Human Neural System Questions in Gujarati

(A) સ્વાયત્ત ચેતાતંત્ર $(ANS)$ એ પરિઘવર્તી ચેતાતંત્રનો એક ભાગ છે જે $CNS$ માંથી અનૈચ્છિક અંગો અને શરીરના લીસા સ્નાયુઓ સુધી આવેગનું વહન કરે છે.
તે કંકાલ સ્નાયુઓ પર કાર્ય કરતું નથી,કારણ કે કંકાલ સ્નાયુઓ દૈહિક ચેતાતંત્ર દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
તેને અનુકંપી અને પરાનુકંપી ચેતાતંત્રમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,તે કંકાલ સ્નાયુઓ પર કાર્ય કરે છે તે વિધાન અસંગત છે.

(C) ચેતાતંતુઓના સ્વભાવના આધારે,ચેતાઓના ત્રણ પ્રકાર છે:
$(i)$ સંવેદી (અભિવાહી) ચેતાઓ: આમાં માત્ર સંવેદી ચેતાતંતુઓ હોય છે,જે સંવેદના અંગોમાંથી આવેગને મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર સુધી લઈ જાય છે.
$(ii)$ પ્રેરક (અપવાહી) ચેતાઓ: આમાં માત્ર પ્રેરક ચેતાતંતુઓ હોય છે,જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રમાંથી આવેગને અસરકારક અંગો (સ્નાયુઓ અથવા ગ્રંથીઓ) સુધી લઈ જાય છે.
$(iii)$ મિશ્ર ચેતાઓ: આમાં સંવેદી અને પ્રેરક બંને પ્રકારના ચેતાતંતુઓ હોય છે,જે તેમને બંને કાર્યો કરવાની ક્ષમતા આપે છે.

(C) માનવ ચેતાતંત્ર બે ભાગમાં વહેંચાયેલું છે: મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ અને પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર $(PNS)$.
$CNS$ માં મગજ અને કરોડરજ્જુનો સમાવેશ થાય છે,જે માહિતીના પ્રક્રિયા અને નિયંત્રણના કેન્દ્ર તરીકે કાર્ય કરે છે.
$PNS$ માં $CNS$ સાથે સંકળાયેલી તમામ ચેતાઓ (કપાલ ચેતાઓ અને કરોડરજ્જુની ચેતાઓ) નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,માનવ ચેતાતંત્ર $CNS$ અને $PNS$ બંનેનું બનેલું છે.

(C) સ્વાયત્ત ચેતાતંત્ર $(ANS)$ એ પરિઘવર્તી ચેતાતંત્રનો એક ભાગ છે જે વિવિધ આંતરિક અંગો,જેમ કે હૃદય,સરળ સ્નાયુઓ અને ગ્રંથીઓની અનૈચ્છિક પ્રવૃત્તિઓનું નિયંત્રણ અને સંકલન કરે છે.
આ તંત્રને બે મુખ્ય ભાગોમાં વહેંચવામાં આવે છે:
$1$. અનુકંપી ચેતાતંત્ર (Sympathetic nervous system)
$2$. પરાનુકંપી ચેતાતંત્ર (Parasympathetic nervous system)

(D) $\text{સ્વયંવર્તી}$ $\text{ચેતાતંત્ર}$ એ પરિઘવર્તી ચેતાતંત્રનો એક પ્રકાર છે જે $CNS$ થી શરીરના અનૈચ્છિક અંગો અને સરળ સ્નાયુઓ સુધી આવેગનું વહન કરે છે.
તે હૃદયના ધબકારા, પાચન અને શ્વસન દર જેવી અનૈચ્છિક શારીરિક પ્રક્રિયાઓનું નિયમન કરે છે.

(D) ઝડપી સંકલન માટે બિંદુ-થી-બિંદુ જોડાણોનું વ્યવસ્થિત નેટવર્ક પૂરું પાડવા માટે જવાબદાર તંત્રને ચેતાતંત્ર કહેવામાં આવે છે.
આ તંત્ર ચેતાકોષો (neurons) તરીકે ઓળખાતા અત્યંત વિશિષ્ટ કોષોનું બનેલું છે,જે સમગ્ર શરીરમાં ઉત્તેજનાઓને પારખે છે અને તેને પ્રક્રિયા માટે મગજ સુધી પહોંચાડે છે.

(D) મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ મગજ અને કરોડરજ્જુનું બનેલું છે અને તે માહિતીના પ્રક્રિયા અને નિયંત્રણનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે.
પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર $(PNS)$ માં શરીરની તમામ ચેતાઓનો સમાવેશ થાય છે જે $CNS$ (મગજ અને કરોડરજ્જુ) સાથે જોડાયેલી હોય છે.
આપેલા તમામ વિધાનો ($A$,$B$,અને $C$) માનવ ચેતાતંત્ર મુજબ વૈજ્ઞાનિક રીતે સાચા હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) સિમ્પેથેટિક ચેતાતંત્ર એ સ્વાયત્ત ચેતાતંત્રનો એક ભાગ છે જે શરીરને 'ફાઈટ-ઓર-ફ્લાઈટ' (લડો અથવા ભાગો) પ્રતિભાવ માટે તૈયાર કરે છે.
તે 'અરેક્ટર પિલાઈ' (arrector pili) સ્નાયુઓને ઉત્તેજિત કરે છે,જે વાળના મૂળ સાથે જોડાયેલા નાના સ્નાયુઓ છે.
જ્યારે સિમ્પેથેટિક ચેતાતંત્ર સક્રિય થાય છે,ત્યારે આ સ્નાયુઓ સંકોચાય છે,જેના કારણે વાળ ટટ્ટાર થાય છે,જેને 'પાયલોઈરેક્શન' (piloerection) અથવા વાળનું ટટ્ટાર થવું કહેવામાં આવે છે.

(B) માનવ ચેતાતંત્ર બે ભાગમાં વહેંચાયેલું છે: મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ અને પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર $(PNS)$.
$PNS$ ને વધુમાં દૈહિક ચેતાતંત્ર અને સ્વયંવર્તી ચેતાતંત્રમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
દૈહિક ચેતાતંત્ર $CNS$ થી કંકાલ સ્નાયુઓ સુધી આવેગોનું વહન કરે છે,જે સ્વૈચ્છિક નિયંત્રણ હેઠળ હોય છે.
સ્વયંવર્તી ચેતાતંત્ર $CNS$ થી શરીરના અનૈચ્છિક અંગો અને લીસા સ્નાયુઓ સુધી આવેગોનું વહન કરે છે.

(C) માનવ ચેતાતંત્ર બે ભાગમાં વહેંચાયેલું છે: મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ અને પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર $(PNS)$.
પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર $(PNS)$ ને વધુ બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવે છે: દૈહિક ચેતાતંત્ર અને સ્વાયત્ત ચેતાતંત્ર.
સ્વાયત્ત ચેતાતંત્ર એ $CNS$ માંથી આવેગને શરીરના અનૈચ્છિક અંગો અને સરળ સ્નાયુઓ સુધી પહોંચાડવા માટે જવાબદાર છે.
તેથી,સ્વાયત્ત ચેતાતંત્ર એ પરિઘવર્તી ચેતાતંત્રનો એક ભાગ છે.

(D) ન્યુરલ ક્રેસ્ટ કોષો એ કોષોની એક વિશિષ્ટ વસ્તી છે જે ન્યુર્યુલેશન દરમિયાન ન્યુરલ ટ્યુબની પૃષ્ઠ ધારથી અલગ થાય છે. જેમ જેમ ન્યુરલ ટ્યુબ બંધ થાય છે,તેમ આ કોષો સ્થળાંતર કરે છે અને વિવિધ રચનાઓમાં વિભેદિત થાય છે,જેમાં પેરિફેરલ નર્વસ સિસ્ટમ,ખાસ કરીને સ્વાયત્ત ચેતાગુંઠિકાઓ (autonomic ganglia),સંવેદનાત્મક ચેતાગુંઠિકાઓ અને એડ્રિનલ મેડ્યુલાનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,સાચો ક્રમ એ છે કે તેઓ ન્યુરલ ટ્યુબમાંથી અલગ થાય છે અને સ્વાયત્ત ચેતાગુંઠિકાઓ જેવી રચનાઓ બનાવે છે.

(B) પાચનતંત્રનું નિયમન સ્વયંવર્તી ચેતાતંત્ર $(ANS)$ દ્વારા થાય છે, જે બે ભાગોનું બનેલું છે: અનુકંપી અને પરાનુકંપી ચેતાતંત્ર.
પરાનુકંપી ચેતાતંત્ર 'આરામ અને પાચન' $(rest \text{ and } digest)$ પ્રતિક્રિયા માટે જવાબદાર છે.
તે પાચક ઉત્સેચકોના સ્ત્રાવમાં વધારો કરીને, પરિસંકોચન $(peristalsis)$ ને પ્રોત્સાહન આપીને અને પોષક તત્વોના શોષણને સરળ બનાવવા માટે પાચનમાર્ગમાં રુધિરનો પ્રવાહ વધારીને પાચનની પ્રક્રિયાને ઉત્તેજિત કરે છે.
તેની વિરુદ્ધ, અનુકંપી ચેતાતંત્ર 'લડો અથવા ભાગો' $(fight \text{ or } flight)$ પ્રતિક્રિયા સાથે સંકળાયેલું છે, જે પાચન પ્રક્રિયાઓને અવરોધે છે જેથી ઉર્જા અન્ય મહત્વપૂર્ણ અંગો તરફ વાળી શકાય.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. હાઈડ્રા: તેમાં ચેતાકોષોનું એક સરળ જાળીદાર તંત્ર હોય છે જેને ચેતાજાલિકા કહેવાય છે $(P-I)$.
$2$. કીટક: તેમનું ચેતાતંત્ર વધુ જટિલ હોય છે, જેમાં મગજ, ચેતાકંદો અને ચેતાપેશીઓનો સમાવેશ થાય છે $(Q-II)$.
$3$. માનવ: મનુષ્યોમાં અત્યંત વિકસિત મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર હોય છે જેમાં મગજ અને કરોડરજ્જુનો સમાવેશ થાય છે $(R-III)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $(P-I), (Q-II), (R-III)$ છે.

(A) માનવ ચેતાતંત્ર બે ભાગમાં વહેંચાયેલું છે: મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ અને પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર $(PNS)$.
$PNS$ માં શરીરના તમામ ચેતાતંતુઓનો સમાવેશ થાય છે જે $CNS$ સાથે જોડાયેલા હોય છે.
$PNS$ ના ચેતાતંતુઓ બે પ્રકારના હોય છે: અંતર્વાહી તંતુઓ અને બહિર્વાહી તંતુઓ.
બહિર્વાહી ચેતાતંતુઓને દૈહિક ચેતાતંત્ર $(SNS)$ અને કોષ્ઠાંતર ચેતાતંત્ર $(VNS)$ (અથવા સ્વાયત્ત ચેતાતંત્ર) માં વર્ગીકૃત કરી શકાય છે.
તેથી,$VNS$ એ પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર $(PNS)$ નો એક ભાગ છે.

(C) પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર $(PNS)$ બે પ્રકારના ચેતાતંતુઓ ધરાવે છે:
$1$. અંતર્વાહી ચેતાતંતુઓ: આ તંતુઓ ઊર્મિવેગનું વહન અંગોથી મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ તરફ કરે છે.
$2$. બહિર્વાહી ચેતાતંતુઓ: આ તંતુઓ નિયામક ઊર્મિવેગોનું વહન $CNS$ થી સંબંધિત પરિઘવર્તી અંગો તરફ કરે છે.
તેથી,$P$ એ અંતર્વાહી ચેતાતંતુઓ દર્શાવે છે અને $Q$ એ બહિર્વાહી ચેતાતંતુઓ દર્શાવે છે.

(C) માનવ ચેતાતંત્ર બે ભાગમાં વહેંચાયેલું છે: મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ અને પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર $(PNS)$.
$CNS$ માં મગજ અને કરોડરજ્જુનો સમાવેશ થાય છે.
$PNS$ માં શરીરની તમામ ચેતાઓનો સમાવેશ થાય છે જે $CNS$ સાથે જોડાયેલી હોય છે.
$PNS$ ને વધુ બે વિભાગોમાં વહેંચવામાં આવે છે: દૈહિક ચેતાતંત્ર અને સ્વયંવર્તી ચેતાતંત્ર $(ANS)$.
તેથી,$ANS$ એ $PNS$ નો ભાગ છે,$CNS$ નો નહીં.
વિકલ્પ $C$ અસંગત છે કારણ કે $ANS$ એ $CNS$ નો ભાગ નથી.

(B) પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર બે વિભાગોમાં વહેંચાયેલું છે: દૈહિક ચેતાતંત્ર અને સ્વયંવર્તી ચેતાતંત્ર.
$1$. દૈહિક ચેતાતંત્ર $CNS$ થી કંકાલસ્નાયુઓ તરફ ઊર્મિવેગોનું વહન કરે છે.
$2$. સ્વયંવર્તી ચેતાતંત્ર $CNS$ થી શરીરના અનૈચ્છિક અંગો અને લીસા સ્નાયુઓ તરફ ઊર્મિવેગોનું વહન કરે છે.
તેથી,$P$ એ દૈહિક ચેતાતંત્ર દર્શાવે છે અને $Q$ એ સ્વયંવર્તી ચેતાતંત્ર દર્શાવે છે.

(A) ચેતાતંત્રનું વર્ગીકરણ ચેતાક્ષની ફરતે મજ્જાપડ (myelin sheath) ની હાજરી કે ગેરહાજરીના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. મજ્જિત ચેતાતંતુઓ કરોડરજ્જુની ચેતાઓ અને મસ્તિષ્ક ચેતાઓમાં જોવા મળે છે ($I$ અને $IV$).
$2$. અમજ્જિત ચેતાતંતુઓ સામાન્ય રીતે સ્વયંવર્તી અને દૈહિક ચેતાતંત્રમાં જોવા મળે છે ($II$ અને $III$).
તેથી,$P$ (અમજ્જિત) એ $II$ અને $III$ ને અનુરૂપ છે,અને $Q$ (મજ્જિત) એ $I$ અને $IV$ ને અનુરૂપ છે.

(C) $Endoneurium$ (એન્ડોન્યુરિયમ): આ એક નાજુક સંયોજક પેશીનું સ્તર છે જે વ્યક્તિગત ચેતાતંતુઓ (અક્ષતંતુઓ) ને આવરે છે.
$Perineurium$ (પેરિન્યુરિયમ): આ સંયોજક પેશીનું સ્તર છે જે ચેતાતંતુઓના સમૂહને આવરે છે,જેને ચેતા પુલક (nerve fascicle) કહેવામાં આવે છે.
$Epineurium$ (એપિન્યુરિયમ): આ સઘન સંયોજક પેશીનું સૌથી બહારનું સ્તર છે જે સમગ્ર ચેતાને આવરે છે,જેમાં ચેતાતંતુઓના અનેક સમૂહો (પુલકો) હોય છે.
તેથી,ચેતાઓના સમૂહ (ચેતા ટ્રંક) નું આવરણ $epineurium$ છે.