એક ઇલેક્ટ્રોન અને એક પોઝિટ્રોનને અનુક્રમે $(0, 0, 0)$ અને $(0, 0, 1.5R)$ બિંદુઓથી સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્ર $\vec{B} = B_0 \hat{i}$ માં મુક્ત કરવામાં આવે છે. બંનેનું વેગમાન $P = eBR$ સમાન છે. વેગમાનની દિશા પર કઈ શરતો હેઠળ તેમના પથ અપરસ્પર છેદતા વર્તુળો હશે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(D) ઇલેક્ટ્રોન અને પોઝિટ્રોન બંને માટે વર્તુળાકાર પથની ત્રિજ્યા $R = \frac{P}{eB}$ છે. ચુંબકીય ક્ષેત્ર $x$-અક્ષની દિશામાં હોવાથી,બંને કણોની ગતિ $yz$-સમતલમાં મર્યાદિત છે.
ધારો કે ઇલેક્ટ્રોન અને પોઝિટ્રોનના વેગમાન સદિશો $yz$-સમતલમાં $y$-અક્ષ સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે. વર્તુળાકાર કક્ષાના કેન્દ્રો,$C_e$ અને $C_p$,તેમના પ્રારંભિક સ્થાનોથી $R$ અંતરે અને વેગમાન સદિશને લંબ રૂપે આવેલા છે.
$(0, 0, 0)$ થી શરૂ થતા ઇલેક્ટ્રોન માટે,જેનું વેગમાન $P_1$ એ $y$-અક્ષ સાથે $\theta$ ખૂણે છે,તેનું કેન્દ્ર $C_e$ એ $(0, -R \sin \theta, R \cos \theta)$ પર છે.
$(0, 0, 1.5R)$ થી શરૂ થતા પોઝિટ્રોન માટે,જેનું વેગમાન $P_2$ એ $y$-અક્ષ સાથે $\theta$ ખૂણે છે,તેનું કેન્દ્ર $C_p$ એ $(0, -R \sin \theta, 1.5R - R \cos \theta)$ પર છે.
જો કેન્દ્રો $C_e$ અને $C_p$ વચ્ચેનું અંતર $d$ એ તેમની ત્રિજ્યાઓના સરવાળા કરતા વધારે હોય,એટલે કે $d > 2R$,તો કક્ષાઓ એકબીજાને છેદશે નહીં.
$C_e(0, -R \sin \theta, R \cos \theta)$ અને $C_p(0, -R \sin \theta, 1.5R - R \cos \theta)$ વચ્ચેના અંતરનો વર્ગ $d^2$ ગણતા:
$d^2 = (0 - 0)^2 + (-R \sin \theta - (-R \sin \theta))^2 + (1.5R - R \cos \theta - R \cos \theta)^2$
$d^2 = 0 + 0 + (1.5R - 2R \cos \theta)^2$
$d^2 = (1.5R - 2R \cos \theta)^2$
અપરસ્પર છેદતી કક્ષાઓ માટે,$d > 2R$,તેથી $d^2 > 4R^2$:
$(1.5R - 2R \cos \theta)^2 > 4R^2$
$|1.5R - 2R \cos \theta| > 2R$
કિસ્સો $1$: $1.5R - 2R \cos \theta > 2R \implies -2R \cos \theta > 0.5R \implies \cos \theta < -0.25$
કિસ્સો $2$: $1.5R - 2R \cos \theta < -2R \implies -2R \cos \theta < -3.5R \implies \cos \theta > 1.75$ (શક્ય નથી કારણ કે $\cos \theta \le 1$)
આમ,અપરસ્પર છેદતી કક્ષાઓ માટેની શરત $\cos \theta < -0.25$ છે.

Explore More

Similar Questions

નીચે બે વિધાનો આપેલા છે: એકને વિધાન $(A)$ તરીકે અને બીજાને કારણ $(R)$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $(A)$: સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં,ગતિ કરતા વિદ્યુતભારિત કણ માટે ઝડપ અને ઉર્જા સમાન રહે છે.
કારણ $(R)$: ગતિ કરતા વિદ્યુતભારિત કણ પર તેની ગતિની દિશાને લંબ ચુંબકીય બળ લાગે છે.

એક $\alpha$-કણ અને એક પ્રોટોન સમાન ગતિઊર્જા સાથે ગતિ કરતા સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં ક્ષેત્રને લંબરૂપે દાખલ થાય છે. $\alpha$-કણ અને પ્રોટોનના પથની ત્રિજ્યાઓનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?

$q$ વિદ્યુતભાર અને $m$ દળ ધરાવતો એક કણ $v_0 \widehat{i}$ વેગ સાથે ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B$ ના વિસ્તારમાં પ્રવેશ કરે છે. જો કણ ચુંબકીય ક્ષેત્રના વિસ્તારમાંથી તેના પ્રારંભિક વેગ સાથે $30^{\circ}$ ના ખૂણે બહાર નીકળે,તો $d$ નું મૂલ્ય શોધો:-

Difficult
View Solution

એક પ્રોટોન અને એક $\alpha$-કણ,જેમની ગતિઊર્જા અનુક્રમે $K_{p}$ અને $K_{\alpha}$ છે,તે ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં કાટખૂણે પ્રવેશ કરે છે. પ્રોટોન અને $\alpha$-કણના ગતિપથની ત્રિજ્યાનો ગુણોત્તર $2:1$ છે. $K_{p}:K_{\alpha}$ નો ગુણોત્તર શોધો.

એક પ્રોટોન, એક ડ્યુટેરોન અને એક $\alpha$-કણ સમાન ગતિઊર્જા સાથે તેમના વેગને લંબરૂપ ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કરે છે. જો $r_p, r_d$ અને $r_\alpha$ એ આ કણોના વર્તુળાકાર માર્ગની ત્રિજ્યાઓ હોય, તો:

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo