Type of solid and Their properties Questions in Gujarati

(B) $NaCl$ એ આયનીય સ્ફટિક છે,તેથી તે $Na^{+}$ અને $Cl^{-}$ આયનો દ્વારા બને છે.

(A) $CH_4$ અણુમાં દરેક મિથેન અણુના પરમાણુઓ વચ્ચે મજબૂત સહસંયોજક બંધ હોય છે.
જોકે,ઘન $CH_4$ માં વિવિધ મિથેન અણુઓ વચ્ચે નિર્બળ વાન્ડર વાલ્સ બળો હોય છે,જે આણ્વિય ઘનનું લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,$CH_4$ એ એક આણ્વિય ઘન છે.

(A) $Si$ અથવા $Ge$ જેવા અર્ધવાહકો $covalent$ $bonds$ (સહસંયોજક બંધ) દ્વારા સ્ફટિક લેટીસ બનાવે છે.
$n$-પ્રકારના અર્ધવાહકો પેન્ટાવેલેન્ટ અશુદ્ધિઓ ($5$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા પરમાણુઓ) ઉમેરીને બનાવવામાં આવે છે,જે વધારાના ઇલેક્ટ્રોન પૂરા પાડે છે.
$p$-પ્રકારના અર્ધવાહકો ટ્રાયવેલેન્ટ અશુદ્ધિઓ ($3$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા પરમાણુઓ) ઉમેરીને બનાવવામાં આવે છે,જે ઇલેક્ટ્રોનની ઉણપ અથવા "હોલ" બનાવે છે.
બંને કિસ્સાઓમાં,ડોપિંગ પરમાણુઓ લેટીસમાં યજમાન પરમાણુઓનું સ્થાન લે છે અને પડોશી પરમાણુઓ સાથે $covalent$ $bonds$ બનાવવામાં ભાગ લે છે.

(B) સ્ફટિક લેટીસના ગલન દરમિયાન,ઘન પદાર્થની રચના બદલાય છે.
સ્ફટિકમાં કણોની પુનરાવર્તિત ભૌમિતિક ગોઠવણીને કારણે,કણો વચ્ચેના તમામ બંધ સમાન શક્તિ ધરાવે છે.
જ્યારે ગરમી આપવામાં આવે છે,ત્યારે ઉર્જા આંતરઆણ્વિય બળોને દૂર કરે છે,જેના કારણે સખત લેટીસ રચના તૂટી જાય છે અને પ્રવાહી અવસ્થામાં રૂપાંતરિત થાય છે.

(A) આપેલા વિકલ્પોમાંથી નેપ્થલીનનું ગલનબિંદુ સૌથી ઓછું છે.
નેપ્થલીન એ અધ્રુવીય સહસંયોજક આણ્વિક ઘન પદાર્થ છે જે નિર્બળ વાન્ડર વાલ્સ આકર્ષણ બળો દ્વારા જોડાયેલ છે.
તેની સરખામણીમાં,$Diamond$ એ સહસંયોજક નેટવર્ક ઘન,$NaCl$ એ આયનીય ઘન અને $Mn$ એ ધાત્વિક ઘન છે,જે બધામાં આંતર-કણ બળો વધુ મજબૂત હોવાથી તેમના ગલનબિંદુ ઊંચા હોય છે.

(A) સાચો જવાબ $(A)$ છે.
$Ga$ (ગેલિયમ) એ પાણીની જેમ ઘન સ્વરૂપમાં ફેરવાતી વખતે વિસ્તરણ પામતા થોડા પદાર્થોમાંનો એક છે.
આ વર્તણૂક $Ga$ ની ઘન અવસ્થામાં રહેલી વિશિષ્ટ સ્ફટિક રચનાને કારણે છે,જેમાં નિર્બળ ધાત્વીય બંધ અને $Ga_2$ અણુઓનું નિર્માણ થાય છે,જેના પરિણામે પ્રવાહી અવસ્થાની તુલનામાં ઘન અવસ્થામાં તેની ઘનતા ઓછી હોય છે.

(D) સ્ફટિકમય ધાતુને પીગળેલી ધાતુને ખૂબ જ ઝડપથી ઠંડી પાડીને મેટાલિક ગ્લાસમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે.
પીગળેલી ધાતુને ઝડપથી ઠંડી પાડવાથી તે સ્ફટિકમય લેટીસમાં ગોઠવાઈ શકતી નથી,જેના પરિણામે તે અસ્ફટિકમય ઘન પદાર્થ બને છે જેને મેટાલિક ગ્લાસ કહેવાય છે.

(C) ઓટોમોબાઈલની વિન્ડસ્ક્રીન $Safety \ glass$ (સુરક્ષા કાચ) માંથી બનાવવામાં આવે છે.
$Safety \ glass$ એ એક પ્રકારનો કાચ છે જે સામાન્ય કાચની તુલનામાં તેની મજબૂતી વધારવા માટે થર્મલ અથવા રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
તેને એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે કે જ્યારે તે તૂટે ત્યારે તે તીક્ષ્ણ ટુકડાઓને બદલે નાના,બુઠ્ઠા ટુકડાઓમાં વિખેરાઈ જાય છે,જેથી ઈજા થવાની શક્યતા ઘટી જાય છે,જે ઓટોમોટિવ સુરક્ષા માટે અનિવાર્ય છે.

(A) લેન્સ અને પ્રિઝમ બનાવવા માટે ફ્લિન્ટ ગ્લાસનો ઉપયોગ થાય છે.
ફ્લિન્ટ ગ્લાસ એ એક ઓપ્ટિકલ ગ્લાસ છે જે પ્રમાણમાં ઊંચો વક્રીભવનાંક અને નીચો એબે નંબર ધરાવે છે.
એક્રોમેટિક ડબલેટ લેન્સ બનાવવા માટે સામાન્ય રીતે ફ્લિન્ટ ગ્લાસના અંતર્ગોળ લેન્સને ક્રાઉન ગ્લાસના બહિર્ગોળ લેન્સ સાથે જોડવામાં આવે છે.
આ સંયોજન તેમના પૂરક ઓપ્ટિકલ ગુણધર્મોને કારણે વપરાય છે,જે ક્રોમેટિક એબરેશન (રંગવિપથન) ઘટાડે છે.

(B) કાચને સુપર કુલ્ડ પ્રવાહી માનવામાં આવે છે કારણ કે તે પ્રવાહી જેવું અવ્યવસ્થિત,અસ્ફટિકમય બંધારણ ધરાવે છે,પરંતુ તેની સ્નિગ્ધતા ખૂબ ઊંચી હોવાથી તે ઓરડાના તાપમાને વહી શકતું નથી.
સુપરકૂલિંગ એ પ્રવાહી અથવા વાયુના તાપમાનને તેના ઠારણ બિંદુથી નીચે ઘટાડવાની પ્રક્રિયા છે,જેમાં તે ઘન બનતું નથી.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
રાખોડી ટીન ($\alpha$-tin) ખૂબ જ બરડ હોય છે અને ખૂબ જ ઠંડી આબોહવામાં સરળતાથી પાવડરમાં ફેરવાઈ જાય છે.
રૂપાંતરણ આ મુજબ છે: $\text{Grey tin (Cubic)} \rightleftharpoons \text{White tin (Tetragonal)}$.
સફેદ ટીનનું રાખોડી ટીનમાં રૂપાંતરણ થવાથી કદમાં વધારો થાય છે,જેના કારણે બટનો ભૂકો થઈ જાય છે. આ ઘટનાને $\text{tin disease}$ અથવા $\text{tin plague}$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) ક્રૂક્સ ગ્લાસ એ એક ખાસ પ્રકારનો કાચ છે જેમાં સીરિયમ ઓક્સાઈડ હોય છે. તે અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણોને પસાર થવા દેતું નથી અને તેનો ઉપયોગ લેન્સ બનાવવા માટે થાય છે.

(B) બહુરૂપતા (Polymorphism) એ પદાર્થની બે કે તેથી વધુ સ્ફટિકમય સ્વરૂપો અથવા રચનાઓ દર્શાવવાની ક્ષમતા છે.

(C) $Quartz$ એ $Silica$ $(SiO_2)$ નું સ્ફટિકમય સ્વરૂપ છે.

(A) $CH_4$ અણુઓમાં,દરેક અણુની અંદરના પરમાણુઓ વચ્ચે મજબૂત સહસંયોજક બંધ હોય છે.
જોકે,ઘન $CH_4$ માં,અણુઓ નબળા વાન ડર વાલ્સ બળો દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
જેથી ઘટક કણો નબળા આંતરઆણ્વિય બળો દ્વારા જોડાયેલા અણુઓ હોવાથી,તેને આણ્વિય ઘન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો જવાબ છે.

(D) નેપ્થાલિન $(C_{10}H_8)$ એ એક આણ્વિય ઘન છે.
આણ્વિય ઘન પદાર્થોમાં ઘટક કણો અણુઓ હોય છે.
નેપ્થાલિન અધ્રુવીય અણુઓનું બનેલું છે જે નિર્બળ લંડન વિસર્જન બળો (વેન્ડર વાલ્સ બળો) દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,તેને આણ્વિય ઘન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) વર્ણવેલ ઘટના $Liquid \ crystals$ (પ્રવાહી સ્ફટિકો) નો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે.
ગરમ કરવામાં આવે ત્યારે,આ પદાર્થો મેસોમોર્ફિક તબક્કા તરીકે ઓળખાતા મધ્યવર્તી તબક્કામાંથી પસાર થાય છે,જે ક્રમબદ્ધ આણ્વિક ડોમેન્સ દ્વારા પ્રકાશના પ્રકીર્ણનને કારણે ડોહળું દેખાય છે.
વધુ ગરમ કરવા પર,પદાર્થ આઈસોટ્રોપિક પ્રવાહી અવસ્થામાં ફેરવાય છે જ્યાં ડોહળાપણું અદૃશ્ય થઈ જાય છે.

(A) $BaTiO_3$ (બેરિયમ ટાઇટેનેટ) એ જાણીતું ફેરોઈલેક્ટ્રિક સંયોજન છે.
ફેરોઈલેક્ટ્રિક પદાર્થોમાં,વિદ્યુત ક્ષેત્રની ગેરહાજરીમાં પણ ડાયપોલ્સ કાયમી ધોરણે એક જ દિશામાં ગોઠવાયેલા હોય છે.

(A) $1.$ આણ્વિક સ્ફટિકો એવા પદાર્થો છે જેમાં આંતરઆણ્વિય આકર્ષણ બળ પ્રમાણમાં નિર્બળ હોય છે.
$2.$ આ સ્ફટિકો નરમ હોય છે અને તેમનું ગલનબિંદુ નીચું હોય છે.
$3.$ તેઓ ઉષ્મા અને વિદ્યુતના મંદ વાહક છે.
$4.$ ઘન કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ ને ડ્રાય આઈસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$5.$ ઘન $CO_2$ માં ઘટક કણો અણુઓ છે જે નિર્બળ આંતરઆણ્વિય બળો દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,ઘન $CO_2$ એ આણ્વિક સ્ફટિકનું ઉદાહરણ છે.

(B) $NaCl$ ની ગલન ઉષ્માનું મૂલ્ય ખૂબ જ વધારે હોય છે કારણ કે તે તેના $fcc$ સ્ફટિક લેટીસ બંધારણમાં આયનો વચ્ચેના મજબૂત સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળ ધરાવતો આયનીય ઘન પદાર્થ છે.

(C) પીઝોઈલેક્ટ્રિક સ્ફટિકો એવા પદાર્થો છે જે જ્યારે તેમના પર યાંત્રિક દબાણ લાગુ કરવામાં આવે ત્યારે વિદ્યુત સ્થિતિમાન ઉત્પન્ન કરે છે.
તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે રેકોર્ડ પ્લેયર (પિકઅપ્સ),માઇક્રોફોન અને અલ્ટ્રાસોનિક જનરેટર જેવા ઉપકરણોમાં થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) $NaCl$ એ આયનીય ઘન છે જેમાં ઘટક કણો ધન $(Na^{+})$ અને ઋણ $(Cl^{-})$ આયનો છે.

(D) અસ્ફટિકમય ઘન પદાર્થો તેમના ઘટક કણોની ગોઠવણીમાં માત્ર ટૂંકા ગાળાનો ક્રમ (short range order) ધરાવે છે.
તેઓ ચોક્કસ ગલનબિંદુ (sharp melting point) ધરાવતા નથી,એટલે કે તેઓ તાપમાનના ગાળા દરમિયાન નરમ પડે છે.
તેથી,વિધાનો $B$ અને $D$ સાચા છે.

(D) ઘન પદાર્થોમાં પ્રબળ આંતરઆણ્વીય બળો હોય છે જે તેમના ઘટક કણોને નિશ્ચિત સ્થાનો પર જકડી રાખે છે.
પરિણામે,તેઓ ચોક્કસ આકાર,ચોક્કસ કદ અને ઉચ્ચ સખતપણું ધરાવે છે.

(A) સ્ફટિકમય ઘન પદાર્થો ઘટક કણોની લાંબા ગાળાની ગોઠવણી દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે અને તેનું ગલનબિંદુ ચોક્કસ હોય છે.
જ્યારે તેમને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ ચોક્કસ તાપમાને ઘનમાંથી પ્રવાહી અવસ્થામાં રૂપાંતરિત થાય છે,તેથી જ તેઓ ઘનમાંથી પ્રવાહીમાં અચાનક ફેરવાય છે.

(C) હીરો એ એક સહસંયોજક ઘન (નેટવર્ક ઘન) છે જેમાં કાર્બન પરમાણુઓ ત્રિ-પરિમાણીય સમચતુષ્ફલકીય બંધારણમાં મજબૂત સહસંયોજક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.

(A) ઘન પદાર્થોને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરી શકાય છે: સ્ફટિકમય અને અસ્ફટિકમય.
તેથી,એ વિધાન કે ઘન પદાર્થો હંમેશા સ્ફટિકમય હોય છે તે ખોટું છે,કારણ કે અસ્ફટિકમય ઘન પદાર્થો પણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

(C) ધાત્વિક ઘન પદાર્થો ધન ધાતુ આયનોના બનેલા હોય છે જે અસ્થાનિકૃત ઇલેક્ટ્રોનના સમુદ્રથી ઘેરાયેલા હોય છે.
$W$ (ટંગસ્ટન) એ ધાતુ છે અને તે ધાત્વિક સ્ફટિકમય ઘન બનાવે છે.
$C$ (હીરો/ગ્રેફાઇટ) એ સહસંયોજક નેટવર્ક ઘન છે.
$Si$ (સિલિકોન) એ સહસંયોજક નેટવર્ક ઘન છે.
$AgCl$ એ આયનીય ઘન છે.

(C) $I_2$ સ્ફટિકો આણ્વિક સ્ફટિકો છે.
આ સ્ફટિકોમાં,ઘટક કણો $I_2$ અણુઓ છે.
અણુઓ નિર્બળ $Van \text{ } der \text{ } Waals$ બળો દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.

(B) $ (b) $ આયનીય ઘન પદાર્થોમાં વિરુદ્ધ વીજભારિત આયનો વચ્ચેના પ્રબળ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળોને કારણે તેમનું ગલનબિંદુ સૌથી વધુ હોય છે.

(D) સિલિકોન એ સમૂહ $14$ નું તત્વ છે જેમાં $4$ વેલેન્સ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
$n-$પ્રકારના સેમિકન્ડક્ટર મેળવવા માટે,આપણે સિલિકોનમાં એવા તત્વ સાથે ડોપિંગ કરવું જોઈએ જેમાં સિલિકોન કરતા વધુ વેલેન્સ ઇલેક્ટ્રોન હોય.
સમૂહ $15$ ના તત્વોમાં $5$ વેલેન્સ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
તેથી,$5$ વેલેન્સ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતી અશુદ્ધિ ઉમેરવાથી વધારાના ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે $n-$પ્રકારનું સેમિકન્ડક્ટર બને છે.

(D) $Glass$ એ અસ્ફટિકમય ઘન છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં તેના ઘટક કણોની લાંબા ગાળાની વ્યવસ્થિત ગોઠવણીનો અભાવ હોય છે. તેનાથી વિપરીત,$CsCl$,$NaCl$,અને $CaF_2$ એ સ્ફટિકમય ઘન છે જે નિયમિત અને પુનરાવર્તિત ભાત ધરાવે છે.

(A) સ્ફટિકમય ઘન પદાર્થોમાં ઘટક કણોની નિયમિત અને પુનરાવર્તિત ગોઠવણી હોય છે જે સમગ્ર સ્ફટિક લેટીસમાં વિસ્તરેલી હોય છે,જેને લાંબા ગાળાનો ક્રમ (long-range order) કહેવામાં આવે છે.
તેનાથી વિપરીત,અસ્ફટિકમય ઘન પદાર્થોમાં માત્ર ટૂંકા ગાળાનો ક્રમ જોવા મળે છે.

(D) ખાંડ એ સ્ફટિકમય ઘન છે,જ્યારે કાચ,રબર અને પ્લાસ્ટિક એ અસ્ફટિકમય ઘન પદાર્થો છે.

(A) એન્ટિફેરોમેગ્નેટિક પદાર્થોમાં સમાંતર અને પ્રતિ-સમાંતર ચુંબકીય મોમેન્ટની સંખ્યા સમાન હોય છે,જેના પરિણામે કુલ ચુંબકીય મોમેન્ટ શૂન્ય થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$MnO_2$ એન્ટિફેરોમેગ્નેટિક ગુણધર્મ દર્શાવે છે.
$TiO_2$ ડાયામેગ્નેટિક છે,જ્યારે $VO_2$ અને $CrO_2$ ફેરોમેગ્નેટિક છે.

(D) $Ice$ એ આણ્વિક સ્ફટિક છે જેમાં ઘટક એકમો અણુઓ છે અને આંતર-કણ બળો હાઇડ્રોજન બંધ છે.

(A) ક્વાર્ટઝ એ સિલિકા $(SiO_2)$ નું સ્ફટિકમય સ્વરૂપ છે.
તે એક સહસંયોજક નેટવર્ક ઘન છે જેમાં દરેક સિલિકોન પરમાણુ ચતુષ્ફલકીય ગોઠવણીમાં ચાર ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય છે,અને દરેક ઓક્સિજન પરમાણુ બે સિલિકોન પરમાણુઓ વચ્ચે વહેંચાયેલ હોય છે,જે ત્રિ-પરિમાણીય નેટવર્ક બનાવે છે.

(C) ધાત્વિય સ્ફટિકોમાં મુક્ત ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે તેઓ ઉષ્મા અને વિદ્યુતના સારા વાહક હોય છે.

(A) $Si$ (સિલિકોન) એ સહસંયોજક નેટવર્ક ઘન (જેને સહસંયોજક સ્ફટિક પણ કહેવાય છે) છે,જેમાં ઘટક કણો સહસંયોજક બંધના સતત નેટવર્ક દ્વારા જોડાયેલા પરમાણુઓ હોય છે.

(B) $LiF$ એ આયનીય સ્ફટિક ઘનનું ઉદાહરણ છે,જેમાં ઘટક કણો ધન $(Li^{+})$ અને ઋણ $(F^{-})$ આયનો છે.

(A) અસ્ફટિકમય ઘન પદાર્થોમાં કણોની લાંબા ગાળાની વ્યવસ્થિત ગોઠવણી હોતી નથી,એટલે કે તેઓ ચોક્કસ ભૌમિતિક આકાર અને ચોક્કસ ગલનબિંદુ ધરાવતા નથી.
જ્યારે તેમને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ તાપમાનના ગાળા દરમિયાન નરમ પડે છે અને પ્રવાહી જેવું વર્તન કરે છે.
તેથી,તેમને ઘણીવાર અતિ-શીતિત પ્રવાહી (super-cooled liquids) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
કાચ એ અસ્ફટિકમય ઘનનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જ્યારે $NaCl$,$CsCl$ અને $CaF_2$ એ સ્ફટિકમય ઘન પદાર્થો છે.

(A) સિલિકોન એ અર્ધવાહક છે કારણ કે તે ઉષ્મીય રીતે સક્રિય છે અને તાપમાન વધવાની સાથે તેની વાહકતા વધે છે.

(B) સાચો જવાબ $(B)$ છે. અસ્ફટિકમય ઘન પદાર્થો સમદૈશિક (isotropic) હોય છે,કારણ કે આ પદાર્થો બધી દિશાઓમાં સમાન ગુણધર્મો દર્શાવે છે.

(C) કોઈ પદાર્થની બે કે તેથી વધુ અલગ-અલગ સ્ફટિકમય સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવવાની ક્ષમતાને $Polymorphism$ (બહુસ્ફટિકમયતા) કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$CaCO_3$ એ કેલ્સાઈટ અને એરેગોનાઈટ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

(D) અસ્ફટિકમય ઘન પદાર્થોમાં કણોની લાંબા ગાળાની વ્યવસ્થિત ગોઠવણી હોતી નથી,તેમજ સ્ફટિકમય ઘન પદાર્થોની જેમ તેમનું ગલનબિંદુ ચોક્કસ હોતું નથી.
જ્યારે તેમને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ ધીમે ધીમે નરમ અને નમનીય બને છે,અને અંતે પ્રવાહી સાથે સંકળાયેલા ગુણધર્મો દર્શાવે છે.
લાંબા સમય સુધી ખૂબ જ ધીમેથી વહેવાના આ ગુણધર્મને કારણે,કાચને ઘણીવાર અતિશીત પ્રવાહી તરીકે ગણવામાં આવે છે.

(B) સ્ફટિક લેટીસમાં,પરમાણુઓ એવી રીતે ગોઠવાય છે કે જેથી સિસ્ટમની કુલ સ્થિતિ ઊર્જા $(P.E.)$ ન્યૂનતમ રહે.
આ ન્યૂનતમ સ્થિતિ ઊર્જાની સ્થિતિ કણોની સૌથી સ્થાયી ગોઠવણી દર્શાવે છે.

(C) જ્યારે ધ્રુવીય સ્ફટિક પર યાંત્રિક દબાણ આપવામાં આવે છે,ત્યારે વિદ્યુત ઉત્પન્ન થાય છે - આ ઘટનાને પીઝોઈલેક્ટ્રિસિટી કહેવાય છે.
તેનાથી ઉલટું,જો વિદ્યુત ક્ષેત્ર લાગુ કરવામાં આવે,તો યાંત્રિક દબાણ ઉત્પન્ન થાય છે.
પીઝોઈલેક્ટ્રિક સ્ફટિક યાંત્રિક-વિદ્યુત ટ્રાન્સડ્યુસર તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) સિલિકોન $(Si)$ આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $14$ માં આવે છે,જ્યારે બોરોન $(B)$ સમૂહ $13$ માં આવે છે.
જ્યારે સિલિકોનમાં બોરોનનું ડોપિંગ કરવામાં આવે છે,ત્યારે બોરોનના પરમાણુઓ સિલિકોનની લેટીસ સાઇટ્સ પર ગોઠવાય છે.
બોરોનમાં માત્ર $3$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,તે સ્ફટિક લેટીસમાં ઇલેક્ટ્રોનની ઉણપ અથવા 'હોલ' (hole) બનાવે છે.
આ ઇલેક્ટ્રોન-ઉણપ ધરાવતી સાઇટ ધન વીજભાર વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે,જેના પરિણામે $p$-પ્રકારનો સેમિકન્ડક્ટર બને છે.

(B) જ્યારે નાના અધાતુ પરમાણુઓ (જેમ કે $H$,$C$,$N$) ધાતુના સ્ફટિક લેટીસની આંતરાલીય જગ્યાઓ રોકે છે,ત્યારે તેઓ ધાતુના સ્તરોને એકબીજા પર સરકતા અટકાવે છે. આનાથી ધાતુ સખત અને ઓછી તણાવક્ષમ બને છે.

(B) પિત્તળ એ વિસ્થાપનીય મિશ્રધાતુ છે કારણ કે $Zn$ પરમાણુઓ સ્ફટિક લેટીસમાં $Cu$ પરમાણુઓનું સ્થાન લે છે.
સ્ટીલ એ આંતરાલીય મિશ્રધાતુ છે કારણ કે તે $Fe$ અને $C$ ની મિશ્રધાતુ છે,જેમાં નાના $C$ પરમાણુઓ $Fe$ સ્ફટિક લેટીસની આંતરાલીય જગ્યાઓ રોકે છે.