Mix Example - THE FUNDAMENTAL UNIT OF LIFE Questions in Gujarati

(D) $\text{રીબોઝોમ}$ એ પટલવિહીન અંગિકા છે જે આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને પ્રકારના કોષોમાં જોવા મળે છે.
તે મુખ્યત્વે $RNA$ અને પ્રોટીનથી બનેલી હોય છે.
તેની સામે, $\text{કોષકેન્દ્ર}$, $\text{હરિતકણ}$ અને $\text{ગોલ્ગી}$ $\text{પ્રસાધન}$ એ ત્રણેય પટલમય અંગિકાઓ છે.

(FALSE) આ વિધાન ખોટું છે.
રંજકકણો એ વિશિષ્ટ અંગિકાઓ છે જે ફક્ત વનસ્પતિ કોષો અને કેટલીક લીલમાં જ જોવા મળે છે.
તેઓ પ્રકાશસંશ્લેષણ (હરિતકણ) અને સ્ટાર્ચ અથવા રંજકદ્રવ્યોના સંગ્રહ (શ્વેતકણ અને રંગકણ) જેવી પ્રક્રિયાઓ માટે જવાબદાર છે.
પ્રાણી કોષોમાં રંજકકણો હોતા નથી.

(TRUE) ખરું.
ઘણા એકકોષી સજીવો જેમ કે $Amoeba$ માં,ખોરાકના કણોને કોષભક્ષણ (phagocytosis) ની પ્રક્રિયા દ્વારા અંદર લેવામાં આવે છે,જેનાથી અન્નધાની (food vacuoles) બને છે. આ રસધાનીઓમાં ગ્રહણ કરેલો ખોરાક હોય છે,જેનું પાચન ઉત્સેચકો દ્વારા કરવામાં આવે છે.

(TRUE) આ વિધાન ખરું છે.
કોષકેન્દ્રમાં કોષનું આનુવંશિક દ્રવ્ય $(DNA)$ હોય છે. કોષીય પ્રજનન (કોષ વિભાજન) દરમિયાન,કોષકેન્દ્ર આ આનુવંશિક દ્રવ્યના સ્વયંજનનનું સંકલન કરે છે અને તેને બાળ કોષોમાં સમાન રીતે વહેંચવાનું સુનિશ્ચિત કરે છે,આમ તે આ પ્રક્રિયામાં મુખ્ય અને અનિવાર્ય ભૂમિકા ભજવે છે.

(FALSE) આ વિધાન ખોટું છે.
માત્ર ન્યુક્લિક એસિડ ધરાવતા (અને કોષકેન્દ્રપટલનો અભાવ ધરાવતા) અવ્યાખ્યાયિત કોષકેન્દ્રીય પ્રદેશને ન્યુક્લિયોઇડ (nucleoid) કહેવામાં આવે છે,જે આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) કોષોની લાક્ષણિકતા છે.
કોષકેન્દ્રિકા (nucleolus) એ સુકોષકેન્દ્રી (eukaryotic) કોષોના કોષકેન્દ્રમાં જોવા મળતી એક સ્પષ્ટ,ગોળાકાર અને પટલવિહીન રચના છે,જે મુખ્યત્વે રિબોઝોમના સંશ્લેષણમાં ભાગ લે છે.

(TRUE) સાચું.
પ્રકાશસંશ્લેષી આદિકોષકેન્દ્રી બેક્ટેરિયા (જેમ કે સાયનોબેક્ટેરિયા) માં રંજકકણો (હરિતકણ) જેવા પટલમય અંગિકાઓ હોતા નથી. તેના બદલે,ક્લોરોફિલ રંજકદ્રવ્યો કોષરસપટલના વિસ્તરણ સ્વરૂપે રહેલી પટલીય પુટિકાઓ અથવા લેમેલા સાથે સંકળાયેલા હોય છે,જે તેમને પ્રકાશસંશ્લેષણ કરવાની ક્ષમતા આપે છે.

(TRUE) ખરું.
અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ એ પટલથી ઘેરાયેલી નલિકાઓ અને પટ્ટીઓનું એક વિશાળ જાળું છે. તે લાંબી નલિકાઓ અથવા ગોળાકાર કે લંબગોળ કોથળીઓ (પુટિકાઓ) જેવું દેખાય છે. $ER$ નું પટલ બંધારણમાં કોષરસપટલ જેવું જ હોય છે. $ER$ ના બે પ્રકાર છે: કણિકામય અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ અને લીસી અંતઃકોષરસજાળ $(SER)$.

(FALSE) આ વિધાન ખોટું છે.
$RER$ એટલે કે ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ (Rough Endoplasmic Reticulum).
તે સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ 'ખરબચડી' દેખાય છે કારણ કે તેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,લીસી અંતઃકોષરસજાળ $(SER)$ પર રીબોઝોમ્સ હોતા નથી,તેથી તે લીસી દેખાય છે.

(FALSE) આ વિધાન ખોટું છે.
સમજૂતી:
$1$. રંજકકણોને તેમાં રહેલા રંજકદ્રવ્યોના આધારે ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: હરિતકણ (Chloroplasts),રંગકણ (Chromoplasts) અને શ્વેતકણ (Leucoplasts).
$2$. હરિતકણમાં ક્લોરોફિલ હોય છે અને તે લીલા રંગના હોય છે.
$3$. રંગકણમાં કેરોટીનોઇડ્સ હોય છે અને તે રંગીન (લાલ,પીળા અથવા નારંગી) હોય છે.
$4$. શ્વેતકણ એ રંગહીન રંજકકણો છે જેમાં સ્ટાર્ચ,તેલ અને પ્રોટીન કણિકાઓ જેવા પદાર્થોનો સંગ્રહ થાય છે.

(TRUE) ખરું.
રસધાનીઓ એ પટલથી ઘેરાયેલી અંગિકાઓ છે જે ઘન અથવા પ્રવાહી પદાર્થો જેવા કે પાણી, પોષકતત્વો અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યો માટે સંગ્રહકોથળી તરીકે કાર્ય કરે છે. ખાસ કરીને વનસ્પતિ કોષોમાં તે કોષના કદના $90\%$ જેટલો ભાગ રોકી શકે છે.

(FALSE) આ વિધાન ખોટું છે. કણાભસૂત્ર એ બેવડા પટલ ધરાવતી અંગિકા છે. તે બાહ્ય પટલ અને અંતઃપટલ ધરાવે છે,જેમાં અંતઃપટલ ગડીઓ ધરાવે છે જેને ક્રિસ્ટી કહેવામાં આવે છે.