Eye Questions in Gujarati

(B) સસ્તન પ્રાણીઓની પોપચા પર આવેલી રૂપાંતરિત તૈલી ગ્રંથિઓને $Meibomian$ ગ્રંથિઓ (જેને ટાર્સલ ગ્રંથિઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કહેવામાં આવે છે.
આ ગ્રંથિઓ એક તૈલી પદાર્થનો સ્ત્રાવ કરે છે જે પોપચાને એકબીજા સાથે ચોંટતા અટકાવે છે અને આંખના આંસુના સ્તરનું બાષ્પીભવન ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
$Lachrymal$ ગ્રંથિઓ આંસુ ઉત્પન્ન કરવા માટે જવાબદાર છે,જ્યારે $Pituitary$ ગ્રંથિ એ અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિ છે અને $Retinal$ ગ્રંથિ એ કોઈ પ્રમાણિત શરીરરચના વિજ્ઞાનનો શબ્દ નથી.

(D) નેત્રપટલ (retina) માં એક પીળા રંગનું ડાઘ જેવું સ્થાન હોય છે જેને મેક્યુલા લ્યુટિયા કહેવામાં આવે છે,જેને પીતબિંદુ (yellow spot) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
મેક્યુલા લ્યુટિયાના કેન્દ્રમાં એક પાતળો ભાગ હોય છે જેને ફોવિયા સેન્ટ્રાલિસ કહેવાય છે.
તેથી,ફોવિયા સેન્ટ્રાલિસ એ મેક્યુલા લ્યુટિયા અને પીતબિંદુ બંનેમાં આવેલું છે,કારણ કે આ બંને શબ્દો એક જ રચના માટે વપરાય છે.

(B) આંખના ડોળાની દીવાલ ત્રણ સ્તરોની બનેલી હોય છે: બાહ્ય સ્તર (શ્વેતપટલ),મધ્ય સ્તર (કોરોઇડ) અને આંતરિક સ્તર (રેટિના).
કોરોઇડ વાદળી રંગનું હોય છે અને તેમાં ઘણી રુધિરવાહિનીઓ હોય છે.
આ મધ્ય સ્તર,કોરોઇડ,અગ્ર ભાગમાં પાતળું થઈને સિલિયરી બોડી બનાવે છે.
સિલિયરી બોડી આગળ વધીને એક રંજકદ્રવ્યયુક્ત અને અપારદર્શક રચના બનાવે છે જેને આઇરિસ (કીકી) કહેવામાં આવે છે,જે આંખનો દૃશ્યમાન રંગીન ભાગ છે.

(A) ગીધ એ શિકારી પક્ષીઓ છે જે તેમની અત્યંત તીક્ષ્ણ અને તેજસ્વી દ્રષ્ટિ માટે જાણીતા છે,જે તેમને આકાશમાં ઊંચે ઉડતી વખતે પણ જમીન પર પડેલા મૃતદેહોને જોવામાં મદદ કરે છે. આ ઉચ્ચ દ્રશ્ય તીક્ષ્ણતા તેમના રેટિનામાં,ખાસ કરીને ફોવિયામાં,પ્રકાશગ્રાહી કોષોની ઉચ્ચ ઘનતાને કારણે હોય છે,જે તેમને સૂચિબદ્ધ અન્ય પ્રાણીઓની તુલનામાં શ્રેષ્ઠ દ્રશ્ય ક્ષમતા પ્રદાન કરે છે.

(C) રોડોપ્સિન એ નેત્રપટલના દંડકોષોમાં જોવા મળતું ક્રોમોપ્રોટીન છે,જે ઓછા પ્રકાશમાં દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે.
તે ઓપ્સિન નામના પ્રોટીન અને રેટિનલ નામના રંજકદ્રવ્યનું બનેલું છે.
રેટિનલ એ વિટામિન $A$ (રેટિનોલ) નું વ્યુત્પન્ન છે.
ગાજર એ $\beta$-કેરોટીનનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે,જેને શરીર વિટામિન $A$ માં રૂપાંતરિત કરે છે.
તેથી,રોડોપ્સિનના સંશ્લેષણ અને સ્વસ્થ દ્રષ્ટિ જાળવવા માટે ગાજરનું સેવન આવશ્યક છે.

(C) માનવ નેત્રપટલમાં $3$ પ્રકારના શંકુકોષો હોય છે જે રંગીન દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે.
આ શંકુકોષોમાં ત્રણ અલગ-અલગ પ્રકાશસંવેદી રંજકદ્રવ્યો હોય છે: એરિથ્રોપ્સિન (લાલ પ્રકાશ માટે સંવેદનશીલ),ક્લોરોપ્સિન (લીલા પ્રકાશ માટે સંવેદનશીલ) અને સાયનોપ્સિન (વાદળી પ્રકાશ માટે સંવેદનશીલ).
વિવિધ રંગોની સંવેદના આ શંકુકોષો અને તેમના સંકેતોના વિવિધ સંયોજનો દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.

(C) અંધબિંદુ એ નેત્રપટલ (retina) પરનો એક નાનો વિસ્તાર છે જ્યાંથી દ્રષ્ટિ ચેતા (optic nerve) આંખમાંથી બહાર નીકળીને મગજ તરફ જાય છે.
આ વિસ્તારમાં કોઈ પ્રકાશગ્રાહી કોષો (દંડકોષો કે શંકુકોષો) હાજર હોતા નથી.
પ્રકાશને પારખવા અને દ્રષ્ટિનો સંકેત શરૂ કરવા માટે પ્રકાશગ્રાહી કોષો આવશ્યક હોવાથી,આ ચોક્કસ સ્થાને કોઈ પ્રતિબિંબ રચી શકાતું નથી.
તેથી,સાચું વર્ણન એ છે કે તેમાં દંડકોષો અને શંકુકોષો બંનેનો અભાવ હોય છે.

(C) માનવ આંખ ત્રણ સ્તરોની બનેલી છે: બહારનું શ્વેતપટલ,મધ્યનું રક્તપટલ અને અંદરનું નેત્રપટલ.
નેત્રપટલ એ પ્રકાશ-સંવેદનશીલ સ્તર છે જેમાં અંદરથી બહારની તરફ ચેતાકોષોના ત્રણ સ્તરો આવેલા હોય છે: ગેંગ્લિયોનિક કોષો,દ્વિધ્રુવીય કોષો અને પ્રકાશગ્રાહી કોષો (દંડકોષો અને શંકુકોષો).
દ્વિધ્રુવીય કોષો એક મધ્યવર્તી સ્તર તરીકે કાર્ય કરે છે જે પ્રકાશગ્રાહી કોષોમાંથી ચેતા આવેગોને ગેંગ્લિયોનિક કોષો સુધી પહોંચાડે છે.
તેથી,દ્વિધ્રુવીય કોષો નેત્રપટલની અંદર આવેલા હોય છે.

(A) પીળું ટપકું, જેને $macula \text{ } lutea$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે માનવ આંખના નેત્રપટલ (retina) ના કેન્દ્રની નજીક આવેલો અંડાકાર રંગદ્રવ્યયુક્ત વિસ્તાર છે.
આ વિસ્તારના કેન્દ્રમાં એક નાનો ખાડો હોય છે જેને $fovea \text{ } centralis$ કહેવામાં આવે છે।
$fovea \text{ } centralis$ માં શંકુ કોષોની ઘનતા ખૂબ વધારે હોય છે અને તેમાં સળી કોષો (rod cells) નો અભાવ હોય છે, જે સૌથી વધુ દ્રષ્ટિની તીક્ષ્ણતા અને રંગીન દ્રષ્ટિ પ્રદાન કરે છે।

(B) વિટામિન $A$ એ રેટિનલના સંશ્લેષણ માટેનું પુરોગામી છે,જે પ્રકાશનું શોષણ કરતો અણુ છે.
રેટિનલ એ રેટિનાના સળીયા જેવા કોષો (rod cells) માં રોડોપ્સિન (વિઝ્યુઅલ પર્પલ) બનાવવા માટે ઓપ્સિન પ્રોટીન સાથે જોડાય છે.
ઓછા પ્રકાશમાં જોવાની ક્ષમતા (scotopic vision) માટે રોડોપ્સિન આવશ્યક છે.
તેથી,આંખના યોગ્ય શારીરિક કાર્ય માટે વિટામિન $A$ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. હાયલોઇડ કેનાલ નામની એક સાંકડી નળી વિટ્રિયસ હ્યુમરમાંથી પસાર થઈને લેન્સના કેન્દ્રથી અંધબિંદુ (blind spot) સુધી જાય છે. આ રચના સામાન્ય રીતે સસલાની આંખોમાં જોવા મળે છે પરંતુ પુખ્ત મનુષ્યોમાં હાજર હોતી નથી.

(D) માનવ આંખના નેત્રપટલ (retina) માં બે પ્રકારના પ્રકાશગ્રાહી કોષો હોય છે: દંડકોષો (rods) અને શંકુકોષો (cones).
$1$. દંડકોષોમાં $Rhodopsin$ નામનું પ્રકાશસંવેદી રંજકદ્રવ્ય હોય છે,જે ઝાંખા પ્રકાશમાં જોવાની ક્ષમતા (scotopic vision) માટે જવાબદાર છે.
$2$. શંકુકોષોમાં $Iodopsin$ (જેને $Photopsin$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) નામનું પ્રકાશસંવેદી રંજકદ્રવ્ય હોય છે,જે રંગીન દ્રષ્ટિ અને તેજસ્વી પ્રકાશમાં જોવાની ક્ષમતા (photopic vision) માટે જવાબદાર છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) $Plica \text{ } semilunaris$ એ માનવ આંખના મધ્ય ખૂણા (medial canthus) પર આવેલી બલ્બર કન્જક્ટિવા (bulbar conjunctiva) ની એક નાની ગડી છે。
તેને નિકટિટેટિંગ મેમ્બ્રેનનું અવશેષી અંગ માનવામાં આવે છે, જે અન્ય ઘણા પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી પારદર્શક અથવા અર્ધપારદર્શક ત્રીજી પોપચા છે, જે દ્રષ્ટિ જાળવી રાખીને આંખના રક્ષણ અને ભેજ માટે આંખ પર ફરી શકે છે。

(B) સસ્તન પ્રાણીઓના રેટિનામાં બે પ્રકારના પ્રકાશગ્રાહી કોષો હોય છે: સળીયા આકારના (Rod) અને શંકુ આકારના (Cone) કોષો.
$1$. સળીયા આકારના કોષો ઝાંખા પ્રકાશમાં દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે અને તે રંગ પારખી શકતા નથી.
$2$. શંકુ આકારના કોષો રંગીન દ્રષ્ટિ અને તેજસ્વી પ્રકાશમાં તીક્ષ્ણ દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,શંકુ આકારના કોષો રંગ પારખવા માટે જવાબદાર વિશિષ્ટ પ્રકાશગ્રાહી કોષો છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. રોડોપ્સિન,જેને વિઝ્યુઅલ પર્પલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે નેત્રપટલ (retina) ના દંડકોષો (rod cells) માં જોવા મળતું જૈવિક રંજકદ્રવ્ય છે. તે પ્રકાશ-સંવેદનશીલ ગ્રાહક પ્રોટીન છે જે ઓછી રોશનીમાં જોવાની ક્ષમતા (scotopic vision) માટે જવાબદાર છે. તે વિટામિન $A$ અને ઓપ્સિન પ્રોટીનમાંથી બને છે.

(D) સિલિયરી સ્નાયુઓ એ આંખના સિલિયરી બોડીમાં જોવા મળતા સરળ સ્નાયુઓ છે. તેમનું મુખ્ય કાર્ય 'એકોમોડેશન' (સમાયોજન) નામની પ્રક્રિયા દ્વારા લેન્સના આકારને નિયંત્રિત કરવાનું છે. આ સ્નાયુઓ સંકોચાઈને અથવા શિથિલ થઈને લેન્સની વક્રતામાં ફેરફાર કરે છે,જેનાથી આંખ અલગ-અલગ અંતરે રહેલી વસ્તુઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે છે.

(B) માનવ આંખનો લેન્સ એ પારદર્શક,$Biconvex$ (બહિર્ગોળ) રચના છે જે આઇરિસની પાછળ આવેલી હોય છે.
તે સિલિયરી બોડી સાથે જોડાયેલા સસ્પેન્સરી લિગામેન્ટ્સ દ્વારા તેની જગ્યાએ જકડાયેલું રહે છે.
જોકે લેન્સ રેટિના પર પ્રકાશને કેન્દ્રિત કરવા માટે તેનો આકાર (વક્રતા) બદલી શકે છે—જે પ્રક્રિયાને સમાયોજન (accommodation) કહેવામાં આવે છે—પરંતુ તે આઇરિસ અને રેટિનાની સાપેક્ષમાં તેની શારીરિક સ્થિતિ બદલીને આગળ કે પાછળ ખસતું નથી.

(A) આંખના ડોળાની હલનચલન છ બાહ્ય સ્નાયુઓ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
$1$. $Internal \ rectus$ (જેને $Medial \ rectus$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) સ્નાયુ મુખ્યત્વે એડક્શન માટે જવાબદાર છે,જે આંખના ડોળાને નાકની તરફ અંદરની દિશામાં (મધ્યમાં) ખસેડવાનું કાર્ય કરે છે.
$2$. $External \ rectus$ (અથવા $Lateral \ rectus$) એ એબડક્શન (આંખને બહારની તરફ ખસેડવા) માટે જવાબદાર છે.
$3$. $Superior \ oblique$ અને $Inferior \ oblique$ સ્નાયુઓ પરિભ્રમણ અને ઊભી હલનચલન જેવી જટિલ હિલચાલમાં સામેલ છે.
તેથી,જો $Internal \ rectus$ સ્નાયુને નુકસાન થાય,તો આંખનો ડોળો અંદરની તરફ ખસી શકશે નહીં.

(B) $Vitreous \text{ humour}$ (કાચવત પ્રવાહી) એ એક પારદર્શક, જેલી જેવો પદાર્થ છે જે આંખના લેન્સ અને નેત્રપટલ (retina) વચ્ચેની જગ્યા ભરે છે.
તે આંખના ડોળાનો આકાર જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે અને નેત્રપટલને આધાર આપે છે.
તેથી, તે આંખનો એક લાક્ષણિક ઘટક છે.

(B) માનવ આંખ લેન્સ દ્વારા બે મુખ્ય ભાગોમાં વહેંચાયેલી છે.
$1$. કોર્નિયા અને લેન્સ વચ્ચેની જગ્યાને $Aqueous \ chamber$ (જલીય ખંડ) કહેવામાં આવે છે.
$2$. આ ખંડમાં $Aqueous \ humor$ નામનું પાતળું,પાણી જેવું પ્રવાહી ભરેલું હોય છે.
$3$. લેન્સ અને રેટિના વચ્ચેની જગ્યાને $Vitreous \ chamber$ (કાચવત ખંડ) કહેવામાં આવે છે,જેમાં $Vitreous \ humor$ નામનું પારદર્શક જેલ જેવું પ્રવાહી ભરેલું હોય છે.

(A) ગ્લુકોમા એ આંખની અંદર વધેલા ઇન્ટ્રાઓક્યુલર દબાણને કારણે થતી સ્થિતિ છે.
આ ત્યારે થાય છે જ્યારે જલીય પ્રવાહી (aqueous humour) કેનાલ ઓફ શ્લેમ (canal of Schlemm) દ્વારા લોહીમાં યોગ્ય રીતે નીકળી શકતું નથી.
આંખમાં દબાણ $15-20 \, mm \, Hg$ ની સામાન્ય મર્યાદાથી વધી જાય છે,જે ઓપ્ટિક ચેતાને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે અને દ્રષ્ટિ ગુમાવવાનું કારણ બની શકે છે.

(B) નેત્રગોળકની હલનચલન છ બાહ્ય આંખના સ્નાયુઓ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. આમાં ચાર રેક્ટસ સ્નાયુઓ (સુપિરિયર,ઇન્ફિરિયર,મીડિયલ અને લેટરલ રેક્ટસ) અને બે ત્રાંસા (oblique) સ્નાયુઓ (સુપિરિયર અને ઇન્ફિરિયર ઓબ્લિક) નો સમાવેશ થાય છે. રેક્ટસ સ્નાયુઓ મુખ્યત્વે કક્ષા (orbit) ની અંદર નેત્રગોળકની પરિભ્રમણ હલનચલન માટે જવાબદાર છે.

(C) આંખને નેત્રમણિ (Lens) અને તેના આધારક અસ્થિબંધન દ્વારા બે મુખ્ય ચેમ્બરમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
$1$. જલીય ચેમ્બર એ કોર્નિયા અને નેત્રમણિ વચ્ચેની જગ્યા છે,જેમાં જલીય રસ (aqueous humor) હોય છે.
$2$. કાચવત ચેમ્બર એ નેત્રમણિ અને નેત્રપટલ વચ્ચેની મોટી જગ્યા છે,જેમાં કાચવત રસ (vitreous humor) હોય છે.
તેથી,નેત્રમણિ એ આ બે ચેમ્બરને અલગ કરતી રચના તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) આઈરિસ (પરિતારિકા) ના મધ્યમાં આવેલા છિદ્રને કિકિ (Pupil) કહેવામાં આવે છે.
તે આંખમાં પ્રવેશતા પ્રકાશના જથ્થાનું નિયંત્રણ કરે છે,જે આઈરિસના સ્નાયુઓના સંકોચન કે શિથિલન દ્વારા કિકિના કદમાં ફેરફાર કરીને કરવામાં આવે છે.

(C) માનવ આંખના નેત્રપટલમાં બે પ્રકારના પ્રકાશગ્રાહી કોષો હોય છે: સળીયા કોષો (rods) અને શંકુ કોષો (cones).
શંકુ કોષો રંગીન દ્રષ્ટિ અને દિવસ દરમિયાન તીક્ષ્ણ દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે.
આ કોષો નેત્રપટલના મધ્યમાં આવેલા એક નાના ખાડામાં ખૂબ જ ગીચતાથી ગોઠવાયેલા હોય છે,જેને $Fovea$ (અથવા $Fovea$ $centralis$) કહેવામાં આવે છે.
શંકુ કોષોની આ ઉચ્ચ સાંદ્રતાને કારણે,$Fovea$ સૌથી સ્પષ્ટ દ્રષ્ટિ પ્રદાન કરે છે.

(B) પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓની આંખમાં,નેત્રપટલ (retina) માં બે પ્રકારના પ્રકાશગ્રાહી કોષો હોય છે: સળીઓ (rods) અને શંકુઓ (cones).
$1$. સળીઓમાં રોડોપ્સિન રંજકદ્રવ્ય હોય છે અને તે ઓછી પ્રકાશની તીવ્રતા પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે,જે તેમને ઝાંખા પ્રકાશમાં દ્રષ્ટિ (scotopic vision) માટે જવાબદાર બનાવે છે.
$2$. શંકુઓમાં ફોટોપ્સિન હોય છે અને તે તેજસ્વી પ્રકાશમાં દ્રષ્ટિ (photopic vision) અને રંગ પારખવા માટે જવાબદાર છે.
તેથી,સળીઓ ઝાંખા પ્રકાશમાં દ્રષ્ટિ માટે મહત્વપૂર્ણ છે,જ્યારે શંકુઓ તેજસ્વી પ્રકાશમાં દ્રષ્ટિ અને રંગ પારખવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

(C) નેત્રપટલમાં પ્રકાશ ઉર્જાનું વિદ્યુત ચેતા આવેગમાં રૂપાંતરણ એ એક $biophysical$ (જૈવ-ભૌતિક) પ્રક્રિયા છે.
જ્યારે પ્રકાશ પ્રકાશગ્રાહી કોષો (દંડ અને શંકુ કોષો) પર પડે છે,ત્યારે તે રેટિનલનું ઓપ્સિનથી વિયોજન પ્રેરે છે,જે એક રાસાયણિક ફેરફાર છે.
આ રાસાયણિક ફેરફાર કોષરસસ્તરની પારગમ્યતામાં ફેરફાર કરે છે,જેના પરિણામે પટલની આરપાર સ્થિતિમાનના તફાવતમાં ફેરફાર થાય છે,જે એક ભૌતિક ફેરફાર છે.
આ પ્રક્રિયામાં ભૌતિક અને રાસાયણિક બંને ફેરફારોનો સમાવેશ થતો હોવાથી,તેને $biophysical$ પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.

(D) કરોડરજ્જુવાળા પ્રાણીઓની આંખના નેત્રપટલમાં બે પ્રકારના પ્રકાશગ્રાહી કોષો હોય છે: સળીયા (rods) અને શંકુ (cones).
$1$. સળીયામાં $Rhodopsin$ (જેને વિઝ્યુઅલ પર્પલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) નામનું જાંબલી-લાલ રંગનું પ્રોટીન રંજકદ્રવ્ય હોય છે.
$2$. $Rhodopsin$ એ $Opsin$ નામના પ્રોટીન અને વિટામિન $A$ ના વ્યુત્પન્ન $Retinal$ થી બનેલું છે.
$3$. તે ઓછા પ્રકાશમાં અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે અને તે સ્કોટોપિક (ઝાંખા પ્રકાશમાં) દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે.
$4$. તેથી,સળીયામાં પ્રકાશની ઓળખ માટે જવાબદાર સાચું દ્રશ્ય રંજકદ્રવ્ય $Rhodopsin$ છે.

(C) માનવ આંખના નેત્રપટલ (retina) માં બે પ્રકારના પ્રકાશગ્રાહી કોષો હોય છે: સળીયા કોષો (rods) અને શંકુ કોષો (cones).
$1$. સળીયા કોષો ઝાંખા પ્રકાશમાં દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે પરંતુ તે રંગો પારખી શકતા નથી.
$2$. શંકુ કોષો રંગીન દ્રષ્ટિ (photopic vision) અને દિવસના પ્રકાશમાં દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે.
$3$. શંકુ કોષો પ્રકાશની વિવિધ તરંગલંબાઇઓ જે રંગોને અનુરૂપ હોય છે તેને પારખવા માટે વિશિષ્ટ હોવાથી,તેઓ પ્રકાશ અને રંગો બંનેના ગ્રહણ સાથે સંકળાયેલા છે.

(B) આંખ ત્રણ સ્તરોની બનેલી છે. સૌથી બહારનું સ્તર શ્વેતપટલ (sclera) છે,મધ્યનું સ્તર રક્તપટલ (choroid) છે અને સૌથી અંદરનું સ્તર નેત્રપટલ (retina) છે.
નેત્રપટલ એ આંખનું પ્રકાશ-સંવેદનશીલ સ્તર છે જેમાં પ્રકાશગ્રાહી કોષો (દંડકોષો અને શંકુકોષો) આવેલા હોય છે.
આ કોષો પ્રકાશ ઉર્જાનું વિદ્યુત સંકેતોમાં રૂપાંતર કરે છે,જે ત્યારબાદ દ્રષ્ટિ ચેતા દ્વારા મગજ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.
તેથી,નેત્રપટલને આંખનું સંવેદનશીલ સ્તર માનવામાં આવે છે.

(D) સસ્તન પ્રાણીઓની આંખમાં કોર્નિયા અને લેન્સ બંને પારદર્શક રચનાઓ છે.
તેઓ પ્રકાશના વક્રીભવનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જે સ્પષ્ટ પ્રતિબિંબ રચવા માટે પ્રકાશના કિરણોને રેટિના પર કેન્દ્રિત કરવા માટે જરૂરી છે.
અન્ય પેશીઓથી વિપરીત,કોર્નિયા તેની પારદર્શિતા જાળવી રાખવા માટે અવાસ્ક્યુલર (રુધિરવાહિનીઓ વગરની) હોય છે,અને લેન્સ પણ અવાસ્ક્યુલર હોય છે.
તેથી,તેઓ પારદર્શક છે અને રેટિના પર પ્રતિબિંબ રચવામાં મદદ કરે છે.

(B) શ્વેતપટલ એ આંખના ડોળાનું સૌથી બહારનું ઘટ્ટ અને તંતુમય આવરણ છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય આંખને માળખાકીય આધાર પૂરો પાડવાનું,આંખના ડોળાનો આકાર જાળવી રાખવાનું અને આંખના નાજુક આંતરિક ભાગોને યાંત્રિક ઈજાઓથી સુરક્ષિત રાખવાનું છે.

(D) આંખની દીવાલ ત્રણ સ્તરોની બનેલી હોય છે: બહારનું સ્તર (શ્વેતપટલ - Sclera),મધ્ય સ્તર (કોરોઇડ - Choroid),અને અંદરનું સ્તર (નેત્રપટલ - Retina).
$Choroid$ એ આંખનું મધ્ય સ્તર છે.
તે અત્યંત રુધિરવાહિનીયુક્ત છે અને તેમાં અસંખ્ય રુધિરવાહિનીઓ આવેલી હોય છે.
તે રંજકદ્રવ્ય કોષોથી પણ આવરી લેવાયેલું હોય છે,જે તેને વાદળી રંગ આપે છે અને આંખની અંદર પ્રકાશના આંતરિક પરાવર્તનને રોકવામાં મદદ કરે છે.

(C) શંકુ (cones) એ સળી (rods) કરતા આશરે $300$ ગણા ઓછા સંવેદનશીલ હોય છે.
આ ઓછી સંવેદનશીલતા હોવા છતાં,શંકુ રંગીન દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે અને ઝાંખા પ્રકાશ કરતા વધુ પ્રકાશમાં અસરકારક રીતે કાર્ય કરે છે.

(D) $Macula$ $lutea$ એ આંખના પાછળના ધ્રુવ પર આવેલું પીળાશ પડતું રંજકદ્રવ્યયુક્ત સ્થાન છે, જે રેટિના (નેત્રપટલ) ની બરાબર મધ્યમાં હોય છે.
તેમાં $fovea$ $centralis$ નામનો એક કેન્દ્રીય ખાડો હોય છે, જે સૌથી વધુ દ્રષ્ટિની તીક્ષ્ણતા અને રંગીન દ્રષ્ટિ માટે જવાબદાર છે.

(C) માનવ આંખ એક બહિર્ગોળ લેન્સની જેમ કાર્ય કરે છે.
જ્યારે વસ્તુમાંથી આવતા પ્રકાશના કિરણો આંખમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે તેનું કોર્નિયા અને લેન્સ દ્વારા વક્રીભવન થાય છે.
આ કિરણો રેટિના પર કેન્દ્રિત થઈને પ્રતિબિંબ રચે છે.
બહિર્ગોળ લેન્સના ઓપ્ટિક્સના સિદ્ધાંતો મુજબ,જ્યારે વસ્તુને મુખ્ય કેન્દ્રની બહાર રાખવામાં આવે છે,ત્યારે રચાતું પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક અને ઊલટું હોય છે.
તેથી,રેટિના પર રચાતું પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક અને ઊલટું હોય છે,જેને મગજ દ્વારા પ્રોસેસ કરીને ચત્તું જોવામાં આવે છે.

(D) રેટિનામાં આવેલા પીળા ટપકાને $Macula \ lutea$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે રેટિનાનો એક નાનો,અંડાકાર,પીળાશ પડતો વિસ્તાર છે જે કોર્નિયાના કેન્દ્રની બરાબર સામે આવેલો હોય છે.
$Macula \ lutea$ ના મધ્યમાં એક છીછરો ખાડો હોય છે જેને $Fovea \ centralis$ કહેવામાં આવે છે,જેમાં શંકુ કોષોની ઘનતા સૌથી વધુ હોય છે અને તે સૌથી સ્પષ્ટ દ્રષ્ટિ પ્રદાન કરે છે.

(A) નવજાત શિશુમાં આંખો સામાન્ય રીતે હાઇપરમેટ્રોપિક (દૂરદ્રષ્ટિની ખામીવાળી) હોય છે.
આવું એટલા માટે થાય છે કારણ કે જન્મ સમયે આંખનો ડોળો (eyeball) લેન્સ સિસ્ટમની કેન્દ્રલંબાઈની સરખામણીમાં પ્રમાણમાં ટૂંકો હોય છે.
જેમ જેમ બાળક મોટું થાય છે,તેમ તેમ આંખનો ડોળો લંબાય છે,જે આ વક્રીભવનની ખામીને સુધારે છે અને દ્રષ્ટિ સામાન્ય બને છે.

(B) વિટ્રિયસ હ્યુમર એ એક પારદર્શક,જેલી જેવો પદાર્થ છે જે આંખના ડોળામાં લેન્સ અને રેટિના (નેત્રપટલ) વચ્ચેની જગ્યા ભરે છે.
તેનું બંધારણ મુખ્યત્વે પાણી $(99\%)$ છે,જેની સાથે કોલેજન તંતુઓ અને હાયલ્યુરોનિક એસિડ હોય છે.
તેમાં પાણીનું પ્રમાણ વધુ હોવાને કારણે,તેની ઘનતા અને વક્રીભવનાંક જેવા ભૌતિક ગુણધર્મો એક્વિયસ હ્યુમર (જલીય પ્રવાહી) ને ખૂબ જ સમાન હોય છે,જે પણ મોટાભાગે પાણીનું બનેલું હોય છે.

(B) હાયપરમેટ્રોપિયામાં,આંખનો ડોળો ખૂબ ટૂંકો થઈ જાય છે અથવા લેન્સ પાતળો થઈ જાય છે,જેના કારણે તેની કેન્દ્રલંબાઈ વધી જાય છે.
પરિણામે,નજીકની વસ્તુનું પ્રતિબિંબ રેટિના (નેત્રપટલ) ની પાછળ રચાય છે.
આ ખામીને બહિર્ગોળ લેન્સના ઉપયોગ દ્વારા સુધારી શકાય છે,જે પ્રકાશના કિરણોને આંખમાં પ્રવેશતા પહેલા કેન્દ્રિત કરે છે,આમ આંખના લેન્સની વક્રીભવન શક્તિમાં વધારો કરે છે.

(C) ઓપ્ટિક ચેતા આંખમાંથી બહાર નીકળે છે અને રેટિનલ રુધિરવાહિનીઓ આંખના ડોળાના પશ્ચ ધ્રુવની સહેજ ઉપર અને મધ્યમાં એક બિંદુએ પ્રવેશે છે.
આ વિસ્તારમાં પ્રકાશગ્રાહી કોષો (photoreceptor cells) હાજર હોતા નથી,તેથી તેને અંધબિંદુ (blind spot) કહેવામાં આવે છે.

(C) રેટિના પરના પીળા ટપકાને $Macula$ $lutea$ કહેવામાં આવે છે.
આ ટપકાના કેન્દ્રમાં એક છીછરો ખાડો હોય છે જેને $Fovea$ $centralis$ કહેવાય છે.
$Fovea$ એ શંકુ આકારના કોષો (cones) ની ઉચ્ચ ઘનતા દ્વારા લાક્ષણિક છે અને તે દ્રષ્ટિની તીવ્રતાનું સૌથી વધુ કેન્દ્ર છે.
તેથી,તે શંકુ આકારના કોષોની અધિકતા માટે જાણીતું છે.

(A) માનવ નેત્રપટલમાં બે પ્રકારના પ્રકાશગ્રાહી કોષો હોય છે: દંડકોષો (rods) અને શંકુકોષો (cones).
શંકુકોષો રંગીન દ્રષ્ટિ અને દિવસના પ્રકાશમાં જોવાની ક્ષમતા માટે જવાબદાર છે,અને દરેક માનવ આંખમાં આશરે $6$ થી $7$ મિલિયન શંકુકોષો હોય છે.
દંડકોષો ઓછા પ્રકાશમાં જોવાની ક્ષમતા માટે જવાબદાર છે અને તે સંખ્યામાં વધુ હોય છે,જે દરેક આંખમાં આશરે $120$ મિલિયન હોય છે.
તેથી,શંકુકોષોની આશરે સંખ્યા $6$ થી $7$ મિલિયન છે.

(C) પ્રકાશનો દ્રશ્યમાન વર્ણપટ આશરે $3800\,\mathring{A}$ થી $7500\,\mathring{A}$ ની વચ્ચે હોય છે.
આ શ્રેણીમાં,માનવ આંખ વર્ણપટના લીલા ભાગ પ્રત્યે મહત્તમ સંવેદનશીલતા દર્શાવે છે.
લીલા પ્રકાશની તરંગલંબાઈ સામાન્ય રીતે $5000\,\mathring{A}$ થી $5700\,\mathring{A}$ ની વચ્ચે હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$5500\,\mathring{A}$ એ માનવ આંખની લીલા પ્રકાશ પ્રત્યેની મહત્તમ સંવેદનશીલતા દર્શાવતું સૌથી સચોટ મૂલ્ય છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$Cricoid$ એ સ્વરપેટી (larynx) માં આવેલી એકમાત્ર વીંટી જેવી કાસ્થિ (cartilage) છે,જે માનવ આંખમાં હોતી નથી.
$Choroid$,$Retina$ અને $Sclera$ એ માનવ આંખના આવશ્યક સ્તરો અથવા બંધારણો છે.

(D) સસ્તન પ્રાણીઓની આંખમાં કોર્નિયા અને લેન્સ બંને પારદર્શક રચનાઓ છે.
તેઓ અવાસ્ક્યુલર (avascular) હોય છે,એટલે કે તેમાં સીધો રુધિર પુરવઠો હોતો નથી,જે તેમની પારદર્શિતા જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.
તેમનું મુખ્ય કાર્ય પ્રકાશના કિરણોનું વક્રીભવન (કેન્દ્રિત) કરીને તેમને રેટિના પર કેન્દ્રિત કરવાનું છે જેથી પ્રતિબિંબ રચી શકાય.
તેથી,તેઓ પારદર્શક છે અને રેટિના પર પ્રતિબિંબ બનાવવામાં મદદ કરે છે.

(A) $Choroid$ (રક્તપટલ) એ પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓની આંખની દીવાલનું મધ્યમ સ્તર છે.
તે અત્યંત રુધિરવાહિનીયુક્ત છે અને તેમાં ઘણા રંજકદ્રવ્યો હોય છે,જે તેને ઘેરો રંગ આપે છે.
આ સ્તર આંખની અંદર પ્રકાશના આંતરિક પરાવર્તનને રોકવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) માયોપિક આંખ (લઘુદ્રષ્ટિની ખામી) માં,આંખનો ડોળો લાંબો થઈ જાય છે અથવા લેન્સ વધુ જાડો થઈ જાય છે,જેના કારણે કેન્દ્રલંબાઈ ઘટી જાય છે. પરિણામે,દૂરની વસ્તુઓમાંથી આવતા પ્રકાશના કિરણો રેટિના પર પડવાને બદલે રેટિનાની આગળ એક બિંદુ પર કેન્દ્રિત થાય છે. તેથી,પ્રતિબિંબ રેટિનાની આગળ રચાય છે.

(C) કોર્નિયા એક અવાસ્ક્યુલર (રુધિરવાહિની વિહીન) પેશી છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં સીધો રુધિર પુરવઠો હોતો નથી. રુધિરવાહિનીઓના અભાવને કારણે,તે રોગપ્રતિકારક તંત્રના કોષો અથવા પરિભ્રમણ કરતા એન્ટિબોડીઝના સંપર્કમાં આવતું નથી. આ અવાસ્ક્યુલરાઈઝેશનને કારણે કોર્નિયા એક 'ઇમ્યુન-પ્રિવિલેજ્ડ' (રોગપ્રતિકારક સુરક્ષિત) સ્થાન બને છે,જે કોર્નિયલ ટ્રાન્સપ્લાન્ટેશન દરમિયાન ગ્રાફ્ટ રિજેક્શનનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે.

(A) હાયપરમેટ્રોપિયા,જેને દૂરદ્રષ્ટિની ખામી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ત્યારે થાય છે જ્યારે આંખનો ડોળો ખૂબ ટૂંકો થઈ જાય અથવા લેન્સ ખૂબ સપાટ થઈ જાય,જેના કારણે પ્રકાશના કિરણો રેટિના (નેત્રપટલ) પર પડવાને બદલે તેની પાછળ કેન્દ્રિત થાય છે.
આ સ્થિતિને સુધારવા માટે બહિર્ગોળ લેન્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
બહિર્ગોળ લેન્સ આંખમાં પ્રવેશતા પહેલા પ્રકાશના કિરણોને એકત્રિત (converge) કરે છે,જે કેન્દ્રબિંદુને આગળ વધારીને રેટિના પર લાવવામાં મદદ કરે છે,જેનાથી નજીકની વસ્તુઓ સ્પષ્ટ રીતે જોઈ શકાય છે.