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ બનાવે છે.
$1$. તેઓ તેમના ગ્રાહકો દ્વારા ઉત્તેજના પારખવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
$2$. તેઓ આ ઉત્તેજનાને વિદ્યુત અથવા રાસાયણિક સંકેતો તરીકે મેળવે છે.
$3$. તેઓ આ સંકેતોને અન્ય ચેતાકોષો,સ્નાયુઓ અથવા ગ્રંથીઓ સુધી પહોંચાડે છે.
તેથી,ચેતાકોષો દ્વારા ઉપરોક્ત તમામ કાર્યો કરવામાં આવે છે.

(D) બધા વિધાનો $(I)$,$(II)$,અને $(III)$ સાચા છે.
દરેક ચેતાકોષ ત્રણ મુખ્ય ભાગોનો બનેલો છે: કોષકાય (cell body),અક્ષતંતુ (axon),અને એક અથવા વધુ શિખાતંતુઓ (dendrites).
કોષકાયમાં કોષકેન્દ્ર અને કોષરસ હોય છે.
અક્ષતંતુ એ એક લાંબો,પાતળો પ્રવર્ધ છે જે ચેતા આવેગને કોષકાયથી દૂર લઈ જાય છે,અને દરેક ચેતાકોષમાં સામાન્ય રીતે એક જ અક્ષતંતુ હોય છે.
ચેતાકોષો એ ચેતાતંત્રના રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમો છે,જે ચેતા આવેગના નિર્માણ અને વહન માટે જવાબદાર છે.

(A) એપેન્ડાઈમલ કોષો એ વિશિષ્ટ અધિચ્છદીય કોષો છે જે મગજના ક્ષેપકો અને કરોડરજ્જુની મધ્યસ્થ નલિકામાં જોવા મળે છે. તેઓ પક્ષ્મધારી હોય છે અને મગજ-મેરુજળ $(CSF)$ ના ઉત્પાદન અને પરિભ્રમણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ ને માળખાકીય આધાર અને પોષણ પૂરું પાડે છે.
માઈક્રોગ્લિયા એ નાના ગ્લિયલ કોષો છે જે $CNS$ માં પ્રાથમિક રોગપ્રતિકારક સંરક્ષણ તરીકે કાર્ય કરે છે અને કોષીય કચરો તથા રોગકારકોને દૂર કરવા માટે ભક્ષક કોષો તરીકે કામ કરે છે.
એસ્ટ્રોસાઈટ્સ એ તારા આકારના કોષો છે જે ચેતાકોષોને માળખાકીય અને ચયાપચયનો આધાર પૂરો પાડે છે,રાસાયણિક વાતાવરણનું નિયમન કરે છે અને રુધિર-મગજ અવરોધ (blood-brain barrier) બનાવવામાં મદદ કરે છે.
ઓલિગોડેન્ડ્રોસાઈટ્સ $CNS$ માં ચેતાતંતુઓ (axons) ની આસપાસ માયલિન આવરણ બનાવવા માટે જવાબદાર છે.

(B) માયલિન શીથ એ ચરબીયુક્ત ઇન્સ્યુલેટીંગ સ્તર છે જે ઘણા ચેતાકોષોના અક્ષતંતુ (axon) ને ઘેરે છે. જો કે,આ આવરણ અક્ષતંતુની સમગ્ર લંબાઈ પર સતત હોતું નથી. તે નિયમિત અંતરાલે ગાબડાઓ દ્વારા વિક્ષેપિત થાય છે જેને રેનવિયરની ગાંઠો (nodes of Ranvier) કહેવામાં આવે છે. આ ગાંઠો ચેતા આવેગોના ક્ષેપક વહન (saltatory conduction) માટે પરવાનગી આપે છે,જે સંકેત પ્રસારણની ગતિમાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.

(A) ચેતાકોષ કોષકાય,એક્સોન અને ડેન્ડ્રાઈટ્સનો બનેલો હોય છે.
વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે ડેન્ડ્રાઈટ્સ ટૂંકા તંતુઓ છે,લાંબા નથી.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે એક્સોન લાંબા તંતુઓ છે,ટૂંકા નથી.
વિધાન $III$ સાચું છે કારણ કે કોષકાય (સાયટોન) માં કોષરસ,કોષકેન્દ્ર,કોષીય અંગિકાઓ અને લાક્ષણિક નિસલની કણિકાઓ હોય છે.
વિધાન $IV$ ખોટું છે કારણ કે ડેન્ડ્રાઈટ્સ ચેતા આવેગોને કોષકાય તરફ વહન કરે છે,જ્યારે એક્સોન આવેગોને કોષકાયથી દૂર લઈ જાય છે.
તેથી,માત્ર વિધાન $III$ સાચું છે.

(C) માયલિનિત ચેતાતંતુઓમાં, માયલિન આવરણ સતત હોતું નથી અને કેટલીક જગ્યાએ તૂટક હોય છે. આ જગ્યાઓને રેનવિયરની ગાંઠો $(nodes of Ranvier)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ ગાંઠો ચેતા આવેગના ક્ષેપક વહન $(saltatory conduction)$ માં મદદ કરે છે.
અ-માયલિનિત ચેતાતંતુઓમાં રેનવિયરની ગાંઠો હોતી નથી કારણ કે તેમાં માયલિન આવરણનો અભાવ હોય છે.
તેથી, એ વિધાન સાચું છે કે અ-માયલિનિત ચેતાતંતુઓમાં રેનવિયરની ગાંઠો હોતી નથી.

(D) નિસલની કણિકાઓ એ ચેતાકોષના કોષકાય (cyton) માં જોવા મળતી કણિકામય રચનાઓ છે.
તેઓ રીબોઝોમ્સ અને ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ ના અનિયમિત જથ્થાથી બનેલી હોય છે.
આ રચનાઓ મુખ્યત્વે ચેતાકોષમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,વિધાનો $II, III$ અને $IV$ સાચા છે.

(A) $I -$ સાચું: ન્યુરોગ્લિયલ કોષો ખરેખર મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રના આધાર આપતા અને પેકિંગ કોષો છે.
$II -$ સાચું: ઓલિગોડેન્ડ્રોસાઇટ્સ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રમાં અક્ષતંતુઓની આસપાસ માયલિન આવરણ બનાવવા માટે જવાબદાર છે.
$III -$ ખોટું: માઇક્રોગ્લિયા મુખ્યત્વે ભક્ષક કોષો છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રના રોગપ્રતિકારક સંરક્ષણ તરીકે કાર્ય કરે છે,યાંત્રિક આધાર તરીકે નહીં.
$IV -$ ખોટું: એસ્ટ્રોસાઇટ્સ મુખ્યત્વે ગેપ જંકશન દ્વારા એકબીજા સાથે વાતચીત કરે છે,જે આયનો અને નાના અણુઓના પસાર થવાની મંજૂરી આપે છે,માત્ર પોટેશિયમ ચેનલો દ્વારા નહીં.

(B) ચેતાકોષ મુખ્યત્વે ત્રણ ભાગોનો બનેલો છે: કોષકાય (cyton),શિખાતંતુઓ અને ચેતાક્ષ (axon).
કોષકાયમાં કોષરસ હોય છે જેમાં લાક્ષણિક કોષીય અંગિકાઓ અને $Nissl's$ કણિકાઓ તરીકે ઓળખાતી વિશિષ્ટ કણિકામય રચનાઓ જોવા મળે છે.
આ $Nissl's$ કણિકાઓ ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ અને રિબોઝોમ્સની બનેલી હોય છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં મદદ કરે છે.
$Nissl's$ કણિકાઓ ચેતાક્ષ અને એક્સોન હીલોકમાં ગેરહાજર હોય છે.

(C) નિસલની કણિકાઓ એ ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ અને રીબોઝોમ્સના અનિયમિત સમૂહો છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં ભાગ લે છે.
તેઓ ચેતાકોષના કોષકાય (cyton) અને શિખાતંતુઓ (dendrites) માં જોવા મળે છે.
તેઓ અક્ષતંતુ (axon) અને અક્ષતંતુ હિલૉક (axon hillock) માં ગેરહાજર હોય છે.

(D) મલ્ટિપોલર ચેતાકોષોમાં એક અક્ષતંતુ (axon) અને બે કે તેથી વધુ શિખાતંતુઓ (dendrites) હોય છે. તે સામાન્ય રીતે મગજના મસ્તિષ્ક બાહ્યકમાં જોવા મળે છે.
બાયપોલર (દ્વિધ્રુવીય) ચેતાકોષો,જેમાં એક અક્ષતંતુ અને એક શિખાતંતુ હોય છે,તે આંખના રેટિનામાં જોવા મળે છે.
યુનિપોલર (એકધ્રુવીય) ચેતાકોષો,જેમાં કોષકાય સાથે માત્ર એક જ અક્ષતંતુ હોય છે,તે સામાન્ય રીતે ભ્રૂણીય અવસ્થામાં જોવા મળે છે.

(A) ઉત્તેજનાશીલ કોષો એવા કોષો છે જે ઉત્તેજનાના પ્રતિભાવમાં વિદ્યુત આવેગ (action potentials) ઉત્પન્ન કરી શકે છે અને તેનું વહન કરી શકે છે.
$1$. ચેતાધારકોષ (Neuroglia): આ ચેતાતંત્રના બિન-ઉત્તેજનાશીલ આધારક કોષો છે.
$2$. સ્નાયુતંતુ (Muscle fiber): આ ઉત્તેજનાશીલ કોષો છે જે ઉત્તેજના મળતા સંકોચન પામી શકે છે.
$3$. તંતુકોષ (Fibroblast): આ સંયોજક પેશીના કોષો છે જે આધારક દ્રવ્યના ઉત્પાદનમાં મદદ કરે છે; તેઓ બિન-ઉત્તેજનાશીલ છે.
$4$. માસ્ટકોષ (Mast cell): આ રોગપ્રતિકારક કોષો છે જે બળતરા (inflammatory) પ્રતિભાવમાં સામેલ છે; તેઓ બિન-ઉત્તેજનાશીલ છે.
$5$. ચેતાકોષ (Neuron): આ ચેતાતંત્રના મુખ્ય ઉત્તેજનાશીલ કોષો છે.
$6$. બૃહદ્કોષ (Macrophage): આ ભક્ષક કોષો છે જે રોગપ્રતિકારક તંત્રનો ભાગ છે; તેઓ બિન-ઉત્તેજનાશીલ છે.
આપેલ યાદીમાંથી,માત્ર સ્નાયુતંતુ અને ચેતાકોષ જ ઉત્તેજનાશીલ કોષો છે.
તેથી,કુલ સંખ્યા $2$ છે.

(B) ચેતાતંત્ર મુખ્યત્વે બે પ્રકારના કોષોનું બનેલું છે: ચેતા કોષો અને ચેતાધાર કોષો.
ચેતા કોષો (Neurons) એ ચેતાતંત્રના રચનાત્મક અને ક્રિયાત્મક એકમો છે,જે ચેતા આવેગોના ગ્રહણ,વહન અને પ્રસરણ માટે જવાબદાર છે.
ચેતાધાર કોષો (Neuroglia) એ આધાર આપતા કોષો છે જે ચેતા કોષોનું રક્ષણ અને પોષણ કરે છે,પરંતુ તેઓ ચેતા આવેગોનું વહન કરતા નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(A) આપેલ ચેતાકોષની આકૃતિમાં:
$P$ એ કોષકાયમાંથી નીકળતા શાખિત પ્રવર્ધો તરફ નિર્દેશ કરે છે,જેને શિખાતંતુઓ કહેવામાં આવે છે.
$Q$ એ ચેતાકોષના મધ્ય ભાગ તરફ નિર્દેશ કરે છે જેમાં કોષકેન્દ્ર અને કોષરસ હોય છે,જેને કોષકાય (અથવા સાયટોન/સોમા) કહેવામાં આવે છે.
$R$ (આકૃતિમાં $S$ તરીકે દર્શાવેલ છે,પરંતુ તે લાંબા પ્રવર્ધ માટે છે) એ ચેતાક્ષ તરફ નિર્દેશ કરે છે,જે લાંબો અને પાતળો પ્રવર્ધ છે જે ચેતા આવેગોને કોષકાયથી દૂર લઈ જાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $P$ = શિખાતંતુ,$Q$ = કોષકાય,$R$ = ચેતાક્ષ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) ચેતાતંત્ર અત્યંત વિશિષ્ટ કોષોનું બનેલું છે જેને ચેતાકોષો કહેવામાં આવે છે. ચેતાકોષ (Neuron) એ ચેતાતંત્રનો રચનાત્મક અને ક્રિયાત્મક એકમ છે. તે સમગ્ર શરીરમાં ચેતા આવેગોના ગ્રહણ,સંકલન અને વહન માટે જવાબદાર છે.

(D) ચેતાકોષ એ ચેતાતંત્રનો રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ છે. તેના મુખ્ય કાર્યોમાં નીચે મુજબનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. સંવેદી ગ્રાહકો દ્વારા ઉત્તેજનાને ઓળખવી.
$2$. આ ઉત્તેજનાને વિદ્યુત સંકેતો તરીકે ગ્રહણ કરવી.
$3$. આ સંકેતો (ચેતા આવેગ) નું અન્ય ચેતાકોષો,સ્નાયુઓ અથવા ગ્રંથીઓ સુધી વહન કરવું.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો ચેતાકોષના સાચા કાર્યો છે.

(B) ચેતાકોષ એક સૂક્ષ્મદર્શી રચના છે જે મુખ્ય $3$ ભાગોની બનેલી છે: કોષકાય (cyton/soma),શિખાતંતુઓ (dendrites) અને અક્ષતંતુ (axon).
$1$. કોષકાય: તેમાં કોષરસ અને વિશિષ્ટ કોષીય અંગિકાઓ તેમજ નિસલની કણિકાઓ આવેલી હોય છે.
$2$. શિખાતંતુઓ: આ ટૂંકા તંતુઓ છે જે વારંવાર શાખાઓમાં વિભાજિત થાય છે અને કોષકાયમાંથી બહાર નીકળે છે.
$3$. અક્ષતંતુ: આ એક લાંબો તંતુ છે,જેનો દૂરનો છેડો શાખિત હોય છે.

(C) નિઝલની કણિકાઓ એ ચેતાકોષના કોષકાય (સાયટોન અથવા સોમા) અને શિખાતંતુઓમાં જોવા મળતી કણિકામય રચનાઓ છે. તે ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ અને રીબોઝોમ્સની બનેલી હોય છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે. તે ખાસ કરીને ચેતાક્ષમાં ગેરહાજર હોય છે.

(A) ચેતાકોષોના અક્ષતંતુ અને શિખાતંતુની સંખ્યાના આધારે વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. એકધ્રુવીય ચેતાકોષ: આમાં કોષકાય સાથે માત્ર એક જ અક્ષતંતુ જોડાયેલ હોય છે। તે સામાન્ય રીતે ગર્ભીય અવસ્થામાં જોવા મળે છે.
$2$. દ્વિધ્રુવીય ચેતાકોષ: આમાં એક અક્ષતંતુ અને એક શિખાતંતુ હોય છે। તે આંખના નેત્રપટલમાં જોવા મળે છે.
$3$. બહુધ્રુવીય ચેતાકોષ: આમાં એક અક્ષતંતુ અને બે કે તેથી વધુ શિખાતંતુઓ હોય છે। તે સામાન્ય રીતે મસ્તિષ્ક બાહ્યકમાં જોવા મળે છે.
તેથી, સાચી જોડ છે: $P-I, Q-III, R-II$.

(B) મજ્જા આવરણ એ એક અવાહક પડ છે જે ઘણા ચેતાકોષોના અક્ષતંતુને ઘેરે છે.
તે અક્ષતંતુની સમગ્ર લંબાઈ પર સળંગ હોતું નથી.
બે ક્રમિક મજ્જા આવરણો વચ્ચેની ખાલી જગ્યા કે અવકાશને $Node of Ranvier$ (રેન્વિયરની ગાંઠ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ ગાંઠો ચેતા આવેગોના ઝડપી વહન માટે જવાબદાર છે,જેને ક્ષેપક વહન (saltatory conduction) કહેવાય છે.

(C) શિખાતંતુઓ ટૂંકા અને અતિશય શાખિત તંતુઓ છે જે ચેતા ઊર્મિવેગોને ગ્રહણ કરે છે અને તેને કોષકાય તરફ મોકલે છે $(I, IV, V)$.
ચેતાક્ષ સામાન્ય રીતે લાંબા અને અશાખિત તંતુઓ છે જે ચેતા ઊર્મિવેગોને કોષકાયથી દૂર મોકલે છે $(II, III, VI)$.

(D) ચેતાકોષનો ચેતાક્ષ (axon) એક વિશિષ્ટ જોડાણ પર અંત પામે છે જેને ચેતોપાગમ (synapse) કહેવામાં આવે છે.
આ ચેતોપાગમ એક ચેતાકોષના ચેતાક્ષના છેડા અને બીજા ચેતાકોષના શિખાતંતુઓ અથવા કોષકાય વચ્ચે રચાઈ શકે છે.
વધુમાં,ચેતાક્ષો ચેતા-સ્નાયુ જોડાણ (સ્નાયુઓ સાથે જોડાણ) અથવા ચેતા-ગ્રંથિ જોડાણ (ગ્રંથિઓ સાથે જોડાણ) પર પણ અંત પામી શકે છે.
તેથી,ચેતાક્ષ અન્ય ચેતાકોષ,સ્નાયુઓ અથવા ગ્રંથિઓમાં અંત પામી શકે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) આયનમાર્ગો એ વિશિષ્ટ પ્રકારના પટલમય પ્રોટીન્સ છે જે ચોક્કસ આયનોને કોષરસપટલમાંથી પસાર થવા દે છે.
ચેતાકોષોમાં,આ આયનમાર્ગો ચેતાપટલ (axolemma) માં આવેલા હોય છે,જે ચેતા આવેગના નિર્માણ અને વહન દરમિયાન $Na^+$ અને $K^+$ જેવા આયનોની અવરજવરને સરળ બનાવે છે.
તેથી,$P$ એ પ્રોટીન્સ છે અને $Q$ એ ચેતાપટલ છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. બહુધ્રુવીય ચેતાકોષોમાં એક અક્ષતંતુ અને બે કે તેથી વધુ શિખાતંતુઓ હોય છે અને તે મસ્તિષ્ક બાહ્યક (Cerebral cortex) માં જોવા મળે છે $(a - ii)$.
$2$. દ્વિધ્રુવીય ચેતાકોષોમાં એક અક્ષતંતુ અને એક શિખાતંતુ હોય છે અને તે આંખના નેત્રપટલ (Retina) માં જોવા મળે છે $(b - iii)$.
$3$. મજ્જાપડયુક્ત ચેતાતંતુઓ કરોડરજ્જુની ચેતાઓ અને મસ્તિષ્ક ચેતાઓમાં જોવા મળે છે $(c - iv)$.
$4$. મજ્જાપડવિહીન ચેતાતંતુઓ સામાન્ય રીતે સ્વાયત્ત અને દૈહિક ચેતાતંત્રમાં જોવા મળે છે $(d - i)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a - ii, b - iii, c - iv, d - i)$ છે.

(C) મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રમાં ગ્રે મેટર મુખ્યત્વે ચેતાકોષના કોષકાય,શિખાતંતુઓ અને માયલિનવિહીન અક્ષતંતુઓનું બનેલું હોય છે.
માયલિનયુક્ત અક્ષતંતુઓ મુખ્યત્વે વ્હાઇટ મેટરમાં જોવા મળે છે,કારણ કે માયલિન આવરણ પેશીને સફેદ દેખાવ આપે છે.
તેથી,આપેલી યાદીમાંથી ગ્રે મેટરમાં સમાવિષ્ટ રચનાઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. કોષકાય
$2$. માયલિનવિહીન અક્ષતંતુ
$3$. શિખાતંતુ
આમ,ગ્રે મેટરમાં કુલ $3$ રચનાઓનો સમાવેશ થાય છે.

(D) 'એસ્ટ્રોસાઇટ્સ $CNS$ માં રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવનું સંચાલન કરે છે' તે વિધાન ખોટું છે.
માઈક્રોગ્લિયલ કોષો એ $CNS$ ના વિશિષ્ટ રોગપ્રતિકારક કોષો છે જે રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવોનું સંચાલન કરે છે,જેમ કે કાટમાળ અને રોગકારકોનું ભક્ષણ.
એસ્ટ્રોસાઇટ્સ મુખ્યત્વે ચેતાકોષોને માળખાકીય અને ચયાપચયનો આધાર પૂરો પાડવાનું,રુધિર-મગજ અવરોધ $(BBB)$ જાળવવાનું,રાસાયણિક વાતાવરણનું નિયમન કરવાનું (ન્યુરોટ્રાન્સમીટરના શોષણ સહિત) અને ચેતા પેશીઓના સમારકામમાં મદદ કરવાનું કાર્ય કરે છે.

(C) આકૃતિમાં એપનડાયમલ કોષો દર્શાવવામાં આવ્યા છે,જે મગજના વેન્ટ્રિકલ્સ અને કરોડરજ્જુની મધ્યસ્થ નલિકાને આવરતા પક્ષ્મલ અધિચ્છદીય કોષો છે.
આ કોષો સેરેબ્રોસ્પાઇનલ ફ્લુઇડ $(CSF)$ ના ઉત્પાદન અને પરિભ્રમણ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,સાચી જોડી છે: ગ્લિયલ કોષ - એપનડાયમલ કોષ; કાર્ય - $CSF$ નું ઉત્પાદન.

(C) ન્યુરોગ્લિયા (અથવા ગ્લિયલ કોષો) એ ચેતાતંત્રના એવા કોષો છે જે ચેતાકોષોને આધાર અને રક્ષણ આપે છે.
તેઓ પોષણ પૂરું પાડવું (દા.ત. એસ્ટ્રોસાઇટ્સ),ભક્ષકતા (દા.ત. માઇક્રોગ્લિયા) જેવા કાર્યો કરે છે અને તેઓમાં વિભાજન પામવાની (પુનઃજનન) ક્ષમતા હોય છે.
જોકે,ચેતાકોષોથી વિપરીત,ન્યુરોગ્લિયા કોષોમાં ઉત્તેજનાશીલતાનો ગુણધર્મ હોતો નથી,જે ચેતા આવેગ (એક્શન પોટેન્શિયલ) ઉત્પન્ન કરવાની અને વહન કરવાની ક્ષમતા છે.
તેથી,ઉત્તેજનાશીલતા એ સાચો જવાબ છે.