Gujarati

Translation Questions in Gujarati

Class 12 Biology · Molecular Basis of Inheritance · Translation

178+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 28 of 178 questions in Gujarati

151
MediumMCQ
$5' UAC 3'$ કોડોન સામે,$tRNA$ પર એન્ટિકોડોનનો ક્રમ શું હશે?
A
$5' GUA 3'$
B
$5' AUG 3'$
C
$5' GTA 3'$
D
$3' AUG 5'$

Solution

(A) $mRNA$ પરનો કોડોન $5' UAC 3'$ છે.
બેઝ-પેરિંગના નિયમો અનુસાર,$tRNA$ પરનો એન્ટિકોડોન $mRNA$ પરના કોડોનનો પૂરક હોય છે.
પૂરક બેઝ જોડાણ એન્ટિપેરેલલ દિશામાં થાય છે ($mRNA$ નો $5' \rightarrow 3'$ છેડો $tRNA$ ના $3' \rightarrow 5'$ છેડા સાથે જોડાય છે).
આપેલ કોડોન: $5' UAC 3'$.
તેનો પૂરક ક્રમ $3' AUG 5'$ થાય છે.
સામાન્ય રીતે,એન્ટિકોડોનનો ક્રમ $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં લખવામાં આવે છે.
તેથી,$3' AUG 5'$ ને ઉલટાવતા $5' GUA 3'$ મળે છે.
152
MediumMCQ
ભાષાંતર (translation) ના સંદર્ભમાં નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી $:-$
A
એમિનો એસિડ પેપ્ટાઈડ બંધ દ્વારા જોડાય છે
B
પેપ્ટાઈડ બંધના નિર્માણ માટે ઉર્જાની જરૂર પડતી નથી
C
બેક્ટેરિયામાં પેપ્ટાઈડ બંધનું નિર્માણ $23S$ $rRNA$ દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે
D
એમિનો એસિડ $ATP$ ની હાજરીમાં સક્રિય થાય છે

Solution

(B) ભાષાંતર (translation) એ પ્રોટીન સંશ્લેષણની પ્રક્રિયા છે.
$1$. એમિનો એસિડ પેપ્ટાઈડ બંધ દ્વારા જોડાઈને પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલા બનાવે છે.
$2$. પેપ્ટાઈડ બંધનું નિર્માણ એ ઉર્જા-ગ્રાહી (endergonic) પ્રક્રિયા છે,એટલે કે તેના માટે ઉર્જાની જરૂર પડે છે. આ ઉર્જા $ATP$ નો ઉપયોગ કરીને એમિનો એસિડના સક્રિયકરણ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે.
$3$. બેક્ટેરિયામાં,$23S$ $rRNA$ (એક રાઈબોઝાઈમ) પેપ્ટાઈડ બંધના નિર્માણ માટે ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે.
$4$. તેથી,પેપ્ટાઈડ બંધના નિર્માણ માટે ઉર્જાની જરૂર પડતી નથી તેવું વિધાન ખોટું છે.
153
MediumMCQ
નીચેના વિધાનો વાંચો અને સાચા વિધાનોનો સમૂહ પસંદ કરો:
$(a)$ $\text{tRNA}$ પાસે એન્ટિકોડોન લૂપ હોય છે જેમાં કોડને પૂરક બેઝ હોય છે.
$(b)$ $\text{tRNA}$ જેને $\text{sRNA}$ પણ કહેવાય છે,તે આનુવંશિક કોડની ધારણા પહેલા જાણીતું હતું.
$(c)$ સમાપ્તિ કોડોન (termination codon) માટે,એક વિશિષ્ટ $\text{tRNA}$ હોય છે જેને ટર્મિનેટર $\text{tRNA}$ કહેવામાં આવે છે.
$(d)$ $\text{tRNA}$ ની દ્વિતીયક રચના દર્શાવવામાં આવી છે જે ઊંધા $L$ જેવી દેખાય છે.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
માત્ર $(a), (b)$ અને $(d)$
B
માત્ર $(c)$ અને $(d)$
C
માત્ર $(a), (b), (c)$ અને $(d)$
D
માત્ર $(a)$ અને $(b)$

Solution

(D) વિધાન $(a)$ સાચું છે: $\text{tRNA}$ માં એન્ટિકોડોન લૂપ હોય છે જેમાં mRNA કોડોનને પૂરક બેઝ હોય છે.
વિધાન $(b)$ સાચું છે: $\text{tRNA}$ ને અગાઉ દ્રાવ્ય $RNA$ $(\text{sRNA})$ તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું અને આનુવંશિક કોડ સમજાય તે પહેલાં જ તેની ઓળખ થઈ ગઈ હતી.
વિધાન $(c)$ ખોટું છે: સ્ટોપ કોડોન્સ ($UAA$,$UAG$,$UGA$) માટે કોઈ $\text{tRNA}$ હોતા નથી. સમાપ્તિ પ્રક્રિયા રિલીઝ ફેક્ટર્સ દ્વારા થાય છે.
વિધાન $(d)$ ખોટું છે: $\text{tRNA}$ ની દ્વિતીયક રચના ક્લોવર-લીફ (લવિંગના પાન) જેવી હોય છે,જ્યારે તેની તૃતીયક રચના ઊંધા $L$ આકારની હોય છે.
તેથી,માત્ર વિધાન $(a)$ અને $(b)$ સાચા છે.
154
MediumMCQ
ભાષાંતર $(\text{Translation})$ દરમિયાન $\text{rRNA}$ $(\text{Ribosomal RNA})$ શું ભૂમિકા ભજવે છે?
A
બંધારણીય અને ઉદ્દીપકીય ભૂમિકા
B
પોલિપેપ્ટાઇડ સંશ્લેષણ માટે ટેમ્પલેટ
C
એડેપ્ટર ભૂમિકા
D
જનીન અભિવ્યક્તિનું સાયલેન્સિંગ.

Solution

(A) ભાષાંતરની પ્રક્રિયા દરમિયાન,$\text{rRNA}$ બે મુખ્ય કાર્યો કરે છે:
$1$. બંધારણીય ભૂમિકા: $\text{rRNA}$ રીબોઝોમનું બંધારણીય માળખું બનાવે છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણનું સ્થાન છે.
$2$. ઉદ્દીપકીય ભૂમિકા: બેક્ટેરિયામાં $23S$ $\text{rRNA}$ (અથવા સુકોષકેન્દ્રીઓમાં $28S$ $\text{rRNA}$) રીબોઝાઇમ તરીકે કાર્ય કરે છે,ખાસ કરીને પેપ્ટિડિલ ટ્રાન્સફરેઝ તરીકે,જે પોલિપેપ્ટાઇડ શૃંખલાના લંબાણ દરમિયાન એમિનો એસિડ વચ્ચે પેપ્ટાઇડ બંધના નિર્માણને ઉદ્દીપિત કરે છે.
155
MediumMCQ
પ્રોટીન સંશ્લેષણ વિશે સાચું વિધાન પસંદ કરો $:-$
A
ભાષાંતર (Translation) ત્યારે શરૂ થાય છે જ્યારે $\text{mRNA}$ રીબોઝોમના નાના સબયુનિટ સાથે જોડાય છે.
B
પેપ્ટિડાઈલ ટ્રાન્સફરેઝ પેપ્ટાઈડ બંધના નિર્માણને ઉત્પ્રેરિત કરે છે.
C
$\text{UTRs}$ એ પ્રારંભિક અને સમાપ્તિ કોડોન વચ્ચે હાજર હોય છે.
D
ભાષાંતરના અંતે,રિલીઝ ફેક્ટર પ્રારંભિક કોડોન સાથે જોડાય છે.

Solution

(A) $1$. ભાષાંતરની પ્રક્રિયા ત્યારે શરૂ થાય છે જ્યારે રીબોઝોમનો નાનો સબયુનિટ $\text{mRNA}$ ના પ્રારંભિક કોડોન (start codon) સાથે જોડાય છે,તેથી વિકલ્પ $A$ સાચું વિધાન છે.
$2$. પેપ્ટાઈડ બંધનું નિર્માણ પેપ્ટિડાઈલ ટ્રાન્સફરેઝ (એક રાઈબોઝાઈમ) ઉત્સેચક દ્વારા થાય છે,પેપ્ટિડેઝ દ્વારા નહીં.
$3$. $\text{UTRs}$ $(\text{Untranslated Regions})$ એ $5'$-છેડા (પ્રારંભિક કોડોન પહેલાં) અને $3'$-છેડા (સમાપ્તિ કોડોન પછી) પર હાજર હોય છે,તે પ્રારંભિક અને સમાપ્તિ કોડોન વચ્ચે હોતા નથી.
$4$. ભાષાંતરના અંતે,રિલીઝ ફેક્ટર સમાપ્તિ કોડોન (stop codon) સાથે જોડાય છે,પ્રારંભિક કોડોન સાથે નહીં.
156
EasyMCQ
$tRNA$ ના એન્ટિકોડોન લૂપમાં . . . . . . હોય છે.
A
અસામાન્ય બેઝ
B
અયુગ્મિત $CCA$ બેઝ
C
$3$ અયુગ્મિત પૂરક બેઝ
D
$3$ યુગ્મિત બેઝ

Solution

(C) $tRNA$ ના એન્ટિકોડોન લૂપમાં $3$ અયુગ્મિત નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝનો ક્રમ હોય છે,જેને એન્ટિકોડોન કહેવામાં આવે છે.
આ બેઝ ભાષાંતર (translation) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન $mRNA$ શૃંખલા પર હાજર ચોક્કસ કોડોન સાથે પૂરક હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
157
EasyMCQ
$tRNA$ નો એમિનો એસિડ સ્વીકારનાર છેડો તેનો $i$ છેડો છે જેની પાસે અયુગ્મિત $ii$ બેઝ હોય છે.
A
$i - 3', ii - CCA$
B
$i - 3', ii - GGA$
C
$i - 5', ii - CCA$
D
$i - 5', ii - GGA$

Solution

(A) $tRNA$ અણુ એક વિશિષ્ટ બંધારણ ધરાવે છે જેમાં એમિનો એસિડ સ્વીકારનાર છેડો $3'$ છેડો છે.
આ $3'$ છેડા પર ત્રણ અયુગ્મિત બેઝનો સંરક્ષિત ક્રમ હોય છે,જે $CCA$ છે.
આ $CCA$ ક્રમ પ્રોટીન સંશ્લેષણની પ્રક્રિયા દરમિયાન ચોક્કસ એમિનો એસિડ માટે જોડાણ સ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,$i$ એ $3'$ ને અનુરૂપ છે અને $ii$ એ $CCA$ ને અનુરૂપ છે.
158
EasyMCQ
ભાષાંતર (translation) દરમિયાન પોલીપેપ્ટાઈડના સંશ્લેષણમાં સામેલ ઘટનાઓનો સાચો ક્રમ ઓળખો.
A
શરૂઆત (Initiation) - સમાપ્તિ (Termination) - લંબાઈ (Elongation)
B
લંબાઈ (Elongation) - સમાપ્તિ (Termination) - શરૂઆત (Initiation)
C
શરૂઆત (Initiation) - લંબાઈ (Elongation) - સમાપ્તિ (Termination)
D
સમાપ્તિ (Termination) - શરૂઆત (Initiation) - લંબાઈ (Elongation)

Solution

(C) ભાષાંતરની પ્રક્રિયા,જે $mRNA$ ટેમ્પલેટમાંથી પોલીપેપ્ટાઈડનું સંશ્લેષણ છે,તે ત્રણ અલગ-અલગ તબક્કામાં થાય છે:
$1$. શરૂઆત (Initiation): રિબોઝોમ લક્ષિત $mRNA$ ની આસપાસ ગોઠવાય છે અને પ્રથમ $tRNA$ સ્ટાર્ટ કોડોન સાથે જોડાય છે.
$2$. લંબાઈ (Elongation): રિબોઝોમ $mRNA$ સ્ટ્રેન્ડ પર આગળ વધે છે અને કોડોન દ્વારા નિર્દિષ્ટ મુજબ વધતી જતી પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલામાં એક પછી એક એમિનો એસિડ ઉમેરે છે.
$3$. સમાપ્તિ (Termination): જ્યારે સ્ટોપ કોડોન આવે છે,ત્યારે રિબોઝોમ પૂર્ણ થયેલી પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાને મુક્ત કરે છે અને $mRNA$ થી અલગ થઈ જાય છે.
159
EasyMCQ
પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાના લંબાઈ વધારવા (elongation) માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
મિથિઓનાઈન ધરાવતો પ્રથમ એમિનોએસીલ $tRNA$ અણુ રાઈબોઝોમના '$P$'-સ્થાન પર પ્રવેશે છે.
B
ત્યારબાદના એમિનો એસિડ ધરાવતા ચાર્જ્ડ $tRNA$ અણુઓ રાઈબોઝોમમાં '$A$'-સ્થાન દ્વારા પ્રવેશે છે.
C
પેપ્ટાઈડ બંધનું નિર્માણ રાઈબોઝાઈમ દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
D
mRNA પર સ્થાનાંતરણ (translocation) $3' \rightarrow 5'$ દિશામાં થાય છે.

Solution

(D) પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન,લંબાઈ વધારવાના તબક્કામાં નીચેના પગલાંઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. મિથિઓનાઈન ધરાવતો પ્રથમ એમિનોએસીલ-$tRNA$ (ઇનિશિયેટર $tRNA$) રાઈબોઝોમના '$P$'-સ્થાન પર જોડાય છે.
$2$. ત્યારબાદના એમિનો એસિડ ધરાવતા ચાર્જ્ડ $tRNA$ અણુઓ રાઈબોઝોમમાં '$A$'-સ્થાન પર પ્રવેશે છે.
$3$. '$P$'-સ્થાન પર રહેલા એમિનો એસિડ અને '$A$'-સ્થાન પર રહેલા એમિનો એસિડ વચ્ચે પેપ્ટાઈડ બંધ રચાય છે,જે $23S$ rRNA (રાઈબોઝાઈમ) દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
$4$. સ્થાનાંતરણ એ રાઈબોઝોમનું $mRNA$ પર $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં થતું હલનચલન છે,$3' \rightarrow 5'$ દિશામાં નહીં. તેથી,વિધાન $D$ ખોટું છે.
160
EasyMCQ
પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં ભાષાંતર (translation) દરમિયાન,રિબોઝોમના મોટા અને નાના સબયુનિટને જોડવા માટે . . . . . . આયનોની જરૂર પડે છે.
A
$Mn^{++}$
B
$Cl^{-}$
C
$Ca^{++}$
D
$Mg^{++}$

Solution

(D) પ્રોટીન સંશ્લેષણની ભાષાંતર પ્રક્રિયા દરમિયાન,રિબોઝોમ બે સબયુનિટ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે: એક નાનો સબયુનિટ અને એક મોટો સબયુનિટ.
જ્યારે તેઓ પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં સામેલ ન હોય ત્યારે આ બંને સબયુનિટ કોષરસમાં અલગ રહે છે.
જ્યારે નાનો સબયુનિટ $mRNA$ સાથે જોડાય છે,ત્યારે મોટો સબયુનિટ તેની સાથે જોડાઈને કાર્યકારી રિબોઝોમ સંકુલ બનાવે છે.
રિબોઝોમના આ બંને સબયુનિટનું જોડાણ મેગ્નેશિયમ આયનો $(Mg^{++})$ ની સાંદ્રતા પર આધારિત છે.
તેથી,કાર્યકારી રિબોઝોમની રચના માટે $Mg^{++}$ આયનો આવશ્યક છે.
161
EasyMCQ
પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં ભાષાંતર (translation) દરમિયાન,એન્ટિકોડોન અને કોડોન . . . . . . બંધના નિર્માણ દ્વારા જોડાય છે.
A
પેપ્ટાઈડ
B
ગ્લાયકોસિડિક
C
હાઈડ્રોજન
D
ફોસ્ફોડાયએસ્ટર

Solution

(C) ભાષાંતર (translation) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન,$mRNA$ નો કોડોન પૂરક $tRNA$ ના એન્ટિકોડોન સાથે જોડાય છે.
આ આંતરક્રિયા પૂરક નાઈટ્રોજન બેઝ (જેમ કે $A$ સાથે $U$,$G$ સાથે $C$) વચ્ચે $hydrogen$ બંધના નિર્માણ દ્વારા થાય છે.
આ $hydrogen$ બંધ આનુવંશિક સંકેતનું પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલામાં ભાષાંતર કરવાની ચોકસાઈ અને વિશિષ્ટતા સુનિશ્ચિત કરે છે.
162
EasyMCQ
પોલિપેપ્ટાઇડ શૃંખલાના નિર્માણમાં નીચેનામાંથી કોની જરૂર હોતી નથી?
A
$RNA$ પોલિમરેઝ
B
$DNA$
C
$DNA$ પોલિમરેઝ
D
એમિનો એસિડ

Solution

(C) પોલિપેપ્ટાઇડ શૃંખલાનું નિર્માણ ભાષાંતર (translation) પ્રક્રિયા દરમિયાન થાય છે.
ભાષાંતરમાં $mRNA$ ટેમ્પલેટમાંથી પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ થાય છે.
$RNA$ પોલિમરેઝની જરૂરિયાત પ્રત્યાંકન (transcription - $DNA$ માંથી $mRNA$ નું સંશ્લેષણ) માટે હોય છે.
$DNA$ પ્રત્યાંકન માટે ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે પોલિપેપ્ટાઇડ શૃંખલા માટે આનુવંશિક સંકેત પૂરો પાડે છે.
એમિનો એસિડ એ પોલિપેપ્ટાઇડ શૃંખલાના સંશ્લેષણ માટે જરૂરી પાયાના એકમો (મોનોમર્સ) છે.
$DNA$ પોલિમરેઝ એ $DNA$ ના સ્વયંજનન (replication) માટે જવાબદાર ઉત્સેચક છે,જે $DNA$ અણુઓની નકલ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
તેથી,$DNA$ પોલિમરેઝ પ્રોટીન સંશ્લેષણ (ભાષાંતર) ની પ્રક્રિયામાં સામેલ નથી.
163
EasyMCQ
પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન થતી ક્રમિક ઘટનાઓ કઈ છે?
A
પ્રોટીન $\rightarrow$ ભાષાંતર (Translation) $\rightarrow$ પ્રત્યાંકન (Transcription) $\rightarrow$ $DNA$
B
$DNA$ $\rightarrow$ પ્રત્યાંકન (Transcription) $\rightarrow$ ભાષાંતર (Translation) $\rightarrow$ પ્રોટીન
C
ભાષાંતર (Translation) $\rightarrow$ પ્રત્યાંકન (Transcription) $\rightarrow$ $DNA$ $\rightarrow$ પ્રોટીન
D
$DNA$ $\rightarrow$ પ્રોટીન $\rightarrow$ ભાષાંતર (Translation) $\rightarrow$ પ્રત્યાંકન (Transcription)

Solution

(B) આણ્વિક જીવવિજ્ઞાનનો સેન્ટ્રલ ડોગ્મા જૈવિક તંત્રમાં આનુવંશિક માહિતીના પ્રવાહને સમજાવે છે.
$1$. $DNA$ મુખ્ય ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે અને $mRNA$ બનાવવા માટે પ્રત્યાંકન (Transcription) પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે.
$2$. ત્યારબાદ $mRNA$ રિબોઝોમ પર ભાષાંતર (Translation) પ્રક્રિયા દ્વારા ચોક્કસ પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલા (પ્રોટીન) નું સંશ્લેષણ કરે છે.
$3$. તેથી,સાચો ક્રમ $DNA \rightarrow$ પ્રત્યાંકન $\rightarrow$ ભાષાંતર $\rightarrow$ પ્રોટીન છે.
164
EasyMCQ
સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં,ભાષાંતર (translation) દરમિયાન $mRNA$ ના પ્રારંભિક કોડોન (start codon) સાથે જોડાતા $t-RNA$ ના એન્ટિકોડોન કયા છે?
A
$UAA$
B
$UCA$
C
$UAC$
D
$UUU$

Solution

(C) $mRNA$ પરનો પ્રારંભિક કોડોન (start codon) $AUG$ છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન ભાષાંતર પામનાર પ્રથમ કોડોન છે.
$t-RNA$ પરના એન્ટિકોડોન એ $mRNA$ પરના કોડોનના પૂરક હોય છે (બેઝ-પેરિંગના નિયમ મુજબ $A$ એ $U$ સાથે,$U$ એ $A$ સાથે અને $G$ એ $C$ સાથે જોડાય છે).
તેથી,$AUG$ કોડોન માટેનો એન્ટિકોડોન $UAC$ થશે.
165
EasyMCQ
$DNA$ ના કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડ પરની ટ્રિપ્લેટ $ATG$ છે. ભાષાંતર (translation) દરમિયાન અનુરૂપ $t-RNA$ પર જરૂરી એન્ટિકોડોન શું હશે?
A
$UAA$
B
$UAG$
C
$UGA$
D
$UAC$

Solution

(D) $1$. $DNA$ ના કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડ પર $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં $ATG$ ક્રમ હોય છે.
$2$. $mRNA$ નું નિર્માણ ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડ પરથી થાય છે,જે કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડને પૂરક હોય છે. તેથી,$mRNA$ નો ક્રમ કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડ જેવો જ હોય છે,માત્ર $Thymine$ $(T)$ ના સ્થાને $Uracil$ $(U)$ હોય છે. આમ,$mRNA$ કોડોન $AUG$ બને છે.
$3$. ભાષાંતર દરમિયાન,$t-RNA$ નો એન્ટિકોડોન $mRNA$ ના કોડોન સાથે પૂરક બેઝ જોડી દ્વારા જોડાય છે ($A$ સાથે $U$,$U$ સાથે $A$,$G$ સાથે $C$).
$4$. $mRNA$ કોડોન $AUG$ માટે,$t-RNA$ પરનો પૂરક એન્ટિકોડોન $UAC$ છે.
166
EasyMCQ
નીચે આપેલ $m-RNA$ ના ભાષાંતર (translation) દ્વારા સંશ્લેષિત થતા પોલીપેપ્ટાઇડમાં કેટલા એમિનો એસિડ હાજર હોય છે?
$5'-UUUUCUAUGCUGGUGGCUUGAUUUUCCCCU-3'$
A
$4$
B
$8$
C
$10$
D
$7$

Solution

(A) એમિનો એસિડની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે પ્રારંભિક કોડોન $(AUG)$ થી શરૂ કરીને સમાપ્તિ કોડોન ($UAA, UAG,$ અથવા $UGA$) પર સમાપ્ત થતા ઓપન રીડિંગ ફ્રેમ $(ORF)$ ને ઓળખવા પડશે.
આપેલ $m-RNA$ ક્રમ છે: $5'-UUUUCUAUGCUGGUGGCUUGAUUUUCCCCU-3'$.
$1$. પ્રારંભિક કોડોન $(AUG)$ શોધો: આ ક્રમમાં $AUG$ સાતમા સ્થાને છે.
$2$. $AUG$ પછીના કોડોન્સ ઓળખો: $AUG$ (Met) - $CUG$ (Leu) - $GUG$ (Val) - $GCU$ (Ala) - $UGA$ (Stop).
$3$. ભાષાંતર $UGA$ કોડોન પર અટકે છે.
$4$. કોડોન્સ આ મુજબ છે: $AUG, CUG, GUG, GCU$.
$5$. $UGA$ કોડોન એ સ્ટોપ કોડોન છે અને તે કોઈ એમિનો એસિડ માટે કોડ કરતું નથી.
$6$. તેથી,પોલીપેપ્ટાઇડમાં $4$ એમિનો એસિડ (મિથિઓનાઇન,લ્યુસીન,વેલાઇન અને એલનાઇન) હોય છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
167
EasyMCQ
નીચે આપેલી આકૃતિમાં '$X$' શું દર્શાવે છે?
Question diagram
A
ગ્લાયસીન (Gly)
B
ટાયરોસીન (Tyr)
C
વેલાઈન (Val)
D
સેરીન (Ser)

Solution

(D) આકૃતિમાં $tRNA$ અણુને $mRNA$ શૃંખલા સાથે આંતરક્રિયા કરતું દર્શાવવામાં આવ્યું છે. $tRNA$ પરનું એન્ટિકોડોન $UCA$ છે,જે $mRNA$ શૃંખલા પરના કોડોન $AGU$ સાથે બેઝ-પેરિંગ કરે છે.
જનીનિક કોડ મુજબ,કોડોન $AGU$ એ એમિનો એસિડ સેરીન (Ser) માટે સંકેત આપે છે.
તેથી,'$X$' એ એમિનો એસિડ સેરીન (Ser) દર્શાવે છે.
168
EasyMCQ
જો $DNA$ ટેમ્પલેટમાં $ATG$ હોય,તો $t-RNA$ પર એન્ટિકોડોન શું હશે?
A
$AUG$
B
$UAC$
C
$AGU$
D
$UCA$

Solution

(A) $DNA$ ટેમ્પલેટ શૃંખલા $ATG$ છે.
પ્રથમ,ટ્રાન્સક્રિપ્શન (પ્રત્યાંકન) દ્વારા $DNA$ ટેમ્પલેટમાંથી $mRNA$ સંશ્લેષિત થાય છે. બેઝ-પેરિંગના નિયમો મુજબ ($A$ એ $U$ સાથે,$T$ એ $A$ સાથે,$G$ એ $C$ સાથે જોડાય છે),$mRNA$ ની શૃંખલા $UAC$ હશે.
ત્યારબાદ,$t-RNA$ એન્ટિકોડોન $mRNA$ કોડોન સાથે જોડાય છે. $mRNA$ કોડોન $UAC$ છે.
$t-RNA$ પરનો એન્ટિકોડોન $mRNA$ કોડોનનો પૂરક હોય છે ($U$ એ $A$ સાથે,$A$ એ $U$ સાથે,$C$ એ $G$ સાથે જોડાય છે).
તેથી,$t-RNA$ પરનો એન્ટિકોડોન $AUG$ હશે.
169
EasyMCQ
જો $DNA$ ની ટેમ્પલેટ શૃંખલામાં $ACG$ નાઈટ્રોજન બેઝ હોય,તો $tRNA$ પર તેનો પ્રતિસંકેત (anticodon) શું હશે?
A
$UGC$
B
$ACG$
C
$TCG$
D
$UAC$

Solution

(B) પ્રોટીન સંશ્લેષણની પ્રક્રિયામાં બે મુખ્ય તબક્કાઓ હોય છે: પ્રત્યાંકન (transcription) અને ભાષાંતર (translation).
$1$. પ્રત્યાંકન દરમિયાન,$DNA$ ની ટેમ્પલેટ શૃંખલા $(ACG)$ નું $mRNA$ માં રૂપાંતર થાય છે. બેઝ-પેરિંગના નિયમો મુજબ ($A$ સાથે $U$,$T$ સાથે $A$,$C$ સાથે $G$,અને $G$ સાથે $C$),$mRNA$ નો કોડોન $UGC$ બનશે.
$2$. ભાષાંતર દરમિયાન,$tRNA$ એક એન્ટિકોડોન ધરાવે છે જે $mRNA$ કોડોન સાથે પૂરક હોય છે.
$3$. $mRNA$ કોડોન $UGC$ હોવાથી,$tRNA$ પરનો પૂરક એન્ટિકોડોન $ACG$ થશે ($U$ સાથે $A$,$G$ સાથે $C$,અને $C$ સાથે $G$).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
170
EasyMCQ
$tRNA$ અણુના કયા ભાગમાં એમિનો એસિડ જોડાણ સ્થાન આવેલું હોય છે?
A
$5'$ છેડો
B
એન્ટિકોડોન લૂપ
C
$3'$ છેડો
D
ઉપરમાંથી એકપણ નહીં

Solution

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$tRNA$ અણુમાં,એમિનો એસિડ જોડાણ સ્થાન $3'$ છેડા પર આવેલું હોય છે.
આ છેડામાં $CCA$ નામનો સંરક્ષિત ક્રમ હોય છે,જ્યાં ચોક્કસ એમિનો એસિડ ટર્મિનલ એડેનોસિન અવશેષના $3'-OH$ સમૂહ સાથે એસ્ટર બંધ દ્વારા જોડાય છે.
171
EasyMCQ
$DNA$ ખંડ જેનો બેઝ ક્રમ $3$' $TACATGGGTCCG$ $5$' છે,તેના દ્વારા ટ્રાન્સક્રાઇબ થયેલા mRNA ના ટ્રાન્સલેશન દરમિયાન નીચેના એમિનોએસીલ tRNA કોમ્પ્લેક્સના જોડાવાનો ક્રમ શોધો. સાચો મૂળાક્ષરોનો ક્રમ દર્શાવતો જવાબ પસંદ કરો.
Question diagram
A
$A$,$B$,$D$,$C$
B
$B$,$A$,$D$,$C$
C
$C$,$D$,$B$,$A$
D
$D$,$C$,$A$,$B$

Solution

(B) આપેલ $DNA$ ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડનો ક્રમ છે: $3$' $TAC$ $ATG$ $GGT$ $CCG$ $5$'.
ટ્રાન્સક્રિપ્શન દરમિયાન,mRNA એ $DNA$ ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડના પૂરક તરીકે $5$' થી $3$' દિશામાં સંશ્લેષિત થાય છે.
mRNA નો ક્રમ હશે: $5$' $AUG$ $UAC$ $CCA$ $GGC$ $3$'.
mRNA પરના કોડોન્સ $AUG$,$UAC$,$CCA$,અને $GGC$ છે.
tRNA અણુઓ પરના એન્ટિકોડોન્સ જે આ કોડોન્સ સાથે જોડાય છે તે છે: $UAC$ ($AUG$ માટે),$AUG$ ($UAC$ માટે),$GGU$ ($CCA$ માટે),અને $CCG$ ($GGC$ માટે).
આપેલ tRNA કોમ્પ્લેક્સની સરખામણી કરતા:
- $A$: $AUG$ ($UAC$ માટે એન્ટિકોડોન)
- $B$: $UAC$ ($AUG$ માટે એન્ટિકોડોન)
- $C$: $CCG$ ($GGC$ માટે એન્ટિકોડોન)
- $D$: $GGU$ ($CCA$ માટે એન્ટિકોડોન)
mRNA કોડોન્સ ($AUG$,$UAC$,$CCA$,$GGC$) સાથે જોડાવાનો ક્રમ $B$,$A$,$D$,$C$ છે.
172
EasyMCQ
$mRNA$ માં અભાષાંતરિત વિસ્તારો $(UTRs)$ હોય છે
A
$3'$-છેડે ટર્મિનેટર કોડોનની આગળ
B
$5'$-છેડે $AUG$ ની પહેલા
C
$3'$-છેડે અને $5'$-છેડે અનુક્રમે ટર્મિનેટર કોડોનની આગળ અને $AUG$ ની પહેલા
D
$AUG$ અને ટર્મિનેટર કોડોન $UTR$ ની આસપાસ હોય છે

Solution

(C) $mRNA$ માં અભાષાંતરિત વિસ્તારો $(UTRs)$ હોય છે,જે $RNA$ ના એવા ક્રમ છે જેનું પ્રોટીનમાં ભાષાંતર થતું નથી.
આ $UTRs$ $5'$-છેડે (પ્રારંભિક કોડોન $AUG$ ની પહેલા) અને $3'$-છેડે (સ્ટોપ/ટર્મિનેટર કોડોન પછી) બંને જગ્યાએ હાજર હોય છે.
તેઓ ભાષાંતરિત થતા નથી પરંતુ કાર્યક્ષમ ભાષાંતર પ્રક્રિયા અને $mRNA$ અણુની સ્થિરતા માટે જરૂરી છે.
173
EasyMCQ
વિધાન $A$ અને $B$ ની સરખામણી કરો.
$\text{વિધાન } A$: એક મોનોસિસ્ટ્રોનિક mRNA ઘણા પ્રકારની પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
$\text{વિધાન } B$: ટર્મિનેટર કોડોન mRNA પર હાજર હોય છે.
સાચું વર્ણન પસંદ કરો.
A
વિધાન $A$ ખોટું છે અને $B$ સાચું છે.
B
બંને વિધાનો $A$ અને $B$ સાચા છે.
C
બંને વિધાનો $A$ અને $B$ ખોટા છે.
D
વિધાન $A$ સાચું છે અને $B$ ખોટું છે.

Solution

$(A)$ વિધાન $A$ ખોટું છે કારણ કે મોનોસિસ્ટ્રોનિક mRNA, જે સામાન્ય રીતે સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં જોવા મળે છે, તે માત્ર એક જ પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલા માટેની આનુવંશિક માહિતી ધરાવે છે.
પોલિસિસ્ટ્રોનિક mRNA, જે આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં સામાન્ય છે, તે એક જ mRNA શૃંખલામાંથી અનેક પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
વિધાન $B$ સાચું છે કારણ કે ભાષાંતરની પ્રક્રિયા mRNA અણુ પર ચોક્કસ સ્ટોપ કોડોન (ટર્મિનેટર કોડોન જેવા કે $UAA$, $UAG$, અથવા $UGA$) ની હાજરી દ્વારા સમાપ્ત થાય છે, જે રિબોઝોમમાંથી પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાના મુક્ત થવાનો સંકેત આપે છે.
174
EasyMCQ
$tRNA$ માં કયો પ્રદેશ $mRNA$ સાથે જોડાય છે?
A
$tRNA$ નો એન્ટિકોડોન લૂપ
B
$tRNA$ નો એમિનો એસિડ સ્વીકારનાર છેડો
C
$tRNA$ નો એમિનો એસિલ સિન્થેટેઝ લૂપ
D
$tRNA$ નો રાઈબોઝોમલ બાઈન્ડિંગ લૂપ

Solution

(A) $tRNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$) પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન એડેપ્ટર અણુ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેમાં એક એન્ટિકોડોન લૂપ હોય છે,જે ત્રણ નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝની શૃંખલા ધરાવે છે જે $mRNA$ શૃંખલા પર હાજર ચોક્કસ કોડોન સાથે પૂરક હોય છે.
ભાષાંતર (Translation) દરમિયાન,$tRNA$ નો એન્ટિકોડોન $mRNA$ ના કોડોન સાથે બેઝ-પેર બનાવે છે,જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે યોગ્ય એમિનો એસિડ વધતી જતી પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલામાં ઉમેરાય.
તેથી,સાચો પ્રદેશ એન્ટિકોડોન લૂપ છે.
175
EasyMCQ
ભાષાંતર (translation) દરમિયાન નીચેનામાંથી કયા પ્રકારનું $RNA$ એમિનો એસિડને રિબોઝોમ તરફ લઈ જાય છે?
A
mRNA
B
rRNA
C
dsRNA
D
tRNA

Solution

(D) $tRNA$.
ટ્રાન્સફર $RNA$ $(tRNA)$ એક એડેપ્ટર અણુ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેમાં એક એન્ટિકોડન લૂપ હોય છે જે $mRNA$ પરના કોડન સાથે બેઝ પેરિંગ કરે છે અને તેનો $3'$ છેડો ચોક્કસ એમિનો એસિડને પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે રિબોઝોમ સુધી પહોંચાડે છે.
176
EasyMCQ
mRNA ના નીચેનામાંથી કયા ક્રમ ભાષાંતર (translation) પ્રક્રિયા માટે જરૂરી છે પરંતુ તેનું ભાષાંતર થતું નથી?
A
સ્ટોપ કોડોન્સ
B
એન્ટિકોડોન્સ
C
સેન્સ કોડોન્સ
D
$UTR$

Solution

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
અનુવાદિત ન થયેલ વિસ્તારો $(UTRs)$ એ $mRNA$ પર હાજર ચોક્કસ ક્રમ છે જે કાર્યક્ષમ ભાષાંતર માટે જરૂરી છે પરંતુ તેનું પ્રોટીનમાં ભાષાંતર થતું નથી.
આ વિસ્તારો $5'$-છેડે પ્રારંભિક કોડોન (start codon) ની પહેલા અને $3'$-છેડે સ્ટોપ કોડોન પછી આવેલા હોય છે.
177
EasyMCQ
પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન,$mRNA$ માં $AUG$ પ્રારંભિક સંકેત (initiator codon) તરીકે કાર્ય કરે છે. આ સંકેત દ્વારા નિર્દિષ્ટ એમિનો એસિડને પસંદ કરીને લાવતા $tRNA$ અણુ પરનો એન્ટિકોડોન કયો હોવો જોઈએ?
A
$TAC$
B
$UAC$
C
$GUA$
D
$CAU$

Solution

(B) જનીનિક કોડને $mRNA$ પર $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં વાંચવામાં આવે છે.
$AUG$ એ પ્રારંભિક કોડોન છે જે મિથિઓનાઈન (Methionine) માટે સંકેત આપે છે.
$tRNA$ પરનો એન્ટિકોડોન એ $mRNA$ પરના કોડોનનો પૂરક હોય છે અને તેને $3' \rightarrow 5'$ દિશામાં વાંચવામાં આવે છે.
બેઝ-પેરિંગના નિયમો મુજબ ($A$ એ $U$ સાથે,$U$ એ $A$ સાથે,$G$ એ $C$ સાથે અને $C$ એ $G$ સાથે જોડાય છે):
- $A$ નો પૂરક $U$ છે.
- $U$ નો પૂરક $A$ છે.
- $G$ નો પૂરક $C$ છે.
તેથી,$AUG$ કોડોન માટેનો એન્ટિકોડોન $UAC$ છે.
178
EasyMCQ
$UTR$ નું પૂર્ણ નામ શું છે?
A
અનબાઉન્ડ ટ્રાન્સક્રાઇબ્ડ રિજિયન્સ
B
અનટ્રાન્સલેટેડ રિજિયન્સ
C
અલ્ટ્રા ટ્રાન્સક્રાઇબ્ડ રિજિયન્સ
D
યુનિ ટ્રાન્સલેટેડ રિજિયન્સ

Solution

(B) $UTR$ એટલે Untranslated Regions (અનટ્રાન્સલેટેડ રિજિયન્સ).
આ $mRNA$ ના $5'$ અને $3'$ છેડા પર હાજર રહેલા ક્રમ છે જે પ્રોટીનમાં ભાષાંતરિત (translate) થતા નથી,પરંતુ તે ભાષાંતરના નિયમન માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

Molecular Basis of Inheritance — Translation · Frequently Asked Questions

1Are these Molecular Basis of Inheritance questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Molecular Basis of Inheritance Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.