આકૃતિ એક પરિમાણીય સરળ આવર્ત ગતિ કરતા કણનો $x-t$ આલેખ દર્શાવે છે. $t = 0.3 \; s$,$t = 1.2 \; s$ અને $t = -1.2 \; s$ સમયે કણના સ્થાન,વેગ અને પ્રવેગના ચિહ્નો નક્કી કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) સરળ આવર્ત ગતિ $(SHM)$ કરતા કણ માટે,પ્રવેગ $(a)$ અને સ્થાન $(x)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$a = -\omega^2 x$ ... $(i)$
જ્યાં $\omega$ એ કોણીય આવૃત્તિ છે.
$1$. $t = 0.3 \; s$ સમયે:
કણ એવા વિસ્તારમાં છે જ્યાં $x < 0$ (ઋણ સ્થાન) છે. $x-t$ આલેખનો ઢાળ,જે વેગ $(v = dx/dt)$ દર્શાવે છે,તે પણ ઋણ છે. સમીકરણ $(i)$ નો ઉપયોગ કરતા,$x$ ઋણ હોવાથી,$a = -\omega^2 (-|x|) = +\omega^2 |x|$,તેથી પ્રવેગ ધન છે.
ચિહ્નો: સ્થાન: ઋણ,વેગ: ઋણ,પ્રવેગ: ધન.
$2$. $t = 1.2 \; s$ સમયે:
કણ એવા વિસ્તારમાં છે જ્યાં $x > 0$ (ધન સ્થાન) છે. $x-t$ આલેખનો ઢાળ ધન છે,તેથી વેગ ધન છે. સમીકરણ $(i)$ નો ઉપયોગ કરતા,$x$ ધન હોવાથી,$a = -\omega^2 (+|x|) = -\omega^2 |x|$,તેથી પ્રવેગ ઋણ છે.
ચિહ્નો: સ્થાન: ધન,વેગ: ધન,પ્રવેગ: ઋણ.
$3$. $t = -1.2 \; s$ સમયે:
કણ એવા વિસ્તારમાં છે જ્યાં $x < 0$ (ઋણ સ્થાન) છે. આ બિંદુએ $x-t$ આલેખનો ઢાળ ધન છે (વક્ર ઉપરની તરફ જાય છે),તેથી વેગ ધન છે. સમીકરણ $(i)$ નો ઉપયોગ કરતા,$x$ ઋણ હોવાથી,$a = -\omega^2 (-|x|) = +\omega^2 |x|$,તેથી પ્રવેગ ધન છે.
ચિહ્નો: સ્થાન: ઋણ,વેગ: ધન,પ્રવેગ: ધન.

Explore More

Similar Questions

સંદર્ભ કણ (reference particle) અને સંદર્ભ વર્તુળ (reference circle) ની વિભાવનાઓ સમજાવો અને દર્શાવો કે સરળ આવર્ત ગતિ $(SHM)$ એ સંદર્ભ વર્તુળના વ્યાસ પર થતી નિયમિત વર્તુળાકાર ગતિનો પ્રક્ષેપ છે.

નીચે આપેલી આકૃતિ બે વર્તુળાકાર ગતિઓ દર્શાવે છે. આકૃતિમાં વર્તુળની ત્રિજ્યા,પરિભ્રમણનો સમયગાળો,પ્રારંભિક સ્થાન અને પરિભ્રમણની દિશા દર્શાવેલ છે. દરેક કિસ્સામાં ફરતા કણ $P$ ના ત્રિજ્યા સદિશના $x$-પ્રક્ષેપની સરળ આવર્ત ગતિ મેળવો.

$L$ લંબાઈના સળિયાનો એક છેડો $R$ ત્રિજ્યાવાળા પૈડાની પરિઘ પરના એક બિંદુ પર જડેલો છે. બીજો છેડો પૈડાના કેન્દ્રમાંથી પસાર થતી સીધી ચેનલ પર મુક્તપણે સરકે છે,જે નીચેની આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. પૈડું $O$ ની આસપાસ અચળ કોણીય વેગ $\omega$ થી ફરે છે. $T = \frac{2 \pi}{\omega}$ લેતા,સળિયાની ગતિ કેવી હશે?

$S.H.M.$ કરતા કણની ગતિ $x = 0.01 \sin 100\pi (t + 0.05)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $x$ મીટરમાં અને $t$ સેકન્ડમાં છે. તો આવર્તકાળ ..... $sec$ છે.

આવર્ત ગતિ અને સરળ આવર્ત ગતિ વચ્ચેનો તફાવત લખો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo