આકૃતિ $(a)$ અને $(b)$ અનુક્રમે ધન અને ઋણ બિંદુવત વિદ્યુતભારની ક્ષેત્ર રેખાઓ દર્શાવે છે.
$(a)$ વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત $V_{P}-V_{Q}$ અને $V_{B}-V_{A}$ ની સંજ્ઞાઓ જણાવો.
$(b)$ બિંદુઓ $Q$ અને $P$ તથા $A$ અને $B$ વચ્ચે નાના ઋણ વિદ્યુતભાર માટે સ્થિતિઊર્જાના તફાવતની સંજ્ઞા જણાવો.
$(c)$ નાના ધન વિદ્યુતભારને $Q$ થી $P$ સુધી લઈ જવા માટે વિદ્યુતક્ષેત્ર દ્વારા થયેલા કાર્યની સંજ્ઞા જણાવો.
$(d)$ નાના ઋણ વિદ્યુતભારને $B$ થી $A$ સુધી લઈ જવા માટે બાહ્ય બળ દ્વારા થયેલા કાર્યની સંજ્ઞા જણાવો.
$(e)$ શું $B$ થી $A$ તરફ જતી વખતે નાના ઋણ વિદ્યુતભારની ગતિઊર્જા વધે છે કે ઘટે છે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A-D) $V \propto \frac{1}{r}$ હોવાથી,ધન વિદ્યુતભારની નજીક સ્થિતિમાન વધારે હોય છે. તેથી,$V_{P} > V_{Q}$,એટલે કે $(V_{P}-V_{Q})$ ધન છે. ઋણ વિદ્યુતભાર માટે,તેની નજીક સ્થિતિમાન વધુ ઋણ હોય છે. તેથી,$V_{B} > V_{A}$ (કારણ કે $V_{A}$ વધુ ઋણ છે),એટલે કે $(V_{B}-V_{A})$ ધન છે.
$(b)$ સ્થિતિઊર્જા $U = qV$. ઋણ વિદ્યુતભાર $q < 0$ માટે,જો $V_{P} > V_{Q}$ હોય,તો $U_{P} < U_{Q}$ થાય. તેથી તફાવત $(U_{P}-U_{Q})$ ઋણ છે. તેવી જ રીતે,ઋણ વિદ્યુતભાર માટે,$V_{B} > V_{A}$ હોવાથી,$U_{B} > U_{A}$ થાય,તેથી $(U_{A}-U_{B})$ ઋણ છે.
$(c)$ ધન વિદ્યુતભાર ધન સ્ત્રોત વિદ્યુતભાર દ્વારા અપાકર્ષણ બળ અનુભવે છે. તેને $Q$ થી $P$ (નજીક) લઈ જવા માટે ક્ષેત્રની વિરુદ્ધ કાર્ય કરવું પડે છે. તેથી,ક્ષેત્ર દ્વારા થયેલું કાર્ય ઋણ છે.
$(d)$ ઋણ વિદ્યુતભારને $B$ થી $A$ (ઋણ સ્ત્રોતની નજીક) લઈ જવા માટે અપાકર્ષણ બળની વિરુદ્ધ કાર્ય કરવું પડે છે. તેથી,બાહ્ય બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય ધન છે.
$(e)$ જેમ ઋણ વિદ્યુતભાર $B$ થી $A$ તરફ જાય છે,તેમ તે ઋણ સ્ત્રોત વિદ્યુતભારની નજીક જાય છે અને વધુ અપાકર્ષણ બળ અનુભવે છે. આ બળ ઋણ કાર્ય કરે છે,જેના કારણે ગતિઊર્જા ઘટે છે.

Explore More

Similar Questions

બે વિદ્યુતભારો $+q$ અને $-q$,દરેક $1 \mu C$,આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ગોઠવેલા છે. જો $x=2 \text{ cm}$ અને $y=3 \text{ cm}$ હોય,તો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $(V_A - V_B)$ કેટલો થાય?

ઇલેક્ટ્રોન વોલ્ટ એ શેનો એકમ છે?

$Q$ જેટલો વિદ્યુતભાર $r$ અને $R$ $(R > r)$ ત્રિજ્યા ધરાવતા બે સમકેન્દ્રીય પોલા ગોળાઓ પર એવી રીતે વહેંચાયેલ છે કે જેથી તેમની પૃષ્ઠ વિદ્યુતભાર ઘનતા સમાન રહે. સામાન્ય કેન્દ્ર પર સ્થિતિમાન કેટલું હશે?

Difficult
View Solution

બિંદુ $A$ પર સ્થિતિમાન $3 \ V$ છે અને બિંદુ $B$ પર $7 \ V$ છે. એક ઇલેક્ટ્રોન $B$ થી $A$ તરફ ગતિ કરી રહ્યો છે. નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

ધન વીજભાર ધરાવતો વાહક:

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo