Redox reaction and Method for balancing Redox reaction Questions in Gujarati

(D) આપેલ પ્રક્રિયા એ વિષમીકરણ (disproportionation) પ્રક્રિયા છે જેમાં $P_4$ નું ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન બંને થાય છે.
પગલું $1$: અર્ધ-પ્રક્રિયાઓ લખો.
રિડક્શન: $P_4 \rightarrow PH_3$
ઓક્સિડેશન: $P_4 \rightarrow H_2 PO_2^-$
પગલું $2$: પરમાણુઓ અને વીજભારને સંતુલિત કરો.
રિડક્શન: $P_4 + 3 H_2 O + 3 e^- \rightarrow PH_3 + 3 OH^-$
ઓક્સિડેશન: $P_4 + 8 OH^- \rightarrow 4 H_2 PO_2^- + 4 e^-$
પગલું $3$: ઇલેક્ટ્રોનને સમાન કરવા માટે ગુણાકાર કરો અને સમીકરણોનો સરવાળો કરો.
$4(P_4 + 3 H_2 O + 3 e^-$ $\rightarrow PH_3 + 3 OH^-)$ $\Rightarrow 4 P_4 + 12 H_2 O + 12 e^-$ $\rightarrow 4 PH_3 + 12 OH^-$
$3(P_4 + 8 OH^-$ $\rightarrow 4 H_2 PO_2^- + 4 e^-)$ $\Rightarrow 3 P_4 + 24 OH^-$ $\rightarrow 12 H_2 PO_2^- + 12 e^-$
સરવાળો કરતા: $7 P_4 + 12 H_2 O + 12 OH^- \rightarrow 4 PH_3 + 12 H_2 PO_2^-$
$4$ વડે ભાગતા: $1 P_4 + 3 OH^- + 3 H_2 O \rightarrow 1 PH_3 + 3 H_2 PO_2^-$
આમ,$a=1, b=3, c=1, d=3$.

(A) રેડોક્સ પ્રક્રિયાને સંતુલિત કરવા માટે,આપણે અર્ધ-પ્રક્રિયા પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$1$. ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $C_2O_4^{2-} \rightarrow 2CO_2 + 2e^-$
$2$. રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $MnO_4^{-} + 8H^{+} + 5e^- \rightarrow Mn^{2+} + 4H_2O$
$3$. ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરવા માટે,ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $5$ વડે અને રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $2$ વડે ગુણો:
$5C_2O_4^{2-} \rightarrow 10CO_2 + 10e^-$
$2MnO_4^{-} + 16H^{+} + 10e^- \rightarrow 2Mn^{2+} + 8H_2O$
$4$. બંને અર્ધ-પ્રક્રિયાઓને ઉમેરતા સંતુલિત સમીકરણ મળે છે:
$2MnO_4^{-} + 5C_2O_4^{2-} + 16H^{+} \rightarrow 2Mn^{2+} + 10CO_2 + 8H_2O$
આમ,$MnO_4^{-}$,$C_2O_4^{2-}$ અને $H^{+}$ માટેના સહગુણકો અનુક્રમે $2$,$5$ અને $16$ છે.

(C) રેડોક્ષ પ્રક્રિયા છે: $a C_2O_4^{2-} + b MnO_4^- + H^+ \longrightarrow p CO_2 + q Mn^{2+} + H_2O$
પગલું $1$: $n$-ફેક્ટર નક્કી કરો.
$C_2O_4^{2-}$ માટે,$C$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ થી $+4$ માં બદલાય છે. $n$-ફેક્ટર $(4-3) \times 2 = 2$ છે.
$MnO_4^-$ માટે,$Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ થી $+2$ માં બદલાય છે. $n$-ફેક્ટર $(7-2) \times 1 = 5$ છે.
પગલું $2$: ક્રોસ-ગુણાકાર દ્વારા $n$-ફેક્ટરને સંતુલિત કરો.
આપણે ઓક્ઝેલેટના $5$ મોલ $(a=5)$ અને પરમેંગેનેટના $2$ મોલ $(b=2)$ લઈએ છીએ.
પગલું $3$: પરમાણુઓને સંતુલિત કરો.
$C$-પરમાણુઓ માટે: $2a = p \implies p = 2 \times 5 = 10$.
આમ,$CO_2$ નો સહગુણક $10$ છે.

(A) આપેલ પ્રક્રિયામાં: $I_2 + 10 HNO_3 \rightarrow 2 HIO_3 + 10 NO_2 + 4 H_2O$.
પ્રથમ,$HNO_3$ માં નાઈટ્રોજનના ઓક્સિડેશન આંકમાં થતો ફેરફાર નક્કી કરો.
$HNO_3$ માં $N$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+5$ છે.
$NO_2$ માં $N$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+4$ છે.
$HNO_3$ ના અણુ દીઠ ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $|5 - 4| = 1$ છે.
આમ,$HNO_3$ માટે n-ફેક્ટર $1$ હોવાથી,તુલ્ય વજન નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$\text{તુલ્ય વજન} = \frac{\text{મોલર દળ}}{\text{n-ફેક્ટર}} = \frac{M}{1} = M$.

(B) $MnO_4^{-}$ નું મોલર દળ આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $55 + (4 \times 16) = 55 + 64 = 119 \ g/mol$.
એસિડિક માધ્યમમાં,રિડક્શન પ્રતિક્રિયા છે: $MnO_4^{-} + 8H^{+} + 5e^{-} \longrightarrow Mn^{2+} + 4H_2O$.
અહીં,$Mn$ ના ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $+7$ થી $+2$ છે,તેથી $n$-ફેક્ટર $5$ છે.
$\text{તુલ્ય વજન} = \frac{\text{મોલર દળ}}{n\text{-ફેક્ટર}} = \frac{119}{5} = 23.8$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) એસિડિક માધ્યમમાં $MnO_4^{-}$ અને $I^{-}$ ની પ્રક્રિયાનું સંતુલિત સમીકરણ:
$2 \ MnO_4^{-} + 10 \ I^{-} + 16 \ H^{+} \longrightarrow 2 \ Mn^{2+} + 5 \ I_2 + 8 \ H_2O$
$MnO_4^{-}$ માટે $n$-ફેક્ટર ($+7$ થી $+2$ રિડક્શન) $5$ છે.
$I^{-}$ માટે $n$-ફેક્ટર ($I^{-}$ દીઠ $-1$ થી $0$ ઓક્સિડેશન) $1$ છે.
તુલ્યતાના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$n_1 \times M_1 \times V_1 = n_2 \times M_2 \times V_2$
$5 \times 0.02 \times V = 1 \times 0.01 \times 60$
$0.1 \times V = 0.6$
$V = \frac{0.6}{0.1} = 6 \ mL$

(D) પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $SO_2 + 2H_2O + Cl_2 \longrightarrow H_2SO_4 + 2HCl$
આ પ્રક્રિયામાં,$H_2SO_4$ (સલ્ફ્યુરિક એસિડ) એ ડાયબેઝિક એસિડ છે કારણ કે તેમાં બે વિસ્થાપનીય હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ છે.
$HCl$ (હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ) એ મોનોબેઝિક એસિડ છે કારણ કે તેમાં એક વિસ્થાપનીય હાઇડ્રોજન પરમાણુ છે.

(D) તુલ્યતાના નિયમ મુજબ,$H_2 O_2$ ના ગ્રામ તુલ્યાંક = $KMnO_4$ ના ગ્રામ તુલ્યાંક.
ગ્રામ તુલ્યાંક $= N \times V \text{ (લીટરમાં)} = M \times n_{factor} \times V \text{ (લીટરમાં)}$.
$KMnO_4$ માટે,$n_{factor}$ (ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $+7$ થી $+2$) $5$ છે.
તેથી,$N_{H_2 O_2} \times V_{H_2 O_2} = M_{KMnO_4} \times n_{factor} \times V_{KMnO_4}$.
આપેલ છે: $V_{H_2 O_2} = 20 \ mL$,$M_{KMnO_4} = 0.02 \ M$,$V_{KMnO_4} = 16 \ mL$,$n_{factor} = 5$.
$N_{H_2 O_2} \times 20 = 0.02 \times 5 \times 16$.
$N_{H_2 O_2} = \frac{0.02 \times 5 \times 16}{20} = \frac{0.1 \times 16}{20} = \frac{1.6}{20} = 0.08 \ N$.
$N_{H_2 O_2} = 8 \times 10^{-2} \ N$.

(D) રિડક્શનકર્તાની હાજરીમાં,$MnO_4^{-}$ સ્વયં-સૂચક તરીકે વર્તે છે અને તેનો રંગ ગુલાબીમાંથી રંગહીન થઈ જાય છે.
કારણ કે $MnO_4^{-}$ માં $Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ છે,જે તેની મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થા છે.
આમ,તે રિડક્શન પામવાનું વલણ ધરાવે છે અને સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારે છે.
ચાર્જ ટ્રાન્સફર કોમ્પ્લેક્સ હોવાને કારણે,તે તીવ્ર રંગ દર્શાવે છે,તેથી તે સ્વયં-સૂચક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) એસિડિક માધ્યમમાં પ્રક્રિયાનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $10I^{-} + 2MnO_4^{-} + 16H^{+} \rightarrow 5I_2 + 2Mn^{2+} + 8H_2O$ છે.
$KMnO_4$ માં,$Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક: $x + 1(-2) = -1 \Rightarrow x = +7$ છે.
નીપજ $Mn^{2+}$ માં,$Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે.
મેંગેનીઝના ઓક્સિડેશન આંકમાં થતો ફેરફાર $|(+2) - (+7)| = 5$ એકમ છે.

(A) રેડોક્સ પ્રક્રિયામાં $MnO_4^{-}$ નું $Mn^{2+}$ માં રિડક્શન અને $A^{x+}$ નું $AO_3^{-}$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે.
$MnO_4^{-} \rightarrow Mn^{2+}$ માટે,$Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ થી $+2$ થાય છે,જે $MnO_4^{-}$ ના પ્રતિ મોલ $5$ ઇલેક્ટ્રોનનો ફેરફાર દર્શાવે છે.
$A^{x+} \rightarrow AO_3^{-}$ માટે,$A$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+x$ થી $+5$ થાય છે. પ્રતિ મોલ $A$ દીઠ ગુમાવેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(5 - x)$ છે.
તુલ્યતાના નિયમ મુજબ,મેળવેલા કુલ ઇલેક્ટ્રોન = ગુમાવેલા કુલ ઇલેક્ટ્રોન.
$1 \times 5 = 1.25 \times (5 - x)$
$5 = 1.25 \times (5 - x)$
$4 = 5 - x$
$x = 5 - 4 = 1$
તેથી,$x$ નું મૂલ્ય $1$ છે.

(A) આપેલ રિડોક્સ પ્રક્રિયામાં,$N$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+5$ થી $-3$ માં બદલાય છે. તેથી,$NO_3^{-}$ માટે $n$-ફેક્ટર $8$ થશે.
અને $Mg$ માટે તે $2$ થશે.
તુલ્યાંકના નિયમ મુજબ:
$NO_3^{-}$ ના તુલ્યાંક = $Mg$ ના તુલ્યાંક
$n\text{-ફેક્ટર} \times M \times V = n\text{-ફેક્ટર} \times \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}}$
$8 \times 0.1 \times 0.1 = 2 \times \frac{\text{દળ}}{24}$
$\text{દળ} = 0.08 \times 12 = 0.96 \ g$

(B) કાર્બનની સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ સાથેની પ્રક્રિયા એ ઓક્સિડેશન-રિડક્શન પ્રક્રિયા છે.
કાર્બનનું કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે અને સલ્ફ્યુરિક એસિડનું સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ $(SO_2)$ માં રિડક્શન થાય છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$C + 2 H_2SO_4 \xrightarrow{\Delta} CO_2 + 2 SO_2 + 2 H_2O$
આમ,$X$ એ $CO_2$ છે અને $Y$ એ $SO_2$ છે.

(D) સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ $(Na_2S_2O_3)$ ની ભેજવાળા ક્લોરિન $(Cl_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા ઓક્સિડેશન પ્રક્રિયા છે.
પાણીની હાજરીમાં,$Na_2S_2O_3$ નું ઓક્સિડેશન સોડિયમ સલ્ફેટ $(Na_2SO_4)$ અને હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ માં થાય છે,જ્યારે સલ્ફર $(S)$ અવક્ષેપિત થાય છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$Na_2S_2O_3 + Cl_2 + H_2O \longrightarrow Na_2SO_4 + 2HCl + S$
અહીં,$X$ એ સલ્ફર $(S)$ છે.

(B) $Fe^{2+}$ નું $Fe^{3+}$ માં ઓક્સિડેશન $1$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની પ્રક્રિયા છે: $Fe^{2+} \rightarrow Fe^{3+} + e^-$.
એસિડિક માધ્યમમાં $MnO_4^-$ માટે: $MnO_4^- + 8H^+ + 5e^- \rightarrow Mn^{2+} + 4H_2O$. આમ,$1$ મોલ $MnO_4^-$ એ $5$ મોલ $Fe^{2+}$ નું ઓક્સિડેશન કરે છે. તેથી $x = 5$.
એસિડિક માધ્યમમાં $Cr_2O_7^{2-}$ માટે: $Cr_2O_7^{2-} + 14H^+ + 6e^- \rightarrow 2Cr^{3+} + 7H_2O$. આમ,$1$ મોલ $Cr_2O_7^{2-}$ એ $6$ મોલ $Fe^{2+}$ નું ઓક્સિડેશન કરે છે.
$x = 5$ હોવાથી,$Cr_2O_7^{2-}$ દ્વારા ઓક્સિડાઇઝ્ડ થતા $Fe^{2+}$ ના મોલ $6$ છે. $x$ ના સ્વરૂપમાં $6 = \frac{6x}{5}$ થાય.

(A) એસિડિક માધ્યમમાં,પરમેંગેનેટ આયનો અને ઓક્ઝેલેટ આયનો વચ્ચેની રેડોક્ષ પ્રક્રિયાનું સંતુલિત સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2MnO_4^- + 5C_2O_4^{2-} + 16H^+ \rightarrow 2Mn^{2+} + 10CO_2 + 8H_2O$
સંતુલિત સમીકરણના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$2$ મોલ $MnO_4^-$ એ $5$ મોલ $C_2O_4^{2-}$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$1$ મોલ $MnO_4^-$ એ $\frac{5}{2} = 2.5$ મોલ $C_2O_4^{2-}$ સાથે પ્રક્રિયા કરશે.
આમ,સાચો જવાબ $2.5$ છે.

(D) આપેલ પ્રક્રિયા એ અસમાનુપાતીકરણ (disproportionation) પ્રક્રિયા છે જેમાં $MnO_4^{2-}$ માં રહેલ $Mn$ નું ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન થાય છે.
પગલું $1$: અર્ધ-પ્રક્રિયાઓ લખો.
ઓક્સિડેશન: $MnO_4^{2-} \rightarrow MnO_4^{-} + e^-$
રિડક્શન: $MnO_4^{2-} + 2H_2O + 2e^- \rightarrow MnO_2 + 4OH^{-}$
પગલું $2$: ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $2$ વડે ગુણીને ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરો.
$2MnO_4^{2-} \rightarrow 2MnO_4^{-} + 2e^-$
$MnO_4^{2-} + 2H_2O + 2e^- \rightarrow MnO_2 + 4OH^{-}$
પગલું $3$: બંને અર્ધ-પ્રક્રિયાઓનો સરવાળો કરો:
$3MnO_4^{2-} + 2H_2O \rightarrow MnO_2 + 2MnO_4^{-} + 4OH^{-}$
આને આપેલ સમીકરણ સાથે સરખાવતા,આપણને $x=3, y=2, p=1, q=2, r=4$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) એસિડિક માધ્યમમાં,$KMnO_4$ (એટલે કે $MnO_4^-$) નું $Mn^{2+}$ માં રિડક્શન નીચે મુજબ થાય છે:
$MnO_4^- + 8H^+ + 5e^- \longrightarrow Mn^{2+} + 4H_2O$
અહીં,$Mn$ ના ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $+7$ થી $+2$ થાય છે,તેથી મેળવેલા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા ($n$-ફેક્ટર) $5$ છે.
તુલ્ય વજન $= \frac{\text{આણ્વીય વજન}}{n\text{-ફેક્ટર}} = \frac{158}{5} = 31.6 \ g$.

