યંગના ડબલ-સ્લિટ પ્રયોગમાં વ્યતિકરણ શલાકાઓ મેળવવા માટે $650\; nm$ અને $520\; nm$ એમ બે તરંગલંબાઈ ધરાવતા પ્રકાશના કિરણપુંજનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
$(a)$ $650\; nm$ તરંગલંબાઈ માટે પડદા પરની ત્રીજી પ્રકાશિત શલાકાનું મધ્યસ્થ અધિકતમથી અંતર શોધો.
$(b)$ મધ્યસ્થ અધિકતમથી તે ન્યૂનતમ અંતર કેટલું છે જ્યાં બંને તરંગલંબાઈઓને કારણે મળતી પ્રકાશિત શલાકાઓ સંપાત થાય છે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) આપેલ છે:
$\lambda_{1} = 650\; nm$
$\lambda_{2} = 520\; nm$
ધારો કે $D$ એ સ્લિટથી પડદાનું અંતર છે અને $d$ એ બે સ્લિટ વચ્ચેનું અંતર છે.
$(a)$ મધ્યસ્થ અધિકતમથી $n^{th}$ પ્રકાશિત શલાકાનું અંતર $x_n = n \lambda \frac{D}{d}$ છે.
$\lambda_{1} = 650\; nm$ માટે ત્રીજી પ્રકાશિત શલાકા $(n=3)$ માટે:
$x_3 = 3 \times 650 \times \frac{D}{d} = 1950 \frac{D}{d}\; nm$.
$(b)$ પ્રકાશિત શલાકાઓ ત્યારે સંપાત થાય છે જ્યારે $n_1 \lambda_1 = n_2 \lambda_2$ થાય.
$n_1 (650) = n_2 (520)$
$\frac{n_1}{n_2} = \frac{520}{650} = \frac{4}{5}$.
આમ, શલાકાઓ $\lambda_1$ ની $4^{th}$ પ્રકાશિત શલાકા અને $\lambda_2$ ની $5^{th}$ પ્રકાશિત શલાકા પર સંપાત થાય છે.
ન્યૂનતમ અંતર $x = 4 \times 650 \times \frac{D}{d} = 2600 \frac{D}{d}\; nm$ છે.

Explore More

Similar Questions

વ્યતિકરણના પ્રયોગમાં,ક્રમિક મહત્તમ કે ન્યૂનતમ વચ્ચેનું અંતર કેટલું હોય છે?

યંગના ડબલ-સ્લિટ પ્રયોગમાં,બે સ્લિટ $A$ અને $B$ ને પ્રકાશિત કરવા માટે એકરંગી પ્રકાશનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. સ્લિટની સામે મૂકવામાં આવેલા પડદા પર વ્યતિકરણની ભાત (interference fringes) જોવા મળે છે. જો સ્લિટ $A$ માંથી આવતા કિરણના માર્ગમાં એક પાતળી કાચની પ્લેટ લંબરૂપે મૂકવામાં આવે,તો:

યંગના બે સ્લિટના પ્રયોગમાં,જે બિંદુએ પથ તફાવત $\lambda$ છે ત્યાં તીવ્રતા $K$ છે. તો જે બિંદુએ પથ તફાવત $\lambda / 4$ હોય ત્યાં તીવ્રતા કેટલી હશે?

યંગના ડબલ સ્લિટ પ્રયોગમાં,સ્લિટ્સ $0.2 \text{ mm}$ ના અંતરે છે અને પડદો $2.0 \text{ m}$ દૂર રાખવામાં આવ્યો છે। મધ્યસ્થ પ્રકાશિત શલાકા અને ત્રીજી પ્રકાશિત શલાકા વચ્ચેનું અંતર $1.5 \text{ cm}$ માપવામાં આવે છે। પ્રયોગમાં વપરાયેલ પ્રકાશની તરંગલંબાઇ નક્કી કરો।

યંગના ડબલ-સ્લિટ પ્રયોગમાં,જો બે સાંકડી સ્લિટ્સ વચ્ચેનું અંતર બમણું કરવામાં આવે,તો ફ્રિન્જની પહોળાઈ સમાન રાખવા માટે સ્લિટ્સથી પડદાનું અંતર $D$ કેટલું કરવું જોઈએ?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo