$(a)$ સાબુ અને ડિટર્જન્ટ વચ્ચેનો તફાવત જણાવો.
$(b)$ સમજાવો કે શા માટે સાબુ કઠિન પાણી સાથે મેલ (scum) બનાવે છે,જ્યારે ડિટર્જન્ટ બનાવતા નથી.

(N/A)

સાબુ	ડિટર્જન્ટ
$(i)$ સાબુ એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડના સોડિયમ અથવા પોટેશિયમ ક્ષાર છે.	$(i)$ ડિટર્જન્ટ એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડના એમોનિયમ અથવા સલ્ફોનેટ ક્ષાર છે.
$(ii)$ સાબુની સફાઈ કરવાની ક્ષમતા ડિટર્જન્ટની સરખામણીમાં ઓછી હોય છે.	$(ii)$ ડિટર્જન્ટની સફાઈ કરવાની ક્ષમતા સાબુની સરખામણીમાં વધુ હોય છે.
$(iii)$ સાબુ પ્રાણી કે વનસ્પતિ ચરબીમાંથી બનાવવામાં આવે છે.	$(iii)$ ડિટર્જન્ટ પેટ્રોકેમિકલ્સમાંથી બનાવવામાં આવે છે.
$(iv)$ સાબુ જૈવ-વિઘટનીય છે.	$(iv)$ ડિટર્જન્ટ સામાન્ય રીતે જૈવ-અવિઘટનીય હોય છે.

$(b)$ કઠિન પાણીમાં $Ca^{2+}$ અને $Mg^{2+}$ આયનો હોય છે. આ આયનો સાબુના અણુઓ સાથે પ્રક્રિયા કરીને અદ્રાવ્ય અવક્ષેપ બનાવે છે જેને 'સ્કમ' (મેલ) કહેવાય છે,જે સફાઈની પ્રક્રિયામાં અવરોધ ઊભો કરે છે. ડિટર્જન્ટ આ આયનો સાથે દ્રાવ્ય ક્ષાર બનાવે છે,તેથી તે સ્કમ બનાવતા નથી અને કઠિન પાણીમાં પણ અસરકારક રીતે કામ કરે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $2C_{17}H_{35}COONa + Ca^{2+} (Mg^{2+}) \longrightarrow (C_{17}H_{35}COO)_{2}Ca (Mg) + 2Na^{+}$