Mix Examples - Biotechnology Principals and Process Questions in Gujarati

(C) $DNA$ રિકોમ્બિનન્ટ ટેકનોલોજી એ બાયોટેકનોલોજીનું એક શક્તિશાળી સાધન છે.
તે ઉપયોગી માનવામાં આવે છે કારણ કે તે રોગનિવારક પ્રોટીન (જેમ કે ઇન્સ્યુલિન),વધુ ઉત્પાદન આપતા જનીનિક રૂપાંતરિત પાકો અને રોગોની સારવાર માટે જીન થેરાપીના ઉત્પાદનની મંજૂરી આપે છે.
જો કે,જો તેનો દુરુપયોગ કરવામાં આવે તો તે સંભવિત રીતે હાનિકારક બની શકે છે,જેમ કે જૈવિક શસ્ત્રો બનાવવા,પર્યાવરણમાં જનીનિક રૂપાંતરિત સજીવોનું આકસ્મિક મુક્તિ,અથવા જનીનિક હેરફેર અંગેની નૈતિક ચિંતાઓ.
તેથી,તેના ફાયદાકારક અને સંભવિત જોખમી બંને પાસાઓ છે.

(D) ક્લોનિંગ એટલે જનીનિક રીતે સમાન નકલો બનાવવાની પ્રક્રિયા,જેમ કે જનીન,કોષ અથવા સજીવ.
$1$. મોલેક્યુલર ક્લોનિંગમાં,ચોક્કસ $DNA$ ટુકડાઓ (જેમ કે $HGH$ જનીન) ને વેક્ટરમાં દાખલ કરીને $E. coli$ જેવા યજમાન કોષોમાં તેનું પ્રતિકૃતિ (replication) કરવામાં આવે છે.
$2$. રિપ્રોડક્ટિવ ક્લોનિંગમાં,મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દાતા (donor) જેવો જ જનીનિક રીતે સમાન સજીવ બનાવવાનો છે,જેથી તેના જનીન પ્રકાર (genotype) ને જાળવી શકાય.
$3$. જનીન થેરાપીમાં જનીન બદલવાની પ્રક્રિયા થાય છે,પરંતુ ક્લોનિંગનો મૂળભૂત હેતુ જનીનિક માહિતીની નકલ અને જાળવણી છે.
તેથી,આ શબ્દ જનીનિક પ્રતિકૃતિ અને જાળવણી સાથે સંબંધિત વિવિધ સંદર્ભોમાં વપરાય છે.

(D) બાયોટેકનોલોજી એ એક બહુશાખાકીય ક્ષેત્ર છે જેમાં ઉત્પાદનો અને પ્રક્રિયાઓ વિકસાવવા માટે જીવંત સજીવો અથવા તેમના ઘટકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
તે માનવ જીવન અને ઔદ્યોગિક કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરવા માટે $Genetic \ engineering$,$Biochemistry$ અને $Microbiology$ સહિતના વિવિધ વૈજ્ઞાનિક વિષયોને એકીકૃત કરે છે.
તેથી,ઉલ્લેખિત તમામ ક્ષેત્રો આધુનિક બાયોટેકનોલોજીના અભિન્ન અંગો છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
ઇન્ટરફેરોન એ ઉત્સેચકો નથી; તે વાયરસની હાજરીના પ્રતિભાવમાં યજમાન કોષો દ્વારા મુક્ત થતા સિગ્નલિંગ પ્રોટીન (ગ્લાયકોપ્રોટીન) નો એક સમૂહ છે.
તેઓ યજમાન કોષોની અંદર વાયરલ પ્રતિકૃતિને અટકાવીને એન્ટિવાયરલ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
ચાર્લ્સ વેઇસમેન $(1980)$ એ $E. coli$ માં રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ઇન્ટરફેરોનનું ઉત્પાદન કર્યું હતું.

(D) રિકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજીનો વિકાસ મુખ્યત્વે સ્ટેનલી કોહેન અને હર્બર્ટ બોયરને આભારી છે.
$1973$ માં,તેમણે $E. coli$ બેક્ટેરિયાના પ્લાઝમિડ સાથે એન્ટિબાયોટિક પ્રતિરોધક જનીનને જોડીને પ્રથમ રિકોમ્બિનન્ટ $DNA$ અણુ સફળતાપૂર્વક બનાવ્યો હતો.

(D) $Fruit \ fly$ (ફળમાખી),જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Drosophila \ melanogaster$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેનો ઉપયોગ જિનેટિક એન્જિનિયરિંગ અને વિકાસલક્ષી જીવવિજ્ઞાનના સંશોધનમાં વ્યાપકપણે થાય છે.
તે એક આદર્શ સજીવ તરીકે કાર્ય કરે છે કારણ કે તેનું જીવનચક્ર ટૂંકું હોય છે,તે મોટી સંખ્યામાં સંતતિ ઉત્પન્ન કરે છે,અને તેનું જિનોમ સારી રીતે મેપ થયેલું હોવાથી તેમાં ફેરફાર કરવા સરળ છે.

(D) જનીન સંકેત સાર્વત્રિક છે,જેનો અર્થ છે કે બેક્ટેરિયાથી લઈને મનુષ્ય સુધીના લગભગ તમામ સજીવોમાં સમાન કોડોન સમાન એમિનો એસિડ માટે સંકેત આપે છે.
આ સાર્વત્રિકતાને કારણે,જ્યારે માનવ જનીનને બેક્ટેરિયલ પ્લાઝમિડમાં દાખલ કરવામાં આવે છે,ત્યારે બેક્ટેરિયલ મશીનરી તે જનીનનું ટ્રાન્સક્રિપ્શન અને ટ્રાન્સલેશન કરીને યોગ્ય માનવ પ્રોટીન બનાવી શકે છે.
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે બેક્ટેરિયામાં $RNA$ સ્પ્લાઈસિંગ માટેની મશીનરીનો અભાવ હોય છે.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે પ્રોકેરિયોટ્સ અને યુકેરિયોટ્સ વચ્ચે જનીન નિયમનની પદ્ધતિઓ નોંધપાત્ર રીતે અલગ હોય છે.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે માનવ રંગસૂત્રો બેક્ટેરિયામાં સ્વયંજનન પામતા નથી; તેના બદલે,ચોક્કસ માનવ જનીનને વેક્ટરમાં ક્લોન કરવામાં આવે છે.

(C) ઈલેક્ટ્રોફોરેટીક જેલમાંથી નાઈટ્રોસેલ્યુલોઝ અથવા નાયલોન મેમ્બ્રેન પર પ્રોટીનના સ્થાનાંતરને $Western$ $blotting$ (વેસ્ટર્ન બ્લોટીંગ) કહેવામાં આવે છે.
$Southern$ $blotting$ (સધર્ન બ્લોટીંગ) નો ઉપયોગ $DNA$ ના ટુકડાઓના સ્થાનાંતર માટે થાય છે.
$Northern$ $blotting$ (નધર્ન બ્લોટીંગ) નો ઉપયોગ $RNA$ અણુઓના સ્થાનાંતર માટે થાય છે.
$Transferase$ (ટ્રાન્સફરેઝ) એ એક ઉત્સેચક છે જે એક અણુમાંથી બીજા અણુમાં ચોક્કસ ક્રિયાશીલ સમૂહના સ્થાનાંતરને ઉદ્દીપ્ત કરે છે.

(D) રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચકો એવા ઉત્સેચકો છે જે $DNA$ ને ચોક્કસ ઓળખ ક્રમ પર કાપે છે.
ઘણા રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચકો,જેમ કે $EcoRI$,$HindIII$,અને $BamHI$,ઓળખ સ્થાનની મધ્યમાં $DNA$ ને કાપતા નથી.
તેના બદલે,તેઓ સાંતરિત (staggered) કાપ મૂકે છે,જેના પરિણામે એકલ-શૃંખલાયુક્ત લટકતા ભાગો ઉત્પન્ન થાય છે જેને ચીપકુ છેડા (sticky ends) કહેવામાં આવે છે.
$EcoRI$ એ $5'-GAATTC-3'$ ક્રમને ઓળખે છે અને $G$ તથા $A$ ની વચ્ચે કાપ મૂકે છે,જે $AATT$ ના લટકતા છેડા છોડે છે.
$HindIII$ અને $BamHI$ પણ સમાન ચીપકુ છેડા ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,આપેલા તમામ ઉત્સેચકો સાંતરિત કાપ ઉત્પન્ન કરે છે.

(C) $1$. એગ્રોબેક્ટેરીયમ ટ્યુમેફેસિયન્સમાં $Ti-plasmid$ (ટ્યુમર-ઇન્ડ્યુસિંગ પ્લાઝમીડ) હોય છે,જેનો ઉપયોગ જનીન ઇજનેરી વિદ્યામાં વનસ્પતિઓમાં જનીનોના સ્થળાંતર માટે થાય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$2$. કોસ્મીડ એ પ્લાઝમીડ અને ફેજ $\lambda$ ની $cos$ સાઇટમાંથી મેળવેલા હાઇબ્રિડ વાહકો છે,જેનો ઉપયોગ મોટા $DNA$ ટુકડાઓના ક્લોનિંગ માટે થાય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$3$. રાઈઝોબીયમ એ જાણીતું સહજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે જે કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓની મૂળ ગંડિકાઓમાં વસવાટ કરે છે. વિકલ્પમાં તેને 'અસહજીવન નાઈટ્રોજન સ્થાપક' કહેવામાં આવ્યું છે,જે ખોટું છે.
$4$. અલ્બિનિઝમ એ દૈહિક પ્રચ્છન્ન જનીનમાં થતા વિકૃતિને કારણે થતી આનુવંશિક ખામી છે,જેના પરિણામે મેલાનિન રંજકદ્રવ્યનો અભાવ જોવા મળે છે. આ વિધાન સાચું છે.
તેથી,ખોટી જોડી $C$ છે.

(D) જૈવ તકનીકીનો ઉપયોગ કરીને એન્ટિબાયોટિક્સના ઉત્પાદનમાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. એન્ટિબાયોટિક ઉત્પન્ન કરતા સૂક્ષ્મજીવોની ઓળખ કરવી.
$2$. તે એન્ટિબાયોટિકના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર ચોક્કસ જનીનનું અલગીકરણ કરવું.
$3$. ક્લોનિંગ અને અભિવ્યક્તિ માટે અલગ કરેલા જનીનને વાહક (જેમ કે $E. coli$ પ્લાઝમિડ) માં દાખલ કરવું.
આ તમામ તબક્કાઓ એન્ટિબાયોટિક્સના જૈવ તકનીકી ઉત્પાદન માટે આવશ્યક હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) ક્લોનિંગ વેક્ટર $pBR322$ એ બાયોટેકનોલોજીમાં વ્યાપકપણે વપરાતું પ્લાઝમિડ છે.
$pBR322$ ના પ્રમાણિત નકશામાં,$BamHI$ માટેનું રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ $tet^R$ (ટેટ્રાસાયક્લિન પ્રતિરોધક) જનીનની અંદર આવેલું છે,અને $PstI$ માટેનું રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ $amp^R$ (એમ્પીસિલિન પ્રતિરોધક) જનીનની અંદર આવેલું છે.
$pBR322$ ની પ્રમાણિત આકૃતિના આધારે,લેબલ $X$ એ $BamHI$ રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ તરફ નિર્દેશ કરે છે,અને લેબલ $Y$ એ $PstI$ રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ તરફ નિર્દેશ કરે છે.
તેથી,સાચી ઓળખ $X = BamHI$ અને $Y = PstI$ છે.

(D) આપેલી આકૃતિ $pBR322$ ક્લોનિંગ વેક્ટર દર્શાવે છે.
$pBR322$ ના પ્રમાણિત નકશામાં,$Cla \ I$ અને $Hind \ III$ રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ્સ ટેટ્રાસાયક્લિન રેઝિસ્ટન્સ જનીન $(tet^R)$ ના વિસ્તારમાં એકબીજાની બાજુમાં આવેલી છે.
ચોક્કસ રીતે,$A$ એ $Cla \ I$ રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ તરફ નિર્દેશ કરે છે અને $B$ એ $Hind \ III$ રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ તરફ નિર્દેશ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) $E. coli$ જેવા યજમાન સજીવનો ઉપયોગ કરીને ચોક્કસ $DNA$ ખંડ અથવા જનીનની ઘણી નકલો બનાવવાની પ્રક્રિયાને ક્લોનિંગ કહેવામાં આવે છે. રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજીમાં,એન્ટિબાયોટિક રેઝિસ્ટન્સ જનીનને વાહક (જેમ કે પ્લાઝમિડ) માં દાખલ કરવામાં આવે છે,જેને પછી $E. coli$ માં દાખલ કરવામાં આવે છે. જેમ જેમ બેક્ટેરિયાનું પ્રજનન થાય છે,તેમ તેઓ રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ની અસંખ્ય નકલો બનાવે છે,આ પ્રક્રિયાને જનીન ક્લોનિંગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $(a)$ $PCR$ (પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન) નો ઉપયોગ $(iii)$ $DNA$ ના પ્રવર્ધન માટે થાય છે,જેમાં $(p)$ $Taq$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક વપરાય છે.
$2$. $(b)$ ડાઉનસ્ટ્રીમ પ્રોસેસિંગમાં $(iv)$ ઉત્પાદનનું અલગીકરણ અને ફેરફારનો સમાવેશ થાય છે,ત્યારબાદ $(s)$ ગુણવત્તા નિયંત્રણ કરવામાં આવે છે.
$3$. $(c)$ રિસ્ટ્રિક્શન એન્ડોન્યુક્લિએઝ $(i)$ ચોક્કસ બેઝ ક્રમને ઓળખે છે અને તે સામાન્ય રીતે $(r)$ $E. coli$ જેવા સજીવોમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચી જોડ $(a-iii-p, b-iv-s, c-i-r)$ છે.

(A) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે રૂપાંતરણ એ ખરેખર યજમાન કોષ (બેક્ટેરિયા) માં વિદેશી $DNA$ દાખલ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
કારણ $(R)$ સાચું છે કારણ કે $PCR$ (પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન) એ $DNA$ ના ચોક્કસ ખંડને એમ્પ્લીફાય (વર્ધન) કરવા માટે વપરાતી તકનીક છે,જેના પરિણામે હજારો કે લાખો નકલો બને છે.
બંને વિધાનો બાયોટેકનોલોજીની પ્રક્રિયાઓનું વૈજ્ઞાનિક રીતે સચોટ વર્ણન કરે છે.

(D) આપેલી આકૃતિ સ્ટર્ડ-ટેન્ક બાયો-રિએક્ટર દર્શાવે છે.
બાયો-રિએક્ટર એવા પાત્રો છે જેમાં કાચા માલને સૂક્ષ્મજીવો,વનસ્પતિ,પ્રાણી અથવા માનવ કોષોનો ઉપયોગ કરીને જૈવિક રીતે ચોક્કસ ઉત્પાદનો,વ્યક્તિગત ઉત્સેચકો વગેરેમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે.
સ્ટર્ડ-ટેન્ક બાયો-રિએક્ટર સામાન્ય રીતે નળાકાર હોય છે અથવા રિએક્ટરની સામગ્રીના મિશ્રણને સરળ બનાવવા માટે વક્ર આધાર ધરાવે છે.
સ્ટિરર બાયો-રિએક્ટરમાં સમાન મિશ્રણ અને ઓક્સિજનની ઉપલબ્ધતાને સરળ બનાવે છે.
તેમાં મોટર,ફોમ બ્રેકર,ઇમ્પેલર અને pH નિયંત્રણ તથા વંધ્યીકરણ માટેના ઇનલેટ્સ જેવા ઘટકો હોય છે.

$(A)$ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ $(3)$: આ પ્લાઝમિડ $DNA$ અણુનો સંદર્ભ આપે છે જેમાં વિદેશી અથવા માનવ $DNA$ નો ટુકડો ઉમેરવામાં આવ્યો છે.
$B$. જેલ ઈલેક્ટ્રોફોરેસીસ $(4)$: આ એક પ્રયોગશાળાની તકનીક છે જેનો ઉપયોગ વિદ્યુત ક્ષેત્રનો ઉપયોગ કરીને $DNA$ ના ટુકડાઓને તેમના કદના આધારે અલગ કરવા માટે થાય છે.
$C$. ઈથિડિયમ બ્રોમાઈડ $(2)$: આ એક ફ્લોરોસન્ટ ડાય (રંજક) છે જેનો ઉપયોગ એગરોઝ જેલમાં $DNA$ ના ટુકડાઓને સ્ટેઈન કરવા માટે થાય છે જેથી તેમને $UV$ પ્રકાશ હેઠળ જોઈ શકાય.
$D$. એગરોઝ $(1)$: આ દરિયાઈ ઘાસ (લાલ શેવાળ) માંથી મેળવેલ કુદરતી પોલિમર છે જેનો ઉપયોગ ઈલેક્ટ્રોફોરેસીસ માટે જેલ મેટ્રિક્સ બનાવવા માટે થાય છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-3, B-4, C-2, D-1$ છે.

(A) $Escherichia$ $coli$ $(E. coli)$ એ જૈવિક સંશોધનમાં,ખાસ કરીને આણ્વિક જીવવિજ્ઞાન અને જિનેટિક્સમાં,પસંદગીનું મોડેલ સજીવ છે,મુખ્યત્વે કારણ કે તેને પ્રયોગશાળામાં સરળતાથી સંવર્ધિત કરી શકાય છે. તેનો પેઢી સમય ખૂબ જ ટૂંકો ($20$ મિનિટ) હોય છે,જે ઝડપી વૃદ્ધિ અને પ્રયોગોને શક્ય બનાવે છે. વધુમાં,તેનું જિનોમ પ્રમાણમાં સરળ અને સુવ્યવસ્થિત છે,જે તેને જિનેટિક ફેરફારો અને અભ્યાસ માટે આદર્શ બનાવે છે.

(C) આપેલ આકૃતિમાં સ્ટીર્ડ ટેન્ક બાયોરિએક્ટર દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
$1$. સ્ટીર્ડ ટેન્ક બાયોરિએક્ટર એ એક નળાકાર પાત્ર છે જે તાપમાન,pH,સબસ્ટ્રેટ,ક્ષાર,વિટામિન્સ અને ઓક્સિજન જેવી શ્રેષ્ઠ વૃદ્ધિની પરિસ્થિતિઓ પૂરી પાડીને ઇચ્છિત ઉત્પાદન મેળવવા માટે રચાયેલ છે.
$2$. તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે રિકોમ્બિનન્ટ પ્રોટીન અથવા અન્ય બાયોટેકનોલોજીકલ ઉત્પાદનો બનાવવા માટે મોટા પાયે આથવણની પ્રક્રિયા કરવા માટે થાય છે.
$3$. જોકે અન્ય વિકલ્પો (જીન ગન,કોલમ ક્રોમેટોગ્રાફ,રેસ્પિરોમીટર) માન્ય વૈજ્ઞાનિક સાધનો અને તેમના કાર્યોનું વર્ણન કરે છે,પરંતુ પ્રશ્ન આકૃતિમાં દર્શાવેલ 'આપેલ સાધન' માટેની સાચી જોડી ઓળખવાનું કહે છે,જે સ્ટીર્ડ ટેન્ક બાયોરિએક્ટર છે.

(D) ક્લોનિંગ વેક્ટર $pBR322$ એ બાયોટેકનોલોજીમાં વ્યાપકપણે વપરાતું પ્લાઝમિડ છે. $pBR322$ ના પ્રમાણિત નકશા મુજબ:
$1$. લેબલ $A$ એ $EcoR I$ માટેની રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ દર્શાવે છે.
$2$. લેબલ $B$ એ $Bam HI$ માટેની રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ દર્શાવે છે.
$3$. લેબલ $C$ એ એમ્પિસિલિન પ્રતિરોધક જનીન $(amp^R)$ દર્શાવે છે.
$4$. લેબલ $D$ એ સ્વયંજનનનું ઉદગમ સ્થાન $(ori)$ દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A \to EcoR I, B \to Bam HI, C \to amp^R, D \to ori$ છે.

(D) $Agrobacterium$ $tumefaciens$ એ જમીનમાં રહેતા વનસ્પતિ રોગકારક બેક્ટેરિયા છે જે ટામેટા,સોયાબીન,સૂર્યમુખી અને કપાસ જેવા પહોળા પાંદડાવાળા પાકોને ચેપ લગાડે છે,પરંતુ તે અનાજને ચેપ લગાડતા નથી.
ટ્યુમર (ક્રાઉન ગૉલ્સ) નું નિર્માણ તેના $Ti$ પ્લાઝમિડ $DNA$ દ્વારા યજમાન વનસ્પતિના જિનોમમાં સ્થાનાંતરિત થવાથી થાય છે.
$Ti$ પ્લાઝમિડનો $T-DNA$ વિભાગ ટ્યુમરના નિર્માણ માટે જવાબદાર છે.
કારણ કે આ જનીન સ્થાનાંતરણ માનવીય પ્રયત્નો વિના કુદરતી રીતે થાય છે,તેથી આ બેક્ટેરિયાને વનસ્પતિઓના 'કુદરતી જિનેટિક એન્જિનિયર' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
વિધાન ખોટું છે કારણ કે તે તમામ અનાજ અને કઠોળના પાક સાથે સંકળાયેલ હોવાનું જણાવે છે,અને કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે તે રંગસૂત્રીય જિનોમનો ઉલ્લેખ કરે છે,જ્યારે વાસ્તવમાં $Ti$ પ્લાઝમિડનો ઉપયોગ થાય છે. તેથી,બંને વિધાનો ખોટા છે.

(A) રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજીમાં,ઇચ્છિત પ્રોટીનનું મોટા પ્રમાણમાં ઉત્પાદન કરવા માટે માનવ જનીનોને બેક્ટેરિયા અથવા યીસ્ટ જેવા યજમાન સજીવોમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
બેક્ટેરિયા અને યીસ્ટને યજમાન કોષો તરીકે પસંદ કરવામાં આવે છે કારણ કે તેમનો પેઢીનો સમય ખૂબ જ ટૂંકો હોય છે અને તેઓ ઝડપથી ગુણન પામે છે,જે ટૂંકા ગાળામાં કોષોની વિશાળ વસ્તી બનાવવાની મંજૂરી આપે છે.
કોષોની આ વિશાળ વસ્તી દાખલ કરેલા જનીનને વ્યક્ત કરે છે,જેનાથી રીકોમ્બિનન્ટ પ્રોટીનનું કાર્યક્ષમ ઉત્પાદન થાય છે.
તેથી,કારણ એ યોગ્ય રીતે સમજાવે છે કે શા માટે માનવ જનીનોને આ સજીવોમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.

(N/A)

$PCR$	પ્લાઝમિડ
$(1)$ આ $DNA$ એમ્પ્લીફિકેશન (વર્ધન) માટેની અજૈવિક પદ્ધતિ છે.	$(1)$ આ ક્લોનિંગ માટે વપરાતું જૈવિક વાહક અણુ છે.
$(2)$ $PCR$ ટૂંકા સમયમાં ચોક્કસ $DNA$ ટુકડાઓની લાખો નકલો બનાવી શકે છે.	$(2)$ જૈવિક પ્રણાલી હોવાથી,મેળવેલી નકલોની સંખ્યા સામાન્ય રીતે ઓછી હોય છે અને તે યજમાન કોષના પ્રતિકૃતિ દર પર આધાર રાખે છે.
$(3)$ $PCR$ એ ઇન-વિટ્રો (પાત્રમાં) પ્રક્રિયા છે જેનો ઉપયોગ ચોક્કસ $DNA$ ક્રમનું વર્ધન કરવા માટે થાય છે.	$(3)$ પ્લાઝમિડનો ઉપયોગ જીવંત યજમાન કોષમાં ઇચ્છિત $DNA$ ટુકડાઓને દાખલ કરવા અને તેનું પ્રતિકૃતિ બનાવવા માટે વાહક તરીકે થાય છે.
$(4)$ આ પ્રક્રિયામાં ચક્રીય તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે: ડિનેચ્યુરેશન,એનિલિંગ અને એક્સટેન્શન.	$(4)$ પ્લાઝમિડ-આધારિત ક્લોનિંગમાં રિસ્ટ્રિક્શન ડાયજેશન,લિગેશન અને ટ્રાન્સફોર્મેશનનો સમાવેશ થાય છે,તેમાં $PCR$ જેવા ચક્રીય તબક્કાઓ હોતા નથી.

$(A)$ ઇથિડિયમ બ્રોમાઇડનો ઉપયોગ જેલ ઇલેક્ટ્રોફોરેસિસ $(iii)$ દરમિયાન $DNA$ ના ટુકડાઓને અભિરંજિત કરવા માટે થાય છે.
$(b)$ $Ti$ પ્લાઝમિડ એગ્રોબેક્ટેરિયમ ટ્યુમેફેસિયન્સ $(i)$ માંથી મેળવવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિના રૂપાંતરણ માટે વાહક તરીકે થાય છે.
$(c)$ $PvuI$ એ એક રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચક છે જે $pBR322$ પ્લાઝમિડના એમ્પિસિલિન પ્રતિરોધક જનીન $(iv)$ માં ઓળખ સ્થાન ધરાવે છે.
તેથી, સાચી જોડ $(a-iii, b-i, c-iv)$ છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ બેસિલસ થુરીએન્જેન્સિસ $(iv)$ Cry પ્રોટીન્સ ઉત્પન્ન કરે છે, જેનો ઉપયોગ કીટ-પ્રતિકારક પાકોમાં થાય છે।
$(b)$ થર્મસ એકવેટિકસ એ Taq $(iii)$ $DNA$ પોલીમરેઝનો સ્ત્રોત છે, જે પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન $(PCR)$ માટે અનિવાર્ય છે।
$(c)$ એગ્રોબેક્ટેરિયમ ટ્યુમિફેસીઅન્સ એક $(i)$ ક્લોનિંગ વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે, જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિઓમાં જનીનોના સ્થાનાંતરણ માટે થાય છે।
$(d)$ સાલમોનેલા ટાયફામ્યુરિયમનો ઉપયોગ કોહેન અને બોયર દ્વારા $1972$ માં $(ii)$ પ્રથમ rDNA અણુ બનાવવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો।
આમ, સાચો ક્રમ $(a-iv, b-iii, c-i, d-ii)$ છે, જે વિકલ્પ $(D)$ દર્શાવે છે।

(A) $Salmonella$ અને $E. coli$ (Escherichia coli) બંને $Enterobacteriaceae$ કુળના સભ્યો છે.
તે બંને ગ્રામ-નેગેટિવ,દંડાણુ આકારના અને વૈકલ્પિક અજારક બેક્ટેરિયા છે.
$E. coli$ નો ઉપયોગ બાયોટેકનોલોજીમાં ક્લોનિંગ અને જનીન અભિવ્યક્તિના અભ્યાસ માટે મોડેલ સજીવ તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે,જે રીતે $Salmonella$ નો અભ્યાસ માઇક્રોબાયોલોજીમાં કરવામાં આવે છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ $EFB$ (યુરોપિયન ફેડરેશન ઓફ બાયોટેકનોલોજી) બાયોટેકનોલોજીની વ્યાખ્યા આપે છે. તેથી, $a-3$.
$(b)$ બાયોટેકનોલોજીમાં માનવ ઉપયોગી ઉત્પાદનો અને પ્રક્રિયાઓ બનાવવા માટે સજીવો અથવા ઉત્સેચકોનો ઉપયોગ થાય છે, જેમ કે ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબી પ્રોગ્રામ. તેથી, $b-4$.
$(c)$ રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચકોને આણ્વિય કાતર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે $DNA$ ને ચોક્કસ સ્થાનો પર કાપે છે. તેથી, $c-2$.
$(d)$ પેલિન્ડ્રોમિક ક્રમ એ ચોક્કસ ઓળખક્રમ છે જ્યાં રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચકો જોડાય છે અને કાપે છે. તેથી, $d-1$.
આમ, સાચો ક્રમ $a-3, b-4, c-2, d-1$ છે.

$(D)$ જેલ ઈલેક્ટ્રોફોરેસીસ એ $DNA$ ના ટુકડાઓને તેમના કદ અને વીજભારના આધારે અલગ કરવાની પદ્ધતિ છે। તેથી, $a-2$.
$(b)$ $PCR$ (પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન) નો ઉપયોગ ઈચ્છિત જનીનના પ્રવર્ધન (વધારો) માટે થાય છે। તેથી, $b-1$.
$(c)$ જૈવભઠ્ઠી એ એવા પાત્રો છે જેમાં કાચા માલનું સૂક્ષ્મજીવો, વનસ્પતિ/પ્રાણી કોષો અથવા તેમના ઉત્સેચકો દ્વારા ચોક્કસ નીપજોમાં જૈવિક રૂપાંતરણ કરવામાં આવે છે। તેથી, $c-4$.
$(d)$ ક્લોનિંગ વાહકો (જેમ કે પ્લાઝમિડ) નો ઉપયોગ વિદેશી $DNA$ ને યજમાન કોષમાં લઈ જવા માટે થાય છે। તેથી, $d-3$.
આમ, સાચી જોડ $a-2, b-1, c-4, d-3$ છે।

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ $Salmonella$ $typhimurium$ એ સજીવ છે જેમાંથી પ્રથમ પુનઃસંયોજિત $DNA$ અણુ બનાવવામાં આવ્યો હતો, જેમાં એન્ટિબાયોટિક પ્રતિરોધક જનીનને તેના પ્લાઝમિડ સાથે જોડવામાં આવ્યું હતું। તેથી, $(a-3)$.
$(b)$ $E. coli$ એ રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચક $EcoR I$ નો સ્ત્રોત છે। તેથી, $(b-4)$.
$(c)$ $Agrobacterium$ $tumefaciens$ માં $Ti$ (ટ્યુમર ઇન્ડ્યુસિંગ) પ્લાઝમિડ હોય છે, જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિઓમાં જનીન સ્થાનાંતરિત કરવા માટે વાહક તરીકે થાય છે। તેથી, $(c-1)$.
$(d)$ $Thermus$ $aquaticus$ એ બેક્ટેરિયા છે જેમાંથી ઉષ્માસ્થાયી $DNA$ પોલિમરેઝ (Taq પોલિમરેઝ) મેળવવામાં આવે છે, જે $PCR$ પદ્ધતિ માટે અનિવાર્ય છે। તેથી, $(d-2)$.
આમ, સાચો ક્રમ $a-3, b-4, c-1, d-2$ છે।

(B) આ આકૃતિ અગારોઝ જેલ ઈલેક્ટ્રોફોરેસીસ દર્શાવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$DNA$ ના ટુકડાઓને વિદ્યુતક્ષેત્રની હાજરીમાં અગારોઝ જેલ મેટ્રિક્સ દ્વારા તેમના કદના આધારે અલગ કરવામાં આવે છે.
નાના ટુકડાઓ મોટા ટુકડાઓની તુલનામાં ઝડપથી ગતિ કરે છે અને એનોડ તરફ વધુ દૂર સુધી જાય છે,જેના પરિણામે જેલ પર સ્પષ્ટ પટ્ટાઓ (bands) જોવા મળે છે.

(D) આપેલી આકૃતિ ક્લોનિંગ વાહક $pBR322$ દર્શાવે છે.
$pBR322$ ના પ્રમાણિત નકશામાં,'$X$' એ એમ્પિસિલિન પ્રતિરોધક જનીન $(amp^R)$ દર્શાવે છે અને '$Y$' એ ટેટ્રાસાયક્લિન પ્રતિરોધક જનીન $(tet^R)$ દર્શાવે છે.
આ જનીનો પસંદગીમાન ચિહ્નક (selectable markers) તરીકે કાર્ય કરે છે જે બિન-રૂપાંતરિતોને ઓળખવા અને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે અને પસંદગીયુક્ત રીતે રૂપાંતરિતોની વૃદ્ધિને મંજૂરી આપે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) ક્લોનિંગ વેક્ટર $pBR322$ એ બાયોટેકનોલોજીમાં વ્યાપકપણે વપરાતું પ્લાઝમિડ છે.
$pBR322$ ના પ્રમાણિત નકશાના આધારે,એમ્પિસિલિન રેઝિસ્ટન્સ જનીન $(amp^R)$ પર આવેલા રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ્સ $Pst I$ અને $Pvu I$ છે.
ચોક્કસ રીતે,પ્રમાણિત આકૃતિમાં,'$P$' એ $Pst I$ રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ દર્શાવે છે અને '$Q$' એ $Pvu I$ રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $Pst I$ અને $Pvu I$ છે.

(A) આપેલ આકૃતિ ક્લોનિંગ વાહક $pBR322$ દર્શાવે છે.
$pBR322$ ના પ્રમાણિત નકશામાં,$EcoRI$ સાઇટની નજીક આવેલા રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ્સ $Cla\, I$ અને $Hind\, III$ છે.
ચોક્કસ રીતે,નકશાને જોતા,'$R$' એ $EcoRI$ ને અનુરૂપ છે,'$S$' એ $Cla\, I$ ને અનુરૂપ છે,અને '$T$' એ $Hind\, III$ ને અનુરૂપ છે.

(B) આ આકૃતિ ક્લોનિંગ વેક્ટર $pBR322$ દર્શાવે છે. આ નકશામાં,વિવિધ રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ્સ અને જનીનો ચોક્કસ સ્થાનો પર આવેલા છે.
- '$Q$' એ રેપ્લિકેશનનું ઉદગમ સ્થાન $(ori)$ દર્શાવે છે,જે તે ક્રમ છે જ્યાંથી રેપ્લિકેશન શરૂ થાય છે.
- '$Z$' એ $Pvu\ I$ રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ દર્શાવે છે,જે એમ્પિસિલિન રેઝિસ્ટન્સ જનીન $(amp^R)$ ની અંદર આવેલી છે.
તેથી,'$Z$' એ $Pvu\ I$ છે અને '$Q$' એ $ori$ છે.

(C) આપેલી આકૃતિ ક્લોનિંગ વાહક $pBR322$ દર્શાવે છે.
$pBR322$ ના પ્રમાણિત નકશામાં:
- '$U$' એ $BamHI$ માટેનું રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ છે.
- '$V$' એ $SalI$ માટેનું રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ છે.
- '$W$' એ $PvuII$ માટેનું રિસ્ટ્રિક્શન સાઇટ છે.
તેથી,સાચી ઓળખ $BamHI, SalI$ અને $PvuII$ છે.

(C) આપેલ સ્ટરડ-ટેન્ક બાયોરિએક્ટરની આકૃતિમાં,લેબલ $P$ એ પાત્રની ઉપરના ભાગમાં આવેલી મોટરને દર્શાવે છે. મોટર ઇમ્પેલર સિસ્ટમને ફેરવવાનું કાર્ય કરે છે,જે સંવર્ધન માધ્યમમાં યોગ્ય મિશ્રણ અને ઓક્સિજનની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરે છે.

(D) આપેલ આકૃતિ સ્ટિરડ-ટેન્ક બાયોરિએક્ટર દર્શાવે છે.
આ આકૃતિમાં:
- '$Q$' એ ફીણ તોડનાર (foam breaker) દર્શાવે છે,જે આથવણની પ્રક્રિયા દરમિયાન ઉત્પન્ન થતા ફીણને ઘટાડવા માટે વપરાય છે.
- '$R$' એ ચપટાફલકવાળું પ્રેરક (flat-bladed impeller) દર્શાવે છે,જે બાયોરિએક્ટરમાં યોગ્ય મિશ્રણ અને ઓક્સિજનની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે રચાયેલ છે.
તેથી,સાચી ઓળખ '$Q$' એટલે ફીણ તોડનાર અને '$R$' એટલે ચપટાફલકવાળું પ્રેરક છે.

(A) આપેલ સ્ટર્ડ-ટેન્ક બાયોરિએક્ટરની આકૃતિમાં,ઘટકોને નીચે મુજબ ઓળખી શકાય છે:
$P$: મોટર
$Q$: $pH$ નિયંત્રણ સિસ્ટમ
$R$: ફોમ બ્રેકર
$S$: ફ્લેટ-બ્લેડેડ ઇમ્પેલર
$T$: જંતુરહિત હવા માટે ઇનલેટ
તેથી,'$S$' એ ફ્લેટ-બ્લેડેડ ઇમ્પેલર દર્શાવે છે,જે કલ્ચર માધ્યમના મિશ્રણમાં મદદ કરે છે,અને '$T$' એ જંતુરહિત હવા માટે ઇનલેટ દર્શાવે છે,જે કલ્ચરને ઓક્સિજન પૂરું પાડે છે. આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો જવાબ છે.

(B) આપેલ આકૃતિ સ્ટિરડ-ટેન્ક બાયોરિએક્ટર દર્શાવે છે.
આ આકૃતિમાં:
- '$X$' એ $pH$ નિયંત્રણ માટે એસિડ/બેઝ દર્શાવે છે.
- '$Y$' એ વંધ્યીકૃત હવા/ગેસ પ્રવેશ (Gas inlet) દર્શાવે છે.
- '$P$' એ મોટર છે.
- '$Q$' એ ફીણ તોડનાર (Foam breaker) છે.
- '$R$' એ ફ્લેટ-બ્લેડેડ ઇમ્પેલર છે.
- '$S$' એ સંવર્ધન માધ્યમ (Culture broth) છે.
- '$T$' એ વંધ્યીકૃત નિષ્કર્ષણ સિસ્ટમ છે.
તેથી,'$X$' અને '$Y$' અનુક્રમે $pH$ નિયંત્રણ અને ગેસ પ્રવેશ દર્શાવે છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ બાયોરિએક્ટર: જૈવિક ઉત્પાદનોના મોટા જથ્થામાં ઉત્પાદન માટે વપરાય છે. તેથી, $(a)-(ii)$.
$(b)$ ઇલેક્ટ્રોફોરેસિસ: $DNA$ ટુકડાઓને તેમના કદના આધારે અલગ કરવા માટે વપરાતી તકનીક। તેથી, $(b)-(i)$.
$(c)$ $PCR$ (પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન): ન્યુક્લિક એસિડના ચોક્કસ ક્રમનું પ્રવર્ધન (Amplification) કરવા માટે વપરાતી તકનીક। તેથી, $(c)-(iv)$.
$(d)$ $ELISA$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે): એન્ટિજન-એન્ટિબોડી આંતરક્રિયાના આધારે રોગકારકોના નિદાન માટે વપરાતી તકનીક। તેથી, $(d)-(iii)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $(a)-(ii), (b)-(i), (c)-(iv), (d)-(iii)$ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ કે.સી. મહેતા તેમના $(iv)$ રસ્ટ રોગ પરના કાર્ય માટે જાણીતા છે.
$(b)$ પી. મહેશ્વરી તેમના $(iii)$ હેપ્લોઇડ સંવર્ધન (Haploid culture) ક્ષેત્રે પાયાના કાર્ય માટે જાણીતા છે.
$(c)$ કોહેન અને બોયરને $(ii)$ પ્રથમ રીકોમ્બિનન્ટ પ્લાઝમિડ બનાવવા માટે શ્રેય આપવામાં આવે છે.
$(d)$ સિંગર અને નિકોલસને કોષરસપટલનું $(i)$ ફ્લુઇડ મોઝેક મોડેલ પ્રસ્તાવિત કર્યું હતું.
તેથી,સાચો ક્રમ $a-iv, b-iii, c-ii, d-i$ છે,જે વિકલ્પ $(B)$ ને અનુરૂપ છે.

(A) વિધાન સાચું છે કારણ કે $cDNA$ (કોમ્પ્લીમેન્ટરી $DNA$) લાઇબ્રેરીઓ માનવ જીનોમિક્સમાં આવશ્યક છે કારણ કે તે સજીવના માત્ર અભિવ્યક્ત જનીનો (એક્સોન્સ) નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે,જેમાં ઇન્ટ્રોન્સનો સમાવેશ થતો નથી.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે $cDNA$ પ્રયોગશાળામાં રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકનો ઉપયોગ કરીને સંશ્લેષિત કરવામાં આવે છે,જે $DNA$ સ્ટ્રેન્ડ બનાવવા માટે $mRNA$ ને ટેમ્પલેટ તરીકે વાપરે છે.
$cDNA$ લાઇબ્રેરીઓ ટ્રાન્સક્રિપ્ટોમ (અભિવ્યક્ત જનીનો) ની ઝલક પૂરી પાડે છે,તેથી તે જનીનોને ઓળખવા અને જનીન અભિવ્યક્તિનો અભ્યાસ કરવા માટે અત્યંત મૂલ્યવાન છે,જે સીધી રીતે વિધાનને સમર્થન આપે છે. તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.

(D) યીસ્ટ, ખાસ કરીને $Saccharomyces \text{ } cerevisiae$, જિનેટિક એન્જિનિયરિંગમાં ઘણા કારણોસર એક મૂળભૂત મોડેલ સજીવ છે:
$1$. તે $2 \mu m$ પ્લાઝમિડ ધરાવે છે, જેને જનીન ક્લોનિંગ માટે વેક્ટર તરીકે સુધારી અને ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે.
$2$. એકકોષીય યુકેરિયોટ તરીકે, તે જનીન નિયમન, પ્રોટીન ફોલ્ડિંગ અને પોસ્ટ-ટ્રાન્સલેશનલ ફેરફારો જેવી જટિલ યુકેરિયોટિક પ્રક્રિયાઓનો અભ્યાસ કરવાની સિસ્ટમ પૂરી પાડે છે, જે $E. \text{ } coli$ જેવા પ્રોકેરિયોટ્સમાં શક્ય નથી.
$3$. તેને ઉછેરવું સરળ છે, તેનો જનરેશન સમય ટૂંકો છે અને તે પ્રયોગશાળાની પરિસ્થિતિઓમાં ઝડપથી વધે છે, જે તેને પ્રાયોગિક અભ્યાસો માટે અત્યંત કાર્યક્ષમ બનાવે છે.
તેથી, આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.

(D) વિધાન $I$ સાચું છે: આનુવંશિક ઇજનેરી એ બાયોટેકનોલોજીની એક શાખા છે જે પાત્રમાં (in vitro) આનુવંશિક દ્રવ્યના મેનીપ્યુલેશન સાથે સંબંધિત છે.
વિધાન $II$ સાચું છે: $pBR322$ એ ખરેખર $1977$ માં બોલિવર અને રોડ્રિગ્યુઝ દ્વારા $E. coli$ પ્લાઝમિડમાંથી બનાવવામાં આવેલ પ્રથમ કૃત્રિમ ક્લોનિંગ વેક્ટર છે.
વિધાન $III$ સાચું છે: રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચકો એ ન્યુક્લિએઝ પ્રકારના ઉત્સેચકો છે જે $DNA$ ને ચોક્કસ ઓળખ ક્રમ પર કાપે છે.
આમ,ત્રણેય વિધાનો સાચા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) વિધાન $I$ સાચું છે: $DNA$ એક હાઇડ્રોફિલિક અણુ છે અને તે કોષરસપટલમાંથી પસાર થઈ શકતું નથી.
વિધાન $II$ ખોટું છે: $Agrobacterium$ $tumefaciens$ એ $Ti$ પ્લાઝમિડમાં $'T-DNA'$ (નહીં કે $'Z-DNA'$) તરીકે ઓળખાતો $DNA$ નો ટુકડો દાખલ કરે છે, જે સામાન્ય વનસ્પતિ કોષોને ગાંઠના કોષોમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
વિધાન $III$ સાચું છે: રેટ્રોવાયરસ, એડેનોવાયરસ અને પેપિલોમાવાયરસનો ઉપયોગ પ્રાણીઓમાં વેક્ટર તરીકે થાય છે કારણ કે તેઓ સામાન્ય કોષોને કેન્સરગ્રસ્ત કોષોમાં રૂપાંતરિત કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
વિધાન $IV$ સાચું છે: સમાન રિસ્ટ્રિક્શન એન્ઝાઇમનો ઉપયોગ કરવાથી બંને $DNA$ ટુકડાઓ પાસે પૂરક સ્ટીકી છેડા હોય છે, જે તેમને $DNA$ લિગેઝ દ્વારા જોડવાની મંજૂરી આપે છે.

(D) રિકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજીમાં,વેક્ટર (જેમ કે પ્લાઝમિડ) માં એન્ટિબાયોટિક પ્રતિરોધક જનીન (દા.ત.,$amp^R$ અથવા $tet^R$) હોય છે જે પસંદગીમાન રેખક (selectable marker) તરીકે કાર્ય કરે છે.
$1$. જ્યારે યજમાન કોષોને વેક્ટર સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે માત્ર તે કોષો જે પ્લાઝમિડ ગ્રહણ કરે છે તે 'રૂપાંતરિત' (transformed) બને છે.
$2$. આ રૂપાંતરિત કોષોને ચોક્કસ એન્ટિબાયોટિક ધરાવતા માધ્યમ પર ઉછેરીને પસંદ કરી શકાય છે; બિન-રૂપાંતરિત કોષો મૃત્યુ પામશે.
$3$. વધુમાં,જો વિદેશી $DNA$ ને એન્ટિબાયોટિક પ્રતિરોધક જનીનમાં દાખલ કરવામાં આવે,તો તે 'ઇન્સર્શનલ ઇનએક્ટિવેશન' (insertional inactivation) પ્રેરે છે. આનાથી 'રૂપાંતરિત' કોષો (જેમાં વેક્ટર છે) અને 'પુનઃસંયોજિત' કોષો (જેમાં વિદેશી $DNA$ સાથેનો વેક્ટર છે) વચ્ચે તફાવત કરી શકાય છે.
$4$. તેથી,એન્ટિબાયોટિક પ્રતિરોધક જનીન રૂપાંતરિત કોષોની પસંદગી અને પુનઃસંયોજિત કોષોને ઓળખવા માટે આવશ્યક છે.

(A) એન્ટિબાયોટિક પ્રતિરોધક જનીનો (insertional inactivation) નો ઉપયોગ કરીને પુનઃસંયોજિત કોષોની પસંદગીમાં એવા કોષોને ઓળખવાનો સમાવેશ થાય છે જેમણે વિદેશી $DNA$ ના પ્રવેશને કારણે ચોક્કસ એન્ટિબાયોટિક સામેનો તેમનો પ્રતિરોધ ગુમાવ્યો છે.
આ પ્રક્રિયાને કંટાળાજનક માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં 'રેપ્લિકા પ્લેટિંગ' પદ્ધતિની જરૂર પડે છે,જ્યાં વસાહતોના સમાન સમૂહને બે અલગ-અલગ પ્લેટો પર સ્થાનાંતરિત કરવા પડે છે: એક પ્લેટમાં તે એન્ટિબાયોટિક હોય છે જેના માટે જનીન નિષ્ક્રિય કરવામાં આવ્યું હતું અને બીજી પ્લેટમાં અલગ એન્ટિબાયોટિક (અથવા કોઈ એન્ટિબાયોટિક નહીં) હોય છે જેથી વસાહતોનું અસ્તિત્વ જળવાઈ રહે.
આમ,વિધાન અને કારણ બંને વૈજ્ઞાનિક રીતે સચોટ છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $A$ છે.