$25 \; kg$ દળના બ્લોકને $50 \; kg$ નો માણસ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ બે અલગ અલગ રીતે ઊંચકે છે. બંને કિસ્સામાં માણસ દ્વારા જમીન પર લાગતું બળ (Action) કેટલું હશે? જો જમીન $700 \; N$ ના લંબબળ (Normal force) પર તૂટી જતી હોય,તો બ્લોકને ઊંચકવા માટે માણસે કઈ પદ્ધતિ અપનાવવી જોઈએ જેથી જમીન તૂટે નહીં?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(B) બ્લોકનું દળ,$m = 25 \; kg$
માણસનું દળ,$M = 50 \; kg$
ગુરુત્વપ્રવેગ,$g = 10 \; m/s^2$
બ્લોકને ઊંચકવા માટે જરૂરી બળ,$F = mg = 25 \times 10 = 250 \; N$
માણસનું વજન,$W = Mg = 50 \times 10 = 500 \; N$
કિસ્સો $(a)$: જ્યારે માણસ બ્લોકને સીધો ઊંચકે છે,ત્યારે તે દોરડાને ઉપરની તરફ ખેંચે છે. ન્યૂટનના ગતિના ત્રીજા નિયમ મુજબ,દોરડું માણસને $F = 250 \; N$ ના બળથી નીચેની તરફ ખેંચે છે. જમીન પર લાગતું કુલ અધોગામી બળ એ માણસનું વજન અને દોરડા દ્વારા લાગતું પ્રતિક્રિયા બળનો સરવાળો છે.
જમીન પર લાગતું બળ $= W + F = 500 + 250 = 750 \; N$.
કિસ્સો $(b)$: જ્યારે માણસ ગરગડી (pulley) નો ઉપયોગ કરીને બ્લોકને ઊંચકે છે,ત્યારે તે દોરડાને નીચેની તરફ ખેંચે છે. ન્યૂટનના ગતિના ત્રીજા નિયમ મુજબ,દોરડું માણસને $F = 250 \; N$ ના બળથી ઉપરની તરફ ખેંચે છે. જમીન પર લાગતું ચોખ્ખું અધોગામી બળ એ માણસના વજનમાંથી દોરડા દ્વારા લાગતું ઉપરનું પ્રતિક્રિયા બળ બાદ કરવાથી મળે છે.
જમીન પર લાગતું બળ $= W - F = 500 - 250 = 250 \; N$.
નિષ્કર્ષ: કારણ કે જમીન $700 \; N$ પર તૂટી જાય છે,તેથી માણસે બ્લોકને ઊંચકવા માટે પદ્ધતિ $(b)$ અપનાવવી જોઈએ,કારણ કે જમીન પર લાગતું બળ $(250 \; N)$ એ $700 \; N$ ની મર્યાદા કરતા ઓછું છે.

Explore More

Similar Questions

આકૃતિમાં,દડાનું દળ સળિયાના દળ કરતાં $\frac{9}{5}$ ગણું છે. સળિયાની લંબાઈ $1 \, m$ છે. દડાનું પ્રારંભિક સ્તર સળિયાના નીચેના છેડા જેટલું જ છે. દડાને સળિયાના ઉપરના છેડા સુધી પહોંચતા લાગતો સમય શોધો. ($s$ માં)

એક ચિત્રકાર આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ વજનરહિત દોરડું અને ગરગડીની વ્યવસ્થા દ્વારા પોતાની જાતે અને બોક્સને $5\, m/s^2$ ના પ્રવેગથી ઉપર ઉઠાવવા માટે બળ લગાવી રહ્યો છે. ચિત્રકારનું દળ $100\, kg$ અને બોક્સનું દળ $50\, kg$ છે. જો $g = 10\, m/s^2$ હોય,તો:

Difficult
View Solution

બે બ્લોક $A$ અને $B$,જે દરેક સમાન દળ ધરાવે છે,તેમને એક આદર્શ ગરગડી દ્વારા પાતળી અવિસ્તરણીય દોરી વડે જોડવામાં આવ્યા છે. શરૂઆતમાં બ્લોક $B$ ને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ સ્થિર રાખવામાં આવ્યો છે. હવે બ્લોક $B$ ને મુક્ત કરવામાં આવે છે. બ્લોક $A$ જમણી તરફ સરકશે અને $t_A$ સમયમાં ગરગડીને અથડાશે. બ્લોક $B$ હિંચકાની જેમ ગતિ કરશે અને $t_B$ સમયમાં સપાટીને અથડાશે. સપાટી ઘર્ષણરહિત છે તેમ ધારો. [સૂચના: બંને બ્લોક પર લાગતું દોરીનું તણાવ $T$ મૂલ્યમાં સમાન છે. સમક્ષિતિજ ગતિ માટે જરૂરી પ્રવેગ $T$ દ્વારા પૂરો પાડવામાં આવે છે.]

એવી પરિસ્થિતિનો વિચાર કરો કે જેમાં બ્લોક $M_0$ ની આડી અને ઊભી બંને સપાટીઓ લીસી છે,જે બાજુની આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. $M_0$ પર બળ $F$ લગાડવામાં આવે છે. સાચું વિધાન/વિધાનો પસંદ કરો.

Difficult
View Solution

$20\,kg$ દળનો એક વાંદરો ઉભી દોરી પકડીને લટકે છે. જ્યારે આ દોરી પર $25\,kg$ દળ લટકાવવામાં આવે ત્યારે તે તૂટી જાય છે. વાંદરો દોરી પર કેટલી મહત્તમ પ્રવેગ સાથે ઉપર ચઢી શકે ($,m/s^2$ માં)?

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo