Eye Questions in Gujarati

(C) આંખ ત્રણ સ્તરોની બનેલી છે. સૌથી બહારનું સ્તર શ્વેતપટલ (Sclerotic) છે,જે ઘટ્ટ સંયોજક પેશીનું બનેલું છે. મધ્યનું સ્તર રક્તપટલ (Choroid) છે,જેમાં ઘણી રુધિરવાહિનીઓ હોય છે અને તે વાદળી રંગનું દેખાય છે. રક્તપટલ આંખના ગોળાના પાછળના બે-તૃતીયાંશ ભાગમાં પાતળું હોય છે,પરંતુ આગળના ભાગમાં તે જાડું થઈને સિલિયરી બોડી બનાવે છે. આ સ્તરમાં અસંખ્ય રંજકદ્રવ્ય કોષો (મેલાનોસાઇટ્સ) હોય છે જે તેને ઘેરો/કાળો દેખાવ આપે છે. આ કાળા રંજકદ્રવ્યનું મુખ્ય કાર્ય પ્રકાશના કિરણોનું શોષણ કરવાનું અને આંખના ગોળાની અંદર થતા આંતરિક પરાવર્તનને અટકાવવાનું છે,જેથી સ્પષ્ટ પ્રતિબિંબ મેળવી શકાય.

(A) આંખ એક જટિલ સંવેદી અંગ છે જે મુખ્યત્વે બાહ્ય ગર્ભસ્તર (Ectoderm) માંથી ઉતરી આવ્યું છે.
$1$. આંખનું લેન્સ સપાટીના બાહ્ય ગર્ભસ્તર (Surface Ectoderm) માંથી વિકસે છે.
$2$. રેટિના,જે મગજનો એક ભાગ છે,તે ચેતા બાહ્ય ગર્ભસ્તર (Neural Ectoderm) માંથી વિકસે છે.
તેથી,બંને રચનાઓ બાહ્ય ગર્ભસ્તર (Ectoderm) માંથી ઉદ્ભવે છે.

(C) $Rhodopsin$ એ દ્રષ્ટિ માટેનું જાંબલી રંજકદ્રવ્ય છે (જે વિટામિન $A$ અને ઓપ્સિન પ્રોટીન દ્વારા બને છે) જે મંદ પ્રકાશ પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય છે.
તે રાત્રિના સમયે ઝાંખા પ્રકાશમાં જોવામાં મદદ કરે છે.

(A) આઈરિસ (iris) એ આંખનો દૃશ્યમાન રંગીન ભાગ છે.
તેમાં સરળ સ્નાયુઓ હોય છે જે પ્યુપિલ (કીકી) ના વ્યાસ અને કદને નિયંત્રિત કરે છે,જેનાથી આંખમાં પ્રવેશતા પ્રકાશના જથ્થાનું નિયમન થાય છે.
તે કોઈ રિસેપ્ટર (કેમોરિસેપ્ટર કે કેલોરિસેપ્ટર) નથી.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી એકમાત્ર કાર્યાત્મક રીતે સાચું વર્ણન એ છે કે તે પ્યુપિલના કદને નિયંત્રિત કરે છે.

(C) માયોપિયા,જેને લઘુદ્રષ્ટિની ખામી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે આંખની એક વક્રીભવનની ખામી છે.
આ સ્થિતિમાં,આંખનો ડોળો ખૂબ લાંબો થઈ જાય છે અથવા કોર્નિયાનો વળાંક ખૂબ વધારે હોય છે.
પરિણામે,આંખમાં પ્રવેશતા પ્રકાશના કિરણો રેટિના પર પડવાને બદલે રેટિનાની આગળ એક બિંદુ પર કેન્દ્રિત થાય છે.
આના કારણે દૂરની વસ્તુઓ ઝાંખી દેખાય છે,જ્યારે નજીકની વસ્તુઓ સ્પષ્ટ દેખાય છે.

(D) . ઘુવડ એ નિશાચર પક્ષી છે જેની આંખોમાં માત્ર સળી આકારના કોષો (rods) હોય છે. સળી આકારના કોષો એ પ્રકાશસંવેદી કોષો છે જે ઓછા પ્રકાશમાં જોવાની ક્ષમતા (scotopic vision) માટે જવાબદાર છે,પરંતુ તે રંગ પારખી શકતા નથી. પરિણામે,ઘુવડ રાત્રે ખૂબ જ સ્પષ્ટ જોઈ શકે છે પરંતુ દિવસ દરમિયાન તેમની દ્રષ્ટિ નબળી હોય છે અને તેઓ રંગો વચ્ચેનો તફાવત પારખી શકતા નથી.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. $fovea$ $centralis$ એ પીતબિંદુ ($macula$ $lutea$) ના મધ્યમાં આવેલો એક છીછરો ખાડો છે.
તેમાં માત્ર શંકુ કોષો (cone cells) હોય છે અને તે સૌથી સ્પષ્ટ અને તેજસ્વી દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે.

(B) માનવ આંખ દ્રશ્યમાન વર્ણપટમાં રહેલા વિદ્યુતચુંબકીય વિકિરણોને પારખવા માટે સક્ષમ છે.
પ્રકાશની આ દ્રશ્યમાન શ્રેણી આશરે $380$ નેનોમીટર (જાંબલી) થી $760$ નેનોમીટર (લાલ) ની તરંગલંબાઈ વચ્ચે હોય છે.
$380$ nm થી ઓછી (અલ્ટ્રાવાયોલેટ) અથવા $760$ nm થી વધુ (ઇન્ફ્રારેડ) તરંગલંબાઈ ધરાવતો પ્રકાશ માનવ રેટિના દ્વારા અનુભવી શકાતો નથી.

(D) કોર્નિયા અને લેન્સ એ અવાસ્ક્યુલર (રુધિરવાહિની વિહીન) રચનાઓ છે, જેનો અર્થ છે કે તેમાં પોષક તત્વો પૂરા પાડવા અને નકામા પદાર્થોને દૂર કરવા માટે સીધી રુધિરવાહિનીઓ હોતી નથી.
આ રચનાઓને $Aqueous humour$ (જલીય પ્રવાહી) દ્વારા પોષણ મળે છે, જે આંખના અગ્ર ખંડમાં જોવા મળતું એક પારદર્શક, પાણી જેવું પ્રવાહી છે.
$Aqueous humour$ સિલિયરી બોડી દ્વારા સ્ત્રાવ પામે છે અને તે લેન્સ અને કોર્નિયાને ગ્લુકોઝ અને એમિનો એસિડ જેવા આવશ્યક પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે, સાથે જ તે આંખનું આંતરિક દબાણ પણ જાળવી રાખે છે.

(D) . $Glaucoma$ (કાચિયો) માં, $Aqueous$ humor (જલીય રસ) નું વધુ પડતું ઉત્પાદન થાય છે અથવા તેનો નિકાલ અવરોધાય છે, જેના કારણે આંખની અંદરનું દબાણ વધે છે. આ વધેલું દબાણ $Optic$ nerve (દ્રષ્ટિ ચેતા) ના નાજુક તંતુઓ અને $Retina$ (નેત્રપટલ) ના કોષોને નુકસાન પહોંચાડે છે, જે અંતે જો સારવાર ન કરવામાં આવે તો કાયમી અંધત્વ તરફ દોરી જાય છે.

(C) $Fovea$ $centralis$ એ રેટિનાના મેક્યુલા લ્યુટિયામાં આવેલો એક નાનો,કેન્દ્રીય ખાડો છે.
તેમાં શંકુ કોષોની ઘનતા ખૂબ વધારે હોય છે અને તે તીક્ષ્ણ,વિગતવાર કેન્દ્રીય દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે.
ફોટોરિસેપ્ટર્સની આ ઉચ્ચ સાંદ્રતાને કારણે,રેટિના $Fovea$ $centralis$ પર સૌથી વધુ સંવેદનશીલ હોય છે.

(B) સિલિયરી સ્નાયુઓ નજીકની અને દૂરની વસ્તુઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે લેન્સના આકારને નિયંત્રિત કરે છે.
જ્યારે સિલિયરી સ્નાયુઓ સંકોચાય છે,ત્યારે સસ્પેન્સરી લિગામેન્ટ્સ શિથિલ થાય છે,જેનાથી નજીકની વસ્તુઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે લેન્સ વધુ બહિર્ગોળ (જાડો) બને છે.
જો વર્તુળાકાર સિલિયરી સ્નાયુઓ સંકોચન પામવામાં અસમર્થ હોય,તો તે શિથિલ અવસ્થામાં રહે છે.
આ શિથિલ અવસ્થામાં,સસ્પેન્સરી લિગામેન્ટ્સ ખેંચાયેલા રહે છે,જે લેન્સને ખેંચીને પાતળો રાખે છે,જે દૂરની વસ્તુઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે જરૂરી સ્થિતિ છે.

(A) આંખની કીકીની આસપાસના સ્નાયુઓ (આઇરિસના સ્નાયુઓ) સરળ સ્નાયુઓ (smooth muscles) છે.
સરળ સ્નાયુઓને અરેખિત (unstriated),બિન-રેખિત (non-striated),આંતરંગી (visceral) અથવા અનૈચ્છિક (involuntary) સ્નાયુઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
આ સ્નાયુઓ આંખની કીકી,અન્નનળી,જઠર,આંતરડા,ફેફસાં,મૂત્રજનન માર્ગ,મૂત્રાશય અને રુધિરવાહિનીઓમાં જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) આંખ,જેમાં નેત્રપટલ (retina),લેન્સ અને કોર્નિયાનો સમાવેશ થાય છે,તે ભ્રૂણીય બાહ્ય ગર્ભસ્તર (embryonic ectoderm) માંથી ઉતરી આવે છે. ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન,ઓપ્ટિક વેસિકલ્સ અગ્ર મગજ (જે બાહ્ય ગર્ભસ્તર મૂળ ધરાવે છે) માંથી ઉદ્ભવે છે અને લેન્સ પ્લેકોડ પણ સપાટીના બાહ્ય ગર્ભસ્તર (surface ectoderm) માંથી બને છે.

(A) નેત્રશ્લેષ્મલા (Conjunctiva) એ એક પાતળી,પારદર્શક શ્લેષ્મ પટલ છે જે પોપચાની અંદરની સપાટી અને આંખના શ્વેતપટલ (sclera) ની આગળની સપાટીને આવરે છે.
ભ્રૂણવિદ્યાની દ્રષ્ટિએ તે સપાટીના બાહ્યસ્તર (ectoderm) માંથી ઉતરી આવે છે,જે એ જ સ્તર છે જેમાંથી ત્વચાનું અધિચર્મ (epidermis) બને છે.
તેથી,તેને આંખ પર અધિચર્મનું સાતત્ય માનવામાં આવે છે.

(A) નેત્રપટલ (conjunctiva) એ એક પાતળી,પારદર્શક શ્લેષ્મ પટલ છે જે પોપચાની અંદરની સપાટી અને શ્વેતપટલ (sclera) ના અગ્ર ભાગને આવરી લે છે.
ભ્રૂણવિજ્ઞાનની દ્રષ્ટિએ તે પોપચાના અધિચ્છદ (epidermis) માંથી ઉતરી આવે છે,જે પાછળની તરફ વળીને આંખના ડોળાની ખુલ્લી સપાટીને (કોર્નિયા સિવાય) આવરી લે છે.
તેથી,તે પોપચાના અધિચ્છદનું સાતત્ય છે.

(C) રહોડોપ્સીન એ નેત્રપટલના દંડકોષોમાં જોવા મળતું જૈવિક રંજકદ્રવ્ય છે,જે ઓછી પ્રકાશની સ્થિતિમાં દૃષ્ટિ માટે જવાબદાર છે. તે ઓપ્સીન નામના પ્રોટીન અને $Vitamin \ A$ ના વ્યુત્પન્ન રેટિનલનું બનેલું છે. $Vitamin \ A$ ની ઉણપને કારણે રહોડોપ્સીનનું પ્રમાણ ઘટે છે,જેનાથી રતાંધળાપણું થાય છે. ગાજર એ $\beta$-કેરોટીનનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે,જેને શરીર $Vitamin \ A$ માં રૂપાંતરિત કરે છે. તેથી,ગાજરનું સેવન રહોડોપ્સીનના સંશ્લેષણમાં મદદ કરે છે.

(A) કીકીના સ્નાયુઓ (સ્ફિન્ક્ટર પ્યુપિલી અને ડાયલેટર પ્યુપિલી) અને પક્ષ્મલ સ્નાયુઓ (ciliary muscles) માનવ શરીરમાં વિશિષ્ટ છે કારણ કે તે ન્યુરોએક્ટોડર્મ (neuroectoderm) માંથી ઉદ્ભવે છે,જે બાહ્ય ગર્ભસ્તર (Ectoderm) નો એક વિશિષ્ટ ભાગ છે.
ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન,આ રચનાઓ ઓપ્ટિક કપ (optic cup) માંથી ઉદ્ભવે છે,જે વિકસતા મગજ (ડાયએન્સેફાલન) નો એક ભાગ છે.
તેથી,આ સ્નાયુઓનું સાચું ભ્રૂણીય મૂળ બાહ્ય ગર્ભસ્તર (Ectoderm) છે.

(C) '$Pecten$' (પેકટેન) અથવા '$Pecten oculi$' એ પક્ષીઓની આંખમાં કોરોઇડ $(choroid)$ સાથે જોડાયેલી રુધિરવાહિનીઓની કાંસકા જેવી રચના છે.
તે કાચવત દ્રવ્ય $(vitreous humor)$ માં પ્રવેશે છે અને માનવામાં આવે છે કે તે નેત્રપટલ $(retina)$ ને પોષણ પૂરું પાડે છે અને આંખની અંદરનું દબાણ નિયંત્રિત કરે છે.
આ પક્ષીઓની આંખનું એક લાક્ષણિક લક્ષણ છે અને તે સસ્તન,સરિસૃપ કે મત્સ્યમાં જોવા મળતું નથી.

(B) રંજકદ્રવ્યયુક્ત અધિચ્છદ એ આંખમાં જોવા મળતો કોષોનો એક સ્તર છે. તે ખાસ કરીને નેત્રપટલ (Retina) માં,મધ્યપટલ (Choroid) અને ચેતાકીય નેત્રપટલની વચ્ચે આવેલું હોય છે. તેના મુખ્ય કાર્યોમાં પ્રકાશનું શોષણ કરીને પરાવર્તનને અટકાવવું,પ્રકાશગ્રાહી કોષોને પોષણ પૂરું પાડવું અને રુધિર-નેત્રપટલ અવરોધ જાળવી રાખવાનો સમાવેશ થાય છે.

(B) આંખનું મધ્યપટલ,જેને કોરોઇડ (choroid) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે રુધિરવાહિનીઓથી સમૃદ્ધ છે અને તેમાં ઘેરા રંગદ્રવ્યો આવેલા હોય છે. કોરોઇડની સપાટી અને આંખના અન્ય આંતરિક ભાગો લાદીસમ અધિચ્છદ (squamous epithelium) ના એક વિશિષ્ટ સ્તર દ્વારા આવરિત હોય છે. લાદીસમ અધિચ્છદ એ ચપટા કોષોનું બનેલું એક સ્તર છે જેની કિનારીઓ અનિયમિત હોય છે,જે પ્રસરણ અથવા રક્ષણની જરૂરિયાત ધરાવતી સપાટીઓ માટે ખૂબ જ અનુકૂળ છે.

(C) આંખના નેત્રપટલ (retina) માં આવેલા દંડકોષોમાં રહેલા જાંબલી-લાલ રંગના પ્રોટીન રંજકદ્રવ્યને રહોડોપ્સિન (Rhodopsin) કહેવામાં આવે છે,જેને 'વિઝ્યુઅલ પર્પલ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
આ રંજકદ્રવ્ય ઓછા પ્રકાશમાં ખૂબ જ સંવેદનશીલ હોય છે,જે તેને રાત્રિના સમયે અથવા ઝાંખા પ્રકાશમાં જોવાની ક્ષમતા (scotopic vision) માટે અનિવાર્ય બનાવે છે.
રહોડોપ્સિન એ વિટામિન $A$ નું વ્યુત્પન્ન છે (રેટિનલ + ઓપ્સિન પ્રોટીન).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) દૃષ્ટિપટલ (retina) બે પ્રકારના પ્રકાશગ્રાહી કોષો ધરાવે છે: દંડકોષો અને શંકુકોષો.
માનવ આંખમાં,દૃષ્ટિપટલ પર એક ચોક્કસ બિંદુ હોય છે જેને અંધબિંદુ (blind spot) કહેવામાં આવે છે.
આ બિંદુ પરથી દૃષ્ટિ ચેતા (optic nerve) આંખમાંથી બહાર નીકળે છે અને રુધિરવાહિનીઓ અંદર પ્રવેશે છે.
આ વિસ્તારમાં દંડકોષો અને શંકુકોષો બંનેનો અભાવ હોવાથી,અહીં કોઈ પ્રકાશગ્રાહી પ્રક્રિયા થતી નથી.
પરિણામે,અંધબિંદુ પર કોઈ પ્રતિબિંબ રચાતું નથી.

(C) માનવ આંખ દ્રશ્ય વર્ણપટના પીળા-લીલા રંગના પ્રકાશ પ્રત્યે સૌથી વધુ સંવેદનશીલ હોય છે. આ પ્રકાશની તરંગલંબાઈ આશરે $5500 \, \mathring A$ (અથવા $550 \, nm$) જેટલી હોય છે. આ મહત્તમ સંવેદનશીલતા તેજસ્વી પ્રકાશમાં શંકુ કોષો (cone cells) દ્વારા થતી ફોટોપિક દ્રષ્ટિ સાથે સંબંધિત છે.

(A) દૂરદ્રષ્ટિની ખામી (Hypermetropia) એ એવી સ્થિતિ છે જેમાં વ્યક્તિ દૂરની વસ્તુઓ સ્પષ્ટ રીતે જોઈ શકે છે પરંતુ નજીકની વસ્તુઓ સ્પષ્ટ રીતે જોઈ શકતી નથી.
આ ખામી ત્યારે થાય છે જ્યારે નજીકની વસ્તુમાંથી આવતા પ્રકાશના કિરણો નેત્રપટલ (Retina) ની પાછળ કેન્દ્રિત થાય છે.
બહિર્ગોળ લેન્સનો ઉપયોગ પ્રકાશના કિરણોને આંખમાં પ્રવેશતા પહેલા કેન્દ્રિત કરવા માટે થાય છે,જેથી પ્રતિબિંબ નેત્રપટલ પર યોગ્ય રીતે રચાય છે.

(C) આંખના ડોળાની દીવાલ ત્રણ સ્તરોની બનેલી હોય છે:
$1$. બહારનું સ્તર $Sclera$ (શ્વેતપટલ) છે,જે ઘટ્ટ સંયોજક પેશીનું બનેલું હોય છે.
$2$. મધ્યનું સ્તર $Choroid$ (રક્તપટલ) છે. તે ભૂરા રંગનું,અતિ વાહિમય (ઘણી રુધિરવાહિનીઓ ધરાવતું) હોય છે અને તેમાં ઘણા રંજકદ્રવ્ય કોષો આવેલા હોય છે.
$3$. અંદરનું સ્તર $Retina$ (દૃષ્ટિપટલ) છે,જેમાં પ્રકાશગ્રાહી કોષો આવેલા હોય છે.
તેથી,અતિ વાહિમય અને રંજકદ્રવ્યયુક્ત સ્તર $Choroid$ (રક્તપટલ) છે.

(C) ર્‌હોડોપ્સિન એ નેત્રપટલ (retina) ના દંડકોષો (rod cells) માં જોવા મળતું જૈવિક રંજકદ્રવ્ય છે,જે ઓછી પ્રકાશની સ્થિતિમાં દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે.
તે ઓપ્સિન નામના પ્રોટીન અને વિટામિન $A$ ના વ્યુત્પન્ન રેટિનલનું બનેલું છે.
ગાજર એ બીટા-કેરોટીનનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે,જેને માનવ શરીર વિટામિન $A$ માં રૂપાંતરિત કરે છે.
તેથી,ર્‌હોડોપ્સિનના સંશ્લેષણ માટે ગાજરનું સેવન આવશ્યક છે,કારણ કે તે વિટામિન $A$ ના ઉત્પાદન માટે જરૂરી પૂર્વગામી ઘટક પૂરો પાડે છે.

(C) માનવ આંખની દીવાલ ત્રણ સ્તરોની બનેલી છે:
$1$. બાહ્ય સ્તર ઘટ્ટ સંયોજક પેશીનું બનેલું છે અને તેને $Sclera$ (શ્વેત પટલ) કહેવાય છે.
$2$. મધ્ય સ્તર,જેમાં ઘણી રુધિરવાહિનીઓ હોય છે અને તે વાદળી રંગનું દેખાય છે,તેને $Choroid$ (નેત્રપટલ) કહેવાય છે. આ સ્તર રંજકદ્રવ્યયુક્ત હોય છે.
$3$. સૌથી અંદરનું સ્તર $Retina$ (નેત્રપટલ) છે અને તે ચેતાકોષોના ત્રણ સ્તરો ધરાવે છે.
તેથી,આંખનું રંજકદ્રવ્ય ધરાવતું આવરણ $Choroid$ છે.

(D) કોર્નિયા એ આંખનો પારદર્શક અગ્ર ભાગ છે.
તે અવાસ્ક્યુલર (avascular) રચના છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં સીધો રુધિર પુરવઠો હોતો નથી.
રોગપ્રતિકારક તંત્રના કોષો (જેમ કે લિમ્ફોસાઇટ્સ) મુખ્યત્વે રુધિર દ્વારા પેશીઓ સુધી પહોંચતા હોવાથી,કોર્નિયામાં રુધિરવાહિનીઓનો અભાવ હોવાને કારણે રોગપ્રતિકારક તંત્ર પ્રત્યારોપિત પેશીને સરળતાથી ઓળખી શકતું નથી કે તેના પર હુમલો કરી શકતું નથી.
આ ઘટનાને 'ઇમ્યુન પ્રિવિલેજ' (immune privilege) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેથી જ કોર્નિયાના પ્રત્યારોપણમાં સફળતાનો દર ખૂબ ઊંચો હોય છે અને તે ભાગ્યે જ અસ્વીકાર પામે છે.

(A) માનવ આંખ ત્રણ સ્તરોની બનેલી છે:
$1$. સૌથી બહારનું સ્તર $Sclera$ (શ્વેતપટલ) છે,જે સઘન સંયોજક પેશીનું બનેલું છે.
$2$. મધ્યનું સ્તર $Choroid$ (મધ્યપટલ) છે,જેમાં ઘણી રુધિરવાહિનીઓ હોય છે અને તે ભૂરા રંગનું દેખાય છે.
$3$. સૌથી અંદરનું સ્તર $Retina$ (નેત્રપટલ) છે,જેમાં ચેતાકોષોના ત્રણ સ્તરો હોય છે: ગેંગ્લિયોનિક કોષો,દ્વિધ્રુવીય કોષો અને પ્રકાશગ્રાહી કોષો.
તેથી,અંદરથી બહારનો ક્રમ $Retina$ (સૌથી અંદર) $\rightarrow$ $Choroid$ (મધ્ય) $\rightarrow$ $Sclera$ (સૌથી બહાર) છે.

(D) કાચરસ એ એક પારદર્શક,જેલી જેવો પદાર્થ છે જે આંખના ડોળામાં નેત્રમણિ (lens) અને નેત્રપટલ (retina) વચ્ચેની જગ્યા ભરે છે.
$1$. હાયલ્યુરોનિક એસિડ અને કોલેજન તંતુઓની હાજરીને કારણે તે સ્વભાવે કલિલમય (colloidal) છે.
$2$. તે પ્રવાહી માધ્યમ તરીકે કાર્ય કરે છે જે આંખના ડોળાનો આકાર જાળવી રાખે છે.
$3$. તેને શ્લેષ્મીય સંયોજકપેશી (mucoid connective tissue) ના પ્રકાર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં ખૂબ ઓછા કોષો અને તંતુઓ ધરાવતું જેલી જેવું આધારક દ્રવ્ય હોય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો કાચરસનું સાચું વર્ણન કરે છે.

(A) માનવ નેત્રપટલ (retina) માં બે પ્રકારના પ્રકાશગ્રાહી કોષો હોય છે: દંડકોષો અને શંકુકોષો.
$1$. દંડકોષો એ સ્કોટોપિક દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે,જે ઓછી પ્રકાશની સ્થિતિમાં (રાત્રિ દ્રષ્ટિ) જોવામાં મદદ કરે છે.
$2$. શંકુકોષો એ ફોટોપિક દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે,જે તેજસ્વી પ્રકાશમાં જોવામાં અને રંગીન દ્રષ્ટિ માટે મદદરૂપ થાય છે.
તેથી,રાત્રિ દરમિયાન જ્યારે પ્રકાશની તીવ્રતા ઓછી હોય,ત્યારે દંડકોષો પ્રકાશને ગ્રહણ કરે છે.

(A) માનવ આંખમાં પ્રવાહીથી ભરેલા બે મુખ્ય કોટર (ખંડો) આવેલા હોય છે.
$1$. પારદર્શક પટલ (કોર્નિયા) અને લેન્સ વચ્ચેની જગ્યાને તરલરસ કોટર (Aqueous chamber) કહેવામાં આવે છે,જે તરલરસ (Aqueous humor) નામના પાતળા,પાણી જેવા પ્રવાહીથી ભરેલી હોય છે.
$2$. લેન્સ અને નેત્રપટલ (રેટિના) વચ્ચેની જગ્યાને કાચરસ કોટર (Vitreous chamber) કહેવામાં આવે છે,જે કાચરસ (Vitreous humor) નામના પારદર્શક જેલી જેવા પદાર્થથી ભરેલી હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ તરલરસ કોટર છે.

(A) લેન્સ એ આંખમાં આવેલી એક પારદર્શક,બહિર્ગોળ રચના છે જે પ્રકાશને દૃષ્ટિપટલ (રેટિના) પર કેન્દ્રિત કરવા માટે પોતાનો આકાર બદલે છે. આ પ્રક્રિયાને સમાયોજન (accommodation) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જોકે પારદર્શક પટલ (કોર્નિયા) આંખની મોટાભાગની વક્રીભવન શક્તિ પૂરી પાડે છે,પરંતુ લેન્સ ખાસ કરીને વિવિધ અંતરે રહેલી વસ્તુઓને સ્પષ્ટ રીતે જોવા માટે કેન્દ્રિત કરવામાં મદદરૂપ થાય છે.

(C) જ્યારે મનુષ્ય તેજસ્વી પ્રકાશના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે આઈરિસના વર્તુળાકાર સ્નાયુઓ સંકોચાય છે,જેના પરિણામે આંખની કીકીનું સંકોચન થાય છે. આ પ્રક્રિયાને 'માયોસિસ' $(Miosis)$ કહેવામાં આવે છે. તે રેટિનાને નુકસાનથી બચાવવા માટે આંખમાં પ્રવેશતા પ્રકાશના જથ્થાને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. તેનાથી વિપરીત,$Mydriasis$ એ કીકીનું વિસ્તરણ છે,જે ઝાંખા પ્રકાશમાં થાય છે. રહોડોપ્સિન એ દંડકોષોમાં જોવા મળતું રંજકદ્રવ્ય છે જે તેજસ્વી પ્રકાશમાં વિઘટિત થાય છે,તેનું સંશ્લેષણ થતું નથી.

(C) માનવ આંખ લેન્સ દ્વારા બે ભાગમાં વહેંચાયેલી છે.
$1$. કોર્નિયા અને લેન્સ વચ્ચેની જગ્યાને જલરસની ગુહા (aqueous chamber) કહેવામાં આવે છે,જેમાં જલરસ (aqueous humor) હોય છે.
$2$. લેન્સ અને નેત્રપટલ (retina) વચ્ચેની જગ્યાને કાચરસની ગુહા (vitreous chamber) કહેવામાં આવે છે,જે કાચરસ (vitreous humor) નામના પારદર્શક જેલથી ભરેલી હોય છે.
તેથી,કાચરસની ગુહા લેન્સની પાછળ આવેલી છે.

(A) આઈરીસ એ આંખનો દ્રશ્યમાન રંગીન ભાગ છે. તેમાં વર્તુળાકાર અને ત્રિજ્યાવર્તી સ્નાયુઓ આવેલા હોય છે જે કીકીના કદનું નિયંત્રણ કરે છે. આ સ્નાયુઓના સંકોચન કે શિથિલન દ્વારા,આઈરીસ કીકીના વ્યાસમાં ફેરફાર કરીને આંખમાં પ્રવેશતા પ્રકાશના જથ્થાનું નિયમન કરે છે.

(C) સ્ટીરિયોસ્કોપિક દૃષ્ટિ,જેને દ્વિનેત્રીય દૃષ્ટિ પણ કહેવાય છે,તે ઊંડાઈની સમજ અને ત્રિ-પરિમાણીય દૃષ્ટિ માટે જવાબદાર છે.
મનુષ્યમાં,આંખો આગળની તરફ સ્થિત હોય છે,જેના કારણે દ્રશ્ય ક્ષેત્રો એકબીજા પર ઓવરલેપ થાય છે.
આ ઓવરલેપિંગ છબીઓનું પ્રક્રિયા કરીને એક સિંગલ,ઊંડાઈ ધરાવતી છબી બનાવવાનું કાર્ય અત્યંત વિકસિત બૃહદ મસ્તિષ્ક બાહ્યક (સેરેબ્રલ કોર્ટેક્સ),ખાસ કરીને દ્રશ્ય બાહ્યક (વિઝ્યુઅલ કોર્ટેક્સ) દ્વારા કરવામાં આવે છે.
તેથી,આ સંકેતોનું અર્થઘટન કરીને સ્ટીરિયોસ્કોપિક દૃષ્ટિ ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા મુખ્યત્વે અત્યંત વિકસિત બૃહદ મસ્તિષ્ક બાહ્યકને આભારી છે.

(B) રેટિનામાં એક મધ્યવર્તી ખાડો હોય છે જેને ફોવિયા સેન્ટ્રાલિસ (પીળું બિંદુ) કહેવામાં આવે છે. આ રેટિનાનો પાતળો ભાગ છે જ્યાં માત્ર શંકુ કોષો (cones) ગીચતાથી ગોઠવાયેલા હોય છે. આ વિસ્તાર સૌથી વધુ દ્રષ્ટિની તીવ્રતા અને સ્પષ્ટતા પ્રદાન કરે છે,તેથી અહીં પ્રતિબિંબ સૌથી સ્પષ્ટ રીતે રચાય છે. અંધબિંદુ એવો વિસ્તાર છે જ્યાંથી દ્રષ્ટિ ચેતા આંખમાંથી બહાર નીકળે છે અને ત્યાં કોઈ પ્રકાશગ્રાહી કોષો હોતા નથી.

(A) માનવ આંખ પ્રતિબિંબ રચવા માટે પ્રકાશને નેત્રપટલ (retina) પર કેન્દ્રિત કરે છે. પારદર્શક પટલ (Cornea) એ આંખનું પારદર્શક અને વક્ર બહારનું પડ છે. તે આંખની કુલ ઓપ્ટિકલ શક્તિના આશરે $2/3$ ભાગ માટે જવાબદાર છે. તેથી,જ્યારે પ્રકાશ આંખમાં પ્રવેશે છે ત્યારે તેનું મહત્તમ વક્રીભવન પારદર્શક પટલની સપાટી પર થાય છે.

(D) આંખમાં,$Retina$ (નેત્રપટલ) કેમેરાના પડદા તરીકે કાર્ય કરે છે. તે આંખના ડોળાનું સૌથી અંદરનું સ્તર છે જ્યાં પ્રકાશ-સંવેદનશીલ કોષો (ફોટોરિસેપ્ટર્સ) આવેલા હોય છે. જ્યારે પ્રકાશ કોર્નિયા અને લેન્સ દ્વારા આંખમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે તે $Retina$ પર કેન્દ્રિત થાય છે,જ્યાં પ્રતિબિંબ રચાય છે અને તે વિદ્યુત સંકેતોમાં રૂપાંતરિત થઈને મગજ સુધી પહોંચે છે.

(D) અબિંદુકતા એ દ્રષ્ટિની એક સામાન્ય ખામી છે જે પારદર્શક પટલ $(Cornea)$ અથવા લેન્સના અનિયમિત આકારને કારણે થાય છે.
સામાન્ય આંખમાં,પારદર્શક પટલ અને લેન્સ તમામ દિશાઓમાં સમાન રીતે વક્ર હોય છે,જે પ્રકાશને નેત્રપટલ $(Retina)$ પર સ્પષ્ટ રીતે કેન્દ્રિત થવા દે છે.
અબિંદુકતામાં,પારદર્શક પટલ અથવા લેન્સ એક દિશામાં બીજી દિશા કરતા વધુ વક્ર હોય છે,જે પ્રકાશને નેત્રપટલ પર યોગ્ય રીતે કેન્દ્રિત થતા અટકાવે છે,જેના પરિણામે દ્રષ્ટિ ધૂંધળી અથવા વિકૃત દેખાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ એ છે કે પારદર્શક પટલની વક્રતા બદલાય છે (અથવા અનિયમિત હોય છે).

(C) કંકતાંગ (Pecten) એ પક્ષીઓની આંખમાં જોવા મળતી રંજકપટલ (choroid) સાથે જોડાયેલી અત્યંત રુધિરવાહિનીયુક્ત,કાંસકા જેવી રચના છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય નેત્રપટલ (retina) ને પોષણ અને ઓક્સિજન પૂરું પાડવાનું છે અને કાચરસ (vitreous humor) નું રાસાયણિક સંતુલન જાળવવામાં મદદ કરવાનું છે. આ પક્ષીઓની આંખનું એક લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(D) આંખના નેત્રપટલ (retina) માં બે પ્રકારના પ્રકાશગ્રાહી કોષો હોય છે: દંડકોષો (rods) અને શંકુકોષો (cones).
$1$. દંડકોષો ઝાંખા પ્રકાશમાં જોવાની ક્ષમતા (scotopic vision) માટે જવાબદાર છે અને તે રંગ પારખી શકતા નથી.
$2$. શંકુકોષો રંગીન દ્રષ્ટિ અને તેજસ્વી પ્રકાશમાં જોવાની ક્ષમતા (photopic vision) માટે જવાબદાર છે.
$3$. નિશાચર પ્રાણીઓ,જેમ કે ઘુવડ,રાત્રે સક્રિય હોય છે અને તેમની આંખમાં દંડકોષોની સંખ્યા ખૂબ વધારે હોય છે જેથી તેઓ ઓછા પ્રકાશમાં પણ સ્પષ્ટ જોઈ શકે.
$4$. તેથી,ઘુવડ સાચો જવાબ છે કારણ કે તેની આંખો નિશાચર દ્રષ્ટિ માટે અનુકૂલિત હોય છે.

(C) ગ્લુકોમા એ એક એવી સ્થિતિ છે જે આંખની અંદરના તરલ દબાણમાં વધારો દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે. આ વધેલું દબાણ સામાન્ય રીતે જલીય પ્રવાહી (aqueous humor) ના સંચયને કારણે થાય છે,જે દ્રષ્ટિ ચેતાને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે અને દ્રષ્ટિ ગુમાવી શકે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) જ્યારે આંખની સામે અચાનક તેજસ્વી પ્રકાશ આવે છે,ત્યારે 'પ્યુપિલરી લાઈટ રિફ્લેક્સ' (pupillary light reflex) સક્રિય થાય છે. આ પ્રક્રિયામાં આઈરિસના વર્તુળાકાર સ્નાયુઓ સંકોચાય છે,જેના કારણે આંખની કીકી (pupil) નાની થાય છે અથવા સંકોચાય છે. આ ક્રિયા આંખમાં પ્રવેશતા પ્રકાશના જથ્થાને ઘટાડે છે જેથી નેત્રપટલ (retina) ને નુકસાન ન થાય અને આંખ વધેલી પ્રકાશની તીવ્રતા સાથે અનુકૂલન સાધી શકે.

(D) પારદર્શક પટલ $(Cornea)$ એ આંખનો આગળનો પારદર્શક ભાગ છે જે કીકી અને આઈરિસને આવરે છે. કોર્નિયલ ટ્રાન્સપ્લાન્ટેશન (કેરાટોપ્લાસ્ટી) એ એક સામાન્ય શસ્ત્રક્રિયા છે જેમાં ક્ષતિગ્રસ્ત અથવા ઝાંખા કોર્નિયાને તંદુરસ્ત દાતાના કોર્નિયા દ્વારા બદલવામાં આવે છે.
તે જ રીતે,મોતિયાને કારણે આંખનો કુદરતી લેન્સ ઝાંખો થઈ શકે છે. મોતિયાના ઓપરેશનમાં,ઝાંખા કુદરતી લેન્સને દૂર કરીને તેની જગ્યાએ કૃત્રિમ ઇન્ટ્રાઓક્યુલર લેન્સ $(IOL)$ બેસાડવામાં આવે છે.
આમ,કોર્નિયા અને લેન્સ બંનેને કૃત્રિમ રીતે બદલી કે બેસાડી શકાય છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) આંખમાં પ્રવાહીથી ભરેલા બે મુખ્ય ખંડો હોય છે.
$1$. જલરસ એ સિલિયરી કાય દ્વારા સ્ત્રવતું પાણી જેવું પ્રવાહી છે,જે પશ્ચ ખંડમાં મુક્ત થાય છે અને ત્યાંથી તે અગ્ર ખંડમાં વહે છે.
$2$. કાચરસ એ પારદર્શક,જેલી જેવો પદાર્થ છે જે આંખના પાછળના ભાગને (કાચરસ ખંડ) ભરે છે. જોકે કાચરસ મુખ્યત્વે ગર્ભીય વિકાસ દરમિયાન બને છે,પરંતુ આંખના ખંડોમાં પ્રવાહીના જાળવણી અને સ્ત્રાવ માટે સિલિયરી કાય એ મુખ્ય રચના છે.

(D) અંધબિંદુ એ નેત્રપટલ પરનો એક નાનો વિસ્તાર છે જ્યાંથી ચક્ષુચેતા આંખમાંથી બહાર નીકળીને મગજ તરફ જાય છે.
આ વિસ્તારમાં પ્રકાશગ્રાહી કોષો (દંડકોષો અને શંકુકોષો)નો અભાવ હોય છે,તેથી આ બિંદુ પર કોઈ પ્રતિબિંબ રચાતું નથી.
આથી,તેને અંધબિંદુ કહેવામાં આવે છે.