(B) એસિડિક માધ્યમમાં આપેલી પ્રક્રિયામાં,$KMnO_4$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
$Mn^{7+}$ નું $Mn^{2+}$ માં રિડક્શન થવા માટે $KMnO_4$ નો એક અણુ $5$ ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે.
તેથી,એસિડિક માધ્યમમાં $KMnO_4$ માટે $n$-ફેક્ટર $5$ છે.
તુલ્ય વજન = $\frac{\text{આણ્વીય વજન}}{n\text{-ફેક્ટર}}$
તુલ્ય વજન = $\frac{158}{5} = 31.6 \ g/\text{equivalent}$.

(D) એસિડિક માધ્યમમાં પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ $(KMnO_4)$ અને ફેરસ ઓક્સાલેટ $(FeC_2O_4)$ વચ્ચેની સંતુલિત રેડોક્ષ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$3MnO_4^- + 5FeC_2O_4 + 24H^+ \rightarrow 3Mn^{2+} + 5Fe^{3+} + 10CO_2 + 12H_2O$
સંતુલિત સમીકરણના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$3$ મોલ $MnO_4^-$ એ $5$ મોલ $FeC_2O_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$1$ મોલ $MnO_4^-$ એ $\frac{5}{3}$ મોલ $FeC_2O_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરશે.

(A) $KMnO_4$ એસિડિક માધ્યમમાં ઓક્ઝેલિક એસિડનું કાર્બન ડાયોક્સાઇડમાં ઓક્સિડેશન કરે છે. સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2 KMnO_4 + 5 H_2 C_2 O_4 + 3 H_2 SO_4 \rightarrow 2 MnSO_4 + 10 CO_2 + 8 H_2 O + K_2 SO_4$
સંતુલિત સમીકરણ મુજબ,$2 \text{ મોલ}$ $KMnO_4$ એ $10 \text{ મોલ}$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$KMnO_4$ ના પ્રતિ મોલ ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ ના મોલની સંખ્યા $\frac{10}{2} = 5$ છે.

(D) જ્યારે ડાયક્રોમેટ આયન જલીય એસિડિક માધ્યમમાં $Fe^{2+}$ આયનોનું $Fe^{3+}$ માં ઓક્સિડેશન કરે છે,ત્યારે નીચે મુજબની સંતુલિત રેડોક્ષ પ્રક્રિયા થાય છે:
$Cr_2O_7^{2-} + 14H^{+} + 6Fe^{2+} \rightarrow 2Cr^{3+} + 6Fe^{3+} + 7H_2O$
સંતુલિત સમીકરણ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે પ્રક્રિયામાં $14$ પ્રોટોન ($H^{+}$ આયનો) વપરાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(D) $N_2$ વાયુનું $NH_3$ માં રિડક્શન કરવા માટેની સંતુલિત પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$N_2 + 6e^{-} + 6H^{+} \rightarrow 2NH_3$
આ પ્રક્રિયામાં,નાઇટ્રોજનનો ઓક્સિડેશન આંક $N_2$ માં $0$ થી બદલાઈને $NH_3$ માં $-3$ થાય છે.
અહીં બે નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ હોવાથી,ઓક્સિડેશન આંકમાં કુલ ફેરફાર $2 \times 3 = 6$ થાય છે.
તેથી,રિડક્શન પ્રક્રિયા માટે $6$ ઇલેક્ટ્રોનની જરૂર પડે છે.

(C) સિલ્વર નાઈટ્રેટ $(AgNO_{3})$ અને ફોસ્ફરસ એસિડ $(H_{3}PO_{3})$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા એક રેડોક્ષ પ્રક્રિયા છે જેમાં સિલ્વર આયનોનું ધાત્વિક સિલ્વરમાં રિડક્શન થાય છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2 \ AgNO_{3} + H_{3}PO_{3} + H_{2}O \longrightarrow H_{3}PO_{4} + 2 \ Ag + 2 \ HNO_{3}$
સમીકરણમાં દર્શાવ્યા મુજબ,ધાત્વિક સિલ્વર $(Ag)$ ઉત્પન્ન થાય છે.

(B) લીંબુના રસમાં સાઇટ્રિક એસિડ હોય છે,જે $H^{+}$ આયનોનો સ્ત્રોત છે. જ્યારે $H^{+}$ ને આયોડાઇડ $(I^{-})$ અને આયોડેટ $(IO_{3}^{-})$ આયનો ધરાવતા મિશ્રણમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે આયોડિન $(I_{2})$ ઉત્પન્ન કરવા માટે પ્રક્રિયા થાય છે,જે દ્રાવણમાં જાંબલી રંગ આપે છે. સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $5I^{-} + IO_{3}^{-} + 6H^{+} \longrightarrow 3I_{2} + 3H_{2}O$.

(B) આપેલ પ્રક્રિયામાં: $I_2 + 2Na_2S_2O_3 \rightarrow 2NaI + Na_2S_4O_6$.
$Na_2S_2O_3$ માં સલ્ફરનો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ થી બદલાઈને $Na_2S_4O_6$ માં $+2.5$ થાય છે.
પ્રતિ સલ્ફર પરમાણુ ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $2.5 - 2 = 0.5$ છે.
$Na_2S_2O_3$ માં $2$ સલ્ફર પરમાણુઓ હોવાથી,પ્રતિ અણુ ઓક્સિડેશન આંકમાં કુલ ફેરફાર $2 \times 0.5 = 1$ છે.
આમ,$Na_2S_2O_3$ માટે $n$-ફેક્ટર $1$ છે.
તુલ્ય વજન $= \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{n\text{-ફેક્ટર}} = \frac{M}{1} = M$.

(C) આપેલ પ્રક્રિયામાં: $2 Cr(OH)_3 + 4 OH^{-} + KIO_3 \rightarrow 2 CrO_4^{2-} + 5 H_2O + KI$
$KIO_3$ માં આયોડિનનો ઓક્સિડેશન આંક $+5$ થી બદલાઈને $KI$ માં $-1$ થાય છે.
આયોડિનના ઓક્સિડેશન આંકમાં થતો ફેરફાર $|5 - (-1)| = 6$ છે.
ઓક્સિડેશનકર્તાનું તુલ્ય વજન શોધવાનું સૂત્ર: $\text{તુલ્ય વજન} = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર}}$.
તેથી,$KIO_3$ નું તુલ્ય વજન $= M / 6$ થાય.

(B) આપેલી પ્રક્રિયા: $2S_2O_3^{2-} + I_2 \longrightarrow S_4O_6^{2-} + 2I^-$
$S_2O_3^{2-}$ માટે: $S$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ થી બદલાઈને $+2.5$ થાય છે. પ્રતિ $S$ પરમાણુ ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $0.5$ છે. $S_2O_3^{2-}$ માં $2$ સલ્ફર પરમાણુ હોવાથી,પ્રતિ મોલ કુલ ફેરફાર $0.5 \times 2 = 1$ છે. તેથી,$n$-ફેક્ટર $1$ છે. તુલ્ય દળ = $\frac{M_1}{1} = M_1$.
$I_2$ માટે: $I$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ થી બદલાઈને $-1$ થાય છે. પ્રતિ $I$ પરમાણુ ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $1$ છે. $I_2$ માં $2$ આયોડિન પરમાણુ હોવાથી,પ્રતિ મોલ કુલ ફેરફાર $1 \times 2 = 2$ છે. તેથી,$n$-ફેક્ટર $2$ છે. તુલ્ય દળ = $\frac{M_2}{2}$.

(A) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2 Na_2S_2O_3 + I_2 \longrightarrow Na_2S_4O_6 + 2 NaI$.
આ પ્રક્રિયામાં,$Na_2S_2O_3$ માં સલ્ફરનો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ થી બદલાઈને $Na_2S_4O_6$ માં $+2.5$ થાય છે.
પ્રતિ સલ્ફર પરમાણુ ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર $0.5$ છે. $Na_2S_2O_3$ માં $2$ સલ્ફર પરમાણુઓ હોવાથી,કુલ ફેરફાર ($n$-factor) $2 \times 0.5 = 1$ છે.
તુલ્ય વજન $E = \frac{M}{n\text{-factor}}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે,જ્યાં $M$ મોલર દળ છે.
આમ,$E = \frac{M}{1} = M$.
તેથી,તુલ્ય વજન એ સોડિયમ થાયોસલ્ફેટના મોલર દળ જેટલું છે.

(B) એસિડિક માધ્યમમાં,પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ $(K_{2}Cr_{2}O_{7})$ પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
જ્યારે તે પોટેશિયમ આયોડાઈડ $(KI)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે આયોડાઈડ આયનો $(I^{-})$ નું આયોડિન $(I_{2})$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે અને ડાયક્રોમેટ આયન $(Cr_{2}O_{7}^{2-})$ માં રહેલા ક્રોમિયમનું રિડક્શન ક્રોમિક આયન $(Cr^{3+})$ માં થાય છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $K_{2}Cr_{2}O_{7} + 6KI + 7H_{2}SO_{4} \rightarrow 4K_{2}SO_{4} + Cr_{2}(SO_{4})_{3} + 3I_{2} + 7H_{2}O$ છે.
નીપજ $Cr_{2}(SO_{4})_{3}$ માં ક્રોમિયમનો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.

(C) પ્રથમ,એસિડિક માધ્યમમાં રેડોક્સ પ્રતિક્રિયાને સંતુલિત કરો:
ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રતિક્રિયા: $BH_{4}^{-} + 3H_{2}O \rightarrow H_{2}BO_{3}^{-} + 8H^{+} + 8e^{-}$
રિડક્શન અર્ધ-પ્રતિક્રિયા: $ClO_{3}^{-} + 6H^{+} + 6e^{-} \rightarrow Cl^{-} + 3H_{2}O$
ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરવા માટે,ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રતિક્રિયાને $3$ વડે અને રિડક્શન અર્ધ-પ્રતિક્રિયાને $4$ વડે ગુણો:
$3BH_{4}^{-} + 9H_{2}O \rightarrow 3H_{2}BO_{3}^{-} + 24H^{+} + 24e^{-}$
$4ClO_{3}^{-} + 24H^{+} + 24e^{-} \rightarrow 4Cl^{-} + 12H_{2}O$
આ બંનેનો સરવાળો કરતા,સંતુલિત સમીકરણ મળે છે: $3BH_{4}^{-} + 4ClO_{3}^{-} \rightarrow 3H_{2}BO_{3}^{-} + 4Cl^{-} + 3H_{2}O$
નર્ન્સ્ટ સમીકરણમાં,$n$ એ સંતુલિત રેડોક્સ પ્રતિક્રિયામાં સ્થાનાંતરિત થયેલા ઇલેક્ટ્રોનના મોલની સંખ્યા દર્શાવે છે.
સંતુલિત સમીકરણ પરથી,$n = 24$.