ટર્મિનલ વેગ કયા પરિબળો પર આધાર રાખે છે? સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ટર્મિનલ વેગ $(v_t)$ એ સ્નિગ્ધ પ્રવાહીમાં પડતી વસ્તુ દ્વારા પ્રાપ્ત થતો અચળ વેગ છે જ્યારે તેના પર લાગતું પરિણામી બળ શૂન્ય થાય છે. સ્ટોક્સના નિયમ મુજબ,$\eta$ સ્નિગ્ધતા અને $\sigma$ ઘનતા ધરાવતા પ્રવાહીમાં પડતા $r$ ત્રિજ્યા અને $\rho$ ઘનતા ધરાવતા ગોળાકાર પદાર્થનો ટર્મિનલ વેગ નીચે મુજબ છે: $v_t = \frac{2}{9} \frac{r^2 g (\rho - \sigma)}{\eta}$.
આ સૂત્રના આધારે,ટર્મિનલ વેગ નીચેના પરિબળો પર આધાર રાખે છે:
$1$. પદાર્થની ત્રિજ્યા $(r)$: ટર્મિનલ વેગ એ ત્રિજ્યાના વર્ગના સમપ્રમાણમાં હોય છે $(v_t \propto r^2)$. મોટી વસ્તુઓ ઝડપથી નીચે પડે છે.
$2$. ઘનતાનો તફાવત $((\rho - \sigma))$: તે પદાર્થની ઘનતા અને પ્રવાહીની ઘનતા વચ્ચેના તફાવત પર આધાર રાખે છે. જો પદાર્થ પ્રવાહી કરતા વધુ ઘન હોય,તો તે નીચે પડે છે.
$3$. પ્રવાહીની સ્નિગ્ધતા $(\eta)$: ટર્મિનલ વેગ એ સ્નિગ્ધતાના ગુણાંકના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે $(v_t \propto 1/\eta)$. વધુ સ્નિગ્ધ પ્રવાહી વધુ અવરોધક બળ લગાડે છે,જે ટર્મિનલ વેગ ઘટાડે છે.
$4$. ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગ $(g)$: ટર્મિનલ વેગ એ ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગના સમપ્રમાણમાં હોય છે $(v_t \propto g)$.

Explore More

Similar Questions

$r$ ત્રિજ્યાનો એક તાંબાનો દડો એક સ્નિગ્ધ પ્રવાહીમાં $v$ જેટલી સમાન ઝડપથી ગતિ કરે છે. જો આ દડાને $2r$ ત્રિજ્યાના બીજા દડા સાથે બદલવામાં આવે,તો નવી સમાન ઝડપ કેટલી હશે?

એક નાનો સ્ટીલનો દડો $1.5 \,m$ ની ઊંચાઈ પરથી ગ્લિસરીનની બરણીમાં નાખવામાં આવે છે. દડો છોડ્યા પછી $1.5 \,s$ માં બરણીના તળિયે પહોંચે છે. જો ગ્લિસરીનમાં પ્રતિપ્રવેગ $2.66 \,m/s^2$ હોય, તો બરણીમાં ગ્લિસરીનની ઊંચાઈ આશરે કેટલી હશે ($\,m$ માં)? (ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવેગ $g = 9.8 \,m/s^2$)

$m$ દળ અને $\rho$ ઘનતા ધરાવતો એક નાનો દડો જ્યારે $\sigma$ ઘનતા ધરાવતા ગ્લિસરીનથી ભરેલા પાત્રમાં નાખવામાં આવે છે,ત્યારે થોડા સમય પછી તેનો વેગ અચળ થઈ જાય છે. અંતિમ તબક્કે દડા પર લાગતું સ્નિગ્ધતા બળ (viscous force) કેટલું હશે?

$1 \, mm$ વ્યાસનો સીસાનો ગોળો ગ્લિસરીનના લાંબા સ્તંભમાં નીચે પડે છે. તેના વેગ $v$ માં અંતર સાથે થતો ફેરફાર નીચેનામાંથી કયા આલેખ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે?

$Assertion :$ પડતા વરસાદના ટીપાં ટર્મિનલ વેગ પ્રાપ્ત કરે છે.
$Reason :$ ગતિની દિશામાં એક અચળ બળ અને ગતિની વિરુદ્ધ દિશામાં વેગ પર આધારિત બળ,હંમેશા ટર્મિનલ વેગની પ્રાપ્તિમાં પરિણમે છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo