Mix Examples - How do Organisms Reproduce? Questions in Gujarati

(D) દ્વિભાજન એ અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જેમાં એક પિતૃ કોષ બે સમાન બાળ કોષોમાં વિભાજિત થાય છે。
$\text{અમીબા}$ એકકોષી સજીવ છે જે દ્વિભાજન દ્વારા પ્રજનન કરે છે。
આ પ્રક્રિયામાં, સૌ પ્રથમ કોષકેન્દ્રનું વિભાજન થાય છે, ત્યારબાદ કોષરસનું વિભાજન થાય છે。
$\text{પ્લેનેરિયા}$ પુનઃજનન (regeneration) દ્વારા પ્રજનન કરે છે。
$\text{અળસિયું}$ લિંગી પ્રજનન કરે છે。
$\text{હાઈડ્રા}$ મુખ્યત્વે કલિકાસર્જન (budding) દ્વારા પ્રજનન કરે છે。

(B) $Spirogyra$ એ તંતુમય લીલ છે. જ્યારે તે પરિપક્વ થાય છે, ત્યારે તેનું શરીર નાના ટુકડાઓમાં અથવા ખંડોમાં વિભાજિત થાય છે. આ દરેક ટુકડો નવા સજીવ તરીકે વિકસે છે. અલિંગી પ્રજનનની આ પદ્ધતિને $\text{અવખંડન}$ (Fragmentation) કહેવામાં આવે છે.

(A) વાનસ્પતિક પ્રજનન એ વનસ્પતિઓમાં અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જેમાં મૂળ,પ્રકાંડ અથવા પર્ણ જેવા વાનસ્પતિક ભાગોમાંથી નવા સજીવો ઉત્પન્ન થાય છે.
બટાટા ($Solanum$ $tuberosum$) માં,પ્રકાંડ કંદમાં રૂપાંતરિત થાય છે. બટાટા પર રહેલી 'આંખો' એ કક્ષકલિકાઓ છે જે નવા છોડ બનાવવા માટે અંકુરિત થઈ શકે છે.
શક્કરિયામાં વાનસ્પતિક પ્રજનન અસ્થાનિક મૂળ દ્વારા થાય છે.
પાનફૂટી (બ્રાયોફિલમ) માં પ્રજનન પર્ણની કિનારી પર આવેલી કલિકાઓ દ્વારા થાય છે.
ઓસિલેટોરિયેસી એ સાયનોબેક્ટેરિયાનું એક કુળ છે જે અવખંડન દ્વારા પ્રજનન કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ બટાટા છે.

(D) વાનસ્પતિક પ્રજનન એ વનસ્પતિઓમાં થતી અલિંગી પ્રજનનની એક પદ્ધતિ છે,જેમાં મૂળ,પ્રકાંડ કે પર્ણ જેવા વાનસ્પતિક ભાગોમાંથી નવા સજીવો ઉત્પન્ન થાય છે.
પાનફૂટી (Bryophyllum) માં,પર્ણની કિનારીઓ પર રહેલી ખાંચોમાંથી નાની કલિકાઓ (adventitious buds) વિકાસ પામે છે.
જ્યારે આ કલિકાઓ ભીની જમીન પર પડે છે,ત્યારે તેમાંથી નવા સ્વતંત્ર છોડનો વિકાસ થાય છે.
આથી,પાનફૂટી એ પર્ણ દ્વારા વાનસ્પતિક પ્રજનનનું યોગ્ય ઉદાહરણ છે.

(C) વાનસ્પતિક પ્રજનન એ વનસ્પતિઓમાં અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે।
$\text{બટાટા}$ ($Solanum$ $tuberosum$) માં, પ્રકાંડ કંદમાં રૂપાંતરિત થાય છે।
કંદ પર 'આંખ' હોય છે જે કક્ષકલિકાઓ છે।
જ્યારે આ કલિકાઓને જમીનમાં રોપવામાં આવે છે ત્યારે તેમાંથી નવી વનસ્પતિ ઉગે છે, જે તેને પ્રકાંડ દ્વારા થતા વાનસ્પતિક પ્રજનનનું ઉદાહરણ બનાવે છે।
$\text{પાનફૂટી}$ પર્ણ દ્વારા, જ્યારે $\text{શક્કરિયા}$ અને $\text{મૂળો}$ મૂળ દ્વારા પ્રજનન કરે છે।

(A) વાનસ્પતિક પ્રજનન એ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી અલિંગી પ્રજનનની એક રીત છે.
વાનસ્પતિક પ્રજનનની કૃત્રિમ રીતો એ માનવ દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી તકનીકો છે જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિના સંવર્ધન માટે થાય છે.
આમાં કલમ કરવી (Cutting),દાબ કલમ (Layering) અને આરોપણ (Grafting) જેવી પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
અવખંડન,કલિકાસર્જન અને બીજાણુ સર્જન એ કુદરતી રીતે જોવા મળતી અલિંગી પ્રજનનની પદ્ધતિઓ છે.

(D) કલમ કરવી (Grafting) એ બાગાયતી ખેતીમાં વપરાતી એક પદ્ધતિ છે,જેમાં એક છોડના પેશીઓને બીજા છોડની પેશીઓમાં એવી રીતે દાખલ કરવામાં આવે છે કે જેથી બંનેના વાહક પેશીતંત્ર એકબીજા સાથે જોડાઈ જાય.
આ પદ્ધતિ મનુષ્યો દ્વારા છોડના કૃત્રિમ પ્રજનન માટે કરવામાં આવતી હોવાથી,તેને કૃત્રિમ વાનસ્પતિક પ્રજનનનો એક પ્રકાર ગણવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) આરોપણ એ વનસ્પતિઓમાં વપરાતી એક કૃત્રિમ વાનસ્પતિક પ્રજનન પદ્ધતિ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,બે અલગ-અલગ વનસ્પતિના ભાગોને એકબીજા સાથે જોડવામાં આવે છે.
વનસ્પતિનો જે ભાગ મૂળતંત્ર ધરાવે છે તેને $Stock$ (સ્ટૉક) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જે ભાગને સ્ટૉક પર આરોપિત કરવામાં આવે છે અને જે પ્રરોહતંત્ર (shoot system) બનાવે છે,તેને $Scion$ (સાયોન) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Stock$ છે.

(B) આરોપણ એ કૃત્રિમ વાનસ્પતિક પ્રજનન પદ્ધતિ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,બે વનસ્પતિના ભાગોને એકબીજા સાથે જોડવામાં આવે છે.
જે વનસ્પતિ મૂળતંત્ર પૂરું પાડે છે તેને $Stock$ (સ્ટૉક) કહેવામાં આવે છે.
વનસ્પતિનો જે ભાગ $Stock$ પર જોડવામાં આવે છે (ઉપરનો ભાગ),તેને $Scion$ (સાયોન) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,કાપેલા પ્રકાંડ પર જોડવામાં આવતા ભાગને $Scion$ કહેવાય છે.

(C) આરોપણ (Grafting) એ એક એવી બાગાયતી પદ્ધતિ છે જેમાં બે અલગ-અલગ વનસ્પતિઓના ભાગોને એવી રીતે જોડવામાં આવે છે કે જેથી તેઓ એકસાથે વૃદ્ધિ પામી શકે.
આ પદ્ધતિમાં,એક વનસ્પતિના ઉપરના ભાગને (કલમ - Scion) બીજી વનસ્પતિના મૂળતંત્ર (સ્ટોક - Stock) સાથે જોડવામાં આવે છે.
આનાથી ખેડૂત કે માળી બે અલગ-અલગ વનસ્પતિઓના ઈચ્છનીય લક્ષણોને જોડી શકે છે,જેમ કે એક જાતના ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા ફળ અને બીજી જાતનું મજબૂત તથા રોગપ્રતિકારક મૂળતંત્ર.

(C) આરોપણ (Grafting) એ એક એવી બાગાયતી પદ્ધતિ છે જેમાં વનસ્પતિના પેશીઓને એકસાથે જોડવામાં આવે છે જેથી તેઓ સાથે વિકાસ કરી શકે. આ પદ્ધતિમાં,સારી જાતની કેરી આપતી ડાળી (scion) ને સામાન્ય અથવા જંગલી જાતના મજબૂત મૂળતંત્ર ધરાવતા છોડ (stock) સાથે જોડવામાં આવે છે. આનાથી પરિણામી છોડ સારી ગુણવત્તાવાળા ફળ આપે છે અને સાથે સાથે મૂળતંત્રની મજબૂતીનો લાભ પણ મળે છે. તેથી,સામાન્ય કેરીના વૃક્ષ પર સારી જાતની કેરી મેળવવા માટે આરોપણ એ સાચી પદ્ધતિ છે.

(D) કૃત્રિમ વાનસ્પતિક પ્રજનન એટલે મનુષ્ય દ્વારા કરવામાં આવતી વનસ્પતિના પ્રજનનની પદ્ધતિઓ.
$A$,$B$,અને $C$ (કલમ કરવી,રોપણ અને દાબ કલમ) એ વનસ્પતિઓના કૃત્રિમ પ્રજનન માટે મનુષ્યો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી પ્રમાણિત પદ્ધતિઓ છે.
$D$ (કલિકાસર્જન) એ $Hydra$ અને ઈસ્ટ જેવા સજીવોમાં જોવા મળતું અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે,જે એક કુદરતી પ્રક્રિયા છે,કૃત્રિમ વાનસ્પતિક પ્રજનન પદ્ધતિ નથી.

(A) દાબકલમ (Layering) એ વાનસ્પતિક પ્રજનનની એક પદ્ધતિ છે જેમાં છોડની એક ડાળીને જમીન તરફ નમાવીને તેને માટીમાં દાટી દેવામાં આવે છે.
થોડા સમય પછી,જમીનમાં દાટેલા પ્રકાંડના ભાગમાંથી અસ્થાનિક મૂળ (adventitious roots) ફૂટે છે.
એકવાર મૂળ વિકસી જાય પછી,આ ડાળીને પિતૃ છોડથી અલગ કરીને સ્વતંત્ર છોડ તરીકે ઉગાડવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિ સામાન્ય રીતે ચમેલી અને સ્ટ્રોબેરી જેવા છોડમાં વપરાય છે.

(C) નર જનનકોષ $(n)$ અને માદા જનનકોષ $(n)$ ના સંમિલનની પ્રક્રિયાને ફલન કહેવામાં આવે છે. આ સંમિલનના પરિણામે એકકોષીય દ્વિકીય રચના બને છે જેને ફલિતાંડ $(2n)$ કહેવાય છે. ફલિતાંડ એ નવા સજીવનો પ્રથમ કોષ છે.

(B) લિંગી પ્રજનનમાં જનીનિક ભિન્નતા જોવા મળે છે કારણ કે તેમાં બે અલગ-અલગ પિતૃઓ (નર અને માદા) ના જન્યુઓનું જોડાણ થાય છે.
અર્ધીકરણની પ્રક્રિયા દરમિયાન,જનીનિક પુનઃસંયોજન (crossing over) થાય છે,જેના પરિણામે સંતતિમાં જનીનોના નવા સંયોજનો રચાય છે.
તેની સામે,અલિંગી પ્રજનન,વાનસ્પતિક પ્રજનન અને કલિકાસર્જન એવી પદ્ધતિઓ છે જેમાં એક જ પિતૃ દ્વારા ઉત્પન્ન થતી સંતતિ જનીનિક રીતે પિતૃને સમાન (ક્લોન) હોય છે.

(D) લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોમાં,સામાન્ય દૈહિક કોષો (somatic cells) દ્વિતીય (diploid,$2n$) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં રંગસૂત્રોના બે સેટ હોય છે. જનનકોષો (gametes) અર્ધીકરણ (meiosis) પ્રક્રિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,જે રંગસૂત્રોની સંખ્યાને અડધી કરી નાખે છે. તેથી,જનનકોષો એકકીય (haploid,$n$) હોય છે,જેમાં સામાન્ય દૈહિક કોષોમાં જોવા મળતા રંગસૂત્રોની સંખ્યા કરતા બરાબર અડધી સંખ્યા હોય છે. આ સુનિશ્ચિત કરે છે કે જ્યારે ફલન થાય છે,ત્યારે બનતા યુગ્મનજ (zygote) માં મૂળ દ્વિતીય સંખ્યા $(2n)$ પુનઃસ્થાપિત થાય છે.

(A) માનવ દૈહિક કોષો દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે,જેમાં $46$ રંગસૂત્રો હોય છે.
જનનકોષોના નિર્માણ દરમિયાન થતી અર્ધીકરણની પ્રક્રિયામાં,રંગસૂત્રોની સંખ્યા અડધી થઈ જાય છે.
તેથી,માનવ જનનકોષો (શુક્રકોષ અને અંડકોષ) એકકીય $(n)$ હોય છે અને દરેક કોષમાં $23$ રંગસૂત્રો હોય છે.
આમ,માનવ શુક્રકોષમાં $23$ રંગસૂત્રો હોય છે.

(C) માનવ દેહકોષ (શારીરિક કોષ) દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં રંગસૂત્રોના બે સેટ હોય છે.
મનુષ્યોમાં,એકકીય સંખ્યા $(n)$ $23$ છે,જે જનનકોષો (શુક્રકોષ અને અંડકોષ) માં જોવા મળે છે.
તેથી,દેહકોષમાં દ્વિકીય સંખ્યા $(2n)$ $2 \times 23 = 46$ રંગસૂત્રો છે.
આમ,સાચો જવાબ $46$ છે.

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં (પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિઓ),પુષ્પ એ વિશિષ્ટ પ્રજનન અંગ છે.
તેમાં નર પ્રજનન ભાગ (પુંકેસર) અને માદા પ્રજનન ભાગ (સ્ત્રીકેસર) આવેલા હોય છે.
આ અંગો લિંગી પ્રજનન માટે જવાબદાર છે,જે બીજ અને ફળના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.

(B) મોટા ભાગની સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં પુષ્પો દ્રીલિંગી (જેને ઉભયલિંગી પણ કહેવાય છે) હોય છે.
આનો અર્થ એ છે કે નર પ્રજનન અંગ (પુંકેસર) અને માદા પ્રજનન અંગ (સ્ત્રીકેસર) બંને એક જ પુષ્પમાં હાજર હોય છે.
આ રચના સ્વ-પરાગનયનની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે અને ઘણી પ્રજાતિઓમાં પ્રજનનની સફળતા સુનિશ્ચિત કરે છે.

(C) પુષ્પમાં માદા પ્રજનન અંગ તરીકે સ્ત્રીકેસર હોય છે.
સ્ત્રીકેસર ત્રણ ભાગોનું બનેલું છે: પરાગાસન,પરાગવાહિની અને બીજાશય.
બીજાશયમાં અંડકો આવેલા હોય છે અને દરેક અંડકની અંદર માદા જનનકોષ (અંડકોષ) હાજર હોય છે.
તેથી,માદા જનનકોષો બીજાશયમાં આવેલા હોય છે.

(A) તરુણાવસ્થા એ સમયગાળો છે જે દરમિયાન કિશોરો જાતીય પરિપક્વતા પ્રાપ્ત કરે છે અને પ્રજનન માટે સક્ષમ બને છે.
છોકરીઓમાં, તરુણાવસ્થાની શરૂઆત સામાન્ય રીતે $10$ થી $14$ વર્ષની વય વચ્ચે થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $10$ વર્ષ એ આ વિકાસલક્ષી તબક્કાની શરૂઆત દર્શાવતી સૌથી યોગ્ય વય છે.

(B) તરુણાવસ્થા એ એવો સમયગાળો છે જેમાં કિશોરનું શરીર જાતીય રીતે પરિપક્વ બને છે. છોકરાઓમાં,તરુણાવસ્થાની શરૂઆત સામાન્ય રીતે $13$ થી $14$ વર્ષની ઉંમરની વચ્ચે થાય છે. આ તબક્કા દરમિયાન,ટેસ્ટોસ્ટેરોનના વધતા ઉત્પાદનને કારણે ગૌણ જાતીય લક્ષણોનો વિકાસ જેવા વિવિધ શારીરિક ફેરફારો જોવા મળે છે.

(B) પુરુષના પ્રજનનતંત્રનું મુખ્ય પ્રજનન અંગ $\text{શુક્રપિંડ}$ (Testis) છે।
તે બે મુખ્ય કાર્યો કરે છે:
$1$. નર જનનકોષો એટલે કે $\text{શુક્રકોષો}$ (Sperm) ઉત્પન્ન કરવા (શુક્રકોષજનન)।
$2$. નર જાતીય અંતઃસ્ત્રાવ $\text{ટેસ્ટોસ્ટેરોન}$ (Testosterone) નો સ્ત્રાવ કરવો।
શુક્રાશય અને પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિ એ સહાયક પ્રજનન ગ્રંથિઓ છે।

(D) પુરુષોમાં શુક્રપિંડ મુખ્ય નર જાતીય અંતઃસ્ત્રાવ ઉત્પન્ન કરવા માટે જવાબદાર છે,જેને $Testosterone$ (ટેસ્ટોસ્ટેરોન) કહેવામાં આવે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવ પ્યુબર્ટી (તરુણાવસ્થા) દરમિયાન નર પ્રજનન અંગોના વિકાસ અને ગૌણ જાતીય લક્ષણો,જેમ કે અવાજમાં ઘેરાવો આવવો,ચહેરા પર વાળ ઉગવા અને સ્નાયુઓનો વિકાસ થવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$Estrogen$ (ઇસ્ટ્રોજન) અને $Progesterone$ (પ્રોજેસ્ટેરોન) એ સ્ત્રી જાતીય અંતઃસ્ત્રાવો છે જે અંડપિંડ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,જ્યારે $Aldosterone$ (આલ્ડોસ્ટેરોન) એ એડ્રિનલ ગ્રંથિ દ્વારા ઉત્પન્ન થતો મિનરલોકોર્ટિકોઇડ અંતઃસ્ત્રાવ છે.

(B) સ્ત્રીનું અંડપિંડ એ પ્રાથમિક પ્રજનન અંગ છે જે બે મુખ્ય કાર્યો કરે છે: માદા જનનકોષ (અંડકોષ) નું ઉત્પાદન અને સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રાવ.
આ સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવોને ઈસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ઈસ્ટ્રોજન સ્ત્રીઓમાં ગૌણ જાતીય લક્ષણોના વિકાસ માટે જવાબદાર છે,જ્યારે પ્રોજેસ્ટેરોન ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ગર્ભાશયના અસ્તરને જાળવી રાખવા માટે આવશ્યક છે.
ટેસ્ટોસ્ટેરોન મુખ્યત્વે નર જાતીય અંતઃસ્ત્રાવ છે જે શુક્રપિંડ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,અને આલ્ડોસ્ટેરોન એ એડ્રિનલ કોર્ટેક્સ દ્વારા ઉત્પન્ન થતો મિનરલોકોર્ટિકોઈડ અંતઃસ્ત્રાવ છે.

(B) પુરુષોમાં,શુક્રપિંડ ઉદરગુહાની બહાર એક કોથળી જેવી રચનામાં આવેલા હોય છે,જેને વૃષણકોથળી (scrotum) કહેવામાં આવે છે.
આ સ્થાન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે શુક્રકોષોના નિર્માણ માટે શરીરના સામાન્ય તાપમાન કરતા $2-2.5^{\circ}C$ જેટલું નીચું તાપમાન જરૂરી હોય છે.

(C) પુરુષ પ્રજનન તંત્રમાં પ્રાથમિક જાતીય અંગો (શુક્રપિંડ) અને સહાયક પ્રજનન ગ્રંથિઓનો સમાવેશ થાય છે.
પુરુષ પ્રજનન તંત્રની સહાયક ગ્રંથિઓમાં સેમિનલ વેસિકલ્સ,પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિ અને બલ્બોયુરેથ્રલ ગ્રંથિઓનો સમાવેશ થાય છે.
આ ગ્રંથિઓ એવા પ્રવાહીનો સ્ત્રાવ કરે છે જે શુક્રકોષોને પોષણ આપે છે અને તેમના વહન માટે માધ્યમ પૂરું પાડે છે.
શુક્રપિંડ એ પ્રાથમિક જાતીય અંગ છે,અંડપિંડ એ સ્ત્રીનું પ્રાથમિક જાતીય અંગ છે,અને સ્વાદુપિંડ એ પાચક ગ્રંથિ છે.

(D) નર પ્રજનનતંત્રમાં શુક્રપિંડ,શુક્રવાહિની,શુક્રાશય,પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિ અને શિશ્નનો સમાવેશ થાય છે.
અંડપિંડ,અંડવાહિની અને ગર્ભાશય એ માદા પ્રજનનતંત્રના ભાગો છે.
તેથી,પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિ એ નર પ્રજનનતંત્રમાં સમાવિષ્ટ સાચું અંગ છે.

(C) શુક્રપિંડ એ નર પ્રજનનતંત્રના પ્રાથમિક અંગો છે.
તેના બે મુખ્ય કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$(1)$ શુક્રકોષજનન પ્રક્રિયા દ્વારા નર જનનકોષો (શુક્રકોષો) નું નિર્માણ કરવું.
$(2)$ નર જાતીય અંતઃસ્ત્રાવ,ટેસ્ટોસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ કરવો,જે નરમાં ગૌણ જાતીય લક્ષણો માટે જવાબદાર છે.
તેથી,વિધાન $(1)$ અને $(4)$ સાચા છે.

(A) શુક્રપિંડ ઉદરીય ગુહાની બહાર એક કોથળી જેવી રચનામાં આવેલા હોય છે,જેને વૃષણકોથળી (scrotum) કહે છે.
આનું કારણ એ છે કે શુક્રકોષજનન (spermatogenesis) એટલે કે શુક્રકોષોના નિર્માણની પ્રક્રિયા માટે શરીરના સામાન્ય આંતરિક તાપમાન કરતાં $2^{\circ}C$ થી $3^{\circ}C$ જેટલું નીચું તાપમાન જરૂરી હોય છે.
વૃષણકોથળી આ નીચું તાપમાન જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે,જે શુક્રકોષોની જીવિતતા અને યોગ્ય વિકાસ માટે આવશ્યક છે.

(B) સ્ત્રી પ્રજનન તંત્રમાં એક જોડ અંડપિંડ આવેલા હોય છે. તે ઉદરગુહામાં,પેટના નીચેના ભાગમાં બંને બાજુએ એક-એક આવેલા હોય છે. અંડપિંડ સ્ત્રી જનનકોષ (અંડકોષ) ઉત્પન્ન કરવા અને ઇસ્ટ્રોજન તથા પ્રોજેસ્ટેરોન જેવા સ્ત્રી જાતીય અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રાવ કરવા માટે જવાબદાર છે.

(B) સ્ત્રી પ્રજનન તંત્રમાં,$Ovary$ (અંડપિંડ) એ મુખ્ય પ્રજનન અંગ છે.
તે બે મુખ્ય કાર્યો કરે છે:
$1$. માદા જનનકોષો (અંડકોષો) નું ઉત્પાદન કરવું.
$2$. ઇસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન જેવા માદા જાતીય અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રાવ કરવો.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) અંડવાહિની (ફેલોપિયન ટ્યુબ) ત્રણ ભાગોની બનેલી છે: અંડવાહિનીનિવાપ (Infundibulum),તુંબિકા (Ampulla) અને ઈસ્થમસ (Isthmus).
$1$. અંડપિંડની નજીકનો ભાગ ગળણી આકારનો હોય છે,જેને અંડવાહિનીનિવાપ કહે છે.
$2$. અંડવાહિનીનિવાપની કિનારીઓ પર આંગળી જેવા પ્રવર્ધો આવેલા હોય છે જેને ફીમ્બ્રી (fimbriae) કહે છે,જે અંડપાત પછી અંડકોષને ગ્રહણ કરવામાં મદદ કરે છે.
$3$. તેથી,ગળણી આકારની રચનાને અંડવાહિનીનિવાપ કહેવામાં આવે છે.

(B) અંડપિંડમાંથી પરિપક્વ અંડકોષ મુક્ત થઈને અંડવાહિનીમાં આવવાની ક્રિયાને $\text{અંડકોષપાત}$ (Ovulation) કહેવામાં આવે છે. આ સ્ત્રી પ્રજનન ચક્રની એક મહત્વપૂર્ણ ઘટના છે.

(D) માનવ સ્ત્રીઓમાં, ફલન એ પ્રક્રિયા છે જેમાં શુક્રકોષ અંડકોષ સાથે જોડાય છે. આ ઘટના સામાન્ય રીતે $Fallopian$ tube (જેને અંડવાહિની તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) માં થાય છે. અંડપાત પછી, અંડકોષ અંડપિંડમાંથી મુક્ત થાય છે અને અંડવાહિનીમાં પ્રવેશે છે, જ્યાં તે શુક્રકોષને મળે છે. ત્યારબાદ બનેલો યુગ્મનજ ગર્ભાશયમાં સ્થાપન માટે જાય છે.

(A) માનવ સ્ત્રીઓમાં,ફલનની પ્રક્રિયા અંડવાહિનીમાં થાય છે. ફલન પછી,બનેલો યુગ્મનજ વિભાજન પામે છે અને ગર્ભમાં વિકસે છે. ત્યારબાદ આ ગર્ભ ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે,જ્યાં તે ગર્ભાશયની દીવાલ (એન્ડોમેટ્રિયમ) માં સ્થાપિત થાય છે. ગર્ભાશય ખાસ કરીને ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન વિકસતા ગર્ભને પોષણ અને રક્ષણ પૂરું પાડવા માટે અનુકૂલિત હોય છે.

(B) મનુષ્ય સ્ત્રીઓમાં માસિક ચક્ર સામાન્ય રીતે આશરે $28$ દિવસનું હોય છે.
પરંતુ,માસિકસ્ત્રાવનો વાસ્તવિક તબક્કો (રક્તસ્ત્રાવનો સમયગાળો) સામાન્ય રીતે $3$ થી $5$ દિવસ સુધી ચાલે છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન,ગર્ભાશયનું અસ્તર (એન્ડોમેટ્રીયમ) તૂટી જાય છે અને યોનિમાર્ગ દ્વારા બહાર નીકળે છે.

(A) માનવ સ્ત્રીઓમાં,અંડપાત (ovulation) ની પ્રક્રિયા દર મહિને એકવાર થાય છે.
સામાન્ય રીતે,દરેક માસિક ચક્ર દરમિયાન બે અંડપિંડમાંથી કોઈપણ એક અંડપિંડ દ્વારા માત્ર એક પરિપક્વ અંડકોષ મુક્ત થાય છે.
આ પ્રક્રિયા અંતઃસ્ત્રાવો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે અને બંને અંડપિંડમાં વારાફરતી થાય છે.

(C) $\text{જરાયુ}$ $(Placenta)$ એ એક વિશિષ્ટ પેશી છે જે ગર્ભ અને માતાના ગર્ભાશયની દીવાલ વચ્ચે વિકસે છે।
તે માતાના રુધિર અને વિકસતા ગર્ભ વચ્ચે પોષક તત્વો, ઓક્સિજન અને નકામા પદાર્થોની આપ-લે કરવામાં મદદ કરે છે।
ગર્ભ $\text{જરાયુ}$ અને ગર્ભનાળ દ્વારા માતાના રુધિરમાંથી પોષણ અને ઓક્સિજન મેળવે છે।

(B) માનવ સ્ત્રીઓમાં,પ્રજનન અવસ્થા તરુણાવસ્થા (રજોદર્શન) થી શરૂ થાય છે અને મેનોપોઝ (રજોનિવૃત્તિ) તરીકે ઓળખાતા તબક્કે સમાપ્ત થાય છે.
મેનોપોઝ એ માસિક ચક્રનું કાયમી બંધ થવું છે.
આ પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે $45$ થી $50$ વર્ષની ઉંમરની વચ્ચે થાય છે,જે સ્ત્રીની પ્રજનન ક્ષમતાના અંતને સૂચવે છે.

(C) માનવ સ્ત્રીઓમાં ઋતુચક્ર એ એક શારીરિક પ્રક્રિયા છે જે સમયાંતરે થાય છે.
એક સ્વસ્થ પુખ્ત સ્ત્રીમાં,ઋતુચક્રનો સરેરાશ સમયગાળો આશરે $28$ થી $29$ દિવસનો હોય છે.
આ ચક્રમાં અંડકોષનું પરિપક્વ થવું,તેનું મુક્ત થવું (અંડપાત) અને ગર્ભધારણ માટે ગર્ભાશયના અસ્તરની તૈયારીનો સમાવેશ થાય છે.
જો ફલન ન થાય,તો ગર્ભાશયનું અસ્તર ખરી પડે છે,જેના પરિણામે રજોસ્ત્રાવ (માસિક ધર્મ) થાય છે.

(C) સ્ત્રીઓમાં પ્રજનન અવસ્થા પ્યુબર્ટી (પુખ્તાવસ્થા) દરમિયાન રજોદર્શન $(Menarche)$ સાથે શરૂ થાય છે.
જ્યારે સ્ત્રીની ઉંમર $45-50$ વર્ષની આસપાસ પહોંચે છે,ત્યારે અંડપિંડમાંથી અંડકોષ મુક્ત થવાનું બંધ થઈ જાય છે અને પ્રજનન હોર્મોન્સનું ઉત્પાદન નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.
ઋતુચક્રના આ કાયમી અંતને મેનોપૉઝ અથવા રજોનિવૃત્તિ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) કોન્ડોમ એ ગર્ભનિરોધકનું એક અવરોધક સાધન છે જેનો ઉપયોગ પુરુષો દ્વારા ગર્ભાવસ્થા અટકાવવા અને જાતીય સંક્રમિત રોગો $(STIs)$ ના ફેલાવાને રોકવા માટે કરવામાં આવે છે.
તે એક ભૌતિક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે જે શુક્રકોષોને સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગ સુધી પહોંચતા અટકાવે છે.
અન્ય વિકલ્પો જેવા કે આંકડી,કોપર-$T$ અને માલા-$D$ એ મુખ્યત્વે સ્ત્રીઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી પદ્ધતિઓ છે.

(A) સ્ત્રીઓમાં ગર્ભધારણ અટકાવવા માટે અંડવાહિનીઓને અવરોધવાની શસ્ત્રક્રિયાને $Tubectomy$ (ટ્યુબેક્ટોમી) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,અંડવાહિનીઓને કાપીને અથવા બાંધીને બંધ કરવામાં આવે છે,જેનાથી અંડકોષ ગર્ભાશય સુધી પહોંચી શકતા નથી અને ફલન અટકે છે.
$Vasectomy$ (વસેક્ટોમી) એ પુરુષોમાં કરવામાં આવતી સમાન શસ્ત્રક્રિયા છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) $Treponema$ $pallidum$ નામના બેક્ટેરિયા સિફિલિસ (Syphilis) નામના જાતીય સંક્રમિત રોગ માટે જવાબદાર છે.
એઇડ્સ $(AIDS)$ એ $Human$ $Immunodeficiency$ $Virus$ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
ગોનોરિયા $(Gonorrhea)$ એ $Neisseria$ $gonorrhoeae$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
હિપેટાઈટિસ $(Hepatitis)$ એ વાયરસ દ્વારા થતો રોગ છે જે મુખ્યત્વે યકૃતને અસર કરે છે.

(B) $Neisseria$ $gonorrhoeae$ એ ગ્રામ-નેગેટિવ ડિપ્લોકોકસ બેક્ટેરિયા છે.
તે ગોનોરિયા તરીકે ઓળખાતા જાતીય સંક્રમિત રોગ માટે જવાબદાર છે.
એઇડ્સ $(AIDS)$ એ હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
સિફિલિસ એ $Treponema$ $pallidum$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
હિપેટાઈટિસ એ યકૃતને અસર કરતો વાયરલ ચેપ છે (દા.ત.,હિપેટાઈટિસ $B$ વાયરસ).

(A) સિફિલિસ એ જાતીય સંક્રમિત ચેપ $(STI)$ છે જે $Treponema$ $pallidum$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે.
$Treponema$ $pallidum$ એ સ્પાયરોકીટ પ્રકારના બેક્ટેરિયા છે જે શરીરની શ્લેષ્મ પટલ અથવા ત્વચાના ઘા દ્વારા શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે.
વિકલ્પ $A$ સાચો જવાબ છે.
$B$ ગોનોરિયા રોગ માટે, $C$ ટાયફોઈડ તાવ માટે અને $D$ કોલેરા માટે જવાબદાર છે.

(A) એઈડ્સ $(AIDS)$ (Acquired Immuno Deficiency Syndrome) રોગ હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાઇરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
ગોનોરીયા અને સિફિલિસ અનુક્રમે $Neisseria$ $\text{gonorrhoeae}$ અને $Treponema$ $\text{pallidum}$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતા ચેપી રોગો છે.
વંધ્યત્વ એ એક સ્થિતિ છે, કોઈ ચોક્કસ રોગકારક દ્વારા થતો ચેપી રોગ નથી.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) $NACO$ (નેશનલ એઇડ્સ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઈઝેશન) એ ભારત સરકારના સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયનો એક વિભાગ છે,જે રાષ્ટ્રીય એઇડ્સ નિયંત્રણ કાર્યક્રમનું નેતૃત્વ કરે છે.
તે $AIDS$ વિશે જાગૃતિ ફેલાવવા અને પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય તેમજ જાતીય સંક્રમિત રોગો સંબંધિત માહિતી પૂરી પાડવા માટે જવાબદાર છે.