પૃથ્વીના કેન્દ્રથી $r$ અંતરે ગુરુત્વાકર્ષણ બળનું સામાન્ય સમીકરણ મેળવો અને પૃથ્વીની સપાટી પર ગુરુત્વપ્રવેગનું સમીકરણ તારવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે પૃથ્વી એ અસંખ્ય કેન્દ્રીય ગોલીય કવચોની બનેલી છે,જેમાં સૌથી નાનું કવચ કેન્દ્ર પર અને સૌથી મોટું સપાટી પર છે.
પૃથ્વીની બહારના બિંદુ માટે,તે તમામ કવચોની બહાર છે. તેથી,બધા કવચો બહારના બિંદુ પર એવું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ લગાડે છે જાણે કે તેમનું દળ તેમના સામાન્ય કેન્દ્ર પર કેન્દ્રિત હોય.
પૃથ્વીની અંદરના બિંદુ માટે,પરિસ્થિતિ અલગ છે. ધારો કે પૃથ્વી કેન્દ્રીય કવચોની બનેલી છે. $m$ દળનો એક પદાર્થ કેન્દ્રથી $r$ $(r < R_E)$ અંતરે બિંદુ $P$ પર સ્થિત છે. બિંદુ $P$ એ $r$ ત્રિજ્યાના ગોળાની બહાર છે. $r$ કરતા મોટી ત્રિજ્યા ધરાવતા કવચો માટે,બિંદુ $P$ અંદરની તરફ છે. તેથી,આ બાહ્ય કવચો દ્વારા $P$ પર રાખેલા દળ $m$ પર કોઈ ચોખ્ખું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ લાગતું નથી.
જો $P$ પરના કણનું દળ $m$ હોય અને $r$ ત્રિજ્યાના આંતરિક ગોળાનું દળ $M_r$ હોય,તો $P$ પરના દળ $m$ પર લાગતા બળનું મૂલ્ય:
$F = \frac{G m M_r}{r^2}$
ધારો કે સમગ્ર પૃથ્વીની ઘનતા $\rho$ સમાન છે,તો તેનું કુલ દળ $M_E = (\frac{4}{3} \pi R_E^3) \rho$ છે.
તેથી,$\rho = \frac{M_E}{\frac{4}{3} \pi R_E^3}$.
આંતરિક ગોળાનું દળ $M_r = (\frac{4}{3} \pi r^3) \rho = (\frac{4}{3} \pi r^3) \frac{M_E}{\frac{4}{3} \pi R_E^3} = M_E \frac{r^3}{R_E^3}$ થાય.
બળના સમીકરણમાં $M_r$ ની કિંમત મૂકતા:
$F = \frac{G m}{r^2} (M_E \frac{r^3}{R_E^3}) = \frac{G M_E m r}{R_E^3}$.
કારણ કે $F = mg_r$,તેથી $r$ અંતરે ગુરુત્વપ્રવેગ $g_r = \frac{G M_E r}{R_E^3}$ મળે.
પૃથ્વીની સપાટી પર,$r = R_E$ લેતા:
$g = \frac{G M_E R_E}{R_E^3} = \frac{G M_E}{R_E^2}$.

Explore More

Similar Questions

અવકાશમાં દૂર આવેલા એક ગોળાકાર ગ્રહનું દળ $M_0$ અને વ્યાસ $D_0$ છે. આ ગ્રહની સપાટીની નજીક મુક્ત પતન કરતા $m$ દળના કણને અનુભવાતો ગુરુત્વપ્રવેગ કેટલો હશે?

ચંદ્રનું દળ $7.34 \times 10^{22} \ kg$ છે. જો ચંદ્ર પર ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવેગ $1.4 \ m/s^2$ હોય,તો ચંદ્રની ત્રિજ્યા ગણો. (આપેલ છે: $G = 6.667 \times 10^{-11} \ N \cdot m^2/kg^2$)

જ્યારે કોઈ પદાર્થને પૃથ્વીની સપાટીથી $64 \ km$ નીચે લઈ જવામાં આવે ત્યારે તેના દળમાં થતો ફેરફાર કેટલો હશે? $[$પૃથ્વીની ત્રિજ્યા $6400 \ km$ લો$]$

એક પદાર્થનું વજન પૃથ્વીની સપાટી પર $700\,gm\,wt.$ છે. જે ગ્રહનું દળ પૃથ્વીના દળ કરતાં $\frac{1}{7}$ ગણું અને ત્રિજ્યા પૃથ્વીની ત્રિજ્યા કરતાં અડધી હોય,તો તે ગ્રહની સપાટી પર તેનું વજન કેટલું થશે?

Difficult
View Solution

પૃથ્વીની સપાટીથી ઉપરની ઊંચાઈ $h$ અને પૃથ્વીની સપાટીથી નીચેની ઊંડાઈ $d$ નો ગુણોત્તર,જેના માટે ગુરુત્વાકર્ષણીય પ્રવેગ સમાન હોય (નાની ઊંચાઈ ધારતા),તે છે:

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo