Boron family Questions in Gujarati

(A) $Na_2B_4O_7 \cdot 10H_2O \xrightarrow[-10H_2O]{\Delta} Na_2B_4O_7$
$Na_2B_4O_7 \xrightarrow{\Delta} 2NaBO_2 + B_2O_3$
$CuO + B_2O_3 \to \underset{(\text{કોપર મેટા બોરેટ, વાદળી})}{Cu(BO_2)_2}$
બોરેક્સ બીડ કસોટીમાં,ધાતુનો ઓક્સાઈડ $B_2O_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મેટલ મેટા બોરેટ બનાવે છે,જે મણકાને લાક્ષણિક રંગ આપે છે.

(D) જ્યારે બોરેટને ઇથેનોલ અને સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે ટ્રાયઇથાઇલ બોરેટ ઉત્પન્ન થાય છે અને આ વરાળ સળગાવતા લીલી કિનારીવાળી જ્યોત સાથે સળગે છે.
$Na_2B_4O_7 + H_2SO_4 + 5 H_2O \rightarrow Na_2SO_4 + 4 H_3BO_3$
$H_3BO_3 + 3 C_2H_5OH \rightarrow B(OC_2H_5)_3 + 3 H_2O$
આમ,લીલી કિનારીવાળી જ્યોત ટ્રાયઇથાઇલ બોરેટના નિર્માણને કારણે છે,જે $(C_2H_5)_3BO_3$ છે.

(C) એમોનિયા $(NH_3)$ અને હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડ $(HCl)$ વાયુ વચ્ચેની પ્રતિક્રિયા એમોનિયમ ક્લોરાઇડ $(NH_4Cl)$ ઉત્પન્ન કરે છે,જે સફેદ ઘટ્ટ ધુમાડા તરીકે દેખાય છે.
$NH_3(g) + HCl(g) \to NH_4Cl(s)$ (સફેદ ઘટ્ટ ધુમાડા)

(A) ટ્રાયઆલ્કાઈલ બોરેટ્સની બાષ્પ,જેમ કે $B(OMe)_3$,લીલી કિનારીવાળી જ્યોત સાથે સળગે છે. આ બોરેટ્સની હાજરી માટેની એક લાક્ષણિક ગુણાત્મક કસોટી છે.
સંબંધિત રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ:
$2BO_3^{3-} + 3H_2SO_4 \rightarrow 2H_3BO_3 + 3SO_4^{2-}$
$H_3BO_3 + 3CH_3OH \rightarrow B(OCH_3)_3 + 3H_2O$
તેથી,$B(OMe)_3$ એ ટ્રાયઆલ્કાઈલ બોરેટ હોવાથી તે જ્યોતને લીલો રંગ આપે છે.

(A) $HgCl_2$ ઘન અવસ્થામાં ડાયમર તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે. તેમાં મર્ક્યુરી પરમાણુઓ ક્લોરિન બ્રિજ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.

(D) બોરેક્સનું રાસાયણિક સૂત્ર $Na_2B_4O_7 \cdot 10H_2O$ છે.
તેનું રાસાયણિક નામ $Sodium \ tetraborate \ decahydrate$ છે.

(C) $AlCl_3$ એ સહસંયોજક સંયોજન છે જે હવામાં રહેલા ભેજ (પાણીની વરાળ) ની હાજરીમાં જળવિભાજન પામે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $AlCl_3 + 3H_2O \rightarrow Al(OH)_3 + 3HCl$.
ઉત્પન્ન થતો $HCl$ વાયુ હવામાં સફેદ ધુમાડા બનાવે છે,તેથી $AlCl_3$ ભેજવાળી હવામાં ધુમાય છે.

(C) $BF_3$ જેવા બોરોન સંયોજનોમાં મધ્યસ્થ બોરોન પરમાણુની સંયોજકતા કક્ષામાં માત્ર $6$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે. આ અપૂર્ણ અષ્ટકને કારણે,તેઓ ઇલેક્ટ્રોનની ઊણપ ધરાવે છે અને ઇલેક્ટ્રોનની જોડી સ્વીકારી શકે છે,જે લુઇસ ઍસિડની વ્યાખ્યા છે.

(C) બોરેઝોલ,જેને અકાર્બનિક બેન્ઝીન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $B_3N_3H_6$ છે.
તે બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ સાથે આઇસોઇલેક્ટ્રોનિક છે અને તેમાં બોરોન અને નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ એકાંતરે ગોઠવાયેલા હોય તેવી ચક્રીય રચના ધરાવે છે.

(C) ડાયબોરેન $(B_2H_6)$ માં,બોરોન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ અનુભવે છે.
દરેક બોરોન પરમાણુ પાસે ચાર $sp^3$ સંકર કક્ષકો હોય છે.
તેમાંથી ત્રણ કક્ષકોમાં એક-એક ઇલેક્ટ્રોન હોય છે,જ્યારે એક કક્ષક ખાલી હોય છે.
ચાર ટર્મિનલ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ બોરોન પરમાણુઓ સાથે ચાર $2c-2e$ (બે-કેન્દ્ર-બે-ઇલેક્ટ્રોન) બંધ બનાવે છે.
બે બ્રિજ્ડ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ બે $3c-2e$ (ત્રણ-કેન્દ્ર-બે-ઇલેક્ટ્રોન) બંધ બનાવે છે,જેને બનાના બોન્ડ પણ કહેવાય છે.
તેથી,તે ચાર એક-કેન્દ્ર બંધ ધરાવે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(A) એલ્યુમિનિયમ ક્લોરાઇડ $(AlCl_3)$ બાષ્પ અવસ્થામાં અથવા અધ્રુવીય દ્રાવકોમાં ડાયમર $(Al_2Cl_6)$ સ્વરૂપે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
આનું કારણ એ છે કે $AlCl_3$ માં $Al$ પરમાણુ ઇલેક્ટ્રોન ઉણપ ધરાવે છે,તેની સંયોજકતા કક્ષામાં માત્ર $6$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
પોતાનું અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે,$Al$ બીજા $AlCl_3$ અણુના ક્લોરિન પરમાણુ પાસેથી ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સ્વીકારીને સવર્ગ સહસંયોજક બંધ બનાવે છે.
આના પરિણામે ડાયમર બને છે જેમાં $Al$ નો સવર્ગ આંક $4$ થાય છે.

(D) $1$. એલ્યુમિનિયમ $(Al)$ એ $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ એલ્યુમિનેટ $(NaAlO_2)$ બનાવે છે અને $H_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે: $2Al + 2NaOH + 2H_2O \rightarrow 2NaAlO_2 + 3H_2$. અહીં,$X = Al$ અને $Y = NaAlO_2$.
$2$. જ્યારે $NaAlO_2$ ના જલીય દ્રાવણમાંથી $CO_2$ પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે એલ્યુમિનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(Al(OH)_3)$ અવક્ષેપિત થાય છે: $2NaAlO_2 + 3H_2O + CO_2 \rightarrow 2Al(OH)_3 + Na_2CO_3$. અહીં,$Z = Al(OH)_3$.
$3$. $Al(OH)_3$ ને $1200^{\circ}C$ તાપમાને ગરમ કરતા એલ્યુમિના $(Al_2O_3)$ મળે છે: $2Al(OH)_3 \xrightarrow{\Delta} Al_2O_3 + 3H_2O$. આમ,સાચો ક્રમ $X = Al, Y = NaAlO_2, Z = Al(OH)_3$ છે.

(B) ડાયબોરેન $(B_2H_6)$ માં બે પ્રકારના હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે: ટર્મિનલ (છેડાના) અને બ્રિજિંગ (સેતુ).
ટર્મિનલ $B-H$ બંધ સામાન્ય સહસંયોજક બંધ છે,અને તેમની વચ્ચેનો ખૂણો આશરે $120^{\circ}$ હોય છે.
બ્રિજિંગ $B-H-B$ બંધમાં $3c-2e$ (ત્રણ-કેન્દ્ર બે-ઇલેક્ટ્રોન) બંધ હોય છે,અને બ્રિજમાં $H-B-H$ ખૂણો આશરે $95^{\circ}$ હોય છે.
તેથી,બંધકોણ $95^{\circ}$ અને $120^{\circ}$ છે.

(C) એલ્યુમિનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(Al(OH)_{3})$ ઉભયગુણી સ્વભાવ ધરાવે છે. જ્યારે તે કોસ્ટિક સોડા $(NaOH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે સોડિયમ એલ્યુમિનેટ $(NaAlO_{2})$ અને પાણી બનાવે છે. સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$Al(OH)_{3} + NaOH \rightarrow NaAlO_{2} + 2H_{2}O$.

(A) બોરોન ટ્રાયક્લોરાઈડ $(BCl_3)$ નું પાણી સાથે જળવિભાજન નીચે મુજબ થાય છે:
$BCl_3 + 3H_2O \rightarrow H_3BO_3 + 3HCl$.
અહીં,$BCl_3$ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને બોરિક એસિડ $(H_3BO_3)$ અને હાઇડ્રોજન ક્લોરાઈડ $(HCl)$ બનાવે છે.

(A) ઓર્થોબોરિક એસિડ $(H_3BO_3)$ ને $370 \ K$ તાપમાને ગરમ કરતા તે પાણીનો એક અણુ ગુમાવીને મેટા-બોરિક એસિડ $(HBO_2)$ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $H_3BO_3 \xrightarrow{\Delta} HBO_2 + H_2O$.

(A) ડાયબોરેન $(B_2H_6)$ નું જળવિભાજન એક તીવ્ર પ્રક્રિયા છે જે બોરિક એસિડ $(H_3BO_3)$ અને હાઇડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$B_2H_6 + 6H_2O \rightarrow 2H_3BO_3 + 6H_2$.

(C) બોરેઝિન,જેને અકાર્બનિક બેન્ઝીન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ડાયબોરેન $(B_2H_6)$ અને એમોનિયા $(NH_3)$ વચ્ચે $1:2$ ના મોલર ગુણોત્તરમાં ઊંચા તાપમાને પ્રક્રિયા કરીને બનાવવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $3B_2H_6 + 6NH_3 \rightarrow 2B_3N_3H_6 + 12H_2$.
તેથી,સાચી સ્થિતિ $2NH_3 : 1B_2H_6$ નો ગુણોત્તર અને ઊંચું તાપમાન છે.

(D) વિકલ્પ $D$ માં દર્શાવેલ બંધારણ ડાયબોરેન $(B_2H_6)$ માટે ખોટું છે.
ડાયબોરેનમાં બે બ્રિજિંગ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ $(H_b)$ અને ચાર ટર્મિનલ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ $(H_t)$ હોય છે. બોરોન પરમાણુઓ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે અને બંધારણમાં બ્રિજિંગ હાઇડ્રોજન માટે $3c-2e^-$ બંધ (બનાના બોન્ડ) હોય છે,જે વિકલ્પ $D$ માં દર્શાવેલ બંધારણ જેવું નથી,જેમાં નાઇટ્રોજન પરમાણુ અને ખોટું બંધારણ દર્શાવેલ છે.

(A) જલીય એલ્યુમિનિયમ ક્લોરાઈડ $(AlCl_3 \cdot 6H_2O)$ ને ગરમ કરવાથી નિર્જલીકરણને બદલે જળવિભાજન થાય છે. પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $2(AlCl_3 \cdot 6H_2O) \xrightarrow{\Delta} Al_2O_3 + 6HCl + 9H_2O$. આમ,તે નિર્જળ $AlCl_3$ ને બદલે એલ્યુમિનિયમ ઓક્સાઇડ $(Al_2O_3)$ આપે છે. અન્ય પદ્ધતિઓ નિર્જળ $AlCl_3$ મેળવવા માટેની પ્રમાણિત ઔદ્યોગિક પદ્ધતિઓ છે.

(A) બોરેક્ષ $(Na_2B_4O_7 \cdot 10H_2O)$ હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ જેવા ખનિજ એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બોરિક એસિડ $(H_3BO_3)$ આપે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Na_2B_4O_7 + 2HCl + 5H_2O \rightarrow 2NaCl + 4H_3BO_3$
આમ,બોરિક એસિડ મેળવવા માટે બોરેક્ષમાં હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ ઉમેરવામાં આવે છે.

(D) બોરોન $(B)$ એ અધાતુ છે અને તે $HCl$ અથવા $H_2SO_4$ જેવા અ-ઓક્સિડેશનકર્તા એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $H_2$ વાયુ મુક્ત કરતું નથી.
$Al$,$In$ અને $Ti$ જેવી ધાતુઓ વિદ્યુતધન છે અને એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $H_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(B) સમૂહ $13$ (બોરોન પરિવાર) ના $p$-બ્લોક તત્વોમાં,જેમ આપણે સમૂહમાં ઉપરથી નીચે ($B$ થી $Tl$) જઈએ છીએ તેમ ધાત્વિક ગુણધર્મો વધે છે.
$B$ (બોરોન) એ અધાતુ છે,જ્યારે $Al$,$Ga$,$In$,અને $Tl$ ધાત્વિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $B$ (બોરોન) સૌથી ઓછા ધાત્વિક ગુણધર્મો ધરાવે છે.

(C) સમૂહ $13$ ના તત્વોના ગલનબિંદુઓ તેમની સ્ફટિક રચના અને પરમાણુ કદમાં તફાવતને કારણે નિયમિત વલણ દર્શાવતા નથી.
$B$ (બોરોન) તેની મજબૂત સહસંયોજક નેટવર્ક રચનાને કારણે ખૂબ ઊંચું ગલનબિંદુ ધરાવે છે.
$Al$ (એલ્યુમિનિયમ) $B$ કરતા ઓછું ગલનબિંદુ ધરાવે છે.
$Ga$ (ગેલિયમ) અસામાન્ય રીતે નીચું ગલનબિંદુ $(303 \ K)$ ધરાવે છે કારણ કે તે ઘન અવસ્થામાં $Ga_2$ અણુઓ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
$In$ (ઇન્ડિયમ) અને $Tl$ (થેલિયમ) ત્યારબાદ આવે છે,જેમાં નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસર અને સાપેક્ષતાવાદી અસરોને કારણે $Tl$ નું ગલનબિંદુ $In$ કરતા વધારે હોય છે.
સાચો ક્રમ $B > Al > Tl > In > Ga$ છે.

(D) $BCl_3$ એ સમતલીય ત્રિકોણીય ભૂમિતિ ધરાવતું સહસંયોજક અણુ છે.
તે ઇલેક્ટ્રોન ઉણપ ધરાવતું સંયોજન છે,જેમાં બોરોનની સંયોજકતા કક્ષામાં માત્ર $6$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે,તેથી તે પ્રબળ લુઇસ એસિડ તરીકે વર્તે છે.
$Cl$ થી $B$ તરફના બેક-બોન્ડિંગ ($p\pi-p\pi$ બેક-ડોનેશન) ને કારણે,$B-Cl$ બંધમાં થોડા અંશે દ્વિ-બંધના ગુણધર્મો આવે છે.
આનાથી $B-Cl$ બંધની લંબાઈ શુદ્ધ એકલ બંધ કરતા ટૂંકી બને છે.
તેથી,$BCl_3$ માં બધા $B-Cl$ બંધો એકલ બંધ કરતા મોટા છે તે વિધાન ખોટું છે.

(A) બોરોન હેલાઇડ્સની લૂઇસ ઍસિડ પ્રબળતા હેલોજન પરમાણુ અને બોરોન પરમાણુ વચ્ચેના $p\pi-p\pi$ બેક-બોન્ડિંગની માત્રા દ્વારા નક્કી થાય છે.
$BF_3$ માં,ફ્લોરિન પરમાણુનું કદ નાનું હોવાથી તે બોરોન સાથે અસરકારક $2p-2p$ બેક-બોન્ડિંગ બનાવે છે,જે બોરોન પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોનની ઉણપને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે.
જેમ હેલોજનનું કદ $F$ થી $Cl$ અને $Br$ તરફ વધે છે,તેમ બેક-બોન્ડિંગની અસરકારકતા ઘટે છે ($BCl_3$ માટે $2p-3p$ અને $BBr_3$ માટે $2p-4p$).
તેથી,$BF_3$ થી $BBr_3$ તરફ જતાં બોરોન પર ઇલેક્ટ્રોનની ઉણપ વધે છે,જેના કારણે $BBr_3$ સૌથી પ્રબળ લૂઇસ ઍસિડ અને $BF_3$ સૌથી નિર્બળ લૂઇસ ઍસિડ બને છે.
સાચો ઘટતો ક્રમ $BBr_3 > BCl_3 > BF_3$ છે.

(A) સમૂહ $13$ ના ટ્રાયહેલાઇડ્સની લુઇસ એસિડ પ્રબળતા મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સ્વીકારવાની ક્ષમતા પર આધાર રાખે છે.
$BCl_3$ માં,બોરોન પરમાણુ નાનો છે અને ક્લોરિન સાથે $p\pi-p\pi$ બેક-બોન્ડિંગ કરે છે,જે તેની ઇલેક્ટ્રોન ઉણપને ઘટાડે છે.
જેમ આપણે સમૂહમાં $B$ થી $In$ તરફ નીચે જઈએ છીએ,તેમ મધ્યસ્થ પરમાણુનું કદ વધે છે અને બેક-બોન્ડિંગનું પ્રમાણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટે છે.
તેથી,$BCl_3$ થી $InCl_3$ તરફ જતાં ઇલેક્ટ્રોનની ઉણપ વધે છે.
જોકે,લુઇસ એસિડિટી મધ્યસ્થ પરમાણુની વિદ્યુતઋણતા અને કદ દ્વારા પણ પ્રભાવિત થાય છે. સમૂહ $13$ ના ટ્રાયહેલાઇડ્સ માટે,લુઇસ એસિડ પ્રબળતાનો ક્રમ $BCl_3 > AlCl_3 > GaCl_3 > InCl_3$ છે.
આમ,સાચો ઘટતો ક્રમ $(1) > (2) > (3) > (4)$ છે.

(A) અત્યંત વિધુતધન ધાતુઓ (જેમ કે $Mg$) $B$ અને $Si$ સાથે બાયનરી સંયોજનો (બોરાઈડ્સ અને સિલીસાઈડ્સ) બનાવે છે.
મેગ્નેશિયમ બોરાઈડ $(Mg_3B_2)$ ના જળવિભાજનથી બોરેન $(B_2H_6)$ મળે છે:
$Mg_3B_2 + 6H_2O \rightarrow 3Mg(OH)_2 + B_2H_6$
મેગ્નેશિયમ સિલીસાઈડ $(Mg_2Si)$ ના જળવિભાજનથી સિલેન $(SiH_4)$ મળે છે:
$Mg_2Si + 4H_2O \rightarrow 2Mg(OH)_2 + SiH_4$
પ્રશ્ન મુજબ $X$ બોરેન આપે છે અને $Y$ સિલેન આપે છે,તેથી $X = B$ અને $Y = Si$ થાય.

(B) બોરિક એસિડ $(H_3BO_3)$ ઘન અવસ્થામાં સ્તરીય બંધારણ ધરાવે છે.
આ બંધારણમાં,સમતલીય $BO_3^{3-}$ એકમો હાઇડ્રોજન બંધો દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
આ વ્યાપક હાઇડ્રોજન બંધન દ્વિ-પરિમાણીય બહુલકીય શીટ જેવું બંધારણ બનાવે છે.

(B) ડાયબોરેન $(B_2H_6)$ માં,દરેક બોરોન પરમાણુ ચાર હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
દરેક બોરોન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ અનુભવે છે અને ચાર $sp^3$ સંકર કક્ષકો બનાવે છે.
આમાંથી ત્રણ કક્ષકોમાં એક-એક ઇલેક્ટ્રોન હોય છે,જ્યારે ચોથી કક્ષક ખાલી હોય છે.
આ કક્ષકો બે $3c-2e$ (ત્રણ-કેન્દ્ર બે-ઇલેક્ટ્રોન) બંધ અને ચાર ટર્મિનલ $B-H$ સહસંયોજક બંધ બનાવવામાં ભાગ લે છે.

(C) બોરોન કાર્બાઇડ $(B_4C)$ એ જાણીતા સૌથી સખત પદાર્થોમાંનો એક છે,જે સખતાઈમાં હીરા અને ક્યુબિક બોરોન નાઇટ્રાઇડથી થોડું નીચે આવે છે. તેની અત્યંત સખતાઈ અને ઓછી ઘનતાને કારણે તેનો ઉપયોગ ટેન્ક આર્મર અને બુલેટપ્રૂફ જેકેટ જેવી ઔદ્યોગિક એપ્લિકેશન્સમાં વ્યાપકપણે થાય છે.

(C) હાઇડ્રોક્સાઇડનો સ્વભાવ કેન્દ્રીય પરમાણુની આયનીકરણ ઉર્જા અને વિદ્યુતઋણતા પર આધાર રાખે છે.
$B(OH)_3$ (અથવા $H_3BO_3$) એ નિર્બળ એકબેઝિક લુઈસ એસિડ છે કારણ કે તે પાણીમાંથી $OH^-$ આયનો સ્વીકારે છે અને $H^+$ આયનો મુક્ત કરે છે.
$Al(OH)_3$ ઉભયગુણી સ્વભાવ ધરાવે છે કારણ કે તે એસિડ અને બેઝ બંને સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,બોરોન હાઇડ્રોક્સાઇડ એસિડિક છે અને એલ્યુમિનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ ઉભયગુણી છે.

