એક પદાર્થને $v$ વેગ સાથે શિરોલંબ ઉપરની તરફ ફેંકવામાં આવે છે અને થોડા સમય પછી તે તે જ બિંદુ પર પાછો ફરે છે જ્યાંથી તેને ફેંકવામાં આવ્યો હતો. ઉડ્ડયન સમય દરમિયાન પદાર્થનો સરેરાશ વેગ અને સરેરાશ ઝડપ કેટલા હશે?

નીચેના દરેક વિધાનને ધ્યાનથી વાંચો અને કારણો તથા ઉદાહરણો સાથે જણાવો કે તે સાચું છે કે ખોટું,એક પરિમાણીય ગતિ કરતા કણ માટે:
$(a)$ કોઈ ક્ષણે શૂન્ય ઝડપ હોય તો તે ક્ષણે પ્રવેગ શૂન્ય ન પણ હોય.
$(b)$ શૂન્ય ઝડપ હોય તો વેગ શૂન્ય ન પણ હોય.
$(c)$ અચળ ઝડપ હોય તો પ્રવેગ શૂન્ય જ હોવો જોઈએ.
$(d)$ ધન પ્રવેગ હોય તો ઝડપ વધતી જ હોવી જોઈએ.

સમાન ગતિએ ચાલતી ટ્રેનનો એક ડબ્બો અચાનક ટ્રેનથી અલગ થઈ જાય છે અને થોડું અંતર કાપ્યા પછી અટકી જાય છે. ડબ્બા દ્વારા કપાયેલ અંતર અને તે જ સમયમાં ટ્રેન દ્વારા કપાયેલ અંતર વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?

એક કણ સીધી રેખામાં ગતિ કરે છે અને અડધું અંતર $6 \, m/s$ ની ઝડપે કાપે છે. બાકીનું અડધું અંતર બે સમાન સમયગાળામાં અનુક્રમે $9 \, m/s$ અને $15 \, m/s$ ની ઝડપે કાપે છે. ગતિ દરમિયાન કણની સરેરાશ ઝડપ કેટલી હશે ($ \, m/s$ માં)?

વિધાન $(A)$: એક-પરિમાણીય ગતિમાં પદાર્થના પ્રવેગ અને વેગ વચ્ચેનો ખૂણો હંમેશા શૂન્ય હોય છે. કારણ $(R)$: એક-પરિમાણીય ગતિ સીધી રેખામાં હોય છે.

એક માણસ તેના ઘરેથી $2.5 \; km$ દૂર આવેલા બજાર સુધી $5 \; km \; h^{-1}$ ની ઝડપે સીધા રસ્તા પર ચાલે છે. બજાર બંધ હોવાનું જાણીને,તે તરત જ પાછો ફરે છે અને $7.5 \; km \; h^{-1}$ ની ઝડપે ઘરે પાછો આવે છે. $0$ થી $40 \; min$ ના સમયગાળા દરમિયાન માણસની સરેરાશ ઝડપ કેટલી હશે?