જૈવવિવિધતાની નિવસનતંત્રની કામગીરી પર કઈ અસરો હોઈ શકે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(D) પરિસ્થિતિવિદો પાસે જાતિની વિવિધતા અને નિવસનતંત્રની કામગીરી વચ્ચેના સંબંધ વિશે કોઈ સ્પષ્ટતા નથી.
ઐતિહાસિક રીતે,એવું માનવામાં આવતું હતું કે વધુ જાતિઓ ધરાવતા સમુદાયો ઓછી જાતિઓ ધરાવતા સમુદાયો કરતા વધુ સ્થિર હોય છે.
$(i)$ એક સ્થિર સમુદાયમાં વર્ષ-દર-વર્ષ ઉત્પાદકતામાં વધુ ફેરફાર ન થવો જોઈએ. (ii) તે કુદરતી કે માનવસર્જિત અવરોધો સામે પ્રતિકારક અથવા સ્થિતિસ્થાપક હોવું જોઈએ. (iii) તે વિદેશી જાતિઓના આક્રમણ સામે પ્રતિરોધક હોવું જોઈએ.
ડેવિડ ટિલમેન દ્વારા કરવામાં આવેલા પ્રયોગો દર્શાવે છે કે વધુ જાતિઓ ધરાવતા પ્લોટમાં કુલ જૈવભારમાં વર્ષ-દર-વર્ષ ઓછી વિવિધતા જોવા મળી હતી. વધતી જતી વિવિધતા ઉચ્ચ ઉત્પાદકતામાં ફાળો આપે છે.
જોકે આપણે સંપૂર્ણપણે સમજતા નથી કે જાતિની સમૃદ્ધિ નિવસનતંત્રના સ્વાસ્થ્યમાં કેવી રીતે ફાળો આપે છે,પરંતુ તે ચોક્કસ છે કે માનવ જાતિના અસ્તિત્વ માટે સમૃદ્ધ જૈવવિવિધતા આવશ્યક છે. 'રિવેટ પોપર હાયપોથેસિસ' (Rivet Popper Hypothesis) આ સમજાવે છે: નિવસનતંત્ર એક વિમાન જેવું છે જ્યાં હજારો ખીલીઓ (rivets) બધા ભાગોને જોડી રાખે છે. જો દરેક મુસાફર એક ખીલી કાઢવાનું શરૂ કરે (જાતિઓ લુપ્ત થાય),તો શરૂઆતમાં તે વિમાનની સુરક્ષા (નિવસનતંત્રની કામગીરી) ને અસર કરશે નહીં. જો કે,જેમ જેમ વધુ ખીલીઓ દૂર કરવામાં આવે છે,તેમ વિમાન જોખમી રીતે નબળું પડે છે (નિવસનતંત્ર અસ્થિર બને છે). વધુમાં,કઈ ખીલી દૂર કરવામાં આવે છે તે પણ મહત્વનું છે; જો કોઈ 'મુખ્ય' ખીલી (કીસ્ટોન જાતિ) દૂર કરવામાં આવે,તો નિવસનતંત્ર ગંભીર પરિણામોનો સામનો કરી શકે છે.

Explore More

Similar Questions

રીવેટ પોપર પૂર્વધારણા મુજબ,રીવેટ્સ $........$ દર્શાવે છે.

વિધાન: જે સમુદાયોમાં વધુ પ્રજાતિઓ હોય છે તે વધુ સ્થિર હોય છે.
કારણ: વધુ સંખ્યામાં પ્રજાતિઓ હોવાથી કુલ જૈવભારમાં પ્રાણીઓની વિવિધતા ઓછી જોવા મળે છે.

કઈ જાતિ સમુદાયની સ્થિરતા પર વધુ અસર કરે છે?

સ્થાયી સમુદાયમાં નીચેનામાંથી કયા લક્ષણો જોવા મળે છે?
$i$. તે પર્યાવરણીય ખલેલ સામે ટકી રહેવા માટે પૂરતું મજબૂત છે અને ઝડપથી પુનઃપ્રાપ્ત થાય છે.
$ii$. તે આક્રમક પ્રજાતિઓ સામે પ્રતિરોધક છે.
$iii$. તે સમય જતાં બાયોમાસ ઉત્પાદનમાં સતત ફેરફાર દર્શાવે છે.
$iv$. તેમાં વધુ પ્રજાતિઓની વિવિધતા છે.

કોણે પ્રયોગશાળાની બહાર (outdoor plots) પર લાંબા સમયના નિવસનતંત્રના પ્રયોગો કર્યા હતા?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo