એવું જાણવા મળ્યું કે એક ચોક્કસ પ્રિઝમના દ્રવ્યનો વક્રીભવનાંક $\mu = 1.5 + 0.004 / \lambda^{2}$ મુજબ બદલાય છે,જ્યાં $\lambda$ એ વક્રીભવનાંક માપવા માટે વપરાતા પ્રકાશની તરંગલંબાઇ છે. આ જ દ્રવ્યનો ઉપયોગ કરીને $10^{\circ}$ ના પ્રિઝમકોણ ધરાવતો એક પાતળો પ્રિઝમ બનાવવામાં આવ્યો. $\lambda_{1}$ અને $\lambda_{2}$ તરંગલંબાઇ ધરાવતા પ્રકાશના સ્ત્રોતો માટે પ્રિઝમના લઘુત્તમ વિચલનકોણ $\delta_{m}$ નોંધવામાં આવ્યા. તો,

પ્રિઝમ દ્વારા પ્રકાશના વક્રીભવન માટે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો,જ્યારે વિચલન કોણ ન્યૂનતમ હોય.
$(A)$ પ્રિઝમની અંદર વક્રીભૂત કિરણ પાયાને સમાંતર બને છે.
$(B)$ મોટા પ્રિઝમ કોણ ધરાવતા પ્રિઝમ ન્યૂનતમ વિચલનનો નાનો કોણ આપે છે.
$(C)$ આપાતકોણ અને નિર્ગમન કોણ સમાન બને છે.
$(D)$ હંમેશા આપાતકોણના બે સેટ હોય છે જેના માટે વિચલન સમાન હોય છે,સિવાય કે ન્યૂનતમ વિચલનની સ્થિતિમાં.
$(E)$ વક્રીભવન કોણ પ્રિઝમ કોણ કરતા બમણો બને છે.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.

દ્રશ્યમાન વિસ્તારમાં ક્રાઉન અને ફ્લિન્ટ ગ્લાસ પ્રિઝમ માટે વિભાજન શક્તિ (dispersive powers) અને સરેરાશ કોણીય વિચલન (mean angular deviations) અનુક્રમે $\omega, \omega'$ અને $d, d'$ છે. જ્યારે બે પ્રિઝમને જોડવામાં આવે ત્યારે વિભાજન વગર વિચલન મેળવવાની શરત શું છે?

નીચે બે વિધાનો આપેલા છે:
વિધાન $I$: જ્યારે સફેદ પ્રકાશ પ્રિઝમમાંથી પસાર થાય છે,ત્યારે લાલ પ્રકાશ પીળા અને જાંબલી પ્રકાશ કરતા ઓછો વિચલિત થાય છે.
વિધાન $II$: વિક્ષેપક માધ્યમમાં અલગ-અલગ તરંગલંબાઇ માટે વક્રીભવનાંક અલગ-અલગ હોય છે.
ઉપરના વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:

$60^{\circ}$ ના પ્રિઝમ કોણ $\theta$ માટે,આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ડાબા અને જમણા અડધા ભાગના વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $n_1$ અને $n_2$ $(n_2 \geq n_1)$ છે. આપાતકોણ $i$ એવી રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે કે જેથી જો $n_1=n_2=n=1.5$ હોય તો આપાત પ્રકાશના કિરણોનું વિચલન ન્યૂનતમ થાય. અસમાન વક્રીભવનાંકના કિસ્સામાં,$n_1=n$ અને $n_2=n+\Delta n$ (જ્યાં $\Delta n \ll n$),નિર્ગમન કોણ $e=i+\Delta e$ છે. નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચા છે?
$(A)$ $\Delta e$ નું મૂલ્ય (રેડિયનમાં) $\Delta n$ કરતા વધારે છે
$(B)$ $\Delta e$ એ $\Delta n$ ના સમપ્રમાણમાં છે
$(C)$ જો $\Delta n=2.8 \times 10^{-3}$ હોય,તો $\Delta e$ એ $2.0$ અને $3.0$ મિલિરેડિયન વચ્ચે છે
$(D)$ જો $\Delta n=2.8 \times 10^{-3}$ હોય,તો $\Delta e$ એ $1.0$ અને $1.6$ મિલિરેડિયન વચ્ચે છે

$120^\circ$ ના ખૂણાવાળા એક સમદ્વિબાજુ પ્રિઝમનો વક્રીભવનાંક $1.44$ છે. આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ બે સમાંતર એકવર્ણી કિરણો હવામાં એકબીજાને સમાંતર રહીને પ્રિઝમમાં પ્રવેશે છે. સામેની બાજુઓમાંથી બહાર આવતા કિરણો