પુષ્પવિન્યાસ (Aestivation) એટલે શું? તેના પ્રકારો વર્ણવો.

(N/A) પુષ્પકલિકામાં વજ્રપત્રો અથવા દલપત્રોની ગોઠવણીની પદ્ધતિને કલિકાંતર વિન્યાસ (Aestivation) કહે છે.
તેના પ્રકારો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ ધારાસ્પર્શી (Valvate): જ્યારે વજ્રપત્રો કે દલપત્રો એકબીજાની કિનારીએ માત્ર સ્પર્શતા હોય અને એકબીજા પર આચ્છાદિત ન થતા હોય,ત્યારે તેને ધારાસ્પર્શી કહે છે,દા.ત.,આંકડો $(Calotropis)$.
$(ii)$ વ્યાવૃત (Twisted): જો એક વજ્રપત્ર કે દલપત્રની કિનારી તેની પછીના પત્રની કિનારી પર આચ્છાદિત હોય,તો તેને વ્યાવૃત કહે છે,દા.ત.,જાસૂદ,ભીંડા અને કપાસ.
$(iii)$ આચ્છાદિત (Imbricate): જો વજ્રપત્રો કે દલપત્રોની કિનારીઓ એકબીજા પર આચ્છાદિત હોય પરંતુ કોઈ ચોક્કસ દિશામાં ન હોય,તો તેને આચ્છાદિત કહે છે,દા.ત.,ગલતોરો $(Cassia)$ અને ગુલમહોર.
$(iv)$ પતંગિયાકાર (Vexillary or Papilionaceous): વટાણા અને વાલના પુષ્પોમાં પાંચ દલપત્રો હોય છે; સૌથી મોટું (ધ્વજક) બે પાર્શ્વ દલપત્રો (પક્ષક) પર આચ્છાદિત હોય છે,જે બદલામાં બે સૌથી નાના અગ્રસ્થ દલપત્રો (નૌતલ) પર આચ્છાદિત હોય છે. આ પ્રકારના કલિકાંતર વિન્યાસને પતંગિયાકાર કહે છે.