સ્ક્રૂ ગેજમાં જ્યારે બે સ્ટડ સંપર્કમાં હોય ત્યારે મુખ્ય સ્કેલની સંદર્ભ રેખાનો શૂન્ય વર્તુળાકાર સ્કેલના પાંચમા વિભાગ સાથે સુસંગત થાય છે. વર્તુળાકાર સ્કેલ પર $100$ વિભાગો છે અને સ્ક્રૂ ગેજનો પિચ $0.1 \text{ mm}$ છે. જ્યારે ગોળાનો વ્યાસ માપવામાં આવે છે,ત્યારે મુખ્ય સ્કેલનું વાંચન $5 \text{ mm}$ છે અને વર્તુળાકાર સ્કેલનો $50^{mo}$ વિભાગ મુખ્ય સ્કેલની સંદર્ભ રેખા સાથે સુસંગત થાય છે. ગોળાનો વ્યાસ . . . . . . $\text{mm}$ છે.

એક સ્ક્રૂ ગેજની વર્તુળાકાર સ્કેલ પર $50$ વિભાગો છે. ઉપયોગ કરતા પહેલા,વર્તુળાકાર સ્કેલ પિચ સ્કેલના નિશાનથી $4$ વિભાગ આગળ છે. વર્તુળાકાર સ્કેલના એક સંપૂર્ણ પરિભ્રમણ પર,પિચ સ્કેલ પર $0.5\, mm$ નું સ્થાનાંતર જોવા મળે છે. શૂન્ય ત્રુટિનો પ્રકાર અને સ્ક્રૂ ગેજનું લઘુત્તમ માપ (Least Count) અનુક્રમે છે:

વર્નિયર કેલિપર્સનું મુખ્ય સ્કેલ મિલીમીટરમાં વાંચન આપે છે અને તેના વર્નિયર સ્કેલના $8$ વિભાગો મુખ્ય સ્કેલના $5$ વિભાગો સાથે બંધ બેસે છે. જ્યારે સાધનના બંને જડબા એકબીજાને સ્પર્શે છે,ત્યારે વર્નિયરનો શૂન્ય મુખ્ય સ્કેલના શૂન્ય સાથે બંધ બેસે છે. એક સળિયાને બંને જડબા વચ્ચે રાખવામાં આવે છે. અવલોકન કરવામાં આવે છે કે વર્નિયર સ્કેલનો શૂન્ય મુખ્ય સ્કેલના $36$ મા વિભાગની બરાબર ડાબી બાજુએ છે અને વર્નિયર સ્કેલનો ચોથો વિભાગ મુખ્ય સ્કેલ સાથે બંધ બેસે છે. તો માપેલું મૂલ્ય .......... $cm$ છે.

કોલમ-$I$ માં આપેલા સાધનોને કોલમ-$II$ માં તેમની લઘુતમ માપશક્તિ (Least Count) સાથે જોડો.

કોલમ-$I$	કોલમ-$II$
$(1)$ ટ્રાવેલિંગ માઇક્રોસ્કોપ	$(a)$ $0.01\,cm$
$(2)$ સ્ક્રૂગેજ	$(b)$ $0.001\,cm$
	$(c)$ $0.0001\,cm$

એક ટ્રાવેલિંગ માઇક્રોસ્કોપના વર્નિયર સ્કેલ પર $50$ વિભાગો છે જે મુખ્ય સ્કેલના $49$ વિભાગો સાથે બંધ બેસે છે. જો દરેક મુખ્ય સ્કેલ વિભાગ $0.5 \ mm$ હોય,તો અંતર માપવામાં ન્યૂનતમ અચોક્કસતાની ગણતરી કરો. ($mm$ માં)

કાચના સ્લેબનો વક્રીભવનાંક નક્કી કરવા માટે ટ્રાવેલિંગ માઇક્રોસ્કોપનો ઉપયોગ થાય છે. જો મુખ્ય સ્કેલ પર $1 \; cm$ માં $40$ વિભાગો હોય અને $50$ વર્નિયર સ્કેલ વિભાગો $49$ મુખ્ય સ્કેલ વિભાગોની બરાબર હોય,તો ટ્રાવેલિંગ માઇક્રોસ્કોપનું લઘુત્તમ માપન (least count) $\dots \times 10^{-6} \; m$ છે.