(C) જ્યારે એલ્યુમિનિયમ ક્લોરાઇડ $(AlCl_3)$ ના જલીય દ્રાવણને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે $Al^{3+}$ આયનની ઉચ્ચ ચાર્જ ઘનતાને કારણે તેનું જળવિભાજન થાય છે. પ્રક્રિયા: $AlCl_3 + 3H_2O \rightarrow Al(OH)_3 + 3HCl$. વધુ ગરમ કરવાથી,એલ્યુમિનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ પાણી ગુમાવીને એલ્યુમિનિયમ ઓક્સાઇડ બનાવે છે: $2Al(OH)_3 \rightarrow Al_2O_3 + 3H_2O$. તેથી,અંતિમ અવશેષ તરીકે એલ્યુમિનિયમ ઓક્સાઇડ $(Al_2O_3)$ મળે છે.

(D) ગ્રેફાઇટ અને $BN$ (બોરોન નાઇટ્રાઇડ) બંને સમાન સ્તરીય બંધારણ ધરાવે છે. બંધારણમાં આ સમાનતાને કારણે,$BN$ ને ઘણીવાર 'અકાર્બનિક ગ્રેફાઇટ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) બોરેક્ષ મણકા કસોટીનો ઉપયોગ નમૂનામાં રહેલા સંક્રાંતિ ધાતુ આયનોને ઓળખવા માટે થાય છે.
જ્યારે બોરેક્ષ $(Na_2B_4O_7 \cdot 10H_2O)$ ને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે સોડિયમ મેટાબોરેટ $(NaBO_2)$ અને બોરિક એનહાઇડ્રાઇડ $(B_2O_3)$ ધરાવતો પારદર્શક કાચ જેવો મણકો બનાવે છે.
સંક્રાંતિ ધાતુઓ આ મણકા સાથે પ્રક્રિયા કરીને રંગીન મેટાબોરેટ્સ બનાવે છે.
$Na$ એ આલ્કલી ધાતુ છે અને તે સંક્રાંતિ ધાતુ નથી,તેથી તે રંગીન મેટાબોરેટ્સ બનાવતું નથી અને પરિણામે બોરેક્ષ મણકા કસોટી આપતું નથી.
$Cr$,$Ni$ અને $Mn$ સંક્રાંતિ ધાતુઓ છે અને તે બોરેક્ષ મણકા કસોટીમાં લાક્ષણિક રંગો આપે છે.

(D) બોરોન હેલાઇડ્સ (દા.ત.,$BF_3$,$BCl_3$) માં મધ્યસ્થ બોરોન પરમાણુની સંયોજકતા કક્ષામાં માત્ર $6$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
અષ્ટકના નિયમ મુજબ,બોરોનને તેનું અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે $8$ ઇલેક્ટ્રોનની જરૂર હોય છે.
તેની પાસે અપૂર્ણ અષ્ટક હોવાથી,તે ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સ્વીકારનાર તરીકે વર્તે છે,જે લુઇસ એસિડની વ્યાખ્યા છે.

(C) ઓર્થોબોરિક એસિડ,$H_3BO_3$ (અથવા $B(OH)_3$),પાણીમાં નિર્બળ મોનોબેઝિક લુઈસ એસિડ તરીકે વર્તે છે.
તે સીધો પ્રોટોન $(H^+)$ મુક્ત કરતું નથી; તેના બદલે,તે પાણીમાંથી હાઈડ્રોક્સિલ આયન $(OH^-)$ સ્વીકારીને પ્રોટોન મુક્ત કરે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $B(OH)_3 + 2H_2O \rightleftharpoons [B(OH)_4]^- + H_3O^+$.
તે બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી એસિડ (પ્રોટોન દાતા) ને બદલે લુઈસ એસિડ (ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સ્વીકારનાર) તરીકે વર્તે છે,તેથી વિધાન-$1$ સાચું છે અને વિધાન-$2$ ખોટું છે.

(A) બોરોન ટ્રાયહેલાઈડ્સ $(BX_3)$ ની લુઈસ એસિડિકતા હેલોજનના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને બોરોનની ખાલી $p$-કક્ષક વચ્ચેના બેક-બોન્ડિંગ પર આધાર રાખે છે.
$BF_3$ માં,ફ્લોરિન પરમાણુનું કદ નાનું હોવાથી તેની $2p$-કક્ષકો બોરોનની $2p$-કક્ષક સાથે અસરકારક રીતે ઓવરલેપ થાય છે ($2p\pi-2p\pi$ બેક-બોન્ડિંગ),જે તેને સૌથી નિર્બળ લુઈસ એસિડ બનાવે છે.
જેમ હેલોજનનું કદ $F$ થી $I$ તરફ વધે છે,તેમ બેક-બોન્ડિંગની અસરકારકતા ઘટે છે.
તેથી,$BI_3$ માં બેક-બોન્ડિંગ સૌથી ઓછું હોય છે અને બોરોનની ખાલી $p$-કક્ષક સૌથી વધુ ઉપલબ્ધ હોય છે,જે તેને સૌથી પ્રબળ લુઈસ એસિડ બનાવે છે.
લુઈસ એસિડિકતાનો ક્રમ $BF_3 < BCl_3 < BBr_3 < BI_3$ છે.

(B) ઘન અવસ્થામાં,$BeCl_2$ અને $AlCl_3$ ક્લોરિન સેતુબંધ ધરાવતા પોલિમરિક બંધારણો તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આકૃતિમાં દર્શાવેલ બંધારણ સેતુબંધ ધરાવતું ડાયમર/પોલિમર બંધારણ દર્શાવે છે જ્યાં $M = Be$ અથવા $Al$ છે.
$BeCl_2$ એ $Cl$ સેતુબંધ સાથે સાંકળ જેવું બંધારણ બનાવે છે,અને $AlCl_3$ એ $Cl$ સેતુબંધ સાથે સ્તર જેવું બંધારણ બનાવે છે.
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે $BeCl_2$ માં $Be$ નો સવર્ગ આંક $4$ છે.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે અકાર્બનિક બેન્ઝિન $B_3N_3H_6$ (બોરાઝિન) છે.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે બોરિક એસિડ $(H_3BO_3)$ એ લુઈસ એસિડ છે,પ્રોટોનિક એસિડ નથી,કારણ કે તે પાણીમાંથી $OH^-$ આયનો સ્વીકારે છે.

(C) તત્વની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $1s^2, 2s^2, 2p^6, 3s^2, 3p^6, 4s^2, 3d^{10}, 4p^{1-6}$ ક્રમમાં ભરાય છે.
ઇલેક્ટ્રોનનો સરવાળો: $4p$ કક્ષક પહેલા $2+2+6+2+6+2+10 = 30$ ઇલેક્ટ્રોન ભરાય છે.
$p$-બ્લોક તત્વ માટે,વિભેદક ઇલેક્ટ્રોન $4p$ કક્ષકમાં પ્રવેશ કરે છે.
જો $4p$ કક્ષકમાં $1$ ઇલેક્ટ્રોન હોય,તો પરમાણુ ક્રમાંક $30 + 1 = 31$ (ગેલિયમ,$Ga$) થાય.
જો $4p$ કક્ષકમાં $6$ ઇલેક્ટ્રોન હોય,તો પરમાણુ ક્રમાંક $30 + 6 = 36$ (ક્રિપ્ટોન,$Kr$) થાય.
આમ,આ રચના માટે પરમાણુ ક્રમાંકની શ્રેણી $31 - 36$ છે.

(C) અકાર્બનિક બેન્ઝીન,જેને બોરાઝીન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $B_3H_6N_3$ છે.
તે બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ સાથે સમાન બંધારણીય છે કારણ કે તેમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન છે અને સમાન વલય રચના ધરાવે છે.

(A) બોરોન એ સમૂહ $13$ નું તત્વ છે અને તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $3$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
જ્યારે તેનું સંયોજન $BH_3$ ડાયમરાઇઝ થઈને $(BH_3)_2$ (ડાયબોરેન) બનાવે છે,ત્યારે દરેક બોરોન પરમાણુ માત્ર $6$ ઇલેક્ટ્રોનથી ઘેરાયેલો હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેનું અષ્ટક અપૂર્ણ છે.
તેથી,$(BH_3)_2$ એ ઇલેક્ટ્રોન-ઉણપ ધરાવતું સંયોજન છે.
બાકીના અન્ય આપેલા અણુઓમાં,મધ્યસ્થ પરમાણુઓનું અષ્ટક પૂર્ણ છે.

