Medium
પ્રવાહી સ્થિતિસ્થાપકતા (Fluid statics) એટલે શું? અથવા પ્રવાહી મિકેનિક્સ (Fluid mechanics) એટલે શું?
(N/A) પ્રવાહી મિકેનિક્સ એ ભૌતિકવિજ્ઞાનની એક શાખા છે જે સ્થિર અને ગતિશીલ પ્રવાહી (પ્રવાહી અને વાયુઓ) ના વર્તન સાથે સંબંધિત છે. તેને મુખ્યત્વે બે શાખાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે:
$1$. પ્રવાહી સ્થિતિસ્થાપકતા (Fluid Statics): આ સ્થિર પ્રવાહીનો અભ્યાસ છે. તે સંતુલનમાં રહેલા પ્રવાહીના ગુણધર્મો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે,જેમ કે દબાણનું વિતરણ અને ઉત્પ્લાવકતા,જ્યાં પ્રવાહીના કણો વચ્ચે કોઈ સાપેક્ષ ગતિ હોતી નથી.
$2$. પ્રવાહી ગતિશાસ્ત્ર (Fluid Dynamics): આ ગતિશીલ પ્રવાહીનો અભ્યાસ છે. તે પ્રવાહી પર કાર્ય કરતા બળો અને તેના પરિણામે ઉદ્ભવતા પ્રવાહની પેટર્ન સાથે સંબંધિત છે,જેમાં સ્નિગ્ધતા (viscosity),અશાંત પ્રવાહ (turbulence) અને બર્નુલીના સિદ્ધાંત જેવા ખ્યાલોનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. પ્રવાહી સ્થિતિસ્થાપકતા (Fluid Statics): આ સ્થિર પ્રવાહીનો અભ્યાસ છે. તે સંતુલનમાં રહેલા પ્રવાહીના ગુણધર્મો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે,જેમ કે દબાણનું વિતરણ અને ઉત્પ્લાવકતા,જ્યાં પ્રવાહીના કણો વચ્ચે કોઈ સાપેક્ષ ગતિ હોતી નથી.
$2$. પ્રવાહી ગતિશાસ્ત્ર (Fluid Dynamics): આ ગતિશીલ પ્રવાહીનો અભ્યાસ છે. તે પ્રવાહી પર કાર્ય કરતા બળો અને તેના પરિણામે ઉદ્ભવતા પ્રવાહની પેટર્ન સાથે સંબંધિત છે,જેમાં સ્નિગ્ધતા (viscosity),અશાંત પ્રવાહ (turbulence) અને બર્નુલીના સિદ્ધાંત જેવા ખ્યાલોનો સમાવેશ થાય છે.
Explore More
Similar Questions
સમજાવો કે શા માટે:
$(a)$ કાગળના ટુકડાને સમક્ષિતિજ રાખવા માટે,તમારે તેની નીચે નહીં પણ ઉપર ફૂંક મારવી જોઈએ.
$(b)$ જ્યારે આપણે આપણી આંગળીઓ વડે પાણીના નળને બંધ કરવાનો પ્રયાસ કરીએ છીએ,ત્યારે આપણી આંગળીઓ વચ્ચેની જગ્યામાંથી પાણીના ઝડપી પ્રવાહ બહાર નીકળે છે.
$(c)$ ઇન્જેક્શન આપતી વખતે ડૉક્ટર દ્વારા લગાવવામાં આવતા અંગૂઠાના દબાણ કરતા સિરીંજની સોયનું કદ પ્રવાહના દરને વધુ સારી રીતે નિયંત્રિત કરે છે.
$(d)$ પાત્રમાંના નાના છિદ્રમાંથી બહાર નીકળતું પ્રવાહી પાત્ર પર પાછળની તરફ ધક્કો (thrust) લગાડે છે.
$(a)$ કાગળના ટુકડાને સમક્ષિતિજ રાખવા માટે,તમારે તેની નીચે નહીં પણ ઉપર ફૂંક મારવી જોઈએ.
$(b)$ જ્યારે આપણે આપણી આંગળીઓ વડે પાણીના નળને બંધ કરવાનો પ્રયાસ કરીએ છીએ,ત્યારે આપણી આંગળીઓ વચ્ચેની જગ્યામાંથી પાણીના ઝડપી પ્રવાહ બહાર નીકળે છે.
$(c)$ ઇન્જેક્શન આપતી વખતે ડૉક્ટર દ્વારા લગાવવામાં આવતા અંગૂઠાના દબાણ કરતા સિરીંજની સોયનું કદ પ્રવાહના દરને વધુ સારી રીતે નિયંત્રિત કરે છે.
$(d)$ પાત્રમાંના નાના છિદ્રમાંથી બહાર નીકળતું પ્રવાહી પાત્ર પર પાછળની તરફ ધક્કો (thrust) લગાડે છે.
Medium
View Solutionઅશાંત (turbulent) પ્રવાહમાં,નળીની દીવાલના સંપર્કમાં રહેલા પ્રવાહીના અણુઓનો વેગ કેટલો હોય છે?
Easy
View Solutionએક પ્રવાહી આડી નળીમાંથી વહે છે. બે વિભાગોમાં પ્રવાહીના વેગ,જેમના આડછેદના ક્ષેત્રફળ $A_1$ અને $A_2$ છે,તે અનુક્રમે $v_1$ અને $v_2$ છે. બે ઊભી નળીઓમાં પ્રવાહીના સ્તર વચ્ચેનો તફાવત $h$ છે.
Difficult
View Solutionસોડા વોટરની એક બોટલને ગળામાંથી પકડીને ઊર્ધ્વ વર્તુળમાં ઝડપથી ફેરવવામાં આવે છે. બોટલના કયા ભાગની નજીક પરપોટા એકઠા થાય છે?
Easy
View Solutionબે સમાન નળાકાર પાત્રો જેના પાયા સમાન સ્તરે છે, દરેક પાત્રમાં $d$ ઘનતા ધરાવતું પ્રવાહી ભરેલું છે. એક પાત્રમાં પ્રવાહીની ઊંચાઈ $h_1$ છે અને બીજા પાત્રમાં $h_2$ છે. દરેક પાયાનું ક્ષેત્રફળ $A$ છે. જ્યારે બંને પાત્રોને જોડવામાં આવે ત્યારે સ્તર સમાન કરવા માટે ગુરુત્વાકર્ષણ દ્વારા થયેલું કાર્ય કેટલું હશે?
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo