શા માટે આણ્વિકતા (molecularity) ફક્ત પ્રાથમિક પ્રતિક્રિયાઓ માટે જ લાગુ પડે છે,જ્યારે પ્રક્રિયાનો ક્રમ (order) પ્રાથમિક અને જટિલ બંને પ્રતિક્રિયાઓ માટે લાગુ પડે છે?
(N/A) પ્રાથમિક પ્રતિક્રિયા એ એક-પગલાની પ્રક્રિયા છે જ્યાં આણ્વિકતાને અથડામણમાં ભાગ લેતી પ્રતિક્રિયાશીલ જાતિઓની સંખ્યા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
તેનાથી વિપરીત,જટિલ પ્રતિક્રિયા શ્રેણીબદ્ધ પ્રાથમિક પગલાઓ દ્વારા થાય છે.
જટિલ પ્રતિક્રિયાના દરેક પગલામાં સામેલ અણુઓની સંખ્યા અલગ-અલગ હોઈ શકે છે,તેથી સમગ્ર જટિલ પ્રતિક્રિયાની આણ્વિકતા વ્યાખ્યાયિત નથી અથવા તેને અર્થહીન ગણવામાં આવે છે.
જો કે,પ્રક્રિયાનો ક્રમ એ પ્રાયોગિક રીતે નિર્ધારિત જથ્થો છે જે પ્રક્રિયાના દર-નિર્ધારક પગલા (સૌથી ધીમું પગલું) પર આધાર રાખે છે,જે તેને પ્રાથમિક અને જટિલ બંને પ્રતિક્રિયાઓ માટે લાગુ પાડે છે.
તેનાથી વિપરીત,જટિલ પ્રતિક્રિયા શ્રેણીબદ્ધ પ્રાથમિક પગલાઓ દ્વારા થાય છે.
જટિલ પ્રતિક્રિયાના દરેક પગલામાં સામેલ અણુઓની સંખ્યા અલગ-અલગ હોઈ શકે છે,તેથી સમગ્ર જટિલ પ્રતિક્રિયાની આણ્વિકતા વ્યાખ્યાયિત નથી અથવા તેને અર્થહીન ગણવામાં આવે છે.
જો કે,પ્રક્રિયાનો ક્રમ એ પ્રાયોગિક રીતે નિર્ધારિત જથ્થો છે જે પ્રક્રિયાના દર-નિર્ધારક પગલા (સૌથી ધીમું પગલું) પર આધાર રાખે છે,જે તેને પ્રાથમિક અને જટિલ બંને પ્રતિક્રિયાઓ માટે લાગુ પાડે છે.
Explore More
Similar Questions
પ્રક્રિયાના ગતિકીય અભ્યાસ દરમિયાન નીચેના પરિણામો પ્રાપ્ત થયા છે: $2 \ NO + 2 \ H_2 \longrightarrow N_2 + 2 \ H_2O$
પ્રયોગ $\frac{-d[NO]}{dt} \ (mol \ L^{-1} \ s^{-1})$ $[NO] \ (mol \ L^{-1})$ $[H_2] \ (mol \ L^{-1})$ $1$ $4.8 \times 10^{-5}$ $1 \times 10^{-2}$ $1 \times 10^{-3}$ $2$ $43.2 \times 10^{-5}$ $3 \times 10^{-2}$ $1 \times 10^{-3}$ $3$ $86.4 \times 10^{-5}$ $3 \times 10^{-2}$ $2 \times 10^{-3}$
| પ્રયોગ | $\frac{-d[NO]}{dt} \ (mol \ L^{-1} \ s^{-1})$ | $[NO] \ (mol \ L^{-1})$ | $[H_2] \ (mol \ L^{-1})$ |
| $1$ | $4.8 \times 10^{-5}$ | $1 \times 10^{-2}$ | $1 \times 10^{-3}$ |
| $2$ | $43.2 \times 10^{-5}$ | $3 \times 10^{-2}$ | $1 \times 10^{-3}$ |
| $3$ | $86.4 \times 10^{-5}$ | $3 \times 10^{-2}$ | $2 \times 10^{-3}$ |
પ્રક્રિયા $r = k[A][B]^2$ માટે,જો $A$ ની સાંદ્રતા બમણી કરવામાં આવે તો પ્રક્રિયાનો વેગ:
પ્રક્રિયા $aA + bB \rightarrow cC + dD$ માટે વેગ નિયમ $r = k[A][B]$ છે. પ્રક્રિયાનો વેગ બમણો થાય જો:
પ્રક્રિયા $A + B \to \text{products}$ માટે,$A$ અને $B$ ની સાપેક્ષમાં પ્રક્રિયાનો ક્રમ શું હશે?
$Exp.$ $[A] \ (mol \ L^{-1})$ $[B] \ (mol \ L^{-1})$ પ્રારંભિક દર $(mol \ L^{-1} \ s^{-1})$ $1$ $2.5 \times 10^{-4}$ $3 \times 10^{-5}$ $5 \times 10^{-4}$ $2$ $5 \times 10^{-4}$ $6 \times 10^{-5}$ $4 \times 10^{-3}$ $3$ $1 \times 10^{-3}$ $6 \times 10^{-5}$ $1.6 \times 10^{-2}$
| $Exp.$ | $[A] \ (mol \ L^{-1})$ | $[B] \ (mol \ L^{-1})$ | પ્રારંભિક દર $(mol \ L^{-1} \ s^{-1})$ |
| $1$ | $2.5 \times 10^{-4}$ | $3 \times 10^{-5}$ | $5 \times 10^{-4}$ |
| $2$ | $5 \times 10^{-4}$ | $6 \times 10^{-5}$ | $4 \times 10^{-3}$ |
| $3$ | $1 \times 10^{-3}$ | $6 \times 10^{-5}$ | $1.6 \times 10^{-2}$ |
નીચેના ડેટાના આધારે $A$ અને $B$ ના સંદર્ભમાં પ્રક્રિયાનો ક્રમ ગણો:
$[A] \ (mol/L)$ $[B] \ (mol/L)$ દર $(mol/L \cdot s)$ $0.05$ $0.05$ $1.2 \times 10^{-3}$ $0.10$ $0.05$ $2.4 \times 10^{-3}$ $0.05$ $0.10$ $1.2 \times 10^{-3}$
| $[A] \ (mol/L)$ | $[B] \ (mol/L)$ | દર $(mol/L \cdot s)$ |
| $0.05$ | $0.05$ | $1.2 \times 10^{-3}$ |
| $0.10$ | $0.05$ | $2.4 \times 10^{-3}$ |
| $0.05$ | $0.10$ | $1.2 \times 10^{-3}$ |
Easy
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo