$\Delta G$ એ ઉપયોગી કાર્ય કરવા માટે ઉપલબ્ધ ચોખ્ખી ઉર્જા છે અને તેથી તે "મુક્ત ઉર્જા" નું માપ છે. ગાણિતિક રીતે દર્શાવો કે $\Delta G$ એ મુક્ત ઉર્જાનું માપ છે. $\Delta G$ નો એકમ શોધો. જો કોઈ પ્રક્રિયામાં એન્થાલ્પી ફેરફાર ધન અને એન્ટ્રોપી ફેરફાર ધન હોય,તો પ્રક્રિયા કઈ સ્થિતિમાં સ્વયંભૂ (spontaneous) થશે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જા એ સિસ્ટમની એવી થર્મોડાયનેમિક રાશિ છે,જેની પ્રક્રિયા દરમિયાન થતો ઘટાડો એ સિસ્ટમમાંથી મેળવી શકાય તેવા મહત્તમ ઉપયોગી કાર્ય જેટલો હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,આ પરિણામ નીચે મુજબ મેળવી શકાય છે:
સિસ્ટમ દ્વારા શોષાયેલી ઉષ્મા $q$,તેની આંતરિક ઉર્જામાં ફેરફાર $\Delta U$ અને સિસ્ટમ દ્વારા થયેલા કાર્ય વચ્ચેનો સંબંધ થર્મોડાયનેમિક્સના પ્રથમ નિયમ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$q = \Delta U + W_{\text{expansion}} + W_{\text{non-expansion}}$ $(i)$
અચળ દબાણે,વિસ્તરણ કાર્ય $p \Delta V$ છે. કારણ કે $\Delta H = \Delta U + p \Delta V$,તેથી:
$q = \Delta H + W_{\text{non-expansion}}$ $(ii)$
અચળ તાપમાન $T$ પર પ્રતિવર્તી પ્રક્રિયા માટે,$\Delta S = \frac{q_{\text{rev}}}{T}$,તેથી $q_{\text{rev}} = T \Delta S$ $(iii)$
$(iii)$ ને $(ii)$ માં મૂકતા:
$T \Delta S = \Delta H + W_{\text{non-expansion}}$
$\Delta H - T \Delta S = -W_{\text{non-expansion}}$ $(iv)$
કારણ કે $\Delta G = \Delta H - T \Delta S$,તેથી સમીકરણ $(iv)$ બને છે:
$\Delta G = -W_{\text{non-expansion}}$ $(v)$
આમ,$-\Delta G$ એ સિસ્ટમમાંથી મેળવી શકાય તેવું મહત્તમ ઉપયોગી કાર્ય (બિન-વિસ્તરણ કાર્ય) દર્શાવે છે.
$\Delta G$ નો એકમ ઉર્જા જેવો જ છે,જે જ્યુલ $(J)$ અથવા કિલોજ્યુલ $(kJ)$ છે.
ધન $\Delta H$ અને ધન $\Delta S$ ધરાવતી પ્રક્રિયા માટે,સ્વયંભૂતાની શરત $(\Delta G < 0)$ છે:
$\Delta H - T \Delta S < 0$
$T \Delta S > \Delta H$
$T > \frac{\Delta H}{\Delta S}$
આમ,પ્રક્રિયા ઊંચા તાપમાને સ્વયંભૂ બને છે.

Explore More

Similar Questions

આપેલ પ્રક્રિયા માટે $\Delta H = -20.5 \ kJ \ mol^{-1}$ અને $\Delta S = -50.0 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$ હોય,તો જે તાપમાને ($K$ માં) $\Delta G = 0$ થાય તે તાપમાન કેટલું હશે?

વાયુ સ્વરૂપમાં થતી પ્રક્રિયા: $PCl_{5(g)} \rightleftharpoons PCl_{3(g)} + Cl_{2(g)}$ માટે,ઊંચા તાપમાને પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ થવા માટે નીચેનામાંથી કઈ પરિસ્થિતિ સાચી છે?

સ્વયંભૂ પ્રક્રિયા માટે નીચેનામાંથી કઈ શરતનું પાલન થવું જોઈએ?

${\left[ {\frac{dG}{dT}} \right]_P}$ નું મૂલ્ય .... છે.

એક પ્રક્રિયા માટે $\Delta H = +3 \, kJ$ અને $\Delta S = +10 \, J/K$ છે. કયા લઘુત્તમ તાપમાન ($K$ માં) થી ઉપર આ પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ થશે?

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo