Difficult
ત્રણ ઉદાહરણો આપીને સમજાવો કે "શું પ્રક્રિયાના વેગ નિયમમાં સાંદ્રતા પદોના ઘાતાંક એ સંતુલિત રાસાયણિક પ્રક્રિયામાં તેમના તત્વયોગમિતીય સહગુણકો જેટલા જ હોય છે?"
(N/A) પ્રક્રિયાનો વેગ નિયમ પ્રાયોગિક રીતે નક્કી કરવામાં આવે છે અને તે હંમેશા સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણના તત્વયોગમિતીય સહગુણકોને અનુરૂપ હોતા નથી.
$1$. પ્રક્રિયા: $2 NO_{(g)} + O_{2(g)} \rightarrow 2 NO_{2(g)}$
વેગ $= k[NO]^2[O_2]^1$. અહીં,ઘાતાંક $(2, 1)$ એ તત્વયોગમિતીય સહગુણકો $(2, 1)$ સાથે મેળ ખાય છે.
$2$. પ્રક્રિયા: $CHCl_{3(g)} + Cl_{2(g)} \rightarrow CCl_{4(g)} + HCl_{(g)}$
વેગ $= k[CHCl_3]^1[Cl_2]^{1/2}$. અહીં,$[Cl_2]$ નો ઘાતાંક $1/2$ છે,જ્યારે તેનો તત્વયોગમિતીય સહગુણક $1$ છે. આમ,તે સમાન નથી.
$3$. પ્રક્રિયા: $CH_3COOC_2H_{5(l)} + H_2O_{(l)} \rightarrow CH_3COOH_{(aq)} + C_2H_5OH_{(aq)}$
વેગ $= k[CH_3COOC_2H_5]^1[H_2O]^0$. અહીં,$[H_2O]$ નો ઘાતાંક $0$ છે,જ્યારે તેનો તત્વયોગમિતીય સહગુણક $1$ છે. આમ,તે સમાન નથી.
નિષ્કર્ષ: વેગ નિયમમાં ઘાતાંક પ્રાયોગિક અવલોકન દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે અને તે હંમેશા સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણના તત્વયોગમિતીય સહગુણકો જેટલા હોતા નથી.
$1$. પ્રક્રિયા: $2 NO_{(g)} + O_{2(g)} \rightarrow 2 NO_{2(g)}$
વેગ $= k[NO]^2[O_2]^1$. અહીં,ઘાતાંક $(2, 1)$ એ તત્વયોગમિતીય સહગુણકો $(2, 1)$ સાથે મેળ ખાય છે.
$2$. પ્રક્રિયા: $CHCl_{3(g)} + Cl_{2(g)} \rightarrow CCl_{4(g)} + HCl_{(g)}$
વેગ $= k[CHCl_3]^1[Cl_2]^{1/2}$. અહીં,$[Cl_2]$ નો ઘાતાંક $1/2$ છે,જ્યારે તેનો તત્વયોગમિતીય સહગુણક $1$ છે. આમ,તે સમાન નથી.
$3$. પ્રક્રિયા: $CH_3COOC_2H_{5(l)} + H_2O_{(l)} \rightarrow CH_3COOH_{(aq)} + C_2H_5OH_{(aq)}$
વેગ $= k[CH_3COOC_2H_5]^1[H_2O]^0$. અહીં,$[H_2O]$ નો ઘાતાંક $0$ છે,જ્યારે તેનો તત્વયોગમિતીય સહગુણક $1$ છે. આમ,તે સમાન નથી.
નિષ્કર્ષ: વેગ નિયમમાં ઘાતાંક પ્રાયોગિક અવલોકન દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે અને તે હંમેશા સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણના તત્વયોગમિતીય સહગુણકો જેટલા હોતા નથી.
Explore More
Similar Questions
પ્રક્રિયા $2A + B_2 \to 2AB$ માટે પ્રાયોગિક માહિતી નીચે મુજબ છે. પ્રક્રિયા માટે વેગ સમીકરણ નક્કી કરો.
$Exp.$ $[A]_0$ $[B_2]_0$ $Rate \ (mol \ L^{-1} \ s^{-1})$ $(1)$ $0.50$ $0.50$ $1.6 \times 10^{-4}$ $(2)$ $0.50$ $1.00$ $3.2 \times 10^{-4}$ $(3)$ $1.00$ $1.00$ $3.2 \times 10^{-4}$
| $Exp.$ | $[A]_0$ | $[B_2]_0$ | $Rate \ (mol \ L^{-1} \ s^{-1})$ |
| $(1)$ | $0.50$ | $0.50$ | $1.6 \times 10^{-4}$ |
| $(2)$ | $0.50$ | $1.00$ | $3.2 \times 10^{-4}$ |
| $(3)$ | $1.00$ | $1.00$ | $3.2 \times 10^{-4}$ |
MediumAIPMT 1997
View Solutionપ્રક્રિયા $A$ $\xrightarrow{K_1} B$ $\xrightarrow{K_2} C$ માટે,જો $B$ ના નિર્માણનો દર શૂન્ય લેવામાં આવે,તો $B$ ની સાંદ્રતા શું થશે?
પ્રક્રિયા $H_{2(g)} + Br_{2(g)} \longrightarrow 2 HBr_{(g)}$ માટે,$r = k[H_2][Br_2]^{\frac{1}{2}}$ છે. તો પ્રક્રિયાની આણ્વિકતા (molecularity) અને ક્રમ (order) અનુક્રમે શું હશે?
પ્રક્રિયા માટેની ક્રિયાવિધિ નીચે મુજબ છે:
$2P + Q \to S + T$
$P + Q \to R + S$ (ધીમી)
$P + R \to T$ (ઝડપી)
પ્રક્રિયા માટેનો વેગ નિયમ (rate law) શું છે?
$2P + Q \to S + T$
$P + Q \to R + S$ (ધીમી)
$P + R \to T$ (ઝડપી)
પ્રક્રિયા માટેનો વેગ નિયમ (rate law) શું છે?
Medium
View Solutionઅણુઓ $X$ નું $Y$ માં રૂપાંતર દ્વિતીય ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે. જો $X$ ની સાંદ્રતા ત્રણ ગણી કરવામાં આવે,તો તે $Y$ બનવાના દરને કેવી રીતે અસર કરશે?
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo