સમાંતર પ્લેટ કેપેસિટર એટલે શું? આવા સમાંતર પ્લેટ કેપેસિટરના કેપેસિટન્સ માટેનું સૂત્ર મેળવો અને કેપેસિટન્સનું મૂલ્ય કયા પરિબળો પર આધાર રાખે છે તે જણાવો.

(N/A) સમાંતર પ્લેટ કેપેસિટર એ બે મોટી સમાંતર વાહક પ્લેટોનું બનેલું હોય છે જે એકબીજાથી $d$ જેટલા નાના અંતરે રાખેલી હોય છે.
આવા કેપેસિટરની બે પ્લેટો વચ્ચે અવાહક માધ્યમ રાખવામાં આવે છે.
ધારો કે પ્લેટ $1$ અને પ્લેટ $2$ પરનો વિદ્યુતભાર અનુક્રમે $+Q$ અને $-Q$ છે,દરેક પ્લેટનું ક્ષેત્રફળ $A$ છે અને તેમની વચ્ચેનું અંતર $d$ છે.
અહીં $d$ એ પ્લેટોના પરિમાણ કરતા ઘણું નાનું હોવાથી $(d^2 << A)$,આપણે અનંત સમતલ પ્લેટ વડે ઉદ્ભવતા વિદ્યુતક્ષેત્ર $E = \frac{\sigma}{2\epsilon_0}$ નો ઉપયોગ કરી શકીએ,જ્યાં પૃષ્ઠ વિદ્યુતભાર ઘનતા $\sigma = \frac{Q}{A}$ છે.
પ્લેટોની વચ્ચેના વિસ્તારમાં,બંને પ્લેટોને કારણે ઉદ્ભવતું વિદ્યુતક્ષેત્ર એક જ દિશામાં (ધન પ્લેટથી ઋણ પ્લેટ તરફ) હોય છે:
$E = E_1 + E_2 = \frac{\sigma}{2\epsilon_0} + \frac{\sigma}{2\epsilon_0} = \frac{\sigma}{\epsilon_0} = \frac{Q}{A\epsilon_0}$.
પ્લેટો વચ્ચેનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $V = E \cdot d = \frac{Qd}{A\epsilon_0}$ થાય.
કેપેસિટન્સ $C$ ની વ્યાખ્યા મુજબ,$C = \frac{Q}{V} = \frac{Q}{(Qd / A\epsilon_0)} = \frac{\epsilon_0 A}{d}$.
કેપેસિટન્સ નીચેના પરિબળો પર આધાર રાખે છે:
$1$. પ્લેટોનું ક્ષેત્રફળ $(A)$.
$2$. પ્લેટો વચ્ચેનું અંતર $(d)$.
$3$. પ્લેટો વચ્ચેના માધ્યમની પરમિટિવિટી ($\epsilon_0$ અથવા $\epsilon = k\epsilon_0$).