BiologyQ1–47 of 47 questions
Page 1 of 1 · Gujarati
1
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
શ્લેષ્મ આવરણ (mucilage sheath) વગરના $Nostoc$ ના એકલ તંતુને શું કહેવામાં આવે છે?
A
હાયફી (Hyphae)
B
વસાહત (Colony)
C
ટ્રાયકોમ (Trichome)
D
માયસેલિયમ (Mycelium)
Solution
(C) $Nostoc$ માં,કોષો સાંકળ જેવી રચનામાં ગોઠવાયેલા હોય છે. જ્યારે કોષોનો આ તંતુ તેની આસપાસના શ્લેષ્મ આવરણ વગર હાજર હોય,ત્યારે તેને ખાસ કરીને $Trichome$ (ટ્રાયકોમ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. હાયફી અને માયસેલિયમ એ ફૂગ સાથે સંકળાયેલા શબ્દો છે,જ્યારે વસાહત (Colony) એ તંતુઓના સમગ્ર સમૂહને દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
2
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
આદિ પ્રકારના વાયુરંધ્ર (stomata) શેમાં જોવા મળે છે?
A
મોસ વનસ્પતિના પર્ણો
B
મોસ વનસ્પતિની ધરી (axis)
C
મોસના પ્રાવર (capsule) નો આધારભાગ (apophysis)
D
ઉપરોક્ત તમામ
Solution
(C) સાચો જવાબ $C$ છે. મોસમાં વાયુરંધ્ર આદિ પ્રકારના ગણાય છે કારણ કે તેમાં વાયુરંધ્રને ખોલવા અને બંધ કરવા માટે જરૂરી રક્ષક કોષો (guard cells) નો અભાવ હોય છે. આ રચનાઓ ખાસ કરીને મોસના પ્રાવર (capsule) ના આધારભાગ એટલે કે $Apophysis$ પ્રદેશમાં જોવા મળે છે,જે બીજાણુજનક (sporophyte) નો વંધ્ય પાયાનો ભાગ છે.
0 likesView Solution
3
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
$Selaginella$ માં,રિડક્શન ડિવિઝન (અર્ધીકરણ) કોના નિર્માણ દરમિયાન થાય છે?
A
શુક્રકોષો
B
માત્ર લઘુબીજાણુઓ (Microspores)
C
માત્ર ગુરુબીજાણુઓ (Megaspores)
D
$(b)$ અને $(c)$ બંને
Solution
(D) $Selaginella$ એ વિષમબીજાણુક (heterosporous) ત્રિઅંગી વનસ્પતિ છે,જેનો અર્થ છે કે તે બે પ્રકારના બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે: લઘુબીજાણુઓ અને ગુરુબીજાણુઓ.
રિડક્શન ડિવિઝન,જેને અર્ધીકરણ (meiosis) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે બીજાણુધાનીમાં આવેલા બીજાણુ માતૃકોષોમાં આ એકકીય બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે થાય છે.
લઘુબીજાણુઓ અને ગુરુબીજાણુઓ બંને તેમના સંબંધિત માતૃકોષોમાંથી અર્ધીકરણ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા હોવાથી,રિડક્શન ડિવિઝન બંનેના નિર્માણ દરમિયાન થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $(d)$ છે.
રિડક્શન ડિવિઝન,જેને અર્ધીકરણ (meiosis) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે બીજાણુધાનીમાં આવેલા બીજાણુ માતૃકોષોમાં આ એકકીય બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે થાય છે.
લઘુબીજાણુઓ અને ગુરુબીજાણુઓ બંને તેમના સંબંધિત માતૃકોષોમાંથી અર્ધીકરણ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા હોવાથી,રિડક્શન ડિવિઝન બંનેના નિર્માણ દરમિયાન થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $(d)$ છે.
0 likesView Solution
4
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
એક પરિપક્વ લિગ્યુલ (ligule),જેનો આધારભૂત ભાગ મુખ્ય હોય છે,તેને શું કહેવામાં આવે છે?
A
ટ્રાયકોસિસ્ટ (Trichocyst)
B
હેટરોસિસ્ટ (Heterocyst)
C
રાઈઝોફોર (Rhizophore)
D
ગ્લોસોપોડિયમ (Glossopodium)
Solution
(D) સાચો જવાબ $(d)$ છે.
લિગ્યુલના પાયાના ભાગે લંબાયેલા કોષોનું એક આવરણ હોય છે જેને ગ્લોસોપોડિયમ $(Glossopodium)$ કહેવામાં આવે છે,જે સ્ત્રાવી પ્રકૃતિનું હોય છે.
આ લિગ્યુલ સ્ત્રાવી અને રક્ષણાત્મક બંને કાર્યો કરે છે.
તે પ્રકાંડના વૃદ્ધિ પામતા બિંદુ અને કુમળા પાંદડાઓને ભેજયુક્ત રાખવા માટે પાણી અથવા મ્યુસિલેજનો સ્ત્રાવ કરે છે.
વધુમાં,તે વિકાસ દરમિયાન કુમળા પાંદડાઓનું રક્ષણ પણ કરે છે.
લિગ્યુલના પાયાના ભાગે લંબાયેલા કોષોનું એક આવરણ હોય છે જેને ગ્લોસોપોડિયમ $(Glossopodium)$ કહેવામાં આવે છે,જે સ્ત્રાવી પ્રકૃતિનું હોય છે.
આ લિગ્યુલ સ્ત્રાવી અને રક્ષણાત્મક બંને કાર્યો કરે છે.
તે પ્રકાંડના વૃદ્ધિ પામતા બિંદુ અને કુમળા પાંદડાઓને ભેજયુક્ત રાખવા માટે પાણી અથવા મ્યુસિલેજનો સ્ત્રાવ કરે છે.
વધુમાં,તે વિકાસ દરમિયાન કુમળા પાંદડાઓનું રક્ષણ પણ કરે છે.
0 likesView Solution
5
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
Arbor vitae શેનું બનેલું છે?
A
ગ્રે મેટર (Grey matter)
B
ન્યુરોગ્લિયલ કોષો (Neuroglial cells)
C
વ્હાઇટ મેટર (White matter)
D
આ તમામ
Solution
(C) Arbor vitae,જેને 'જીવનનું વૃક્ષ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે મગજના અનુમસ્તિષ્ક (cerebellum) માં આવેલી એક શાખાયુક્ત વ્હાઇટ મેટરની રચના છે.
તે માયલિનેટેડ ચેતાતંતુઓનું બનેલું છે જે અનુમસ્તિષ્કના બાહ્યક (cerebellar cortex) સુધી અને ત્યાંથી સંવેદનાત્મક અને મોટર માહિતીનું વહન કરે છે.
તે માયલિનેટેડ એક્સોન્સનું બનેલું હોવાથી,તે સફેદ રંગનું દેખાય છે,જે તેને અનુમસ્તિષ્કના બાહ્યકના આસપાસના ગ્રે મેટરથી અલગ પાડે છે.
તે માયલિનેટેડ ચેતાતંતુઓનું બનેલું છે જે અનુમસ્તિષ્કના બાહ્યક (cerebellar cortex) સુધી અને ત્યાંથી સંવેદનાત્મક અને મોટર માહિતીનું વહન કરે છે.
તે માયલિનેટેડ એક્સોન્સનું બનેલું હોવાથી,તે સફેદ રંગનું દેખાય છે,જે તેને અનુમસ્તિષ્કના બાહ્યકના આસપાસના ગ્રે મેટરથી અલગ પાડે છે.
0 likesView Solution
6
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
$chromatophore$ (વર્ણકકણ) શબ્દ કોના દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો?
A
Schmitz
B
Comparethi
C
$W$. Pfeffer
D
Singer and Nicolson
Solution
(A) $chromatophore$ શબ્દ જર્મન વનસ્પતિશાસ્ત્રી $F. \text{Schmitz}$ દ્વારા $1882$ માં આપવામાં આવ્યો હતો।
$Chromatophores$ એ રંજકદ્રવ્ય ધરાવતા અને પ્રકાશનું પરાવર્તન કરતા કોષો અથવા કોષોના સમૂહ છે, જે ઉભયજીવીઓ, માછલીઓ, ક્રસ્ટેશિયન, સેફાલોપોડ્સ અને સરીસૃપ જેવા પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે।
વનસ્પતિઓમાં, આ શબ્દનો ઉપયોગ ઐતિહાસિક રીતે રંજકદ્રવ્યો ધરાવતા રંજકકણો (plastids) માટે કરવામાં આવતો હતો।
$Chromatophores$ એ રંજકદ્રવ્ય ધરાવતા અને પ્રકાશનું પરાવર્તન કરતા કોષો અથવા કોષોના સમૂહ છે, જે ઉભયજીવીઓ, માછલીઓ, ક્રસ્ટેશિયન, સેફાલોપોડ્સ અને સરીસૃપ જેવા પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે।
વનસ્પતિઓમાં, આ શબ્દનો ઉપયોગ ઐતિહાસિક રીતે રંજકદ્રવ્યો ધરાવતા રંજકકણો (plastids) માટે કરવામાં આવતો હતો।
0 likesView Solution
7
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
કોષકેન્દ્રરસમાં,ચોક્કસ રંગસૂત્ર સાથે ચોક્કસ સ્થાને જોડાયેલ ગોળાકાર આકારના સ્પષ્ટ ભાગને શું કહેવામાં આવે છે?
A
પ્લાઝમિડ
B
કેરિયોલિમ્ફ
C
કોષકેન્દ્રિકા
D
કોષકેન્દ્રીય જાળિકા
Solution
(C) કોષકેન્દ્રિકા એ કોષકેન્દ્રના કોષકેન્દ્રરસમાં આવેલી પટલવિહીન,ગોળાકાર અને સ્પષ્ટ રચના છે.
તે સક્રિય રીબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ ના સંશ્લેષણનું સ્થાન છે.
તે ઘણીવાર રંગસૂત્રના એક વિશિષ્ટ પ્રદેશ સાથે જોડાયેલી જોવા મળે છે જેને ન્યુક્લિઓલર ઓર્ગેનાઈઝર રિજન $(NOR)$ કહેવામાં આવે છે.
તે સક્રિય રીબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ ના સંશ્લેષણનું સ્થાન છે.
તે ઘણીવાર રંગસૂત્રના એક વિશિષ્ટ પ્રદેશ સાથે જોડાયેલી જોવા મળે છે જેને ન્યુક્લિઓલર ઓર્ગેનાઈઝર રિજન $(NOR)$ કહેવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
8
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
અક્ષત પર્ણની ટોચમાંથી પ્રવાહીના બહાર નીકળવાની પ્રક્રિયાને શું કહે છે?
A
બાષ્પીભવન
B
બાષ્પોત્સર્જન
C
બિંદુત્સર્જન (Guttation)
D
બાષ્પ-બાષ્પોત્સર્જન
Solution
(C) બિંદુત્સર્જન (Guttation) એ અક્ષત વનસ્પતિના પર્ણોની કિનારીઓ અથવા ટોચમાંથી પાણીના ટીપાં સ્વરૂપે બહાર નીકળવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા જલછિદ્રો (hydathodes) તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ છિદ્રો દ્વારા થાય છે.
તે સામાન્ય રીતે રાત્રે અથવા વહેલી સવારે થાય છે જ્યારે બાષ્પોત્સર્જનનો દર ઓછો હોય છે અને મૂળદાબ (root pressure) વધારે હોય છે.
આ પ્રક્રિયા જલછિદ્રો (hydathodes) તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ છિદ્રો દ્વારા થાય છે.
તે સામાન્ય રીતે રાત્રે અથવા વહેલી સવારે થાય છે જ્યારે બાષ્પોત્સર્જનનો દર ઓછો હોય છે અને મૂળદાબ (root pressure) વધારે હોય છે.
0 likesView Solution
9
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
અન્નવાહક (phloem) નું મુખ્ય કાર્ય શેનું વહન કરવાનું છે?
A
ખોરાક
B
ખનીજ
C
પાણી
D
હવા
Solution
(A) વનસ્પતિમાં $phloem$ (અન્નવાહક) પેશીનું પ્રાથમિક કાર્ય કાર્બનિક પોષક તત્વો,મુખ્યત્વે સુક્રોઝનું,સ્ત્રોત (પર્ણો) થી સિંક (મૂળ,ફળ અથવા વિકાસશીલ પેશીઓ) સુધી સ્થળાંતર કરવાનું છે.
તેથી,$phloem$ નું મુખ્ય કાર્ય ખોરાકનું વહન કરવાનું છે.
તેથી,$phloem$ નું મુખ્ય કાર્ય ખોરાકનું વહન કરવાનું છે.
0 likesView Solution
10
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
મૂત્રપિંડના તમામ બાઉમેન્સ કેપ્સ્યુલ (Bowman's capsules) ક્યાં જોવા મળે છે?
A
બાહ્યક (Cortex)
B
મજ્જક (Medulla)
C
પેલ્વિસ (Pelvis)
D
આમાંથી કોઈ નહીં
Solution
(A) મૂત્રપિંડ મુખ્યત્વે બે ભાગોમાં વહેંચાયેલું છે: બહારનો ભાગ $Cortex$ (બાહ્યક) અને અંદરનો ભાગ $Medulla$ (મજ્જક).
બાઉમેન્સ કેપ્સ્યુલ,ગ્લોમેર્યુલસ અને ગૂંચળાદાર નલિકાઓ ($PCT$ અને $DCT$) મૂત્રપિંડના $Cortex$ ભાગમાં આવેલા હોય છે.
$Medulla$ માં મુખ્યત્વે હેનલેનો પાશ અને સંગ્રહણ નલિકાઓ જોવા મળે છે.
તેથી,તમામ બાઉમેન્સ કેપ્સ્યુલ $Cortex$ માં જોવા મળે છે.
બાઉમેન્સ કેપ્સ્યુલ,ગ્લોમેર્યુલસ અને ગૂંચળાદાર નલિકાઓ ($PCT$ અને $DCT$) મૂત્રપિંડના $Cortex$ ભાગમાં આવેલા હોય છે.
$Medulla$ માં મુખ્યત્વે હેનલેનો પાશ અને સંગ્રહણ નલિકાઓ જોવા મળે છે.
તેથી,તમામ બાઉમેન્સ કેપ્સ્યુલ $Cortex$ માં જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
11
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
નેફ્રોનમાં યુરિક એસિડના ઉત્સર્જનની પ્રક્રિયા કઈ છે?
A
આસૃતિ (Osmosis)
B
પ્રસરણ (Diffusion)
C
સ્ત્રાવ (Secretion)
D
અલ્ટ્રાફિલ્ટ્રેશન (Ultrafiltration)
Solution
(C) મૂત્ર નિર્માણની પ્રક્રિયામાં ત્રણ મુખ્ય તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે: ગ્લોમેર્યુલર ગાળણ,પુનઃશોષણ અને સ્ત્રાવ.
યુરિક એસિડ મુખ્યત્વે રુધિરમાંથી દૂર કરવામાં આવે છે અને નલિકાકીય સ્ત્રાવની પ્રક્રિયા દ્વારા મૂત્રપિંડ નલિકાઓમાં ઉમેરવામાં આવે છે.
નલિકાકીય સ્ત્રાવ એ એક સક્રિય પ્રક્રિયા છે જેમાં નેફ્રોનના કોષો (ખાસ કરીને નિકટવર્તી ગૂંચળાદાર નલિકા અને દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા) $H^+$,$K^+$ અને યુરિક એસિડ જેવા પદાર્થોને પેરીટ્યુબ્યુલર રુધિરકેશિકાઓમાંથી ગાળણમાં વહન કરે છે.
યુરિક એસિડ મુખ્યત્વે રુધિરમાંથી દૂર કરવામાં આવે છે અને નલિકાકીય સ્ત્રાવની પ્રક્રિયા દ્વારા મૂત્રપિંડ નલિકાઓમાં ઉમેરવામાં આવે છે.
નલિકાકીય સ્ત્રાવ એ એક સક્રિય પ્રક્રિયા છે જેમાં નેફ્રોનના કોષો (ખાસ કરીને નિકટવર્તી ગૂંચળાદાર નલિકા અને દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા) $H^+$,$K^+$ અને યુરિક એસિડ જેવા પદાર્થોને પેરીટ્યુબ્યુલર રુધિરકેશિકાઓમાંથી ગાળણમાં વહન કરે છે.
0 likesView Solution
12
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
નીચેનામાંથી કોનો સ્ત્રાવ ન્યુરોસેક્રેટરી ચેતાક્ષો (nerve axons) ના નિયંત્રણ હેઠળ હોય છે?
A
પિનિયલ
B
એડ્રિનલ બાહ્યક (Adrenal cortex)
C
અગ્ર પિટ્યુટરી
D
પશ્ચ પિટ્યુટરી
Solution
(D) પશ્ચ પિટ્યુટરી (ન્યુરોહાઈપોફિસિસ) પોતે અંતઃસ્ત્રાવોનું સંશ્લેષણ કરતી નથી.
તે હાયપોથેલેમસના ન્યુરોસેક્રેટરી કોષો દ્વારા સંશ્લેષિત બે અંતઃસ્ત્રાવો,$Oxytocin$ અને $Vasopressin$ $(ADH)$ નો સંગ્રહ અને મુક્તિ કરે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો આ ચેતાકોષોના ચેતાક્ષો (axons) દ્વારા પશ્ચ પિટ્યુટરી સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે,જ્યાં તેઓ ન્યુરોસેક્રેટરી ચેતાક્ષોના નિયંત્રણ હેઠળ સંગ્રહિત થાય છે અને રુધિરમાં મુક્ત થાય છે.
તે હાયપોથેલેમસના ન્યુરોસેક્રેટરી કોષો દ્વારા સંશ્લેષિત બે અંતઃસ્ત્રાવો,$Oxytocin$ અને $Vasopressin$ $(ADH)$ નો સંગ્રહ અને મુક્તિ કરે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો આ ચેતાકોષોના ચેતાક્ષો (axons) દ્વારા પશ્ચ પિટ્યુટરી સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે,જ્યાં તેઓ ન્યુરોસેક્રેટરી ચેતાક્ષોના નિયંત્રણ હેઠળ સંગ્રહિત થાય છે અને રુધિરમાં મુક્ત થાય છે.
0 likesView Solution
13
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
સસ્તન પ્રાણીઓમાં અનુકંપી ચેતાઓ (Sympathetic nerves) ક્યાંથી ઉદ્ભવે છે?
A
ત્રિકાસ્થિ પ્રદેશ (Sacral region)
B
ગ્રીવા પ્રદેશ (Cervical region)
C
વક્ષ-કટિ પ્રદેશ (Thoraco-lumbar region)
D
$3^{rd}, 7^{th}, 9^{th}$ અને $10^{th}$ મસ્તિષ્ક ચેતાઓ
Solution
(C) અનુકંપી ચેતાતંત્ર એ સ્વાયત્ત ચેતાતંત્રનો એક ભાગ છે.
સસ્તન પ્રાણીઓમાં,અનુકંપી ચેતાઓ કરોડરજ્જુના વક્ષ-કટિ (Thoraco-lumbar) પ્રદેશમાંથી ઉદ્ભવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,પ્રીગેન્ગ્લિયોનિક ચેતાકોષો કરોડરજ્જુના વક્ષ (Thoracic) અને ઉપરના કટિ (Lumbar) ખંડો ($T_1$ થી $L_2$ અથવા $L_3$) ના ગ્રે મેટરના પાર્શ્વ શિંગડામાંથી ઉદ્ભવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(c)$ છે.
સસ્તન પ્રાણીઓમાં,અનુકંપી ચેતાઓ કરોડરજ્જુના વક્ષ-કટિ (Thoraco-lumbar) પ્રદેશમાંથી ઉદ્ભવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,પ્રીગેન્ગ્લિયોનિક ચેતાકોષો કરોડરજ્જુના વક્ષ (Thoracic) અને ઉપરના કટિ (Lumbar) ખંડો ($T_1$ થી $L_2$ અથવા $L_3$) ના ગ્રે મેટરના પાર્શ્વ શિંગડામાંથી ઉદ્ભવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(c)$ છે.
0 likesView Solution
14
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
પેટમાં દુખાવાની સંવેદના શેના કારણે થાય છે?
A
આંતરિક ગ્રાહીઓ (Interoceptors)
B
બાહ્ય ગ્રાહીઓ (Exteroceptors)
C
સ્થિતિ ગ્રાહીઓ (Proprioceptors)
D
દૂરસ્થ ગ્રાહીઓ (Teloreceptors)
Solution
(A) સંવેદનાત્મક ગ્રાહીઓનું વર્ગીકરણ ઉત્તેજનાના સ્ત્રોતને આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. $Interoceptors$ (અથવા વિસેરોસેપ્ટર્સ) એ શરીરના આંતરિક અંગો જેવા કે જઠર,આંતરડા અને રુધિરવાહિનીઓમાં આવેલા ગ્રાહીઓ છે. તેઓ પેટમાં દુખાવો,દબાણ અથવા રાસાયણિક ફેરફારો જેવી આંતરિક શારીરિક સ્થિતિઓને પારખે છે.
$2$. $Exteroceptors$ બાહ્ય પર્યાવરણમાંથી મળતી ઉત્તેજનાને પારખે છે (દા.ત.,સ્પર્શ કે તાપમાન માટે ત્વચાના ગ્રાહીઓ).
$3$. $Proprioceptors$ શરીરની સ્થિતિ અને હલનચલન વિશે માહિતી આપે છે (દા.ત.,સ્નાયુ તંતુઓ).
$4$. $Teloreceptors$ દૂરથી આવતી ઉત્તેજનાને પારખે છે (દા.ત.,દ્રષ્ટિ માટે આંખો,સાંભળવા માટે કાન).
તેથી,પેટમાં દુખાવાની સંવેદના $Interoceptors$ દ્વારા અનુભવાય છે.
$1$. $Interoceptors$ (અથવા વિસેરોસેપ્ટર્સ) એ શરીરના આંતરિક અંગો જેવા કે જઠર,આંતરડા અને રુધિરવાહિનીઓમાં આવેલા ગ્રાહીઓ છે. તેઓ પેટમાં દુખાવો,દબાણ અથવા રાસાયણિક ફેરફારો જેવી આંતરિક શારીરિક સ્થિતિઓને પારખે છે.
$2$. $Exteroceptors$ બાહ્ય પર્યાવરણમાંથી મળતી ઉત્તેજનાને પારખે છે (દા.ત.,સ્પર્શ કે તાપમાન માટે ત્વચાના ગ્રાહીઓ).
$3$. $Proprioceptors$ શરીરની સ્થિતિ અને હલનચલન વિશે માહિતી આપે છે (દા.ત.,સ્નાયુ તંતુઓ).
$4$. $Teloreceptors$ દૂરથી આવતી ઉત્તેજનાને પારખે છે (દા.ત.,દ્રષ્ટિ માટે આંખો,સાંભળવા માટે કાન).
તેથી,પેટમાં દુખાવાની સંવેદના $Interoceptors$ દ્વારા અનુભવાય છે.
0 likesView Solution
15
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
આંખમાં રહેલું કાળું રંજકદ્રવ્ય જે આંતરિક પરાવર્તનને ઘટાડે છે,તે ક્યાં આવેલું હોય છે?
A
નેત્રપટલ (Retina)
B
કનિનિકા (Iris)
C
શ્વેતપટલ (Sclerotic)
D
પારદર્શક પટલ (Cornea)
Solution
(C) આંખ ત્રણ સ્તરોની બનેલી છે. સૌથી બહારનું સ્તર શ્વેતપટલ (Sclerotic) છે,જે ઘટ્ટ સંયોજક પેશીનું બનેલું છે. મધ્યનું સ્તર રક્તપટલ (Choroid) છે,જેમાં ઘણી રુધિરવાહિનીઓ હોય છે અને તે વાદળી રંગનું દેખાય છે. રક્તપટલ આંખના ગોળાના પાછળના બે-તૃતીયાંશ ભાગમાં પાતળું હોય છે,પરંતુ આગળના ભાગમાં તે જાડું થઈને સિલિયરી બોડી બનાવે છે. આ સ્તરમાં અસંખ્ય રંજકદ્રવ્ય કોષો (મેલાનોસાઇટ્સ) હોય છે જે તેને ઘેરો/કાળો દેખાવ આપે છે. આ કાળા રંજકદ્રવ્યનું મુખ્ય કાર્ય પ્રકાશના કિરણોનું શોષણ કરવાનું અને આંખના ગોળાની અંદર થતા આંતરિક પરાવર્તનને અટકાવવાનું છે,જેથી સ્પષ્ટ પ્રતિબિંબ મેળવી શકાય.
0 likesView Solution
16
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
એડિસન રોગનું કારણ શું છે?
A
એલ્ડોસ્ટેરોન અંતઃસ્ત્રાવનો અલ્પસ્ત્રાવ
B
એલ્ડોસ્ટેરોન અંતઃસ્ત્રાવનો અતિસ્ત્રાવ
C
કોર્ટિસોલ અંતઃસ્ત્રાવનો અલ્પસ્ત્રાવ
D
કોર્ટિસોલ અંતઃસ્ત્રાવનો અતિસ્ત્રાવ
Solution
(A) એડિસન રોગ મુખ્યત્વે એડ્રિનલ બાહ્યક (adrenal cortex) માંથી સ્ત્રવતા અંતઃસ્ત્રાવો,ખાસ કરીને ગ્લુકોકોર્ટિકોઇડ્સ જેવા કે કોર્ટિસોલ અને મિનરલોકોર્ટિકોઇડ્સ જેવા કે એલ્ડોસ્ટેરોનના અલ્પસ્ત્રાવ (hyposecretion) ને કારણે થાય છે. આ અંતઃસ્ત્રાવોની ઉણપને કારણે થાક,સ્નાયુઓની નબળાઈ,વજનમાં ઘટાડો અને બ્લડ પ્રેશરમાં ઘટાડો જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે. તેથી,આ એડ્રિનલ અંતઃસ્ત્રાવોનો અલ્પસ્ત્રાવ એ તેનું મુખ્ય કારણ છે.
0 likesView Solution
17
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
જે ઈંડામાં કોષરસના કેન્દ્રમાં જરદી (yolk) હોય અને પરિઘીય સ્તરમાં કોષરસ હોય તેને શું કહેવાય?
A
આઈસોલેસીથલ (Isolecithal)
B
માઈક્રોલેસીથલ (Microlecithal)
C
સેન્ટ્રોલેસીથલ (Centrolecithal)
D
ટેલોલેસીથલ (Telolecithal)
Solution
(C) $Centrolecithal$ ઈંડામાં,જરદી (yolk) અંડકોષના કેન્દ્રમાં કેન્દ્રિત હોય છે,જ્યારે કોષરસ પરિઘીય સ્તર સુધી મર્યાદિત હોય છે.
આ પ્રકારના ઈંડા સામાન્ય રીતે કીટકો (સંધિપાદ સમુદાય) માં જોવા મળે છે.
આ પ્રકારના ઈંડા સામાન્ય રીતે કીટકો (સંધિપાદ સમુદાય) માં જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
18
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
વિધાન: વાયરસને સજીવ ગણવામાં આવતા નથી.
કારણ: વાયરસ ન્યુક્લિયોપ્રોટીન છે અને તેમાં કોષીય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે,વગેરે.
કારણ: વાયરસ ન્યુક્લિયોપ્રોટીન છે અને તેમાં કોષીય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે,વગેરે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) વાયરસને સજીવ અને નિર્જીવ વચ્ચેની કડી માનવામાં આવે છે. તેમને સાચા સજીવો ગણવામાં આવતા નથી કારણ કે તેમની પાસે કોષીય રચના,સ્વતંત્ર ચયાપચયની મશીનરી અને યજમાન કોષની બહાર પ્રજનન કરવાની ક્ષમતાનો અભાવ હોય છે.
તેઓ પ્રોટીન કોટ (કેપ્સિડ) માં બંધાયેલ આનુવંશિક દ્રવ્ય ($DNA$ અથવા $RNA$) ના બનેલા હોય છે,જે તેમને ન્યુક્લિયોપ્રોટીન બનાવે છે.
તેમની પાસે કોષીય અંગિકાઓનો અભાવ હોવાથી અને તેઓ સ્વતંત્ર રીતે જીવન પ્રક્રિયાઓ કરી શકતા નથી,તેથી કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે કે શા માટે તેમને સજીવો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતા નથી.
તેઓ પ્રોટીન કોટ (કેપ્સિડ) માં બંધાયેલ આનુવંશિક દ્રવ્ય ($DNA$ અથવા $RNA$) ના બનેલા હોય છે,જે તેમને ન્યુક્લિયોપ્રોટીન બનાવે છે.
તેમની પાસે કોષીય અંગિકાઓનો અભાવ હોવાથી અને તેઓ સ્વતંત્ર રીતે જીવન પ્રક્રિયાઓ કરી શકતા નથી,તેથી કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે કે શા માટે તેમને સજીવો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતા નથી.
0 likesView Solution
19
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
વિધાન : વાદળીઓ (Sponges) પોરીફેરા (Porifera) સમુદાયમાં આવે છે.
કારણ : વાદળીઓમાં નલિકાતંત્ર (canal system) હોય છે.
કારણ : વાદળીઓમાં નલિકાતંત્ર (canal system) હોય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) વાદળીઓ બહુકોષીય સજીવો છે જે $Porifera$ સમુદાયમાં આવે છે.
તેઓ એક વિશિષ્ટ જલ-પરિવહન અથવા નલિકાતંત્ર ધરાવે છે,જે આ સમુદાયનું મુખ્ય લક્ષણ છે.
પાણી શરીરની દીવાલમાં આવેલા સૂક્ષ્મ છિદ્રો જેને $ostia$ કહેવાય છે તેના દ્વારા મધ્યસ્થ ગુહા $spongocoel$ માં પ્રવેશે છે અને $osculum$ દ્વારા બહાર નીકળે છે.
આ જલ-પરિવહનનો માર્ગ ખોરાક મેળવવામાં,શ્વસન વાયુઓની આપ-લે કરવામાં અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોના નિકાલમાં મદદરૂપ થાય છે.
નલિકાતંત્ર એ $Porifera$ સમુદાયનું નિદાનલક્ષી લક્ષણ હોવાથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.
તેઓ એક વિશિષ્ટ જલ-પરિવહન અથવા નલિકાતંત્ર ધરાવે છે,જે આ સમુદાયનું મુખ્ય લક્ષણ છે.
પાણી શરીરની દીવાલમાં આવેલા સૂક્ષ્મ છિદ્રો જેને $ostia$ કહેવાય છે તેના દ્વારા મધ્યસ્થ ગુહા $spongocoel$ માં પ્રવેશે છે અને $osculum$ દ્વારા બહાર નીકળે છે.
આ જલ-પરિવહનનો માર્ગ ખોરાક મેળવવામાં,શ્વસન વાયુઓની આપ-લે કરવામાં અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોના નિકાલમાં મદદરૂપ થાય છે.
નલિકાતંત્ર એ $Porifera$ સમુદાયનું નિદાનલક્ષી લક્ષણ હોવાથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.
0 likesView Solution
20
BiologyDifficultMCQAIIMS · 1998
વિધાન: કેમ્બિયમ એ પાર્શ્વીય વર્ધનશીલ પેશી (lateral meristem) છે અને તે પહોળાઈમાં વૃદ્ધિ પ્રેરે છે.
કારણ: પ્રકાંડમાં કેમ્બિયમ ફ્યુસિફોર્મ અને રે ઇનિશિયલ્સ (ray initials) નું બનેલું હોય છે.
કારણ: પ્રકાંડમાં કેમ્બિયમ ફ્યુસિફોર્મ અને રે ઇનિશિયલ્સ (ray initials) નું બનેલું હોય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) વિધાન સાચું છે કારણ કે વાહક એધા (vascular cambium) એ પાર્શ્વીય વર્ધનશીલ પેશી છે જે દ્વિતીય વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર છે,જે પ્રકાંડની જાડાઈ (પહોળાઈ) વધારે છે.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે વાહક એધા બે પ્રકારના કોષોની બનેલી હોય છે: ફ્યુસિફોર્મ ઇનિશિયલ્સ,જે અક્ષીય તંત્ર (જલવાહક અને અન્નવાહક તત્વો) બનાવે છે,અને રે ઇનિશિયલ્સ,જે ત્રિજ્યાવર્તી તંત્ર (વાહક મૃદુતક કિરણો) બનાવે છે.
આ વિશિષ્ટ કોષોની હાજરી એ બંધારણીય આધાર છે જે કેમ્બિયમને પાર્શ્વીય વર્ધનશીલ પેશી તરીકે કાર્ય કરવા અને દ્વિતીય પેશીઓ ઉત્પન્ન કરવામાં સક્ષમ બનાવે છે,તેથી કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે વાહક એધા બે પ્રકારના કોષોની બનેલી હોય છે: ફ્યુસિફોર્મ ઇનિશિયલ્સ,જે અક્ષીય તંત્ર (જલવાહક અને અન્નવાહક તત્વો) બનાવે છે,અને રે ઇનિશિયલ્સ,જે ત્રિજ્યાવર્તી તંત્ર (વાહક મૃદુતક કિરણો) બનાવે છે.
આ વિશિષ્ટ કોષોની હાજરી એ બંધારણીય આધાર છે જે કેમ્બિયમને પાર્શ્વીય વર્ધનશીલ પેશી તરીકે કાર્ય કરવા અને દ્વિતીય પેશીઓ ઉત્પન્ન કરવામાં સક્ષમ બનાવે છે,તેથી કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
0 likesView Solution
21
BiologyDifficultMCQAIIMS · 1998
વિધાન: અર્ધીકરણના પરિણામે એકકીય (haploid) કોષોનું નિર્માણ થાય છે.
કારણ: સિનેપ્સિસ (synapsis) લેપ્ટોટીન તબક્કા દરમિયાન થાય છે.
કારણ: સિનેપ્સિસ (synapsis) લેપ્ટોટીન તબક્કા દરમિયાન થાય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે અર્ધીકરણ એ ન્યૂનકારી વિભાજન છે જે રંગસૂત્રોની સંખ્યા અડધી કરે છે,જેના પરિણામે એકકીય કોષોનું નિર્માણ થાય છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે સિનેપ્સિસ,જે સમજાત રંગસૂત્રોની જોડ બનવાની પ્રક્રિયા છે,તે પૂર્વાવસ્થા-$I$ ના $zygotene$ તબક્કા દરમિયાન થાય છે,$leptotene$ તબક્કા દરમિયાન નહીં. $Leptotene$ તબક્કાની મુખ્ય લાક્ષણિકતા રંગસૂત્રોનું સંઘનન છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે સિનેપ્સિસ,જે સમજાત રંગસૂત્રોની જોડ બનવાની પ્રક્રિયા છે,તે પૂર્વાવસ્થા-$I$ ના $zygotene$ તબક્કા દરમિયાન થાય છે,$leptotene$ તબક્કા દરમિયાન નહીં. $Leptotene$ તબક્કાની મુખ્ય લાક્ષણિકતા રંગસૂત્રોનું સંઘનન છે.
0 likesView Solution
22
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
વિધાન: $CO_2$ ના સ્થાપન માટેનો $C_4$ પથ કેટલાક ઉષ્ણકટિબંધીય છોડમાં જોવા મળે છે.
કારણ: આ પથમાં,$CO_2$ નું સ્થાપન $3C$ સંયોજન દ્વારા થાય છે.
કારણ: આ પથમાં,$CO_2$ નું સ્થાપન $3C$ સંયોજન દ્વારા થાય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે $C_4$ પથ એ ઘણા ઉષ્ણકટિબંધીય છોડમાં પ્રકાશશ્વસન (photorespiration) ઘટાડવા માટેની ઉત્ક્રાંતિજન્ય અનુકૂલન છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે $C_4$ પથમાં,પ્રાથમિક $CO_2$ ગ્રાહક $3$-કાર્બન ધરાવતું સંયોજન ફોસ્ફોઈનોલ પાયરુવેટ $(PEP)$ છે,પરંતુ $CO_2$ નું સ્થાપન $4$-કાર્બન ધરાવતા સંયોજન ઓક્ઝેલોએસેટિક એસિડ $(OAA)$ માં થાય છે. '$3C$ સંયોજન દ્વારા સ્થાપન' એવું કહેવું ભ્રામક છે કારણ કે તે સૂચવે છે કે નીપજ $3C$ છે,જ્યારે વાસ્તવમાં સ્થાપન પ્રક્રિયામાં $3C$ ગ્રાહકનો ઉપયોગ કરીને $4C$ સ્થાયી નીપજ બને છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે $C_4$ પથમાં,પ્રાથમિક $CO_2$ ગ્રાહક $3$-કાર્બન ધરાવતું સંયોજન ફોસ્ફોઈનોલ પાયરુવેટ $(PEP)$ છે,પરંતુ $CO_2$ નું સ્થાપન $4$-કાર્બન ધરાવતા સંયોજન ઓક્ઝેલોએસેટિક એસિડ $(OAA)$ માં થાય છે. '$3C$ સંયોજન દ્વારા સ્થાપન' એવું કહેવું ભ્રામક છે કારણ કે તે સૂચવે છે કે નીપજ $3C$ છે,જ્યારે વાસ્તવમાં સ્થાપન પ્રક્રિયામાં $3C$ ગ્રાહકનો ઉપયોગ કરીને $4C$ સ્થાયી નીપજ બને છે.
0 likesView Solution
23
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
વિધાન: સ્નાયુનો થાક એટલે સ્નાયુનું શિથિલ ન થઈ શકવું.
કારણ: તે વારંવારના સંકોચનને કારણે લેક્ટિક એસિડના જમા થવાને લીધે થાય છે.
કારણ: તે વારંવારના સંકોચનને કારણે લેક્ટિક એસિડના જમા થવાને લીધે થાય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(A) સ્નાયુનો થાક એટલે લાંબા સમય સુધી અથવા વારંવાર ઉત્તેજના મળ્યા પછી સ્નાયુનું અસરકારક રીતે સંકોચન કે શિથિલ ન થઈ શકવાની સ્થિતિ.
આ સ્થિતિ મુખ્યત્વે સ્નાયુ પેશીમાં લેક્ટિક એસિડના જમા થવાને કારણે થાય છે,જે તીવ્ર અથવા વારંવારના સ્નાયુ સંકોચન દરમિયાન અજારક શ્વસનને કારણે ઉદ્ભવે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ સ્નાયુના થાકની ઘટના માટે યોગ્ય સમજૂતી આપે છે.
આ સ્થિતિ મુખ્યત્વે સ્નાયુ પેશીમાં લેક્ટિક એસિડના જમા થવાને કારણે થાય છે,જે તીવ્ર અથવા વારંવારના સ્નાયુ સંકોચન દરમિયાન અજારક શ્વસનને કારણે ઉદ્ભવે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ સ્નાયુના થાકની ઘટના માટે યોગ્ય સમજૂતી આપે છે.
0 likesView Solution
24
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
નીચેનામાંથી કયું યોગ્ય રીતે જોડાયેલું નથી?
A
મૂળ ગાંઠનો રોગ - $Meloidogyne \ javanica$
B
બાજરીનો સ્મટ - $Tolysporium \ penicillariae$
C
જવનો કવર્ડ સ્મટ - $Ustilago \ nuda$
D
બટાટાનો મોડો અંગારીયો રોગ - $Phytophthora \ infestans$
Solution
(C) સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
જવનો કવર્ડ સ્મટ રોગ $Ustilago \ hordei$ ફૂગ દ્વારા થાય છે,$Ustilago \ nuda$ દ્વારા નહીં.
$Ustilago \ nuda$ એ જવના લૂઝ સ્મટ (loose smut) માટે જવાબદાર છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ માં આપેલી જોડી ખોટી રીતે જોડાયેલી છે.
જવનો કવર્ડ સ્મટ રોગ $Ustilago \ hordei$ ફૂગ દ્વારા થાય છે,$Ustilago \ nuda$ દ્વારા નહીં.
$Ustilago \ nuda$ એ જવના લૂઝ સ્મટ (loose smut) માટે જવાબદાર છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ માં આપેલી જોડી ખોટી રીતે જોડાયેલી છે.
0 likesView Solution
25
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
જ્યારે જન્યુજનક (gametophyte) બીજાણુઓ (spores) દ્વારા નહીં પરંતુ બીજાણુજનક (sporophyte) ના અન્ય કોઈ ભાગ દ્વારા બને છે,ત્યારે તેને શું કહેવામાં આવે છે?
A
મલ્ટીસ્પોરી
B
પોલીસ્પોરી
C
એપોસ્પોરી
D
અંકુરણ
Solution
(C) એપોસ્પોરી એ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં બીજાણુઓના અર્ધીકરણ (meiosis) કે નિર્માણ વગર સીધું જ બીજાણુજનક (sporophyte) ના વાનસ્પતિક કોષોમાંથી જન્યુજનક (gametophyte) નો વિકાસ થાય છે. આ પ્રક્રિયા પેઢી એકાંતરણના સામાન્ય ચક્રને બાયપાસ કરે છે,જેમાં જન્યુજનક ઉત્પન્ન કરવા માટે બીજાણુઓની જરૂર હોય છે.
0 likesView Solution
26
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
સૌથી આદિમ જીવંત સસ્તન પ્રાણીઓ,જે ભૌગોલિક વિતરણમાંથી જૈવિક ઉત્ક્રાંતિનો પુરાવો પૂરો પાડે છે,તે ક્યાં જોવા મળે છે?
A
આફ્રિકા
B
ઓસ્ટ્રેલિયા
C
ચીન
D
ભારત
Solution
(B) સૌથી આદિમ જીવંત સસ્તન પ્રાણીઓ મોનોટ્રીમ્સ (ઈંડા મૂકતા સસ્તન પ્રાણીઓ) છે,જેમ કે પ્લેટિપસ અને એકિડના. આ પ્રાણીઓ મુખ્યત્વે ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યુ ગિનીમાં જોવા મળે છે. આ અલગ વિસ્તારોમાં તેમની હાજરી જૈવિક ઉત્ક્રાંતિ અને ખંડીય પ્રવાહ (continental drift) માટે નોંધપાત્ર પુરાવા પૂરા પાડે છે,કારણ કે તેઓ એક પ્રાચીન વંશનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે જે ભૌગોલિક અલગતાને કારણે ટકી શક્યા છે.
0 likesView Solution
27
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
કલ્ચર મીડિયમ (સંવર્ધન માધ્યમ) ની તૈયારીમાં વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાતી વનસ્પતિ સામગ્રી કઈ છે?
A
સાયકસ રિવોલ્યુટા
B
કોકોસ ન્યુસિફેરા
C
પાઈનસ લોન્ગીફોલિયા
D
બોરાસસ ફ્લેબેલિફર
Solution
(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
પ્લાન્ટ ટિશ્યુ કલ્ચર (વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધન) માધ્યમોને એક્સપ્લાન્ટના વિકાસ માટે ચોક્કસ પોષક તત્વોની જરૂર હોય છે.
$Cocos nucifera$ (નાળિયેર) ના ભ્રૂણપોષમાંથી મેળવેલ નાળિયેરનું દૂધ (Coconut milk), વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધન માધ્યમોમાં કોષ વિભાજન અને વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વૃદ્ધિ નિયામકો (ખાસ કરીને સાયટોકાઈનિન), વિટામિન્સ અને એમિનો એસિડના કુદરતી સ્ત્રોત તરીકે વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે.
પ્લાન્ટ ટિશ્યુ કલ્ચર (વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધન) માધ્યમોને એક્સપ્લાન્ટના વિકાસ માટે ચોક્કસ પોષક તત્વોની જરૂર હોય છે.
$Cocos nucifera$ (નાળિયેર) ના ભ્રૂણપોષમાંથી મેળવેલ નાળિયેરનું દૂધ (Coconut milk), વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધન માધ્યમોમાં કોષ વિભાજન અને વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વૃદ્ધિ નિયામકો (ખાસ કરીને સાયટોકાઈનિન), વિટામિન્સ અને એમિનો એસિડના કુદરતી સ્ત્રોત તરીકે વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે.
0 likesView Solution
28
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
ગોકળગાય (slugs and snails) દ્વારા થતા પરાગનયનને શું કહેવામાં આવે છે?
A
ઓર્નિથોફિલસ (Ornithophilous)
B
મેલેકોફિલસ (Malacophilous)
C
એનિમોફિલસ (Anemophilous)
D
કાઈરોપ્ટેરોફિલસ (Chiropterophilous)
Solution
(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
ગોકળગાય (snails and slugs) દ્વારા થતા પરાગનયનને $Malacophily$ (મેલેકોફિલી) કહેવામાં આવે છે.
$Ornithophilous$ એટલે પક્ષીઓ દ્વારા થતું પરાગનયન.
$Anemophilous$ એટલે પવન દ્વારા થતું પરાગનયન.
$Chiropterophilous$ એટલે ચામાચીડિયા દ્વારા થતું પરાગનયન.
ગોકળગાય દ્વારા પરાગનયન પામતી વનસ્પતિનું ઉદાહરણ $Arisaema$ (કોબ્રા પ્લાન્ટ) છે.
ગોકળગાય (snails and slugs) દ્વારા થતા પરાગનયનને $Malacophily$ (મેલેકોફિલી) કહેવામાં આવે છે.
$Ornithophilous$ એટલે પક્ષીઓ દ્વારા થતું પરાગનયન.
$Anemophilous$ એટલે પવન દ્વારા થતું પરાગનયન.
$Chiropterophilous$ એટલે ચામાચીડિયા દ્વારા થતું પરાગનયન.
ગોકળગાય દ્વારા પરાગનયન પામતી વનસ્પતિનું ઉદાહરણ $Arisaema$ (કોબ્રા પ્લાન્ટ) છે.
0 likesView Solution
29
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
મનુષ્યનું જરાયુ (Placenta) કયા પ્રકારનું છે?
A
હિમો-કોરિયલ (Haemo-chorialis)
B
સિન્ડેસ્મો-કોરિયલ (Syndesmo-chorialis)
C
એન્ડોથેલિયો-કોરિયલ (Endothelio-chorialis)
D
એપિથેલિયો-કોરિયલ (Epithelio-chorialis)
Solution
(A) મનુષ્યોમાં,જરાયુને $Haemo-chorialis$ પ્રકાર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
આનો અર્થ એ છે કે કોરિયોનિક વિલી સીધા જ માતાના રક્તમાં ડૂબેલા હોય છે કારણ કે માતાની એન્ડોથેલિયમ,સંયોજક પેશી અને ગર્ભાશયનું અધિચ્છદ (epithelium) ક્ષીણ થઈ જાય છે.
આ પ્રકારનું જરાયુ માતા અને ગર્ભના રક્ત વચ્ચે પોષક તત્વો,વાયુઓ અને નકામા પદાર્થોની કાર્યક્ષમ આપ-લે માટે મદદરૂપ થાય છે.
આનો અર્થ એ છે કે કોરિયોનિક વિલી સીધા જ માતાના રક્તમાં ડૂબેલા હોય છે કારણ કે માતાની એન્ડોથેલિયમ,સંયોજક પેશી અને ગર્ભાશયનું અધિચ્છદ (epithelium) ક્ષીણ થઈ જાય છે.
આ પ્રકારનું જરાયુ માતા અને ગર્ભના રક્ત વચ્ચે પોષક તત્વો,વાયુઓ અને નકામા પદાર્થોની કાર્યક્ષમ આપ-લે માટે મદદરૂપ થાય છે.
0 likesView Solution
30
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
દેડકાના ટેડપોલના કાયાંતરણ (metamorphosis) દરમિયાન કઈ રચના અપરિવર્તિત રહે છે?
A
ફેફસાં
B
હૃદય
C
આંતરડું
D
ચેતાતંત્ર
Solution
(D) દેડકાના ટેડપોલના કાયાંતરણ દરમિયાન, જલીય અને શાકાહારી ડિંભમાંથી સ્થળજ અને માંસાહારી પુખ્ત પ્રાણીમાં રૂપાંતરિત થવા માટે નોંધપાત્ર શારીરિક અને દેહધાર્મિક ફેરફારો થાય છે.
$1$. આહાર શાકાહારી (શેવાળ) થી માંસાહારી (કીટકો) માં બદલાતા $Intestine$ (આંતરડા) ની લંબાઈમાં મોટો ઘટાડો થાય છે.
$2$. પ્રાણી જ્યારે ઝાલર દ્વારા થતા શ્વસનમાંથી ફેફસાં દ્વારા થતા શ્વસન તરફ વળે છે ત્યારે $Lung$ (ફેફસાં) નો વિકાસ થાય છે.
$3$. રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં સિંગલ-સર્કિટમાંથી ડબલ-સર્કિટ સિસ્ટમમાં ફેરફારને અનુકૂળ થવા માટે $Heart$ (હૃદય) ની રચનામાં ફેરફાર થાય છે.
$4$. $Nervous \text{ } system$ (ચેતાતંત્ર) તેના મૂળભૂત સંગઠનમાં મૂળભૂત રીતે સમાન રહે છે, જોકે પુખ્ત દેડકાના જટિલ વર્તનને ટેકો આપવા માટે તેમાં પરિપક્વતા અને સુધારણા થાય છે.
$1$. આહાર શાકાહારી (શેવાળ) થી માંસાહારી (કીટકો) માં બદલાતા $Intestine$ (આંતરડા) ની લંબાઈમાં મોટો ઘટાડો થાય છે.
$2$. પ્રાણી જ્યારે ઝાલર દ્વારા થતા શ્વસનમાંથી ફેફસાં દ્વારા થતા શ્વસન તરફ વળે છે ત્યારે $Lung$ (ફેફસાં) નો વિકાસ થાય છે.
$3$. રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં સિંગલ-સર્કિટમાંથી ડબલ-સર્કિટ સિસ્ટમમાં ફેરફારને અનુકૂળ થવા માટે $Heart$ (હૃદય) ની રચનામાં ફેરફાર થાય છે.
$4$. $Nervous \text{ } system$ (ચેતાતંત્ર) તેના મૂળભૂત સંગઠનમાં મૂળભૂત રીતે સમાન રહે છે, જોકે પુખ્ત દેડકાના જટિલ વર્તનને ટેકો આપવા માટે તેમાં પરિપક્વતા અને સુધારણા થાય છે.
0 likesView Solution
31
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
રંગસૂત્ર પર બે જોડાયેલા જનીનો વચ્ચેનું અંતર ક્રોસ-ઓવર એકમોમાં માપવામાં આવે છે,જે છે:
A
તેમની વચ્ચે ક્રોસિંગ ઓવરનો ગુણોત્તર
B
ક્રોસ-ઓવર મૂલ્ય
C
તેમની વચ્ચે અન્ય જનીનોની સંખ્યા
D
આમાંથી કોઈ નહીં
Solution
(B) રંગસૂત્ર પર બે જોડાયેલા જનીનો વચ્ચેનું અંતર મેપ યુનિટ અથવા સેન્ટિમોર્ગન $(cM)$ માં માપવામાં આવે છે.
આ અંતર તેમની વચ્ચે થતા ક્રોસિંગ ઓવરની આવૃત્તિના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
ક્રોસ-ઓવર મૂલ્ય (અથવા પુનઃસંયોજન આવૃત્તિ) એ સંતતિની ટકાવારી દર્શાવે છે જે પુનઃસંયોજિત લક્ષણો ધરાવે છે.
તેથી,અંતરને ક્રોસ-ઓવર મૂલ્ય તરીકે માપવામાં આવે છે.
આ અંતર તેમની વચ્ચે થતા ક્રોસિંગ ઓવરની આવૃત્તિના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
ક્રોસ-ઓવર મૂલ્ય (અથવા પુનઃસંયોજન આવૃત્તિ) એ સંતતિની ટકાવારી દર્શાવે છે જે પુનઃસંયોજિત લક્ષણો ધરાવે છે.
તેથી,અંતરને ક્રોસ-ઓવર મૂલ્ય તરીકે માપવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
32
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન નીચેનામાંથી કયો $RNA$ કોષરસમાં રહેલા એમિનો એસિડના પૂલમાંથી ચોક્કસ એમિનો એસિડને રાઈબોઝોમ સુધી લઈ જાય છે?
A
$tRNA$
B
$mRNA$
C
$rRNA$
D
આ તમામ
Solution
(A) $tRNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$) એ એડેપ્ટર અણુ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેની ઘણી વિવિધતાઓ હોય છે,જેમાં દરેક વિવિધતા ચોક્કસ એમિનો એસિડ માટે વિશિષ્ટ હોય છે.
પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન,$tRNA$ કોષરસમાં રહેલા એમિનો એસિડના પૂલમાંથી તેના ચોક્કસ એમિનો એસિડને પસંદ કરે છે અને તેને રાઈબોઝોમ પર રહેલા $mRNA$ ટેમ્પલેટ સુધી પહોંચાડે છે.
આ પ્રક્રિયા સુનિશ્ચિત કરે છે કે એમિનો એસિડ આનુવંશિક કોડ દ્વારા નિર્દિષ્ટ ક્રમમાં ઉમેરવામાં આવે છે.
તેની ઘણી વિવિધતાઓ હોય છે,જેમાં દરેક વિવિધતા ચોક્કસ એમિનો એસિડ માટે વિશિષ્ટ હોય છે.
પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન,$tRNA$ કોષરસમાં રહેલા એમિનો એસિડના પૂલમાંથી તેના ચોક્કસ એમિનો એસિડને પસંદ કરે છે અને તેને રાઈબોઝોમ પર રહેલા $mRNA$ ટેમ્પલેટ સુધી પહોંચાડે છે.
આ પ્રક્રિયા સુનિશ્ચિત કરે છે કે એમિનો એસિડ આનુવંશિક કોડ દ્વારા નિર્દિષ્ટ ક્રમમાં ઉમેરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
33
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
નીચેનામાંથી કયું જનીનિક નથી અને પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે ઉપયોગી છે?
A
$DNA$
B
$zRNA$
C
$mRNA$
D
આમાંથી કોઈ નહીં
Solution
(C) $mRNA$ (મેસેન્જર $RNA$) એ એક બિન-જનીનિક $RNA$ અણુ છે જે $DNA$ માંથી જનીનિક સંકેતને રિબોઝોમ્સ સુધી લઈ જાય છે. તે પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલા બનાવવા માટે જરૂરી ચોક્કસ એમિનો એસિડના ક્રમ માટેની સૂચનાઓ ધરાવે છે,તેથી તે પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે આવશ્યક છે.
0 likesView Solution
34
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
જે જનીનો માત્ર $Y$ રંગસૂત્રના વિભેદક પ્રદેશ (differential region) પૂરતા જ મર્યાદિત હોય છે,તેમને શું કહેવામાં આવે છે?
A
ઉત્પરિવર્તિત (Mutant)
B
દૈહિક (Autosomal)
C
હોલેન્ડ્રિક (Holandric)
D
સંપૂર્ણ લિંગ-સંલગ્ન (Completely sex-linked)
Solution
(C) $Y$ રંગસૂત્રના વિભેદક (અસમજાત) પ્રદેશ પર હાજર જનીનો સીધા પિતામાંથી પુત્રમાં વારસામાં ઉતરે છે.
આ જનીનોને હોલેન્ડ્રિક જનીનો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ માત્ર $Y$ રંગસૂત્ર પર આવેલા હોવાથી,$X$ રંગસૂત્ર પર તેમના અનુરૂપ વૈકલ્પિક કારકો (alleles) હોતા નથી અને તે તમામ નર સંતતિમાં અભિવ્યક્ત થાય છે જેઓ $Y$ રંગસૂત્ર વારસામાં મેળવે છે.
આ જનીનોને હોલેન્ડ્રિક જનીનો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ માત્ર $Y$ રંગસૂત્ર પર આવેલા હોવાથી,$X$ રંગસૂત્ર પર તેમના અનુરૂપ વૈકલ્પિક કારકો (alleles) હોતા નથી અને તે તમામ નર સંતતિમાં અભિવ્યક્ત થાય છે જેઓ $Y$ રંગસૂત્ર વારસામાં મેળવે છે.
0 likesView Solution
35
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
સૌથી આદિમ જીવંત સસ્તન પ્રાણીઓ,જે તેમના ભૌગોલિક વિતરણ દ્વારા જૈવિક ઉત્ક્રાંતિના પુરાવા પૂરા પાડે છે,તે ક્યાં જોવા મળે છે?
A
ચીન
B
ભારત
C
ઓસ્ટ્રેલિયા
D
આફ્રિકા
Solution
(C) સૌથી આદિમ જીવંત સસ્તન પ્રાણીઓ મોનોટ્રીમ્સ (ઈંડા મૂકતા સસ્તન પ્રાણીઓ) છે,જેમ કે પ્લેટિપસ અને એકિડના. આ સજીવો મુખ્યત્વે ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યુ ગિનીમાં જોવા મળે છે. તેમનું વિશિષ્ટ ભૌગોલિક વિતરણ અને આદિમ લાક્ષણિકતાઓ જૈવિક ઉત્ક્રાંતિ માટે નોંધપાત્ર પુરાવા પૂરા પાડે છે,જે દર્શાવે છે કે કેવી રીતે અલગ પડેલા ભૂમિખંડોએ પૂર્વજ સસ્તન વંશાવળીના અસ્તિત્વને ટકાવી રાખવામાં મદદ કરી છે.
0 likesView Solution
36
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
નીચેનામાંથી કયો રોગ એલર્જીક પ્રતિક્રિયાને કારણે થાય છે?
A
ગોઇટર
B
એન્ટરિક ફીવર (ટાઈફોઈડ)
C
ત્વચાનું કેન્સર
D
હે ફીવર
Solution
(D) એલર્જી એ પર્યાવરણમાં હાજર અમુક એન્ટિજેન્સ સામે રોગપ્રતિકારક તંત્રની અતિશયોક્તિપૂર્ણ પ્રતિક્રિયા છે.
$Hay$ $fever$ (જેને એલર્જીક રાઈનાઈટિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ પરાગરજ જેવા એલર્જનને કારણે થતી એલર્જીક પ્રતિક્રિયાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
ગોઇટર આયોડિનની ઉણપને કારણે થાય છે.
એન્ટરિક ફીવર (ટાઈફોઈડ) એ $Salmonella$ $typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો ચેપ છે.
ત્વચાનું કેન્સર અનિયંત્રિત કોષ વિભાજનને કારણે થાય છે,જે ઘણીવાર $UV$ કિરણોત્સર્ગના સંપર્કને કારણે હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
$Hay$ $fever$ (જેને એલર્જીક રાઈનાઈટિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ પરાગરજ જેવા એલર્જનને કારણે થતી એલર્જીક પ્રતિક્રિયાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
ગોઇટર આયોડિનની ઉણપને કારણે થાય છે.
એન્ટરિક ફીવર (ટાઈફોઈડ) એ $Salmonella$ $typhi$ નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા થતો ચેપ છે.
ત્વચાનું કેન્સર અનિયંત્રિત કોષ વિભાજનને કારણે થાય છે,જે ઘણીવાર $UV$ કિરણોત્સર્ગના સંપર્કને કારણે હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
37
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
'Alloxan' વડે કરવામાં આવતી સારવાર કોનો નાશ કરે છે?
A
$STH$ કોષો
B
સ્વાદુપિંડના આઈલેટ્સ ઓફ લેંગરહેન્સના $Beta-$ કોષો
C
સર્ટોલી કોષો
D
લેડિગ કોષો
Solution
(B) Alloxan એ ગ્લુકોઝનું એક ઝેરી એનાલોગ છે જે સ્વાદુપિંડમાં આવેલા આઈલેટ્સ ઓફ લેંગરહેન્સના $Beta-$ કોષોનો પસંદગીયુક્ત રીતે નાશ કરે છે.
આ $Beta-$ કોષો ઇન્સ્યુલિનના ઉત્પાદન અને સ્ત્રાવ માટે જવાબદાર હોય છે.
આ કોષોનો નાશ કરીને,Alloxan પ્રયોગશાળાના પ્રાણીઓમાં પ્રાયોગિક ડાયાબિટીસ મેલિટસ (મધુપ્રમેહ) ઉત્પન્ન કરે છે,તેથી તે આ રોગના અભ્યાસ માટે એક પ્રમાણભૂત સાધન છે.
આ $Beta-$ કોષો ઇન્સ્યુલિનના ઉત્પાદન અને સ્ત્રાવ માટે જવાબદાર હોય છે.
આ કોષોનો નાશ કરીને,Alloxan પ્રયોગશાળાના પ્રાણીઓમાં પ્રાયોગિક ડાયાબિટીસ મેલિટસ (મધુપ્રમેહ) ઉત્પન્ન કરે છે,તેથી તે આ રોગના અભ્યાસ માટે એક પ્રમાણભૂત સાધન છે.
0 likesView Solution
38
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
એક વનસ્પતિ કોષમાં સંપૂર્ણ છોડમાં વિકસિત થવાની ક્ષમતા હોય છે. વનસ્પતિ કોષના આ ગુણધર્મને શું કહેવામાં આવે છે?
A
પેશી સંવર્ધન (Tissue culture)
B
પૂર્ણક્ષમતા (Totipotency)
C
બહુક્ષમતા (Pluripotency)
D
જનીન ક્લોનિંગ (Gene cloning)
Solution
(B) એક વનસ્પતિ કોષની વિભાજન પામીને અને વિભેદન પામીને સંપૂર્ણ, પુખ્ત છોડમાં વિકસિત થવાની ક્ષમતાને $Totipotency$ (પૂર્ણક્ષમતા) કહેવામાં આવે છે।
આ જૈવિક ઘટના $Tissue \text{ } culture$ (પેશી સંવર્ધન) તકનીકોનો પાયાનો આધાર બનાવે છે, જેમાં એક્સપ્લાન્ટ્સને પોષક માધ્યમમાં ઉછેરીને સંપૂર્ણ છોડનું પુનર્જનન કરવામાં આવે છે।
આ જૈવિક ઘટના $Tissue \text{ } culture$ (પેશી સંવર્ધન) તકનીકોનો પાયાનો આધાર બનાવે છે, જેમાં એક્સપ્લાન્ટ્સને પોષક માધ્યમમાં ઉછેરીને સંપૂર્ણ છોડનું પુનર્જનન કરવામાં આવે છે।
0 likesView Solution
39
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
નીચેનામાંથી કોને પાણીમાં ઓગાળવાથી બોર્ડો મિશ્રણ (Bordeaux mixture) બને છે?
A
કોપર સલ્ફેટ
B
કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ
C
$(a)$ અને $(b)$ બંને
D
આમાંથી કોઈ નહીં
Solution
(C) બોર્ડો મિશ્રણ એ વનસ્પતિઓમાં ફૂગજન્ય રોગોને નિયંત્રિત કરવા માટે વપરાતી ફૂગનાશક દવા છે.
તે પાણીમાં કોપર સલ્ફેટ $(CuSO_4)$ અને કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ ($Ca(OH)_2$,જેને સ્લેક્ડ લાઈમ પણ કહેવાય છે) ને મિશ્ર કરીને તૈયાર કરવામાં આવે છે.
તેથી,મિશ્રણ બનાવવા માટે $(a)$ અને $(b)$ બંનેની જરૂર પડે છે.
તે પાણીમાં કોપર સલ્ફેટ $(CuSO_4)$ અને કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ ($Ca(OH)_2$,જેને સ્લેક્ડ લાઈમ પણ કહેવાય છે) ને મિશ્ર કરીને તૈયાર કરવામાં આવે છે.
તેથી,મિશ્રણ બનાવવા માટે $(a)$ અને $(b)$ બંનેની જરૂર પડે છે.
0 likesView Solution
40
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
ફાયટોટ્રોન (Phytotron) એ એક એવું સાધન છે જેના દ્વારા
A
વનસ્પતિઓમાં વિકૃતિઓ (Mutations) ઉત્પન્ન થાય છે
B
વનસ્પતિઓને નિયંત્રિત પર્યાવરણમાં ઉગાડવામાં આવે છે
C
પ્રોટોન મુક્ત થાય છે
D
પર્ણ પતન (Leaf fall) એબ્સિસન સ્તર પર થાય છે
Solution
(B) ફાયટોટ્રોન $(Phytotron)$ એ એક વિશિષ્ટ ગ્રોથ ચેમ્બર અથવા સુવિધા છે જે વનસ્પતિઓને સખત રીતે નિયંત્રિત પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં ઉગાડવા માટે બનાવવામાં આવી છે.
તે સંશોધકોને વનસ્પતિના વિકાસ,વૃદ્ધિ અને શારીરિક પ્રતિભાવોનો પુનઃઉત્પાદનક્ષમ રીતે અભ્યાસ કરવા માટે તાપમાન,પ્રકાશ,ભેજ અને $CO_2$ ની સાંદ્રતા જેવા પરિબળોમાં ફેરફાર કરવાની મંજૂરી આપે છે.
તે સંશોધકોને વનસ્પતિના વિકાસ,વૃદ્ધિ અને શારીરિક પ્રતિભાવોનો પુનઃઉત્પાદનક્ષમ રીતે અભ્યાસ કરવા માટે તાપમાન,પ્રકાશ,ભેજ અને $CO_2$ ની સાંદ્રતા જેવા પરિબળોમાં ફેરફાર કરવાની મંજૂરી આપે છે.
0 likesView Solution
41
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
પરિસ્થિતિકીય તંત્રમાં સંબંધોને શેમાં દર્શાવી શકાય છે?
A
શક્તિનો પિરામિડ
B
બાયોમાસનો પિરામિડ
C
સંખ્યાનો પિરામિડ
D
આ તમામ
Solution
(D) પરિસ્થિતિકીય પિરામિડ એ પરિસ્થિતિકીય તંત્રમાં વિવિધ પોષક સ્તરો વચ્ચેના સંબંધોનું આલેખકીય નિરૂપણ છે.
આ સંબંધોને શક્તિના પિરામિડ,બાયોમાસના પિરામિડ અને સંખ્યાના પિરામિડ દ્વારા દર્શાવી શકાય છે.
તેથી,આ તમામ વિકલ્પો પરિસ્થિતિકીય તંત્રમાં સંબંધોને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.
આ સંબંધોને શક્તિના પિરામિડ,બાયોમાસના પિરામિડ અને સંખ્યાના પિરામિડ દ્વારા દર્શાવી શકાય છે.
તેથી,આ તમામ વિકલ્પો પરિસ્થિતિકીય તંત્રમાં સંબંધોને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
42
BiologyEasyMCQAIIMS · 1998
પૃથ્વીની સપાટી પર પાણી,હવા અને જમીન સાથે જીવંત પદાર્થોના આવરણને શું કહેવામાં આવે છે?
A
શિલાવરણ (Lithosphere)
B
જીવાવરણ (Biosphere)
C
જલાવરણ (Hydrosphere)
D
વાતાવરણ (Atmosphere)
Solution
(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
જીવાવરણ એ એક વૈશ્વિક પારિસ્થિતિકીય તંત્ર છે જે તમામ જીવંત સજીવો અને તેમના સંબંધોને એકીકૃત કરે છે,જેમાં શિલાવરણ (જમીન),જલાવરણ (પાણી) અને વાતાવરણ (હવા) ના ઘટકો સાથેની તેમની આંતરક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે.
તેમાં તમામ જીવંત સજીવો (જૈવિક ઘટકો) અને તેઓ જે ભૌતિક પર્યાવરણમાં રહે છે (અજૈવિક ઘટકો) તેનો સમાવેશ થાય છે.
જીવાવરણ એ એક વૈશ્વિક પારિસ્થિતિકીય તંત્ર છે જે તમામ જીવંત સજીવો અને તેમના સંબંધોને એકીકૃત કરે છે,જેમાં શિલાવરણ (જમીન),જલાવરણ (પાણી) અને વાતાવરણ (હવા) ના ઘટકો સાથેની તેમની આંતરક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે.
તેમાં તમામ જીવંત સજીવો (જૈવિક ઘટકો) અને તેઓ જે ભૌતિક પર્યાવરણમાં રહે છે (અજૈવિક ઘટકો) તેનો સમાવેશ થાય છે.
0 likesView Solution
43
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
કયા જીવમ (biome) માં ઉનાળા દરમિયાન મધ્યમ વરસાદ જોવા મળે છે?
A
રણ
B
ઘાસના મેદાનો
C
ઝાંખરાવાળા જંગલો
D
પાનખર જંગલો
Solution
(D) પાનખર જંગલો (Deciduous forests) મધ્યમ વરસાદ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે,જે વાર્ષિક ધોરણે તેમના પાંદડા ખેરવતા વૃક્ષોના વિકાસ માટે પૂરતો છે. આ જીવમ સામાન્ય રીતે સ્પષ્ટ ઋતુઓનો અનુભવ કરે છે,જેમાં ઉનાળાના સમયગાળા દરમિયાન મધ્યમ વરસાદ પડે છે જે પહોળા પાંદડાવાળા વૃક્ષોની ગીચ છત્રછાયાને ટેકો આપે છે.
0 likesView Solution
44
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
ભારતમાં ઉષ્ણકટિબંધીય ભેજવાળા સદાબહાર વર્ષાવનો ક્યાં જોવા મળતા નથી?
A
તમિલનાડુ
B
અંદામાન
C
પશ્ચિમ બંગાળ
D
મધ્ય પ્રદેશ
Solution
(D) ભારતમાં ઉષ્ણકટિબંધીય ભેજવાળા સદાબહાર જંગલો મુખ્યત્વે પશ્ચિમ ઘાટ, અંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ અને ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યો (પશ્ચિમ બંગાળ સહિત) જેવા વધુ વરસાદવાળા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે.
$\text{મધ્ય પ્રદેશ}$ મધ્ય ભારતમાં આવેલું છે અને ત્યાં દરિયાકાંઠાના કે ઉત્તર-પૂર્વીય વિસ્તારોની સરખામણીમાં ઓછો વરસાદ પડતો હોવાથી, ત્યાં ઉષ્ણકટિબંધીય ભેજવાળા સદાબહાર વર્ષાવનોને બદલે ઉષ્ણકટિબંધીય સૂકા પાનખર જંગલો જોવા મળે છે.
$\text{મધ્ય પ્રદેશ}$ મધ્ય ભારતમાં આવેલું છે અને ત્યાં દરિયાકાંઠાના કે ઉત્તર-પૂર્વીય વિસ્તારોની સરખામણીમાં ઓછો વરસાદ પડતો હોવાથી, ત્યાં ઉષ્ણકટિબંધીય ભેજવાળા સદાબહાર વર્ષાવનોને બદલે ઉષ્ણકટિબંધીય સૂકા પાનખર જંગલો જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
45
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
વિધાન: ભ્રૂણપોષ (Endosperm) એ પોષક પેશી છે અને તે ત્રિકીય (triploid) હોય છે.
કારણ: ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર અને બીજા નર જન્યુના જોડાણથી થાય છે. તેનો ઉપયોગ વિકાસ પામતા ભ્રૂણ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
કારણ: ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર અને બીજા નર જન્યુના જોડાણથી થાય છે. તેનો ઉપયોગ વિકાસ પામતા ભ્રૂણ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પણ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પણ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) બેવડા ફલનની પ્રક્રિયામાં એક નર જન્યુ $(n)$ અને દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર $(2n)$ નું જોડાણ થઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(3n)$ બને છે.
આ પ્રક્રિયાને ત્રિકીય જોડાણ (triple fusion) કહેવામાં આવે છે.
પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્રમાંથી ભ્રૂણપોષનો વિકાસ થાય છે,જે ત્રિકીય $(3n)$ પોષક પેશી છે.
ભ્રૂણપોષ વિકાસ પામતા ભ્રૂણને જરૂરી પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે.
આ પ્રક્રિયાને ત્રિકીય જોડાણ (triple fusion) કહેવામાં આવે છે.
પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્રમાંથી ભ્રૂણપોષનો વિકાસ થાય છે,જે ત્રિકીય $(3n)$ પોષક પેશી છે.
ભ્રૂણપોષ વિકાસ પામતા ભ્રૂણને જરૂરી પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે.
0 likesView Solution
46
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
વિધાન: આપણે જીવનની ઉત્પત્તિના તમામ પ્રત્યક્ષ પુરાવા ગુમાવી દીધા છે.
કારણ: પુરાવાઓની સુરક્ષા માટે જવાબદાર વ્યક્તિઓ કુશળ નહોતા.
કારણ: પુરાવાઓની સુરક્ષા માટે જવાબદાર વ્યક્તિઓ કુશળ નહોતા.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે જીવનની ઉત્પત્તિ અબજો વર્ષો પહેલા થઈ હતી,અને પ્લેટ ટેક્ટોનિક્સ,ધોવાણ અને આબોહવા પરિવર્તન જેવી ભૌગોલિક પ્રક્રિયાઓએ તે સમયના મોટાભાગના પ્રત્યક્ષ પુરાવાઓ (અશ્મિઓ અથવા સંક્રાંતિક સ્વરૂપો) નાશ કરી દીધા છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે પુરાવાઓનું નુકસાન એ એક કુદરતી ભૌગોલિક અને પર્યાવરણીય ઘટના છે,તે માનવીય બેદરકારી અથવા સંરક્ષણમાં કૌશલ્યના અભાવનું પરિણામ નથી.
કારણ ખોટું છે કારણ કે પુરાવાઓનું નુકસાન એ એક કુદરતી ભૌગોલિક અને પર્યાવરણીય ઘટના છે,તે માનવીય બેદરકારી અથવા સંરક્ષણમાં કૌશલ્યના અભાવનું પરિણામ નથી.
0 likesView Solution
47
BiologyMediumMCQAIIMS · 1998
વિધાન: નર $Anopheles$ મચ્છરના કરડવાથી માણસને મેલેરિયા થવાની કોઈ શક્યતા નથી.
કારણ: તે $Plasmodium$ ની બિન-ઝેરી જાતિ ધરાવે છે.
કારણ: તે $Plasmodium$ ની બિન-ઝેરી જાતિ ધરાવે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે નર $Anopheles$ મચ્છર વનસ્પતિના રસ અને ફૂલોના મધ પર નભે છે,લોહી પર નહીં.
તેમની પાસે મનુષ્યોને કરડવા અને રોગકારક જીવાણુઓ ફેલાવવા માટે જરૂરી છિદ્ર પાડતા અને ચૂસતા મુખાગો હોતા નથી.
કારણ ખોટું છે કારણ કે નર $Anopheles$ મચ્છર $Plasmodium$ ધરાવતા જ નથી,પછી ભલે તે ગમે તેટલા બિન-ઝેરી હોય. $Plasmodium$ ને તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરવા અને મનુષ્યોમાં ફેલાવવા માટે માદા $Anopheles$ મચ્છરની જરૂર હોય છે.
તેમની પાસે મનુષ્યોને કરડવા અને રોગકારક જીવાણુઓ ફેલાવવા માટે જરૂરી છિદ્ર પાડતા અને ચૂસતા મુખાગો હોતા નથી.
કારણ ખોટું છે કારણ કે નર $Anopheles$ મચ્છર $Plasmodium$ ધરાવતા જ નથી,પછી ભલે તે ગમે તેટલા બિન-ઝેરી હોય. $Plasmodium$ ને તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરવા અને મનુષ્યોમાં ફેલાવવા માટે માદા $Anopheles$ મચ્છરની જરૂર હોય છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real AIIMS style covering Biology with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Biology papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live AIIMS mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Biology questions are in AIIMS 1998?
There are 47 Biology questions from the AIIMS 1998 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are AIIMS 1998 Biology solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice AIIMS 1998 Biology as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AIIMS mock test covering Biology with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Biology papers from AIIMS previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AIIMS Biology questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Biology Paper
Pick AIIMS 1998 Biology questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.