બર્નુલીના સિદ્ધાંતની મદદથી સમજાવો કે ઉડતી વખતે ફરતો દડો (spinning ball) શા માટે વળાંકવાળો માર્ગ અનુસરે છે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $(i)$ સ્પિન વગર ગતિ કરતો દડો:
જ્યારે દડો સ્પિન કર્યા વગર તરલમાં ગતિ કરે છે,ત્યારે તરલની સ્ટ્રીમલાઇન્સ દડાની ઉપર અને નીચે સમાન હોય છે. દડાની ઉપર અને નીચેના અનુરૂપ બિંદુઓ પર તરલનો વેગ સમાન હોય છે,જે બર્નુલીના સિદ્ધાંત મુજબ શૂન્ય દબાણ તફાવત પરિણમે છે. તેથી,હવા દડા પર કોઈ ચોખ્ખું ઉપર કે નીચેનું બળ લગાડતી નથી.
$(ii)$ સ્પિન સાથે ગતિ કરતો દડો:
જ્યારે દડો ફરે છે,ત્યારે તે તેની સપાટીને કારણે હવાને પોતાની સાથે ખેંચે છે. જો સપાટી ખરબચડી હોય,તો વધુ હવા ખેંચાય છે.
ધારો કે એક દડો હવામાં ગતિ કરતી વખતે ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં ફરે છે. જે બાજુએ પરિભ્રમણ હવાના પ્રવાહની દિશામાં હોય છે,ત્યાં હવાનો વેગ વધે છે. વિરુદ્ધ બાજુએ,જ્યાં પરિભ્રમણ હવાના પ્રવાહનો વિરોધ કરે છે,ત્યાં હવાનો વેગ ઘટે છે.
બર્નુલીના સિદ્ધાંત મુજબ,જ્યાં તરલનો વેગ વધારે હોય ત્યાં દબાણ ઓછું હોય છે અને જ્યાં તરલનો વેગ ઓછો હોય ત્યાં દબાણ વધારે હોય છે.
પરિણામે,દડાની ઉપર સ્ટ્રીમલાઇન્સની ગીચતા વધુ વેગ અને ઓછું દબાણ સૂચવે છે,જ્યારે દડાની નીચેની છૂટીછવાઈ સ્ટ્રીમલાઇન્સ ઓછો વેગ અને વધુ દબાણ સૂચવે છે. આ દબાણનો તફાવત દડા પર ઉપરની તરફ ચોખ્ખું બળ ઉત્પન્ન કરે છે,જેના કારણે તે તેના સીધા માર્ગથી વિચલિત થાય છે. આ ઘટનાને મેગ્નસ અસર (Magnus effect) કહેવામાં આવે છે.

Explore More

Similar Questions

પ્રવાહીના પ્રવાહ માટે બર્નુલીના સમીકરણનો ઉપયોગ ક્યાં જોવા મળે છે?

મેગ્નસ અસર (Magnus effect) એટલે શું?

વેન્ચ્યુરી મીટર એટલે શું?

પાણી એક આડી પાઇપમાં સુરેખ પ્રવાહમાં વહી રહ્યું છે. પાઇપના સૌથી સાંકડા ભાગમાં,

ઘનતા $\rho$ ધરાવતું પ્રવાહી એક આડા પાઇપમાંથી વહન પામે છે,જેના બે છેડાઓના આડછેદનું ક્ષેત્રફળ $A_1$ અને $A_2$ છે. જો પ્રવાહીનું દબાણ $P$ હોય જ્યાં પ્રવાહની ઝડપ $v$ છે,તો બીજા બિંદુએ જ્યાં પ્રવાહની ઝડપ $3v$ થાય છે ત્યાં દબાણ કેટલું હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo