દ્વિ-પરિવહન (Double circulation) એટલે શું? તેનું મહત્વ શું છે?

(N/A) દ્વિ-પરિવહન એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં રુધિર એક સંપૂર્ણ ચક્ર દરમિયાન હૃદયમાંથી બે વાર પસાર થાય છે. આ પ્રકારનું પરિવહન ઉભયજીવીઓ,સરીસૃપો,પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે. પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓમાં હૃદય સંપૂર્ણપણે ચાર ખંડોમાં વિભાજિત હોય છે: જમણું કર્ણક,જમણું ક્ષેપક,ડાબું કર્ણક અને ડાબું ક્ષેપક.
રુધિરનું વહન બે ભાગમાં વહેંચાયેલું છે:
$1$. દૈહિક પરિવહન (Systemic circulation): તેમાં ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર ડાબા ક્ષેપકમાંથી મહાધમનીમાં જાય છે,જે તેને પેશીઓ સુધી પહોંચાડે છે. પેશીઓમાંથી ઓક્સિજનવિહીન રુધિર શિરાઓ દ્વારા એકત્રિત થઈને જમણા કર્ણકમાં પાછું આવે છે.
$2$. ફુપ્ફુસીય પરિવહન (Pulmonary circulation): તેમાં ઓક્સિજનવિહીન રુધિર જમણા ક્ષેપકમાંથી ફુપ્ફુસીય ધમની દ્વારા ફેફસાંમાં ઓક્સિજનયુક્ત થવા માટે જાય છે. ત્યારબાદ ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર ફુપ્ફુસીય શિરાઓ દ્વારા ડાબા કર્ણકમાં પાછું આવે છે.
દ્વિ-પરિવહનનું મહત્વ:
ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિરનું અલગીકરણ શરીરના કોષોને ઓક્સિજનનો વધુ કાર્યક્ષમ પુરવઠો પૂરો પાડે છે. તે સુનિશ્ચિત કરે છે કે પેશીઓને ઉચ્ચ ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર મળે,જે પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓમાં ઉચ્ચ ચયાપચયના દરને જાળવવા માટે જરૂરી છે.