(C) બોરિક એસિડ એક નિર્બળ મોનોબેઝિક લુઈસ એસિડ છે. તે સીધો પ્રોટોન મુક્ત કરવાને બદલે પાણીમાંથી $OH^{-}$ આયન સ્વીકારીને દ્રાવણમાં પ્રોટોન $(H^{+})$ મુક્ત કરે છે.
$B(OH)_3 + H_2O \longrightarrow [B(OH)_4]^{-}_{(aq)} + H^{+}_{(aq)}$

(A) $Al < Ga < In < Tl$ ના ક્રમમાં $+1$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા વધે છે.
આનું મુખ્ય કારણ નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસર (inert pair effect) છે,જેમાં $ns^2$ ઇલેક્ટ્રોન બંધ બનાવવામાં ભાગ લેતા નથી.
સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં આ અસર વધતી જાય છે,તેથી $Tl^+$ સૌથી વધુ સ્થિર છે.

(C) બોરોન નાઇટ્રાઇડ $(BN)_x$ ને અકાર્બનિક ગ્રેફાઇટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેની રચના ગ્રેફાઇટ જેવી જ હોય છે.
ગ્રેફાઇટમાં,કાર્બન અણુઓ ષટ્કોણીય સ્તરોમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
બોરોન નાઇટ્રાઇડમાં,બોરોન અને નાઇટ્રાઇડ અણુઓ સમાન ષટ્કોણીય સ્તરીય રચનામાં ગોઠવાયેલા હોય છે,જેમાં દરેક બોરોન અણુ ત્રણ નાઇટ્રાઇડ અણુઓથી ઘેરાયેલું હોય છે અને તેનાથી ઉલટું.

(C) ઇલેક્ટ્રોન-ઉણપ ધરાવતા અણુઓ લુઈસ એસિડ તરીકે વર્તે છે.
આપેલા અણુઓમાંથી,માત્ર ડાયબોરેન $(B_2H_6)$ ઇલેક્ટ્રોન-ઉણપ ધરાવે છે,એટલે કે તેનું અષ્ટક પૂર્ણ નથી.
આથી,તે લુઈસ એસિડ તરીકે વર્તે છે.
$NH_3$ અને $H_2O$ ઇલેક્ટ્રોન-સમૃદ્ધ અણુઓ છે અને લુઈસ બેઇઝ તરીકે વર્તે છે.

(B) બોરોન ટ્રાયહેલાઈડ્સની લુઈસ એસિડ પ્રબળતા હેલોજન પરમાણુથી બોરોન પરમાણુ તરફના $p\pi - p\pi$ બેક બોન્ડિંગ પર આધાર રાખે છે.
$BF_3$ માં,$F$ પરમાણુના નાના કદને કારણે $2p - 2p$ બેક બોન્ડિંગ સૌથી વધુ અસરકારક હોય છે,જે બોરોનની ઈલેક્ટ્રોન ઉણપને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે.
જેમ હેલોજનનું કદ $F$ થી $Cl$ અને $Br$ તરફ વધે છે,તેમ $p\pi - p\pi$ બેક બોન્ડિંગની અસરકારકતા ઘટે છે $(F > Cl > Br)$.
પરિણામે,બોરોન પરમાણુ પર ઈલેક્ટ્રોનની ઉણપ $BF_3 < BCl_3 < BBr_3$ ના ક્રમમાં વધે છે.
તેથી,લુઈસ એસિડ પ્રબળતાનો ક્રમ $BBr_3 > BCl_3 > BF_3$ થાય છે.

(C) બોરિક એસિડ એ લુઈસ એસિડ છે,પ્રોટોનિક એસિડ નથી.
બેરિલિયમ સામાન્ય રીતે $4$ નો સવર્ગ આંક દર્શાવે છે.
$B_2H_6 \cdot 2NH_3$ ને 'અકાર્બનિક બેન્ઝીન' કહેવાય છે તે ખોટું છે; બોરાઝીન $(B_3N_3H_6)$ ને અકાર્બનિક બેન્ઝીન કહેવામાં આવે છે.
$BeCl_2$ અને $AlCl_3$ બંને ઘન અવસ્થામાં બ્રિજ્ડ ક્લોરાઇડ પરમાણુઓ સાથે પોલિમરિક બંધારણ ધરાવે છે.