વિદ્યુતપ્રવાહ ખંડ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા ચુંબકીય ક્ષેત્ર માટે બાયો-સાવરનો નિયમ લખો અને સમજાવો. ચુંબકીય ક્ષેત્રની દિશા જણાવો અને તેનો એકમ વ્યાખ્યાયિત કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) બાયો-સાવરનો નિયમ: વિદ્યુતપ્રવાહ ખંડ $I d \vec{l}$ થી $\vec{r}$ સ્થાન સદિશ ધરાવતા બિંદુએ ઉદ્ભવતું ચુંબકીય ક્ષેત્ર $d \vec{B}$ નીચે મુજબ આપવામાં આવે છે:
$d \vec{B} = \frac{\mu_0}{4 \pi} \frac{I (d \vec{l} \times \vec{r})}{r^3} = \frac{\mu_0}{4 \pi} \frac{I d l \sin \theta}{r^2} \hat{r}$
બાયો-સાવરના નિયમ અનુસાર,ક્ષેત્રનું મૂલ્ય $d B$:
$(1)$ વાહકમાંથી વહેતા વિદ્યુતપ્રવાહ $I$ ના સમપ્રમાણમાં છે: $d B \propto I$
$(2)$ વિદ્યુતપ્રવાહ ખંડની લંબાઈ $|d \vec{l}|$ ના સમપ્રમાણમાં છે: $d B \propto d l$
$(3)$ $\sin \theta$ ના સમપ્રમાણમાં છે,જ્યાં $\theta$ એ $d \vec{l}$ અને $\vec{r}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે: $d B \propto \sin \theta$
$(4)$ બિંદુ $P$ ના વિદ્યુતપ્રવાહ ખંડથી અંતર $r$ ના વર્ગના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં છે: $d B \propto \frac{1}{r^2}$
આ બધા પરિબળોને જોડતા,$d B \propto \frac{I d l \sin \theta}{r^2}$,અથવા $d \vec{B} = \frac{\mu_0}{4 \pi} \frac{I (d \vec{l} \times \vec{r})}{r^3}$.
દિશા: $d \vec{B}$ ની દિશા $d \vec{l}$ અને $\vec{r}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ હોય છે,જે જમણા હાથના નિયમ દ્વારા નક્કી થાય છે.
એકમ: ચુંબકીય ક્ષેત્રનો $SI$ એકમ ટેસ્લા $(T)$ છે. $1 \text{ Tesla} = 1 \text{ Weber/meter}^2$.

Explore More

Similar Questions

$r_1$ અને $r_2$ ત્રિજ્યા ધરાવતા બે સમકેન્દ્રીય અને એક જ સમતલમાં રહેલા વર્તુળાકાર લૂપમાં અનુક્રમે $i_1$ અને $i_2$ પ્રવાહ વિરુદ્ધ દિશામાં (એક ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં અને બીજો વિરુદ્ધ દિશામાં) વહે છે. લૂપના કેન્દ્ર પર ચુંબકીય પ્રેરણ એ માત્ર $i_1$ ને કારણે મળતા ચુંબકીય પ્રેરણ કરતા અડધું છે. જો $r_2 = 2r_1$ હોય,તો $i_2/i_1$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?

Difficult
View Solution

બે ખૂબ લાંબા સીધા વાહકો (તાર) એકબીજાને સમાંતર ગોઠવેલા છે. દરેકમાંથી સમાન દિશામાં $I$ જેટલો વિદ્યુતપ્રવાહ વહે છે અને તેમની વચ્ચેનું અંતર $2r$ છે. બિંદુ $P$ પર ચુંબકીય ક્ષેત્રની તીવ્રતા (આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ) ($\mu_0=$ મુક્ત અવકાશની પરમિયેબિલિટી) કેટલી હશે?

વિધાન: વિદ્યુત પરિપથોમાં,વિરુદ્ધ દિશામાં પ્રવાહ વહન કરતા તારને ઘણીવાર એકબીજા સાથે વીંટાળવામાં આવે છે.
કારણ: જો તારને એકબીજા સાથે વીંટાળવામાં ન આવે,તો તારનું સંયોજન એક પ્રવાહ લૂપ બનાવે છે,અને લૂપ દ્વારા ઉત્પન્ન થતું ચુંબકીય ક્ષેત્ર નજીકના પરિપથો અથવા ઘટકોને અસર કરી શકે છે.

$a$ ત્રિજ્યા ધરાવતી પ્રવાહધારિત કોઈલના કેન્દ્ર પર ચુંબકીય ક્ષેત્ર અને કોઈલના કેન્દ્રથી તેની અક્ષ પર $a$ અંતરે આવેલા બિંદુએ ચુંબકીય ક્ષેત્રનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?

$10$ આંટા ધરાવતી બે સમકેન્દ્રીય વર્તુળાકાર ગૂંચળાઓ એક જ સમતલમાં રહેલી છે। તેમની ત્રિજ્યાઓ $20 \, cm$ અને $40 \, cm$ છે અને તે અનુક્રમે $0.2 \, A$ અને $0.3 \, A$ વિદ્યુતપ્રવાહ વિરુદ્ધ દિશામાં વહન કરે છે। કેન્દ્ર પર ચુંબકીય ક્ષેત્ર કેટલું હશે? $(\mu_0 = 4 \pi \times 10^{-7} \, T \cdot m/A)$

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo