અનુનાદ (resonance) સમજવા માટે પાંચ લોલકોના દોલનોનો પ્રયોગ વર્ણવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ એક સામાન્ય દોરી પર લટકાવેલા વિવિધ લંબાઈના પાંચ સાદા લોલકોનો સેટ ધ્યાનમાં લો.
લોલક-$1$ અને $4$ સમાન લંબાઈના છે અને બાકીના લોલકોની લંબાઈ અલગ-અલગ છે. ધારો કે આપણે લોલક-$1$ ને ગતિમાં લાવીએ છીએ. આ લોલકમાંથી ઉર્જા જોડાણ કરતી દોરી દ્વારા અન્ય લોલકોમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે અને તેઓ દોલન કરવાનું શરૂ કરે છે.
લોલક-$2$,$3$ અને $5$ શરૂઆતમાં તેમની પોતાની પ્રાકૃતિક આવૃત્તિ અને અલગ-અલગ કંપવિસ્તાર સાથે દોલન કરવાનું શરૂ કરે છે,પરંતુ આ ગતિ ધીમે ધીમે અવમંદિત (damped) થાય છે અને ટકી શકતી નથી. તેમની દોલન આવૃત્તિઓ ધીમે ધીમે બદલાય છે અને અંતે તેઓ લોલક-$1$ ની આવૃત્તિ (ચાલક બળની આવૃત્તિ) સાથે દોલન કરે છે,પરંતુ અલગ-અલગ કંપવિસ્તાર સાથે.
લોલક-$4$ આ અન્ય લોલકોથી વિપરીત વર્તે છે. તેની લંબાઈ લોલક-$1$ જેટલી જ હોવાથી,તેની પ્રાકૃતિક આવૃત્તિ પણ સમાન હોય છે. તે લોલક-$1$ ની સમાન આવૃત્તિ સાથે દોલન કરે છે અને તેનો કંપવિસ્તાર ધીમે ધીમે વધે છે અને ખૂબ મોટો થઈ જાય છે. આ ઘટનાને અનુનાદ (resonance) કહેવાય છે.
સામાન્ય રીતે,એક તંત્રને ઘણી પ્રાકૃતિક આવૃત્તિઓ હોઈ શકે છે,ઉદાહરણ તરીકે,કંપન કરતી દોરીઓ,હવાનો સ્તંભ વગેરે.

Explore More

Similar Questions

એક ડેમ્પ્ડ હાર્મોનિક ઓસિલેટરનો કંપવિસ્તાર $12 \ s$ ના સમયમાં તેના પ્રારંભિક મૂલ્યના $50 \%$ થઈ જાય છે. જો $36 \ s$ ના સમયે ઓસિલેટરનો કંપવિસ્તાર તેના પ્રારંભિક કંપવિસ્તારના $x \%$ હોય,તો $x$ નું મૂલ્ય શોધો.

એક સાદું લોલક હવામાં $T$ આવર્તકાળ અને $A$ કંપવિસ્તાર સાથે દોલન કરે છે. જેમ જેમ સમય પસાર થાય છે તેમ,

એક ડેમ્પ્ડ ઓસિલેટરના કંપનનો કંપવિસ્તાર તેના પ્રારંભિક મૂલ્યના $25 \%$ સુધી ઘટવા માટે લાગતો સમય $t$ છે. તેની યાંત્રિક ઉર્જા તેના પ્રારંભિક યાંત્રિક ઉર્જાના $50 \%$ સુધી ઘટવા માટે લાગતો સમય કેટલો હશે?

શા માટે સંપૂર્ણપણે શુદ્ધ સરળ આવર્ત ગતિ શક્ય નથી?

$100 \,g$ દળનો એક બ્લોક $450 \,N m^{-1}$ સ્પ્રિંગ અચળાંક ધરાવતી સ્થિતિસ્થાપક સ્પ્રિંગ સાથે જોડાયેલ છે અને તે શિરોલંબ દિશામાં દોલનો કરે છે. આ બ્લોક-સ્પ્રિંગ તંત્ર $69.3 \,g \,s^{-1}$ ના ડેમ્પિંગ અચળાંક ધરાવતા સ્નિગ્ધ માધ્યમમાં છે. દોલનોનો કંપવિસ્તાર તેના પ્રારંભિક મૂલ્યના અડધા થવા માટે લાગતો સમય શોધો. (લો, $\ln 2 = 0.693$) ($\,s$ માં)

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo