સંક્રાંતિ તત્વોના ઓક્સાઈડ અને ઓક્સોએનાયન પર નોંધ લખો.

(N/A) ઓક્સિજનની ધાતુઓની ઊંચી ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓને સ્થાયી કરવાની ક્ષમતા ફ્લોરિન કરતા વધારે છે કારણ કે તે ધાતુ સાથે બહુબંધ બનાવે છે.
નીચી ઓક્સિડેશન અવસ્થા ધરાવતા ધાતુના ઓક્સાઈડ બેઝિક હોય છે,જ્યારે સૌથી ઊંચી ઓક્સિડેશન અવસ્થા ધરાવતા ઓક્સાઈડ એસિડિક હોય છે. મધ્યવર્તી ઓક્સિડેશન અવસ્થા ધરાવતા ધાતુના ઓક્સાઈડ ઉભયગુણી (amphoteric) હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે: $Mn_{2}O_{7}$ એસિડિક છે,$MnO$ બેઝિક છે,જ્યારે $Mn_{3}O_{4}$,$Mn_{2}O_{3}$ અને $MnO_{2}$ ઉભયગુણી છે. તેવી જ રીતે $CrO$ બેઝિક છે પરંતુ $Cr_{2}O_{3}$ ઉભયગુણી છે.
ઓક્સાઈડ સામાન્ય રીતે ઊંચા તાપમાને ધાતુઓની ઓક્સિજન સાથેની પ્રતિક્રિયા દ્વારા બને છે. સ્કેન્ડિયમ માત્ર એક ઓક્સાઈડ $Sc_{2}O_{3}$ બનાવે છે જેમાં તેની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $(+3)$ છે. ઓક્સિડેશન અવસ્થા સમૂહ ક્રમાંક સાથે સુસંગત હોય છે,જે મેંગેનીઝ સુધી જોવા મળે છે (દા.ત.,$Mn_{2}O_{7}$). મેંગેનીઝ પછી,આયર્ન સિવાય અન્ય કોઈ તત્વ $M_{2}O_{3}$ પ્રકારનો ઓક્સાઈડ બનાવતું નથી (દા.ત.,$Fe_{2}O_{3}$).
જોકે ફેરેટ્સ $(FeO_{4}^{2-})$ આલ્કલાઇન માધ્યમમાં બને છે,તેઓ સરળતાથી વિઘટન પામીને $Fe_{2}O_{3}$ અને $O_{2}$ આપે છે. ઓક્સાઈડ સિવાય,ઓક્સોકેટાયન્સ $V^{+5}$ ને $VO_{2}^{+}$ તરીકે,$V^{4+}$ ને $VO^{2+}$ તરીકે અને $Ti^{4+}$ ને $TiO^{2+}$ તરીકે સ્થાયી કરે છે. $V_{2}O_{5}$ ઉભયગુણી છે,જોકે મુખ્યત્વે એસિડિક છે અને તે $VO_{4}^{3-}$ તેમજ $VO^{2+}$ ક્ષાર આપે છે. વેનેડિયમમાં બેઝિક $V_{2}O_{3}$ થી ઓછા બેઝિક $V_{2}O_{4}$ અને ઉભયગુણી $V_{2}O_{5}$ સુધી ક્રમિક ફેરફાર જોવા મળે છે. $V_{2}O_{4}$ એસિડમાં ઓગળીને $VO^{2+}$ ક્ષાર આપે છે,જ્યારે $V_{2}O_{5}$ આલ્કલીમાં ઓગળતા $VO_{4}^{3-}$ અને એસિડમાં $VO_{2}^{+}$ આયનો આપે છે.
નીચી ઓક્સિડેશન અવસ્થા ધરાવતા ધાતુના ઓક્સાઈડ ઓક્સિડેશન પામવાની ક્ષમતા ધરાવે છે અને તેથી તે બેઝિક છે,જ્યારે ઊંચી ઓક્સિડેશન અવસ્થા ધરાવતા ઓક્સાઈડ રિડક્શન પામવાની વૃત્તિ ધરાવે છે અને તેથી તે સ્વભાવે એસિડિક છે. ધાતુના ઓક્સાઈડનો આયનીય સ્વભાવ ધાતુના ઓક્સિડેશન આંકમાં વધારા સાથે ઘટે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$Mn_{2}O_{7}$ એક સહસંયોજક લીલું તેલ છે,જ્યારે $CrO_{3}$ અને $V_{2}O_{5}$ ના ગલનબિંદુ નીચા હોય છે.