Class 11PhysicsOscillationsPeriodic, Oscillatory motion and its characteristics and types of SHM and Equation of SHM
Mediumઆવર્ત ગતિ (Periodic motion) અને દોલિત ગતિ (Oscillatory motion) ની વ્યાખ્યા આપો.
(N/A) $1$. આવર્ત ગતિ: જે ગતિ ચોક્કસ સમયગાળા પછી પોતાની જાતનું પુનરાવર્તન કરે છે,તેને આવર્ત ગતિ કહેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,પૃથ્વીનું સૂર્યની આસપાસનું પરિભ્રમણ અથવા ઘડિયાળના કાંટાની ગતિ.
$2$. દોલિત ગતિ: જે ગતિમાં પદાર્થ કોઈ નિશ્ચિત બિંદુ (મધ્યમાન સ્થાન) ની આસપાસ આગળ-પાછળ ગતિ કરે છે,તેને દોલિત ગતિ કહેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,સાદા લોલકની ગતિ અથવા સંગીતના સાધનમાં તારનું કંપન.
નોંધ: બધી જ દોલિત ગતિઓ આવર્ત ગતિ હોય છે,પરંતુ બધી આવર્ત ગતિઓ દોલિત ગતિ હોતી નથી.
$2$. દોલિત ગતિ: જે ગતિમાં પદાર્થ કોઈ નિશ્ચિત બિંદુ (મધ્યમાન સ્થાન) ની આસપાસ આગળ-પાછળ ગતિ કરે છે,તેને દોલિત ગતિ કહેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,સાદા લોલકની ગતિ અથવા સંગીતના સાધનમાં તારનું કંપન.
નોંધ: બધી જ દોલિત ગતિઓ આવર્ત ગતિ હોય છે,પરંતુ બધી આવર્ત ગતિઓ દોલિત ગતિ હોતી નથી.
Explore More
Similar Questions
સરળ આવર્ત ગતિ $(SHM)$ કરતા કણ માટે સ્થાનાંતર અને વેગ,સ્થાનાંતર અને પ્રવેગ,તથા વેગ અને પ્રવેગ વચ્ચેનો કળા તફાવત લખો.
Easy
View Solutionએક કણના ગતિનું સમીકરણ $x = a \sin(50t + \frac{\pi}{3}) \text{ cm}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. કણ $t_1$ સમયે સ્થિર થાય છે અને $t_2$ સમયે તેનો પ્રવેગ શૂન્ય થાય છે. $t_1$ અને $t_2$ અનુક્રમે . . . . . . છે.
DifficultJEE MAIN 2026
View Solution$S.H.M.$ માં રહેલા કણનું સ્થાનાંતર $x=4(\cos \pi t+\sin \pi t)$ સંબંધ મુજબ બદલાય છે. કણનો કંપવિસ્તાર કેટલો છે?
નીચે આપેલા વિધેયોને તેમની ગતિના પ્રકાર સાથે જોડો, જ્યાં $\omega$ અચળાંક છે:
List-$I$
List-$II$
$A$. $\sin^2 \omega t$
$I$. આવર્ત ગતિ પરંતુ $SHM$ નથી $(T = 2\pi/\omega)$
$B$. $\sin^3 \omega t$
$II$. આવર્ત ગતિ પરંતુ $SHM$ નથી $(T = \pi/\omega)$
$C$. $\sin \omega t + \cos \pi \omega t$
$III$. અ-આવર્ત ગતિ
$D$. $\cos \omega t + \cos 2\omega t$
$IV$. આવર્ત ગતિ પરંતુ $SHM$ નથી $(T = 2\pi/\omega)$
| List-$I$ | List-$II$ |
| $A$. $\sin^2 \omega t$ | $I$. આવર્ત ગતિ પરંતુ $SHM$ નથી $(T = 2\pi/\omega)$ |
| $B$. $\sin^3 \omega t$ | $II$. આવર્ત ગતિ પરંતુ $SHM$ નથી $(T = \pi/\omega)$ |
| $C$. $\sin \omega t + \cos \pi \omega t$ | $III$. અ-આવર્ત ગતિ |
| $D$. $\cos \omega t + \cos 2\omega t$ | $IV$. આવર્ત ગતિ પરંતુ $SHM$ નથી $(T = 2\pi/\omega)$ |
DifficultJEE MAIN 2026
View Solutionએક કણ $x = A \sin^2(\omega t - \frac{\pi}{4})$ જેટલા તાત્કાલિક સ્થાનાંતર સાથે સરળ આવર્ત ગતિ કરે છે. કણના દોલનનો આવર્તકાળ કેટલો હશે?
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo