એક સાદા લોલકનો વિચાર કરો,જેમાં દોરી સાથે જોડાયેલ બોબ છે,જે ગુરુત્વાકર્ષણ બળની અસર હેઠળ દોલન કરે છે. ધારો કે સાદા લોલકનો દોલનનો આવર્તકાળ તેની લંબાઈ $(l)$,બોબનું દળ $(m)$ અને ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગ $(g)$ પર આધાર રાખે છે. પરિમાણીય વિશ્લેષણની રીતનો ઉપયોગ કરીને તેના આવર્તકાળ માટેનું સૂત્ર મેળવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) આવર્તકાળ $T$ નો $l, g$ અને $m$ પરનો આધાર ગુણાકાર સ્વરૂપે નીચે મુજબ લખી શકાય:
$T = k l^{x} g^{y} m^{z}$
જ્યાં $k$ એ પરિમાણરહિત અચળાંક છે અને $x, y$ તથા $z$ એ ઘાતાંકો છે.
બંને બાજુના પરિમાણોને ધ્યાનમાં લેતા,આપણને મળે છે:
$[M^0 L^0 T^1] = [L]^x [L T^{-2}]^y [M]^z$
$[M^0 L^0 T^1] = M^z L^{x+y} T^{-2y}$
બંને બાજુના પરિમાણોને સરખાવતા:
$z = 0$
$x + y = 0$
$-2y = 1$
આ સમીકરણો ઉકેલતા,$y = -1/2$,$x = 1/2$ અને $z = 0$ મળે છે.
આ કિંમતો મૂકતા,$T = k l^{1/2} g^{-1/2} m^0$ મળે છે.
તેથી,$T = k \sqrt{\frac{l}{g}}$.
નોંધો કે અચળાંક $k$ નું મૂલ્ય પરિમાણીય પદ્ધતિ દ્વારા મેળવી શકાતું નથી. પ્રાયોગિક રીતે $k = 2\pi$ છે,તેથી $T = 2\pi \sqrt{\frac{l}{g}}$.

Explore More

Similar Questions

આપેલ છે કે $v$ એ ઝડપ છે,$r$ એ ત્રિજ્યા છે અને $g$ એ ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગ છે. નીચેનામાંથી કયું પરિમાણરહિત છે?

એક ચોક્કસ પ્રદેશમાં વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec{E} = (\frac{K}{x^3}) \hat{i}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે. $K$ નું પારિમાણિક સૂત્ર શું છે?

જો બળ $(F)$,વેગ $(V)$ અને સમય $(T)$ ને મૂળભૂત એકમો તરીકે લેવામાં આવે,તો દળના પરિમાણો શું થશે?

ઉર્જા ઘનતાનું સમીકરણ $u = \frac{\alpha}{\beta} \sin \left(\frac{\alpha x}{k t}\right)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\alpha, \beta$ અચળાંકો છે,$x$ સ્થાનાંતર છે,$k$ બોલ્ટ્ઝમેન અચળાંક છે અને $t$ તાપમાન છે. $\beta$ ના પરિમાણો શું હશે?

$SI$ એકમોમાં પદાર્થની ઘનતા $128 \ kg \ m^{-3}$ છે. એક એવી એકમ પદ્ધતિમાં જેમાં લંબાઈનો એકમ $25 \ cm$ અને દળનો એકમ $50 \ g$ હોય,તો તે પદાર્થની ઘનતાનું આંકડાકીય મૂલ્ય કેટલું થાય?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo