The DNA Questions in Gujarati

(B) $RNA$ અને $DNA$ જેવા ન્યુક્લિક એસિડમાં,વ્યક્તિગત ન્યુક્લિયોટાઇડ્સ એકસાથે જોડાઈને પોલીન્યુક્લિયોટાઇડ શૃંખલા બનાવે છે.
આ ન્યુક્લિયોટાઇડ્સ $3'-5'$ ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
આ બંધ એક ન્યુક્લિયોટાઇડની શર્કરાના $3'$-હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ અને બાજુના ન્યુક્લિયોટાઇડના $5'$-ફોસ્ફેટ સમૂહ વચ્ચે રચાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ છે.

(B) $Deoxyribonucleic acid$ $(DNA)$ બે પેઢીઓ વચ્ચે જોડાણ કડી તરીકે કાર્ય કરે છે.
આનું કારણ એ છે કે $DNA$ એ આનુવંશિક પદાર્થ છે જે આનુવંશિક માહિતીનો સંગ્રહ કરે છે.
તે પ્રજનન દરમિયાન પિતૃઓમાંથી સંતતિમાં વહન પામે છે અને સ્વયં-જનન પામે છે,જે પેઢી દર પેઢી આનુવંશિક લક્ષણોનું વહન સુનિશ્ચિત કરે છે.

(D) $DNA$ અને $RNA$ માં હાજર વિષમચક્રીય નાઈટ્રોજન બેઝ (પ્યુરીન્સ અને પિરિમિડિન્સ) અલ્ટ્રાવાયોલેટ $(UV)$ પ્રકાશનું લાક્ષણિક શોષણ દર્શાવે છે.
આ શોષણ મુખ્યત્વે આ બેઝના વલય બંધારણમાં રહેલા સંયુગ્મિત દ્વિબંધ પ્રણાલીઓને કારણે હોય છે.
આ નાઈટ્રોજન બેઝ માટે મહત્તમ શોષણ આશરે $260 \ nm$ પર થાય છે.
આ ગુણધર્મનો ઉપયોગ મોલેક્યુલર બાયોલોજીમાં સ્પેક્ટ્રોફોટોમેટ્રી દ્વારા ન્યુક્લિક એસિડના જથ્થાના માપન માટે વ્યાપકપણે કરવામાં આવે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$1$. $tRNA$ તેના $3'$ છેડે (એક્સેપ્ટર આર્મ) એમિનો એસિડ સાથે જોડાય છે,$5'$ છેડે નહીં.
$2$. ક્લોવર લીફ મોડેલ $tRNA$ ની દ્વિ-પરિમાણીય રચના દર્શાવે છે,જ્યારે $L$-આકારનું મોડેલ તેની ત્રિ-પરિમાણીય રચના દર્શાવે છે.
$3$. $tRNA$ માં એન્ટિકોડોન હોય છે જે $mRNA$ પરના કોડોનને ઓળખે છે,ઉલટું નહીં.
તેથી,વિધાન $C$ ખોટું છે કારણ કે તેમાં ખોટી રીતે જણાવવામાં આવ્યું છે કે $tRNA$ પાસે કોડોન હોય છે જે $mRNA$ પરના એન્ટિકોડોનને ઓળખે છે.

(B) દ્વિ-શૃંખલામય $DNA$ માટે ચાર્ગાફના નિયમો મુજબ:
$1$. એડેનાઈન અને થાઈમિનનો ગુણોત્તર અચળ હોય છે અને તે $1$ જેટલો હોય છે $(A/T = 1)$.
$2$. ગ્વાનિન અને સાયટોસિનનો ગુણોત્તર અચળ હોય છે અને તે $1$ જેટલો હોય છે $(G/C = 1)$.
$3$. પ્યુરીન્સનો સરવાળો $(A + G)$ એ પિરિમિડિન્સના સરવાળા $(C + T)$ જેટલો હોય છે.
$4$. $(A + T) / (G + C)$ નો ગુણોત્તર ચોક્કસ જાતિ માટે અચળ હોય છે પરંતુ તે હંમેશા $1$ હોવો જરૂરી નથી. તેથી,વિધાન $A + T = G + C$ સાર્વત્રિક રીતે સાચું નથી.

(B) $tRNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$) નું દ્વિતીયક બંધારણ ક્લોવર લીફ (લવિંગના પાન) જેવું દેખાય છે. આ મોડેલ $R.W. Holley$ દ્વારા $1965$ માં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ બંધારણ આંતર-આણ્વીય બેઝ પેરિંગને કારણે બને છે,જેના પરિણામે દ્વિ-શૃંખલામય સ્ટેમ (દાંડી) અને એક-શૃંખલામય લૂપ્સનું નિર્માણ થાય છે.

(B) $DNA$ હેલિક્સમાં બે ક્રમિક બેઝ જોડી વચ્ચેનું અંતર $0.34 \ nm$ $(0.34 \times 10^{-9} \ m)$ હોય છે.
અહીં બેઝ જોડીની કુલ સંખ્યા $1,00,000$ ($10^5$ બેઝ જોડી) આપેલી છે.
$DNA$ અણુની કુલ લંબાઈની ગણતરી આ રીતે થાય છે: $\text{કુલ લંબાઈ} = \text{બેઝ જોડીની સંખ્યા} \times \text{બે બેઝ જોડી વચ્ચેનું અંતર}$.
$\text{કુલ લંબાઈ} = 1,00,000 \times 0.34 \ nm = 34,000 \ nm$.
આને વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિમાં $3.4 \times 10^4 \ nm$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.

(D) ચારગાફના નિયમ મુજબ,દ્વિ-શૃંખલામય $DNA$ અણુમાં એડેનિન $(A)$ ની માત્રા થાઇમિન $(T)$ ની બરાબર હોય છે અને ગ્વાનિન $(G)$ ની માત્રા સાયટોસિન $(C)$ ની બરાબર હોય છે.
આપેલ છે: $G = 75$,તેથી $C = 75$.
આપેલ છે: $T = 75$,તેથી $A = 75$.
$DNA$ ખંડમાં ન્યુક્લિયોટાઇડની કુલ સંખ્યા ચારેય નાઇટ્રોજન બેઇઝનો સરવાળો છે: $A + T + G + C = 75 + 75 + 75 + 75 = 300$.

(A) $RNA$ માં હેરપિન રચના આંતર-આણ્વીય બેઝ જોડી દ્વારા રચાય છે,જ્યાં એક શૃંખલા પોતાની ઉપર વળે છે. હેરપિનના છેડે આવેલ લૂપ એ એકલ-શૃંખલામય પ્રદેશ છે જે બેઝ જોડીમાં ભાગ લેતો નથી. જોકે ક્રમ બદલાઈ શકે છે,પરંતુ આપેલા વિકલ્પોમાંથી $Adenine$ $(A)$ ઘણીવાર આ લૂપ્સમાં બંધારણીય હેતુઓ માટે જોવા મળે છે. નોંધવું મહત્વપૂર્ણ છે કે $RNA$ માં $Thymine$ $(T)$ હોતું નથી,તેના બદલે $Uracil$ $(U)$ હોય છે. તેથી,$Thymine$ ખોટો વિકલ્પ છે. $RNA$ ના બંધારણ અંગેના પ્રમાણિત જૈવિક પ્રશ્નોના સંદર્ભમાં,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $Adenine$ સૌથી યોગ્ય જવાબ છે.

(C) $DNA$ (ડીઓક્સિરીબોન્યુક્લીક એસિડ) ચાર નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ ધરાવે છે: એડેનાઈન $(A)$,ગ્વાનીન $(G)$,સાયટોસીન $(C)$ અને થાયમીન $(T)$.
યુરેસીલ $(U)$ એ $RNA$ (રીબોન્યુક્લીક એસિડ) માં જોવા મળતો નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ છે,જે થાયમીનની જગ્યાએ હોય છે.
તેથી,યુરેસીલ $DNA$ માં જોવા મળતું નથી.

(D) $tRNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$) અણુઓને ઐતિહાસિક રીતે અને સામાન્ય રીતે દ્રાવ્ય $RNA$ $(sRNA)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,કારણ કે કોષના સમાંગીકરણ (homogenates) ના હાઈ-સ્પીડ સેન્ટ્રીફ્યુગેશન પછી તે સુપરનેટન્ટ ભાગમાં રહે છે. તેમને એડેપ્ટર $RNA$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ $mRNA$ માં રહેલા જનીનિક કોડ અને પ્રોટીનમાં રહેલા એમિનો એસિડ વચ્ચે સેતુનું કામ કરે છે.

(A) સુપરકોઇલિંગ એ કોષની અંદર $DNA$ ને સંકુચિત કરવા માટે વપરાતી એક પદ્ધતિ છે.
આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં,વર્તુળાકાર $DNA$ અણુ ન્યુક્લિયોઇડ વિસ્તારમાં સમાવવા માટે સુપરકોઇલ્ડ હોય છે.
સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં,$DNA$ હિસ્ટોન પ્રોટીન સાથે વીંટળાઈને ન્યુક્લિયોસોમ બનાવે છે,જે વધુ ગૂંચળાઈને અને સુપરકોઇલ થઈને ક્રોમેટિન તંતુઓ બનાવે છે.
તેથી,સુપરકોઇલ્ડ $DNA$ આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને સજીવોમાં જોવા મળે છે.

(B) $DNA$ અણુ બે પોલીન્યુક્લિઓટાઇડ શૃંખલાઓનો બનેલો છે જે દ્વિ-કુંડલમય રચના બનાવે છે.
આ બે શૃંખલાઓ પ્રતિ-સમાંતર હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ વિરુદ્ધ દિશામાં ($5' \rightarrow 3'$ અને $3' \rightarrow 5'$) ગોઠવાયેલી હોય છે.
વધુમાં,તેઓ પૂરક હોય છે,જેનો અર્થ છે કે એક શૃંખલામાં નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝનો ક્રમ બીજી શૃંખલામાં રહેલા નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝના ક્રમને નિર્ધારિત કરે છે,જે ચોક્કસ બેઇઝ જોડીને કારણે હોય છે ($A$ એ $T$ સાથે અને $G$ એ $C$ સાથે જોડાય છે).

(B) જ્યારે $DNA$ ને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે પૂરક બેઝ જોડીઓ વચ્ચેના હાઇડ્રોજન બંધ તૂટી જાય છે,જેના કારણે ડબલ હેલિક્સનું વિકૃતિકરણ (denaturation) થાય છે.
$G-C$ બેઝ જોડીઓ ત્રણ હાઇડ્રોજન બંધ દ્વારા જોડાયેલી હોય છે,જ્યારે $A-T$ બેઝ જોડીઓ માત્ર બે હાઇડ્રોજન બંધ દ્વારા જોડાયેલી હોય છે.
તેથી,ઉચ્ચ $G : C$ સામગ્રી ધરાવતા $DNA$ અણુઓને વિકૃત કરવા માટે વધુ ઉર્જા (ઉચ્ચ તાપમાન) ની જરૂર પડે છે.
$G : C$ ગુણોત્તરની સરખામણી કરીને,$DNA$ નમૂનાઓની થર્મલ સ્થિરતા અને વિકૃતિકરણની માત્રા નક્કી કરી શકાય છે.

(D) આપેલ બેઝ ક્રમ $CAG, AGG, CGA, CCA$ છે.
ન્યુક્લિક એસિડમાં,$DNA$ માં નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ થાઈમીન $(T)$ હોય છે,જ્યારે $RNA$ ($mRNA$,$tRNA$,$rRNA$) માં થાઈમીનને બદલે યુરેસિલ $(U)$ હોય છે.
આપેલ ક્રમમાં માત્ર સાયટોસિન $(C)$,એડેનાઈન $(A)$ અને ગ્વાનીન $(G)$ છે.
આ ક્રમમાં થાઈમીન $(T)$ કે યુરેસિલ $(U)$ બંનેમાંથી કોઈ પણ હાજર ન હોવાથી,તે નક્કી કરવું અશક્ય છે કે આ ખંડ $DNA$ નો છે કે $RNA$ નો.
તેથી,ન્યુક્લિક એસિડની પ્રકૃતિ નક્કી કરવા માટે આપેલી માહિતી અપૂરતી છે.

(B) વોટસન અને ક્રિક દ્વારા પ્રસ્તાવિત ડબલ હેલિક્સ મોડેલ $B-DNA$ બંધારણનું વર્ણન કરે છે.
$B-DNA$ એ જીવંત કોષોમાં શારીરિક પરિસ્થિતિઓ હેઠળ જોવા મળતું $DNA$ નું સૌથી સામાન્ય સ્વરૂપ છે.
તે જમણી તરફ વળેલું હેલિક્સ છે જેનો વ્યાસ આશરે $20$ $\mathring{A}$ અને દરેક આંટાની લંબાઈ $34$ $\mathring{A}$ હોય છે, જેમાં દરેક આંટામાં $10$ બેઝ જોડીઓ હોય છે.

(C) બાર્બરા મેકક્લિન્ટોકે $1940$ માં મકાઈ $(Zea \text{ } mays)$ માં જમ્પિંગ જનીનો (ટ્રાન્સપોઝોન્સ) ની શોધ કરી હતી.
તેમણે આ જનીનોને નિયંત્રિત કરતા તત્વો અથવા મોબાઈલ જિનેટિક એલિમેન્ટ્સ તરીકે ઓળખાવ્યા હતા.
આ આનુવંશિક તત્વો પરના તેમના અગ્રણી કાર્ય માટે, તેમને $1983$ માં નોબેલ પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

(A) $DNA$ માં બેઝ જોડીના નિયમો (ચાર્ગાફના નિયમો) મુજબ,$Adenine$ $(A)$ હંમેશા $Thymine$ $(T)$ સાથે અને $Guanine$ $(G)$ હંમેશા $Cytosine$ $(C)$ સાથે જોડાય છે.
આપેલ એક શૃંખલાનો ક્રમ: $A-G-C-T-A-A-G-C-C$.
પૂરક શૃંખલા $A$ ને $T$ સાથે,$T$ ને $A$ સાથે,$G$ ને $C$ સાથે અને $C$ ને $G$ સાથે બદલીને બનશે.
તેથી,પૂરક ક્રમ $T-C-G-A-T-T-C-G-G$ એટલે કે $TCGATTCGG$ છે.

(C) કોષમાં પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ આણ્વિય જીવવિજ્ઞાનના સેન્ટ્રલ ડોગ્મા (Central Dogma) દ્વારા નક્કી થાય છે.
$DNA$ એ મુખ્ય બ્લુપ્રિન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે જેમાં ન્યુક્લિયોટાઇડ્સના ચોક્કસ ક્રમના સ્વરૂપમાં આનુવંશિક માહિતી સંગ્રહિત હોય છે.
આ ક્રમનું $mRNA$ માં ભાષાંતરણ (transcription) થાય છે,જે ત્યારબાદ પ્રોટીન બનાવવા માટે એમિનો એસિડના ચોક્કસ ક્રમમાં ભાષાંતરિત (translation) થાય છે.
તેથી,કોઈપણ પ્રોટીનનું પ્રાથમિક બંધારણ અને કાર્ય $DNA$ અણુમાં રહેલા ન્યુક્લિયોટાઇડ્સના ચોક્કસ ક્રમ દ્વારા નક્કી થાય છે.

(B) સાચો જવાબ $(b)$ છે. હેટરોક્રોમેટિન એ $DNA$ નું સઘન રીતે પેક થયેલું સ્વરૂપ છે જે જનીનિક રીતે નિષ્ક્રિય હોય છે. તે ખૂબ જ ગીચ રીતે ગૂંચવાયેલું હોવાથી,ટ્રાન્સક્રિપ્શન મશીનરી $DNA$ સિક્વન્સ સુધી પહોંચી શકતી નથી,જેનો અર્થ છે કે તે પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે મેસેન્જર $RNA$ $(mRNA)$ ઉત્પન્ન કરવા માટે ટ્રાન્સક્રિપ્શનની પ્રક્રિયામાં ભાગ લેતું નથી. તેનાથી વિપરીત,યુક્રોમેટિન છૂટક રીતે પેક થયેલું હોય છે અને તે ટ્રાન્સક્રિપ્શનની દ્રષ્ટિએ સક્રિય હોય છે.

(D) જનીનને પરંપરાગત રીતે વારસાના કાર્યાત્મક એકમ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
શાસ્ત્રીય વ્યાખ્યા મુજબ,જનીન એ કાર્યનો એકમ (સિસ્ટ્રોન),ઉત્પરિવર્તનનો એકમ (મ્યુટોન) અને પુનઃસંયોજનનો એકમ (રીકોન) છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,'કાર્યનો એકમ' એ સૌથી વ્યાપક વ્યાખ્યા છે કારણ કે તે સિસ્ટ્રોનનો ઉલ્લેખ કરે છે,જે ચોક્કસ પોલીપેપ્ટાઈડ અથવા કાર્યાત્મક $RNA$ અણુ માટે સંકેત આપે છે.

(D) જનીન એ આનુવંશિકતાના કાર્યાત્મક એકમ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે. તે $DNA$ નો એક વિશિષ્ટ ખંડ અથવા ભાગ છે જે પ્રોટીન અથવા $RNA$ અણુ જેવા કાર્યાત્મક ઉત્પાદનોના સંશ્લેષણ માટેની સૂચનાઓ ધરાવે છે. તેથી,'જનીન' શબ્દ $DNA$ ના એક ભાગને દર્શાવે છે.

(B) $Genome$ (જીનોમ) શબ્દ સજીવમાં હાજર આનુવંશિક દ્રવ્યના સંપૂર્ણ સેટને દર્શાવે છે.
લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોમાં,$genome$ ને જન્યુ (gamete) માં હાજર રંગસૂત્રોના એકકીય $(haploid)$ સેટ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $(b)$ સાચો જવાબ છે.

(A) જમ્પિંગ જનીનો,જેને ટ્રાન્સપોઝેબલ એલિમેન્ટ્સ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $DNA$ ના એવા ક્રમ છે જે જીનોમમાં પોતાનું સ્થાન બદલી શકે છે.
આ તત્વોની શોધ સૌપ્રથમ બાર્બરા મેકક્લિન્ટોક દ્વારા મકાઈમાં કરવામાં આવી હતી.
આધુનિક જિનેટિક્સમાં,તેમને સત્તાવાર રીતે $Transposons$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) $DNA$ એ મોટાભાગના સજીવોમાં પ્રાથમિક વારસાગત દ્રવ્ય છે. તે રંગસૂત્રો તરીકે ઓળખાતી રચનાઓમાં ગોઠવાયેલું હોય છે,જે આ આનુવંશિક માહિતીને એક પેઢીથી બીજી પેઢીમાં લઈ જવાનું કાર્ય કરે છે. તેથી,રંગસૂત્રોને વારસાગત દ્રવ્યના વાહકો માનવામાં આવે છે.

(D) ટેલોમેરેઝ એક વિશિષ્ટ ઉત્સેચક છે જે ટેલોમિયર વિસ્તારોમાં $DNA$ શૃંખલાના $3'$ છેડા પર ચોક્કસ $DNA$ ક્રમનું પુનરાવર્તન ઉમેરે છે.
તે એક રાઈબોન્યુક્લિયોપ્રોટીન સંકુલ છે,જેનો અર્થ છે કે તે પ્રોટીન ઘટક (જે રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ તરીકે કાર્ય કરે છે) અને $RNA$ ઘટક (જે ટેલોમેરિક $DNA$ પુનરાવર્તનોના સંશ્લેષણ માટે ટેમ્પલેટ તરીકે સેવા આપે છે) બંનેનું બનેલું છે.

(C) . વુડકોકે $(1973)$ માં ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ ક્રોમેટિનની રચનાનું અવલોકન કર્યું હતું.
તેમણે રંગસૂત્ર પરની દરેક મણકા જેવી રચનાને "ન્યુ બોડી" (nu body) અથવા ન્યુક્લિયોસોમ તરીકે ઓળખાવી હતી.

(B) . $Gene$ (જનીન) એ આનુવંશિકતાનો સૌથી નાનો એકમ છે અને તે ચોક્કસ પ્રતિકૃતિ (replication) દ્વારા તેના આનુવંશિક દ્રવ્યની નકલ બનાવવામાં સક્ષમ છે. આ પ્રક્રિયા કોષ વિભાજન દરમિયાન નવા કોષોમાં આનુવંશિક માહિતીનું સચોટ વિતરણ સુનિશ્ચિત કરે છે.

(D) ન્યુક્લિયોસોમ કોર કણ હિસ્ટોન પ્રોટીનના અષ્ટક (octamer) નું બનેલું હોય છે.
આ અષ્ટક ચાર પ્રકારના હિસ્ટોન પ્રોટીનના બે-બે અણુઓનું બનેલું હોય છે: $H_2A, H_2B, H_3,$ અને $H_4$.
$H_1$ હિસ્ટોન કોરનો ભાગ નથી; તે $DNA$ સાથે જોડાય છે જ્યાં તે ન્યુક્લિયોસોમમાં પ્રવેશે છે અને બહાર નીકળે છે,જે બંધારણને સ્થિર કરવામાં મદદ કરે છે.

(B) ન્યુક્લિયોસોમ એ સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં $DNA$ પેકેજિંગનો પાયાનો એકમ છે,જે હિસ્ટોન પ્રોટીન કોરની આસપાસ વીંટળાયેલા $DNA$ ના ખંડનો બનેલો હોય છે.
હિસ્ટોન ઓક્ટામર કોર એ $H2A$,$H2B$,$H3$ અને $H4$ હિસ્ટોન પ્રોટીનની બે-બે નકલોનો બનેલો હોય છે.
$DNA$ આ કોરની આસપાસ આશરે $1.65$ વખત વીંટળાયેલું હોય છે.
ન્યુક્લિયોસોમ કણનો વ્યાસ આશરે $110 \ \mathring{A}$ $(11 \ nm)$ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) બે નજીકના ન્યુક્લિયોસોમને જોડતા $DNA$ ને લિંકર $DNA$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં,ન્યુક્લિયોસોમ કોર કણ આશરે $146$ બેઝ જોડીના $DNA$ થી બનેલો હોય છે જે હિસ્ટોન ઓક્ટામરની આસપાસ વીંટળાયેલું હોય છે.
લિંકર $DNA$,જે આ કોર કણોને જોડે છે,તેની લંબાઈ સામાન્ય રીતે જાતિ અને કોષના પ્રકારના આધારે બદલાય છે.
જો કે,તે સામાન્ય રીતે $15$ થી $100$ બેઝ જોડી (ન્યુક્લિયોટાઈડ જોડી) ની લંબાઈ ધરાવે છે.
તેથી,સાચી શ્રેણી $15$ થી $100$ છે.

(D) ન્યુક્લિયોસોમ્સ એ યુકેરિયોટિક ક્રોમેટિનના પાયાના પુનરાવર્તિત માળખાકીય એકમો છે,જે $DNA$ ને રંગસૂત્રોમાં પેક કરે છે.
$1$. $DNA$ આઠ હિસ્ટોન પ્રોટીનના કોર (કેન્દ્ર) ની આસપાસ વીંટળાઈને ન્યુક્લિયોસોમ બનાવે છે.
$2$. ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ આ ન્યુક્લિયોસોમ્સ 'દોરી પરના મણકા' (beads-on-a-string) જેવા દેખાય છે.
$3$. તેથી,ન્યુક્લિયોસોમ્સને રંગસૂત્રોના મૂળભૂત માળખાકીય એકમો ગણવામાં આવે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. જનીન એ $DNA$ નો એક કાર્યાત્મક એકમ છે જે નાઈટ્રોજન બેઈઝ અથવા ન્યુક્લિયોટાઈડ્સના ક્રમમાં કોડ થયેલ ચોક્કસ પ્રોટીન અથવા પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાના સંશ્લેષણ માટેની માહિતી ધરાવે છે.

(A) જનીનો એ $DNA$ ના એવા ખંડો છે જે ચોક્કસ પ્રોટીન અથવા કાર્યાત્મક $RNA$ અણુઓ માટે સંકેત આપે છે.
રાસાયણિક રીતે,$DNA$ એ ન્યુક્લિયોટાઇડ્સનો પોલિમર છે,જે લાંબી શૃંખલાઓ બનાવવા માટે ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,જનીનોને રાસાયણિક રીતે પોલિન્યુક્લિયોટાઇડ્સ તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે.

(D) $cistron$,$recon$ અને $muton$ શબ્દો $Seymour \ Benzer$ દ્વારા $1955$ માં આપવામાં આવ્યા હતા.
આ શબ્દો અનુક્રમે જનીનના કાર્યાત્મક,પુનઃસંયોજન અને ઉત્પરિવર્તનના એકમોને વ્યાખ્યાયિત કરવા માટે રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા,જે $T4$ બેક્ટેરિયોફેજના $rII$ પ્રદેશ પરના તેમના અભ્યાસ પર આધારિત હતા.
$Cistron$ એ જનીનનો કાર્યાત્મક એકમ છે.
$Recon$ એ પુનઃસંયોજનનો સૌથી નાનો એકમ છે.
$Muton$ એ ઉત્પરિવર્તનનો સૌથી નાનો એકમ છે.

(C) જનીન એ આનુવંશિક દ્રવ્યનો એક ખંડ છે જે કાર્યાત્મક નીપજ માટે સંકેત આપે છે. મોટાભાગના સજીવોમાં,જનીનો $DNA$ ના બનેલા હોય છે. જો કે,ઘણા વાયરસમાં,આનુવંશિક દ્રવ્ય $RNA$ હોય છે. તેથી,સજીવના પ્રકારને આધારે જનીન $DNA$ અથવા $RNA$ માંથી કોઈ પણ એકનું બનેલું હોઈ શકે છે.

(C) 'જમ્પિંગ જનીનો' અથવા 'ટ્રાન્સપોઝોન્સ'નો ખ્યાલ બાર્બરા મેકક્લિન્ટોક દ્વારા મકાઈ $(Zea mays)$ માં શોધવામાં આવ્યો હતો. તેમણે અવલોકન કર્યું હતું કે આ જનીનિક તત્વો જિનોમમાં એક સ્થાનથી બીજા સ્થાને જઈ શકે છે. આ ક્રાંતિકારી શોધ માટે, તેમને $1983$ માં ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિનમાં નોબેલ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો.

(A) જનીનો એ $DNA$ ના એવા ખંડો છે જે પ્રોટીન બનાવવા માટેની સૂચનાઓ ધરાવે છે.
આ સૂચનાઓ $DNA$ અણુ પર ન્યુક્લિયોટાઇડ્સના ચોક્કસ રેખીય ક્રમમાં સંકેતિત (encoded) હોય છે.
તેથી,જનીનનું સાચું સ્વરૂપ ન્યુક્લિયોટાઇડ્સનો ક્રમ છે.

(A) રંગસૂત્રના જનીનીય રીતે સક્રિય વિસ્તારને $Euchromatin$ (યુક્રોમેટિન) કહેવામાં આવે છે.
$Euchromatin$ એ શિથિલ રીતે ગોઠવાયેલું હોય છે અને વિસ્તૃત અવસ્થામાં રહે છે,જે ટ્રાન્સક્રિપ્શનલ મશીનરીને $DNA$ સુધી સરળતાથી પહોંચવા દે છે.
આ ખુલ્લી રચનાને કારણે,તે ટ્રાન્સક્રિપ્શનની પ્રક્રિયામાં સક્રિયપણે ભાગ લે છે,જે તેને જનીનીય રીતે સક્રિય બનાવે છે.

(A) ન્યુક્લિયોસોમ કોર કણ હિસ્ટોન પ્રોટીનના ઓક્ટામેર (અષ્ટક) થી બનેલું હોય છે,જેમાં $H_2A$,$H_2B$,$H_3$ અને $H_4$ ના દરેકના બે અણુઓનો સમાવેશ થાય છે.
$H_1$ હિસ્ટોનને લિંકર હિસ્ટોન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે $DNA$ સાથે જોડાય છે જ્યાં તે ન્યુક્લિયોસોમ કોર કણમાં પ્રવેશે છે અને બહાર નીકળે છે,જે ક્રોમેટિનની ઉચ્ચ-સ્તરની રચનાને સ્થિર કરવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,$H_1$ એ ન્યુક્લિયોસોમ કોર કણનો ભાગ નથી.

(A) $DNA$ અણુ ઋણ વીજભારિત હોય છે અને તે ધન વીજભારિત હિસ્ટોન ઓક્ટામરની આસપાસ વીંટળાઈને જે રચના બનાવે છે તેને ન્યુક્લિયોસોમ કહેવામાં આવે છે.
ઓક્ટામર ચાર પ્રકારના હિસ્ટોન પ્રોટીનના બે-બે અણુઓનો બનેલો હોય છે: $H2A$,$H2B$,$H3$ અને $H4$.

(D) ન્યુક્લિયોસોમનો મુખ્ય ભાગ (core particle) હિસ્ટોન પ્રોટીનના ઓક્ટામર (અષ્ટક) નો બનેલો હોય છે.
આ ઓક્ટામર ચાર પ્રકારના હિસ્ટોન પ્રોટીનના દરેકના બે અણુઓ દ્વારા બને છે: $H2A$,$H2B$,$H3$,અને $H4$.
તેથી,મુખ્ય ભાગમાં હિસ્ટોન પ્રોટીનની કુલ સંખ્યા $2 \times 4 = 8$ થાય છે.

(D) વારસાગમન એટલે માતા-પિતામાંથી સંતતિમાં આનુવંશિક લક્ષણોનું વહન.
$1$. $DNA$ (ડીઓક્સિરીબોન્યુક્લિક એસિડ) એ આનુવંશિકતાનો રાસાયણિક આધાર છે,જે પ્રાથમિક આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. જનીનો એ $DNA$ ના ચોક્કસ ખંડો છે જે કાર્યાત્મક ઉત્પાદનો (પ્રોટીન અથવા $RNA$) માટે સંકેત આપે છે અને તે આનુવંશિકતાના કાર્યાત્મક એકમો છે.
$3$. રંગસૂત્રો એ $DNA$ અને પ્રોટીનથી બનેલી રચનાઓ છે જે આ જનીનોને વહન કરે છે અને કોષ વિભાજન દરમિયાન તેમનું સચોટ વિભાજન સુનિશ્ચિત કરે છે.
આ ત્રણેય આનુવંશિક માહિતીના સંગ્રહ,અભિવ્યક્તિ અને વહનમાં મૂળભૂત રીતે સંકળાયેલા હોવાથી,તેમને સામૂહિક રીતે વારસાગમનના વાહક ગણવામાં આવે છે.

(D) લાળગ્રંથિના રંગસૂત્રો,જેને પોલીટીન રંગસૂત્રો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ડિપ્ટરન લાર્વા (દા.ત.,$Drosophila$) ની લાળગ્રંથિઓમાં જોવા મળે છે.
આ રંગસૂત્રો 'એન્ડોરીડુપ્લિકેશન' નામની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે,જેમાં કોષ વિભાજન વગર $DNA$ પ્રતિકૃતિના અનેક રાઉન્ડમાંથી પસાર થાય છે,જેના પરિણામે હજારો ક્રોમેટિડ્સ એકબીજાની બાજુમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ પ્રક્રિયા સ્પષ્ટ પટ્ટાની ભાત (બેન્ડિંગ પેટર્ન) બનાવે છે જે પ્રકાશ સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ જોઈ શકાય છે.
કારણ કે આ પટ્ટાની ભાત ચોક્કસ જનીન સ્થાનો માટે સ્થિર અને વિશિષ્ટ હોય છે,તેથી તે સાયટોજેનેટિક જનીન મેપિંગ માટે અત્યંત ઉપયોગી છે.

(D) રંગસૂત્રમાં $DNA$ ના પેકેજિંગમાં પાંચ પ્રકારના હિસ્ટોન પ્રોટીન સામેલ હોય છે.
તેઓ $H2A$,$H2B$,$H3$,$H4$ અને $H1$ છે.
કોર હિસ્ટોન ઓક્ટામર $H2A$,$H2B$,$H3$ અને $H4$ ના દરેકના બે અણુઓનો બનેલો છે,જ્યારે $H1$ એ લિંકર હિસ્ટોન તરીકે કાર્ય કરે છે જે $DNA$ સાથે જોડાય છે જ્યાં તે ન્યુક્લિયોસોમમાં પ્રવેશે છે અને બહાર નીકળે છે.

(A) $Genome$ શબ્દનો અર્થ સજીવ અથવા કોષમાં હાજર આનુવંશિક દ્રવ્યનો સંપૂર્ણ સેટ થાય છે.
જૈવિક પરિભાષામાં,જીનોમ એ જાતિના રંગસૂત્રોના $haploid$ (એકકીય) સેટને અનુરૂપ છે,જેમાં સજીવના વિકાસ અને કાર્ય માટે જરૂરી તમામ જનીનોનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) . ટ્રાન્સપોઝોન્સ એ આનુવંશિક ઘટકો છે જે જિનોમમાં પોતાનું સ્થાન બદલી શકે છે. તેઓ સૌપ્રથમ $B. McClintock$ દ્વારા મકાઈના છોડમાં શોધાયા હતા. આ ઘટકોને ઘણીવાર "જમ્પિંગ જનીનો" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તે જનીનની અભિવ્યક્તિને ચાલુ અથવા બંધ કરીને અથવા જ્યારે તેઓ જનીનમાં દાખલ થાય છે ત્યારે પરિવર્તન (mutations) પેદા કરીને તેને પ્રભાવિત કરી શકે છે.

(C) પ્રખ્યાત વાક્ય, "It has not escaped our notice that the specific pairing we have postulated immediately suggests a possible copying mechanism for the genetic material," $1953$ માં નેચર જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા જેમ્સ વોટસન અને ફ્રાન્સિસ ક્રિકના સંશોધન પત્રમાં જોવા મળે છે. આ વિધાન તેમના દ્વારા શોધાયેલા બેઝ-પેરિંગના નિયમોના આધારે $DNA$ ના અર્ધ-રૂઢિચુસ્ત (semi-conservative) સ્વરૂપની પ્રતિકૃતિ બનાવવાની પદ્ધતિનું વર્ણન કરે છે.

(B) લાઈસોજેનિક ચક્રમાં,વાયરલ $DNA$ યજમાન કોષમાં પ્રવેશ કરે છે અને યજમાન બેક્ટેરિયલ જીનોમમાં સંકલિત થાય છે.
એકવાર સંકલિત થયા પછી,તેને પ્રોફેજ $(prophage)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
વાયરલ $DNA$ યજમાન કોષના લાયસિસ (કોષના વિનાશ) વગર દરેક કોષ વિભાજન દરમિયાન યજમાન $DNA$ સાથે પ્રતિકૃતિ પામે છે.
તેથી,તે સ્થાયી રહે છે અને બેક્ટેરિયલ $DNA$ સાથે જોડાયેલું રહે છે.

(C) સાચો જવાબ $(c)$ $\phi \times 174$ છે.
બેક્ટેરિયોફેજ $\phi \times 174$ એ વાયરસનું એક જાણીતું ઉદાહરણ છે જેમાં આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે એક-શૃંખલિત (single-stranded) $DNA$ અણુ હોય છે.
તેની સામે,$T_2$,$T_4$ અને $\lambda$ જેવા બેક્ટેરિયોફેજમાં આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે બેવડી શૃંખલાવાળું (double-stranded) $DNA$ હોય છે.